Document · PDF

Bijlagen (2022-48049)

gemeenteraad 17 oktober 2022, gemeente VoorstBij agendapunt: Bestemmingsplan Kadijk 18-20, Terwolde22.854 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

V o l g e n s de D i e n s t G r o n d w a t e r v e r k e n n i n g v a n h e t TNO ( k a a r t b l a d 27 w e s t ) i s de g l o b a l e r e g i o n a l e bodemopbouw, g e b a s e e r d op de boring, als volgt:

2.4.

De bodem v a n de o n d e r z o c h t e l o k a t i e i s t o t 3,0 -mv. opgebouwd u i t zand. De b o v e n g r o n d t o t 0,4 -mv. i s en h e t zand v a n 1,8 - 3,0 -mv. i s T i j d e n s h e t o n d e r z o e k b e v o n d h e t g r o n d w a t e r z i c h op c i r c a 1,9

2.3.

Het o p g e b o o r d e deeld. H i e r b i j zonderheden

2.2.

I n b i j l a g e 1 i s een s i t u a t i e s c h e t s v a n h e t t e r r e i n met de l i g g i n g v a n de m o n s t e r p u n t e n .

h e t opgeboorde materiaal z i j n representatieve monsters Van genomen w e l k e z i j n b e o o r d e e l d q u a t e x t u u r , g e u r e n k l e u r .

Het v e l d w e r k i s op 18 m a a r t 1996 u i t g e v o e r d e n b e s t o n d u i t h e t v e r r i c h t e n v a n v i e r b o r i n g e n t o t 0,5 en een b o r i n g t o t 2 -mv. D a a r n a a s t i s e e n p e i l b u i s g e p l a a t s t t e n behoeve v a n het grondwateronderzoek ( p e i l b u i s 1 ) .

2.1.

2. VELDWERKZAAMHEDEN

1996

april

Datum

. 042

1996

maart

Datum

S t i c h t i n g B.E.O.C. t . a . v . d h r . H.J. F l o o r 25 73 DP Apeldoorn

Terwolde

Verkennend bodemonderzoek

Inleiding Algemeen

-4-

onderzoek

bijlage 2. wordt het

Bij de volgende

( z i e boven);

- a r o m a t i s c h e en chloorhoudende o p l o s m i d d e l e n ; - zware m e t a l e n (Cd, Cr, Cu, Hg, Pb, Zn e n N i ) ; - arseen; - fenolen (index); - EOX; - zuurgraad (pH); - geleidbaarheid (Ec).

U i t de g e p l a a t s t e p e i l b u i s z i j n c i r c a 1 week na p l a a t s i n g g r o n d w a t e r m o n s t e r s genomen. H e t g r o n d w a t e r i s g e a n a l y s e e r d op de n a v o l g e n d e c o m p o n e n t e n :

- zware m e t a l e n - arseen; - EOX.

D a a r n a a s t i s e e n mengmonster s a m e n g e s t e l d u i t de b o d e m l a a g 0,5 c i r c a 2,0 -mv. v a n de m o n s t e r p u n t e n 1 e n Genoemd mengmonster i s g e a n a l y s e e r d op de v o l g e n d e c o m p o n e n t e n :

interventiewaarde 2

criterium: streefwaarde

: : + : ++ : +++

termino-

In de tabellen 3.1 en 3.2 zijn de analyseresultaten geï n terpreteerd aan de hand v a n de t o e t s i n g s t a b e l .

B i j de i n t e r p r e t a t i e v a n de r e s u l t a t e n i s de l o g i e gehanteerd: k l e i n e r o f g e l i j k aan s t r e e f w a a r d e t u s s e n s t r e e f w a a r d e en t u s s e n w a a r d e t u s s e n t u s s e n w a a r d e en i n t e r v e n t i e w a a r d e g r o t e r dan i n t e r v e n t i e w a a r d e

B i j de i n t e r p r e t a t i e i s g e b r u i k gemaakt v a n de t o e t s i n g s t a b e l . I n deze t o e t s i n g s t a b e l w o r d e n de s t r e e f - en interventiewaarden v o o r o n d e r a n d e r e m i n e r a l e o l i e , PAK en zware m e t a l e n a f h a n k e l i j k g e s t e l d v a n h e t o r g a n i s c h e s t o f g e h a l t e e n / o f de f r a k t i e . Het o r g a n i s c h e s t o f g e h a l t e i s d o o r h e t l a b o r a t o r i u m v a s t g e s t e l d op 2,8 % v a n de d r o g e s t o f . De v a n de b o v e n l a a g i s d o o r h e t l a b o r a t o r i u m v a s t g e s t e l d op 6,7 % v a n de d r o g e s t o f . Op b a s i s v a n deze w a a r d e n z i j n de den b e r e k e n d ( z i e t a b e l 3 . 1 ) .

(T)

B-waarde i s v e r v a l l e n en overgenomen d o o r h e t tussenwaarde

De i n t e r v e n t i e w a a r d e n z i j n n i e t a l l e e n g e b a s e e r d op een bes c h o u w i n g v a n de a a r d en de c o n c e n t r a t i e s v a n verontreinigende s t o f f e n , d i e een i n d r u k g e v e n v a n de mate v a n v e r o n t r e i n i g i n g en m o g e l i j k e e f f e k t e n d a a r v a n , maar ook v a n de l o k a l e v e r o n t reinigingssituatie, d i e van b e l a n g i s v o o r de mate en de mogelijkheid t o t v e r s p r e i d i n g of

De s t r e e f w a a r d e (S) v e r v a n g t de A-waarde gehalte) . De interventiewaarde (I) vervangt de C-waarde en g e e f t h e t c o n c e n t r a t i e n i v e a u v o o r v e r o n t r e i n i g i n g e n i n g r o n d en grondwat e r aan w a a r b o v e n e r n s t i g e v e r m i n d e r i n g o f d r e i g e n d e v e r m i n d e r i n g o p t r e e d t v a n de f u n c t i o n e l e e i g e n s c h a p p e n d i e de bodem h e e f t v o o r mens, d i e r o f p l a n t .

staan vermeld in analyseresultaten

- p o l y c y c l i s c h e aromatische (PAK); - e x t r a h e e r b a r e o r g a n o h a l o g e e n v e r b i n d i n g e n (EOX); - m i n e r a l e o l i e (GC); - zware m e t a l e n (Cd, Cr, Cu, Hg, Pb, Zn e n N i ) ; - arseen; - droge

De analyseresultaten interpretatie van de

A l d u s de o p d r a c h t g e v e r h e e f t z i c h op h e t t e r r e i n g e e n b r a n d s t o f t a n k b e v o n d e n en z i j n e r geen s t o f f e n o p g e s l a g e n g e w e e s t die een e v e n t u e l e bodemverontreiniging veroorzaakt kunnen

De o n d e r z o e k s l o k a t i e h e e f t een o p p e r v l a k t e v a n c i r c a 300 en i s t e r p l a a t s e v a n de nieuwbouw i n g e b r u i k a l s T e r p l a a t s e v a n de e v e n t u e l e u i t b r e i d i n g i s h e t t e r r e i n i n gebruik als De e v e n t u e l e uitbreiding vindt p l a a t s a c h t e r een b e s t a a n d gebouw d a t i n g e b r u i k i s a l s

1.2 H i s t o r i s c h

Het o n d e r z o e k i s o p g e s t e l d v o l g e n s de r i c h t l i j n e n z o a l s deze z i j n v a s t g e s t e l d i n de NVN 5740. H i e r b i j i s h e t t e o n d e r z o e k e n t e r r e i n , op b a s i s v a n de g e g e v e n s a f k o m s t i g u i t h e t h i s t o r i s c h e o n d e r z o e k , beschouwd a l s o n v e r d a c h t . De o n d e r z o e k s s t r a t e g i e v o o r n i e t v e r d a c h t e l o k a t i e s i s dan ook g e h a n t e e r d . Een en a n d e r c o n f o r m A v a n de genoemde r i c h t l i j n e n .

Het o n d e r z o e k h e e f t t o t d o e l een i n d r u k t e v e r k r i j g e n omtrent de e v e n t u e l e a a n w e z i g h e i d v a n v e r o n t r e i n i g i n g e n i n de g r o n d en het grondwater van het o n d e r z o e k s t e r r e i n .

A a n l e i d i n g t o t h e t o n d e r z o e k i s de nieuwbouw v a n een s c h u u r en een e v e n t u e l e l a t e r e u i t b r e i d i n g v a n de b e s t a a n d e b e b o u w i n g op de l o k a t i e .

Met i n g a n g v a n mei 1994 z i j n de b e s t a a n d e t o e t s i n g s w a a r d e n , de A-, B-, en C- w a a r d e n v e r v a n g e n d o o r n i e u w e t o e t s i n g s c r i t e r i a , de s t r e e f w a a r d e en de i n t e r v e n t i e w a a r d e .

Algemeen

4 6

3 3 3 3

2 2 2

o p d r a c h t v a n de S t i c h t i n g B.E.O.C. i s d o o r Van d e r P o e l C o n s u l t BV t e L a r e n een v e r k e n n e n d bodemonderzoek u i t g e v o e r d K a d i j k 18 t e T e r w o l d e (gemeente V o o r s t ) . op de

Algemeen

INLEIDING

Van h e t o p g e b o o r d e m a t e r i a a l i s e e n mengmonster samengesteld u i t de b o d e m l a a g 0 - 0,5 -mv. v a n de m o n s t e r p u n t e n 1 t/m 6. Het mengmonster i s g e a n a l y s e e r d op de v o l g e n d e c o m p o n e n t e n :

3.1.

grond grond-

S a m e n v a t t i n g en k o n k l u s i e s

3 . 1 : Algemeen 3.2: A n a l y s e r e s u l t a t e n 3.3: A n a l y s e r e s u l t a t e n water

A n a l y s e r e s u l t a t e n en besprekingen

ANALYSERESULTATEN EN BESPREKING

Toetsingstabel

onderzoek

Algemeen 2 2 . 2 Z i n t u i g l i j k e waarnemingen 2 . 3 Lokale 2.4 R e g i o n a l e bodemopbouw

1.2 H i s t o r i s c h

Analyseresultaten

1. S i t u a t i e s c h e t s

INHOUDSOPGAVE

EOX

< 50

< 0, 1

< 0,14 -

0,1

0,28

19 0, 52 63 21 0, 23 17 60 74

707

5,74

1400

11,20

36 27 4, 12 7, 73 152 241 65 109 3, 88 7,53 58 100 215 371 228 382

= monsterpunten 1 t/m 6; (0 - 0,5 -mv) = monsterpunten 1 en 2 (0,5- 2,0 -mv) = voor de i n d i v i d u e l e PAK z i j n geen i n d i v i d u e l e s t r e e f - en i n t e r v e n t i e waarden gegeven. I n d i e n e r i n d i v i d u e l e PAK worden gemeten, d i e n e n de i n d i v i d u e l e PAK t e worden o p g e t e l t (PAK t o t a a l ) . = voor EOX z i j n geen s t r e e f - en i n t e r v e n t i e w a a r d e meer opgenomen. Een EOX b e p a l i n g wordt g e b r u i k t t e n e i n d e een i n d i k a t i e t e v e r k r i j g e n over de e v e n t u e l e a a n w e z i g h e i d van gehalogeneerde v e r b i n d i n g e n . = = =

olie

< 5 < 0,4 5 < 5 < 0,2 < 5 <10 < 5

(mg/kg

.. , \ •V

U i t de a n a l y s e r e s u l t a t e n i s n a a r v o r e n gekomen d a t i n z o w e l de bovengrond a l s i n de o n d e r g r o n d geen v a n de onderzochte c o m p o n e n t e n z i j n gemeten i n g e h a l t e n d i e de s t r e e f w a a r d e e n / o f de

S T I

I II *

minerale

totaal *

< 5 < 0,4 11 6 < 0,2 5 <10 19

Interpretatie

Analvseresultaten

zware metalen arseen cadmium chroom koper kwik nikkel lood

Tabel

< <

= = =

0,20 0,20 0,20 0,20 0,20 0,20 0,50 0,50 0, 10 0,10 0,10 0, 10 0, 10 0, 10 0, 10 0,50 0,50 1

0,2

* *

0, 01

2000

20 40

500

30 500 1000 75 150 35 70 35 70 35 70 500 1000

1000

0, 01

* * * * *

0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,1 0,01

60 6 30 75 0,3 75 75 800

toetsingwaarden T I

10 35 0,4 3 ,2 1 16 15 45 0, 05 0 ,18 15 45 15 45 65 433

tussenwaarde interventiewaarde.

z i j n dusdanig n o o d z a k e l i j k worden geacht.

der Poel Consult b.v.

lokatiegrens

2 bestaand

r 1

schuur

geheel

Schaal:

m-mv m-mv

bijlage 1

Nederland

maatregelen

b o r i n g t o t 0,5 b o r i n g t o t 2,0 peilbuis

nieuwbouw

nagenoeg

dat aanvullende

Chroom w o r d t i n h e t g r o n d w a t e r v a n i n een v e r h o o g d g e h a l t e gemeten.

De niet

U i t de a n a l y s e r e s u l t a t e n b l i j k t d a t i n h e t g r o n d w a t e r afkoms t i g u i t p e i l b u i s 1 chroom i s g e m e t e n i n een g e h a l t e d a t de streefwaarde Verder zijn geen v a n de overige onderzochte componenten gemeten i n g e h a l t e n d i e de s t r e e f w a a r d e en/of detectiegrens De gemeten w a a r d e n v o o r de pH en de Ec k u n n e n a l s n o r m a a l w o r d e n beschouwd.

S T I

** =

PH Ec * =

5 0,3 2,5 5 0,05 5 5 10

grondwater

7,0 890 e r z i j n geen s t r e e f - en i n t e r v e n t i e w a a r d e n I n d i e n noodzakel. kunnen deze worden a f g e l e i d u i t 725201007) voor EOX z i j n geen s t r e e f - en meer opgenomen. Een EOX b e p a l i n g wordt g e b r u i k t t e n e i n d e een i n d i k a t i e t e v e r k r i j g e n over de e v e n t u e l e aanwezigheid van gehalogeneerde v e r b i n d i n g e n .

- benzeen - tolueen - ethylbenzeen paraxyleen - ortho- x y l e e n - naftaleen - d i c h l o o r methaan - trichlooretheen ( t r i ) - tetrachlooretheen - cis - trans EOX

-mv)

analyseresultaten peilbuis 1 2, 0 -

fenolen:

Interpretatie

zware metalen: - arseen - cadmium - chroom - koper - kwik - nikkel - lood -

parameter

A n a l y s e r e s u l t a t e n grondwater.

-8-

de c h e m i s c h e a n a l y s e s i s h e t v o l g e n d e n a a r v o r e n gekomen:

|<20

Banknr

QUALIFIED

|<5 |<0.1

|<0.2 |<5 |<10

|<5

|<0.4

|<5

||86.5 +

| |

| | | |

| |

| | | |

r—

1 van 2

de arrondissementsrechtbank te

RABO Hengelo nr. 11 55 865 Handelsregister 58.291 Enschede

HET MILIEULABORATORIUM INGESCHREVEN HET S T E R L A B REGISTER VOOR LABORATORIA VOOR GEBIEDEN ZOALS NADER OMSCHREVEN DE ERKENNING. ONDER NR.

|<0.009

RABO Hengelo nr

volgende pagina

|<0.009 |<0.009 ds ds

Pagina

bijlage 2

belemmeringen

Monstersoort: GROND GROND

Bemonsterd

Opdrachten worden uitgevoerd volgens de r«egeling van de verhouding tussen opdrachtgever en adviserend ingenieur (r.v.o.i) gedeponeerd

Zie

|chryseen

|<0.009 |0.009 |<0.009

l|<0.05

C-27 -C-40

|<50 |<20 |<20

|<0.1

|19

|5 |<10

|6 |<0.2 ds |mg/kg ds ds

|11 ds ds ds

|<0.4

l<5 ds

|mg/kg ds

|86.9 |6.7 |2.8

|Lood Zink

(Nikkel

5751 |Voorbehand. stof van ds |Lutum ( < 2 ) \% van ds stof ds

Eenheid

Monster c o d e r i n g : S960301176 = Mp 1 t/m 6 (0-0.5 m-mv) = Mp 1 en 2 (0.5-2.0 m-mv)

Van d e r P o e l C o n s u l t B.V. Dhr. P. v a n d e r P o e l P o s t b u s 522 7245 ZG Laren Opdrachtgever Aanvrager Adres Postcode P l a a t s

Opdr. O m s c h r i j v i n g Datum r a p p o r t a g e

E960300525 29603042G1 19-Mar-1996

ONDERZOEK RAPPORT

Laboratorium: Bedrijvencentrum Borne • Parallelweg 7622 NB Borne • telefoon 074 - 2663322 • fax 074 - 2667764 Adviesbureau: Borg 63 • 7608 GE Almelo telefoon 0546 - 865406

R a p p o r t nummer O p d r a c h t nummer Datum o p d r a c h t

Chroom

der Poel

ACMAA B.V. ANALYTISCH CHEMISCH MILIEU ADVIESBUREAU ALMELO

ACMAA

Milieuhygië n isch z i j n e r n a a r onze v o o r de g e p l a n d e n i e u w b o u w / u i t b r e i d i n g

De i n h e t grondwater i s dusdanig minimaal d a t a a n v u l l e n d e m a a t r e g e l e n n i e t n o o d z a k e l i j k worden geacht. Chroom w o r d t i n h e t g r o n d w a t e r v a n n a g e n o e g g e h e e l N e d e r l a n d i n e e n v e r h o o g d g e h a l t e gemeten.

De gemeten w a a r d e n v o o r de pH e n de Ec k u n n e n a l s n o r m a a l w o r d e n beschouwd.

Grondwater I n h e t g r o n d w a t e r a f k o m s t i g u i t p e i l b u i s 1 i s chroom gemeten i n e e n g e h a l t e d a t de s t r e e f w a a r d e zijn g e e n v a n de o v e r i g e o n d e r z o c h t e componenten Verder en/of gemeten i n g e h a l t e n d i e de

Grond I n z i j n z o w e l de b o v e n g r o n d a l s de o n d e r g r o n d z i j n geen v a n de o n d e r z o c h t e c o m p o n e n t e n gemeten i n g e h a l t e n d i e de desbet r e f f e n d e s t r e e f w a a r d e e n / o f de

Uit

Zintuiglijk z i j n e r i n de bodem geen waargenomen d i e k u n n e n d u i d e n op e e n e v e n t u e l e v e r o n t r e i n i g i n g v a n grond en/of grondwater.

A l d u s de o p d r a c h t g e v e r h e e f t z i c h op h e t t e r r e i n geen b r a n d s t o f t a n k b e v o n d e n e n z i j n e r geen s t o f f e n o p g e s l a g e n g e w e e s t die een e v e n t u e l e b o d e m v e r o n t r e i n i g i n g v e r o o r z a a k t kunnen

D o e l v a n h e t o n d e r z o e k i s e e n i n d r u k t e v e r k r i j g e n o m t r e n t de e v e n t u e l e a a n w e z i g h e i d v a n v e r o n t r e i n i g i n g e n i n de g r o n d e n / o f het g r o n d w a t e r v a n h e t o n d e r z o e k s t e r r e i n . A a n l e i d i n g t o t h e t o n d e r z o e k i s de nieuwbouw v a n e e n s c h u u r e n een e v e n t u e l e l a t e r e u i t b r e i d i n g v a n de b e s t a a n d e b e b o u w i n g op de l o k a t i e .

In o p d r a c h t v a n S t i c h t i n g B.E.O.G. i s d o o r Van d e r P o e l C o n s u l t BV t e L a r e n e e n v e r k e n n e n d b o d e m o n d e r z o e k u i t g e v o e r d op de l o k a t i e K a d i j k 18 t e T e r w o l d e (gemeente V o o r s t ) .

4. SAMENVATTING EN KONKLUSIES

Totaal PAK

Elhorst

| j |

QUALIFIED BY

RABO Hengelo nr.

55 865 • Handelsregister 58.291 Enschede

Zware m e t a l e n

Totaal

Olie

totaal

Minerale

PAK

lycyclische Aromatische

Nikkel

Streefwaarde

0. 28

Streefwaarde

18.80 81.94 0.52 63 8.61 70 23 59.50 10 16.70 74.30

Streefwaarde

707

Gemiddelde

5.74

Gemiddelde

45 228.21

105

55.99 64.97 3 . 88

Gemiddelde

Berekende r e f e r e n t i e waarden op b a s i s van :

Berekend op : 04-04-1996

Arseen Barium Cadmium Chroom Cobalt Koper Kwik Lood

1400

Interventie

11.20

Interventie

382.11

109.25 7.53 371 200

35.66 256.05 7.73 240.92

waarde

6.7000% 2.8000%

Interventie

LUTUM : HUMUS :

bijlage 3

Opdrachten worden uitgevoerd volgens de "regeling van de verhouding tussen opdrachtgever en adviserend ingenieur" (r.v.o.i) gedeponeerd bij de arrondissementsrechtbank te

•

HET MILIEULABORATORIUM INGESCHREVEN HET S T E R L A B REGISTER VOOR LABORATORIA VOOR GEBIEDEN ZOALS NADER O M S C H R E V E N D E ERKENNING. ONDER NR.

Pagina 2 van 2

n i e t a n d e r s dan i n g e h e e l worden g e r e p r o d u c e e r d toestemming v a n h e t l a b o r a t o r i u m .

mg/kg ds mg/kg ds

[0.02 |<0.009 |<0.009

Datum r a p p o r t a g e

ONDERZOEK RAPPORT

: E960300525 : 29603042G1 : 19-Mar-1996

mg/kg ds ds

Eenheid

Banknr. RABO Hengelo nr

Dit z o n d e r de

Hoofd l a b . Handtekening:

Benzo(a)pyreen

Parameter

R a p p o r t nummer O p d r a c h t nummer Datum o p d r a c h t

\nan \nan

nan

nan na/i

•

| | | | | |

| | | |

|<1.0

HET ONDER NR.

|<1.7

| | | |

| | | | | |

| | | |

• Postbanknr. RABO Hengelo nr. 11 55 865 •

INGESCHREVEN HET S T E R L A B REGISTER VOOR LABORATORIA VOOR GEBIEDEN ZOALS NADER O M S C H R E V EN DE ERKENNING.

| |

| | | |

|<0.40 |<0.20 j <0.50 |<0.50 |<0.10

| | | |

|<0.20

| |

| | | | | |

| |

05-Apr-1996

| |

| | | |

58.291 Enschede

Monstersoort: WATER

Bemonsterd

| | | |

B.V.

| | | | | | | |

|<0.05 |5 |<5 |<10 |<0.20 j |<0.20

| | | |

| |

j <0.3 |2.5

|<5

Van d e r P o e l C o n s u l t Dhr. P. v a n d e r P o e l P o s t b u s 522 7245 ZG Laren

Pagina 1 van 2

Opdrachten worden uitgevoerd volgens de "regeling van de verhouding tussen opdrachtgever en adviserend ingenieur" (r.v.o.i) gedeponeerd bij de arrondissementsrechtbank te

Banknr. RABO Hengelo nr

Zie volgende pagina

|Tetrachlooretheen

|Trichlooretheen

|1,2,-Dichloorethaan |1,1,1-Trichlooretha.

|Dichloormethaan |1,1-Dichloorethaan

|Naftaleen

|0-xyleen aromaten xylenen

|Lood jzink

(Kwik

Arseen

: : : :

Opdr. O m s c h r i j v i n g Datum r a p p o r t a g e

0NDERZ0EK RAPPORT : E960400127 : 29603042W1 : 27-Mar-1996

199G Monster c o d e r i n g : S960301567 = P e i l b u i s

Opdrachtgever Aanvrager Adres Postcode P l a a t s

R a p p o r t nummer O p d r a c h t nummer Datum o p d r a c h t

Laboratorium: Bedrijvencentrum Borne •Parallelweg 7622 NB Borne telefoon 074 - 2663322 •fax 074 - 2667764 Adviesbureau: Borg 63 •7608 GE Almelo •telefoon 0546 - 865406

ACMAA ACMAA B.V. ANALYTISCH CHEMISCH MILIEU ADVIESBUREAU ALMELO

Laboratorium: Bedrijvencentrum Borne • Parallelweg 7622 NB Borne • telefoon 074 - 2663322 • fax 074 - 2667764 Adviesbureau: 63 • 7608 GE Almelo • telefoon 0546 - 865406 Borg

ACMAA

ACMAA B.V. ANALYTISCH CHEMISCH MILIEU ADVIESBUREAU ALMELO

I '

;

Eenheid

Pagina 2 van 2

Kadijk 05-Apr-1996

55 865 • Handelsregister 58.291 Enschede Opdrachten worden uitgevoerd volgens de "regeling van de verhouding tussen opdrachtgever en adviserend ingenieur" (r.v.o.i) gedeponeerd bij de arrondissementsrechtbank te 's-gravenhage.

• Postbanknr. RABO Hengelo

HET MILIEULABORATORIUM INGESCHREVEN HET S T E R L A B REGISTER VOOR LABORATORIA VOOR GEBIEDEN ZOALS NADER O M S C H R E V E N DE ERKENNING. ONDER NR.

dan i n g e h e e l worden g e r e p r o d u c e e r d toestemming v a n h e t l a b o r a t o r i u m

|<0.50 |<0.50 I <5 0

Omschrijving rapportage

ONDERZOEK RAPPORT : E960400127 : 29603042W1 : 27-Mar-1995

Banknr. RABO Hengelo nr

D i t r a p p o r t ma z o n d e r de

Hoofd l a b . Handtekening:

Parameter

R a p p o r t nummer O p d r a c h t nummer Datum o p d r a c h t

Laboratorium: Bedrijvencentrum Borne • Parallelweg 7622 NB Borne telefoon 074 - 2663322 •fax 074 - 2667764 Adviesbureau: 63 • 7608 GE Almelo • telefoon 0546 - 865406 Borg

ACMAA B.V. ANALYTISCH CHEMISCH MILIEU ADVIESBUREAU ALMELO

Kadijk 18-20, Terwolde

Bijlage 3 Archeologisch onderzoek

ARCHEOLOGISCH BUREAUONDERZOEK EN VERKENNEND BOORONDERZOEK KADIJK 18/20 TE TERWOLDE GEMEENTE VOORST

Archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Kadijk 18/20 te Terwolde, gemeente Voorst Opdrachtgever

Stichting CGN Terwolde Kadijk 20 7396 NK Terwolde

Rapportnummer 1

Versienummer

Datum

11093.003 2 28 januari 2020

Vestiging

Overijssel Wilhelm Röntgenstraat 7a 8013 NE Zwolle 088 - 5001600 zwolle@econsultancy.nl

Opsteller

drs. M. Derks & drs. J. Holl

Paraaf

Kwaliteitscontrole

drs. A.J. Wullink

Paraaf

© Econsultancy bv, Zwolle Foto’s en tekeningen: Econsultancy bv, tenzij anders vermeld. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers. Econsultancy aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek. ISSN: 2210-8777 (Analoog rapport) ISSN: 2210-8785 (Digitaal rapport E-depot) 1

Versie 1 betreft een rapport waarvan geen beoordeling van de bevoegde overheid is ontvangen, bij versie 2 is het rapport wel beoordeeld door de bevoegde overheid.

Econsultancy Archeologisch Rapport

Administratieve gegevens plangebied Projectcode

11093.003

Toponiem

Kadijk 18/20

Opdrachtgever

Stichting CGN Terwolde

Gemeente

Voorst

Plaats

Terwolde

Provincie

Gelderland

Kadastrale gegevens

Gemeente Voorst, sectie N, perceelnummers 114 en 441.

Omvang plangebied

Circa 1.400 m

Kaartblad

27 G (1:25.000)

Coördinaten centrum plangebied

X: 201.139 / Y: 475.350

Bevoegde overheid

Gemeente Voorst H.W. lordensweg 17 7391 KA Twello T: 0571 279911 E: gemeente@voorst.nl

Deskundige namens de bevoegde overheid

Regio-archeoloog Stedendriehoek dhr. H.G. Pape-Luijten T. 06-11707200 E. h.pape@apeldoorn.nl

ARCHIS3

4756794100

Onderzoeksmeldingsnummer (OM-nr.)

Archeoregio NOaA

Utrechts-Gelders zandgebied

Beheer en plaats documentatie

Econsultancy, Zwolle/ Provinciaal Archeologisch Depot Gelderland

Uitvoerder(s)

Econsultancy, drs. M. Derks & drs. J. Holl

Kwaliteitszorg Econsultancy is onder meer gecertificeerd voor protocollen 4001, 4002, 4003 en 4004 van de BRL SIKB 4000. Verder is Econsultancy lid van de Nederlandse Vereniging van Archeologische Opgravingsbedrijven (NVAO). De leden van de NVAO bieden kwalitatief hoogstaand archeologisch onderzoek. Het lidmaatschap is een waarborg voor kwaliteit en betrouwbaarheid. Tevens is Econsultancy aangesloten bij de Vereniging van Ondernemers in Archeologie (VOiA). De VOiA behartigt de belangen van meer dan 100 bedrijven in alle takken van de archeologie. Betrouwbaarheid Dit onderzoek is op zorgvuldige wijze uitgevoerd, conform de toepasselijke en van kracht zijnde regelgeving. Een booronderzoek wordt in het algemeen uitgevoerd door het steekproefsgewijs onderzoeken van de bodem, waardoor het, op basis van de resultaten van een booronderzoek, onmogelijk is garanties af te geven ten aanzien van de aan- of afwezigheid van archeologische waarden. In dit kader dient ook opgemerkt te worden dat geraadpleegde bronnen niet altijd zonder fouten en volledig zijn. Daar Econsultancy voor het verkrijgen van historische informatie afhankelijk is van deze bronnen, kan Econsultancy niet instaan voor de juistheid en volledigheid van deze informatie.

Econsultancy Archeologisch Rapport

SAMENVATTING Econsultancy heeft in opdracht van Stichting CGN Terwolde een archeologisch onderzoek uitgevoerd voor een plangebied gelegen aan de Kadijk 18/20 te Terwolde in de gemeente Voorst. De initiatiefnemer is voornemens de huidige bebouwing te slopen en nieuwbouw te realiseren. Doel van het bureauonderzoek is een antwoord te vinden op de vraag wat de gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied is. Het inventariserend veldonderzoek (IVO-overig, verkennende fase) heeft tot doel de in het bureauonderzoek opgestelde gespecificeerde archeologische verwachting aan te vullen en te toetsen door middel van boringen. Met de resultaten van het archeologisch onderzoek kan worden vastgesteld of binnen het plangebied archeologische waarden aanwezig (kunnen) zijn en of vervolgonderzoek dan wel planaanpassing noodzakelijk is. Op basis van de landschappelijke ligging op een dekzandrug bleek dat het plangebied vanaf het Paleolithicum tot en met de Midden-Romeinse tijd gunstig is geweest voor bewoning en/of activiteiten. Door het ontstaan van de Gelderse IJssel in de Romeinse tijd is het gebied onderhevig geweest aan overstromingen waardoor er gestaag een moerasgebied is ontstaan. Hierdoor had het plangebied voor de perioden IJzertijd tot en met de Vroege Middeleeuwen een lage archeologische verwachting. Vanaf de Late Middeleeuwen werd het gebied grootschalig ontgonnen.

De archeologische verwachting voor de Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd was daarom hoog. Daarom is aansluitend een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Tijdens het booronderzoek is het verwachte dekzand niet aangetroffen. De bodem is verstoord tot in de smeltwaterafzettingen. Deze afzettingen, bestaande uit zwak tot sterk siltig, grindhoudend zand, bevinden zich op 60 à 120 cm –mv en in boring 5 op minstens 150 cm –mv. Op basis van deze verstoorde bodem wordt verwacht dat archeologische resten reeds geheel verloren zijn gegaan. Op grond van de resultaten van het bureau- en veldonderzoek adviseert Econsultancy om het plangebied vrij te geven. Mochten tijdens de graafwerkzaamheden toch archeologische waarden worden aangetroffen, dan dient hiervan melding te worden gemaakt conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet uit juli 2016. Melding van archeologische waarden kan plaatsvinden bij de gemeente Voorst, de Provincie Gelderland of bij het Ministerie van OCW (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed).

Rapport 11093.003 versie 2

INHOUDSOPGAVE

INLEIDING .................................................................................................................................. 1

BUREAUONDERZOEK .............................................................................................................. 2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9

INVENTARISEREND VELDONDERZOEK .............................................................................. 13 3.1 3.2 3.3 3.4

Doelstelling en onderzoeksvragen ................................................................................... 2 Methoden .......................................................................................................................... 2 Afbakening en huidige situatie van het plangebied .......................................................... 3 Toekomstige situatie ......................................................................................................... 4 Aardwetenschappelijke gegevens .................................................................................... 4 Archeologische waarden .................................................................................................. 7 Beschrijving van het historische gebruik .......................................................................... 8 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel ........................................................ 11 Conclusie bureauonderzoek ........................................................................................... 12

Doelstelling en onderzoeksvragen ................................................................................. 13 Methoden ........................................................................................................................ 13 Resultaten ....................................................................................................................... 13 Conclusie veldonderzoek ............................................................................................... 14

CONCLUSIE EN ADVIES ......................................................................................................... 15

LITERATUUR ...................................................................................................................................... 16 BRONNEN .......................................................................................................................................... 18

Rapport 11093.003 versie 2

LIJST VAN TABELLEN Tabel I. Tabel II. Tabel III. Tabel IV.

Aardwetenschappelijke gegevens plangebied Grondwatertrappenindeling Geraadpleegd historisch kaartmateriaal Gespecificeerde archeologische verwachting

LIJST VAN AFBEELDINGEN Figuur 1. Figuur 2. Figuur 3. Figuur 4. Figuur 5. Figuur 6. Figuur 7. Figuur 8. Figuur 9. Figuur 10. Figuur 11.

Situering van het plangebied binnen Nederland Detailkaart van het plangebied Luchtfoto van het plangebied met kadastrale percelen Situering van het plangebied binnen de archeologische beleidskaart Situering van het plangebied binnen de Geomorfologische kaart Situering van het plangebied binnen het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) Situering van het plangebied binnen de Bodemkaart Archeologische Gegevenskaart van het onderzoeksgebied Situering van het plangebied op de Kadastrale Minuut van 1811-1832 e e Situering van het plangebied binnen 19 - en 20 -eeuwse kaarten Boorpuntenkaart

BIJLAGEN Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4

Overzicht geologische en archeologische tijdvakken Bewoningsgeschiedenis van Nederland AMZ-cyclus Boorkolommen

Rapport 11093.003 versie 2

INLEIDING

Econsultancy heeft in opdracht van Stichting CGN Terwolde een archeologisch onderzoek uitgevoerd voor een plangebied gelegen aan de Kadijk 18/20 te Terwolde in de gemeente Voorst (figuur 1). De initiatiefnemer is voornemens de huidige bebouwing te slopen en nieuwbouw te realiseren. Bij de aanvraag van de hiervoor benodigde omgevingsvergunning is gebleken dat voor een plangebied een archeologische onderzoeksplicht geldt. Deze onderzoeksplicht vloeit voort uit het Verdrag van Malta (1992) en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo, 2010). Het archeologisch onderzoek is noodzakelijk om te bepalen of er archeologische waarden aanwezig zijn binnen het plangebied en of deze door de voorgenomen bodemingrepen kunnen worden aangetast. Het archeologisch onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek (hoofdstuk 2) en een inventariserend veldonderzoek (IVO-overig, verkennende fase) door middel van boringen (hoofdstuk 3). Op basis van de resultaten van het onderzoek wordt een advies gegeven of vervolgstappen noodzakelijk zijn (hoofdstuk 4). Het archeologisch onderzoek is uitgevoerd in november/december 2019 door drs. J. Holl (senior KNA-prospector) en drs. M. Derks (junior archeoloog). Het rapport is gecontroleerd door drs. A.J. Wullink (senior KNA-prospector).

Rapport 11093.003 versie 2

Pagina 1 van 18

2 2.1

BUREAUONDERZOEK Doelstelling en onderzoeksvragen

Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Hiervoor wordt een inventarisatie gemaakt van bekende aardwetenschappelijke, archeologische en (cultuur)historische gegevens. Aan de hand van deze inventarisatie wordt het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel opgesteld. 2.2

Methoden

Het archeologisch onderzoek is uitgevoerd onder certificaat op grond van de BRL SIKB 4000 (KNA, versie 4.1, 24‑05‑2018) en conform de eisen en normen zoals aangegeven in de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.1, 24‑05‑2018), die is vastgesteld door het Centraal College van Deskundigen (CCvD) Archeologie en is ondergebracht bij het SIKB te Gouda. Ook wordt gewerkt 2 conform de geldende richtlijnen binnen de gemeente Voorst. Voor de uitvoering van het bureauonderzoek gelden de specificaties LS01, LS02, LS03, LS04 en 3 LS05. De resultaten van dit onderzoek worden in dit rapport weergegeven conform specificatie LS06. Binnen dit onderzoek zijn de volgende werkzaamheden verricht:     

afbakening van het plangebied en vaststellen van de consequenties van het mogelijk toekomstige gebruik (LS01); beschrijving van de huidige en toekomstige situatie (LS02); beschrijving van de historische situatie en mogelijke verstoringen (LS03); beschrijving van bekende archeologische en historische waarden en aardwetenschappelijke gegevens (LS04); opstellen van een gespecificeerde verwachting (LS05).

Bij het uitvoeren van deze werkzaamheden zijn de volgende bronnen geraadpleegd:           

2 3

het Archeologische Informatie Systeem (ARCHIS); de Archeologische Monumenten Kaart (AMK); geologische kaarten, geomorfologische kaarten en bodemkaarten; de centrale toegangspoort tot Data en Informatie van de Nederlandse Ondergrond (DINOLoket); literatuur en historisch kaartmateriaal; bouwhistorische gegevens; de recente topografische kaart (schaal 1:25.000); recente luchtfoto’s; het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN); de archeologische verwachtingskaarten van de gemeente Voorst; plaatselijke (amateur-)archeoloog c.q. heemkundevereniging.

Vossen, 2013. Beschikbaar via www.sikb.nl.

Rapport 11093.003 versie 2

Pagina 2 van 18

2.3

Afbakening en huidige situatie van het plangebied

Afbakening Er dient een onderscheid gemaakt te worden tussen het onderzoeksgebied en het plangebied. Het plangebied is het gebied waarbinnen feitelijk de bodemverstorende ingreep gaat plaatsvinden. Het onderzoeksgebied is het gebied waarover informatie is verzameld om een goed beeld te krijgen van de archeologische waarden binnen het plangebied. Dit gebied is groter dan het plangebied. In het huidige onderzoek betreft het onderzoeksgebied het gebied binnen een straal van circa 1200 m rond4 om het plangebied. 2

Het plangebied, Circa 1.400 m , ligt aan de Kadijk 18/20, ongeveer 3,2 km ten zuidwesten van de kern van Terwolde in de gemeente Voorst (zie figuur 1 en figuur 2). Volgens het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) bevindt het maaiveld zich op een hoogte van circa 3,8 m +NAP. Het gebied is kadastraal bekend als gemeente Voorst, sectie N, perceelnummers 114 en 441 (figuur 3). Volgens de topografische kaart van Nederland, 27 G (1:25.000), zijn de coördinaten van het midden van het plangebied X: 201.139 / Y: 475.350. Huidige situatie Voor het bureauonderzoek is het van belang de huidige situatie te onderzoeken. Landgebruik en bebouwing kunnen van invloed zijn op de archeologische verwachting. Hiervoor is gebruik gemaakt van de meest recente gegevens. Het plangebied is momenteel in gebruik als centrum van de Stichting Christelijke Gemeente Nederland (CGN) met verschillende gebouwen, een veld voor activiteiten, parkeerplaats en tuin (figuur 3). De eigenaar van het perceel en de aanwezige bebouwing is Stichting CGN Terwolde. Vigerend beleid Sinds 1 juli 2016 is de Erfgoedwet van kracht. Het doel van deze wet is te voorkomen dat archeologische waarden uit het verleden verloren gaan. In deze wet zijn de gemeenten verantwoordelijk voor het beheer van het bodemarchief binnen hun grondgebied. Voor een goed beheer van dit bodemarchief gebruikt de gemeente een archeologische beleidskaart.

De archeologische beleidskaart geeft een gemeentebreed overzicht van bekende en te verwachten archeologische waarden. De kaart maakt inzichtelijk waar en bij welke ruimtelijke ingrepen een archeologisch onderzoek verplicht is en wordt als toetsingskader gebruikt voor ruimtelijke procedures. Het plangebied valt binnen het bestemmingsplan Buitengebied. Volgens dit bestemmingsplan heeft het plangebied een dubbelbestemming Waarde – Archeologie 3. Volgens de bijbehorende planregels 2 is archeologisch onderzoek noodzakelijk bij bodemingrepen groter dan 250 m en dieper dan 30 cm – 5 mv. De dubbelbestemming is afgeleid van de gemeentelijke beleidsadvieskaart. Volgens de beleidskaart 6 (figuur 4) ligt het plangebied in een zone met een hoge archeologische verwachting.

Binnen deze straal wordt geacht dat er voldoende informatie beschikbaar is om een gefundeerde uitspraak te doen over de archeologische verwachting van het plangebied. 5 Portaal voor Ruimtelijke Plannen. 6 Keunen et al., 2017.

Rapport 11093.003 versie 2

Pagina 3 van 18

Huidig milieuonderzoek Gelijktijdig met het archeologisch bureauonderzoek is er voor het plangebied een milieuhygiënisch bodemonderzoek uitgevoerd door Econsultancy (rapportnummer: 11093.002). De resultaten van het milieuhygiënisch bodemonderzoek waren ten tijde van het uitvoeren van dit archeologisch bureauonderzoek nog niet bekend. Bodemloket De overheid initieert middels het Bodemloket inzicht te geven in maatregelen die de afgelopen jaren getroffen zijn om de bodemkwaliteit in Nederland in kaart te brengen (bodemonderzoek) of te herstellen (bodemsanering). Ook laat het Bodemloket zien waar vroeger (bedrijfs-) activiteiten hebben plaatsgevonden die extra aandacht verdienen. Ook worden op het Bodemloket voormalige potentieel bodembedreigende bedrijfsactiviteiten weergegeven. Gegevens van het Bodemloket dienen als indicatief te worden beschouwd. Binnen het plangebied zijn voor zover bekend binnen het Bodemloket geen milieuhygiënische onder7 zoeken uitgevoerd. In aanvulling hierop is ook de provinciale bodemverontreinigingskaart geraadpleegd. Hierop is een verkennend bodemonderzoek aangegeven ter plaatse van het gebouw in het uiterste noordwesten van het plangebied. Op basis van dit onderzoek is geconcludeerd dat de locatie 8 voldoende onderzocht is. 2.4

Toekomstige situatie

Het toekomstige gebruik/inrichting van het plangebied kan gevolgen hebben op het in-/ex-situ behoud van de archeologische waarde. De opdrachtgever is voornemens het plangebied opnieuw in te rich2 ten. Hierbij zal een gebied met een oppervlakte van 1.400 m worden bebouwd. De nieuwbouw wordt onderkelderd en de bodem zal tot een diepte van circa 4 m –mv verstoord worden. 2.5

Aardwetenschappelijke gegevens

Het landschap heeft altijd een belangrijke rol gespeeld in het nederzettingspatroon. Bij onderzoek naar archeologische sporen in een bepaald gebied is het van groot belang te weten hoe het landschap er in het verleden heeft uitgezien. Men kan meer te weten komen over dit landschap door de geologische opbouw, de bodem en de hydrologie van een gebied te bestuderen. De volgende aardwetenschappelijke gegevens zijn bekend van het plangebied:

Bodemloket Provincie Gelderland, Bodemverontreinigingen.

Rapport 11093.003 versie 2

Pagina 4 van 18

Tabel I.

Aardwetenschappelijke gegevens plangebied

Type gegevens Geologie

Gegevensomschrijving

Fm. v. Echteld / Fm. v. Nieuwkoop op Fm. v. Boxtel; rivierklei en -zand met inschakelingen van veen op zand (Ec4)

Zandbanenkaart provincie Gelderland Geomorfologie

Dek van eolisch zand (rivierduinen, dekzanden), top binnen 1m –mv.

Dekzandrug; al dan niet met oud-bouwlanddek (3B53yc)

Bodemkunde12

Grondwatertrap

Kalkloze poldervaaggronden; zavel en lichte klei, profielverloop 2, met pleistoceen zand beginnend tussen 40 en 120 cm (Rn62Cp) 13

III’

Landschappelijke ontwikkeling Het plangebied bevindt zich op de overgang van de Oostelijke stuwwal van de Veluwe naar het IJsseldal. In de voorlaatste ijstijd, het Saalien (370.000 tot 130.000 jaar geleden) raakte de helft van Nederland met landijs bedekt. In deze periode werd door het landijs het IJsseldalbekken uitgesleten. Aan de randen van het landijs vormden zich hoge stuwwallen, waaronder de oostelijke Veluwe. Nadat het ijs zich terugtrok, werd het IJsseldalbekken deels opgevuld met glaciofluviale en glaciolacustriene afzettingen (Laagpakketten van Schaarsbergen en Uitdam, Formatie van Drenthe). Tijdens het Eem-interglaciaal (130.000 tot 115.000 jaar geleden) en het eerste deel van de laatste ijstijd, het Weichselien (115.000 – 11.600 jaar geleden) stroomde de Rijn door het IJsseldalbekken, waarbij grove rivierzanden van de Formatie van Kreftenheye werden afgezet. Circa 60.000 tot 40.000 jaar geleden verlegde de Rijn zich naar het westen, waarbij het IJsseldal verlaten werd. Tussen circa 48.000 en 26.000 jaar geleden werden fluvioperiglaciale zanden afgezet op de Kreftenheye-afzettingen. Doordat in de zomer het sneeuw smolt en de toplaag van de bodem ontdooide, en doordat vegetatie vrijwel ontbrak, vond veel erosie plaats door het smeltwater.

Aan de voet van de hierbij ontstane erosiedalen werd het meegespoelde (grof) zand en grind weer afgezet, vaak in de vorm van waaiervormige ‘daluitspoelingswaaiers’ (Formatie van Boxtel). In de periode tussen 26.000 en 13.000 jaar geleden was sprake van een vegetatieloze poolwoestijn waarin verstuivingen plaatsvonden. In deze periode werd door de wind en (in mindere mate) door het water continu zand opgenomen en weer afgezet. De hierbij afgezette dekzanden worden Oud Dekzand (Formatie van Boxtel) genoemd. Deze zanden zijn meestal siltiger en slechter gesorteerd dan Jong Dekzand, dat puur eolisch is. In het laatste millennium van het Weichselien brak, na enkele warmere perioden, een nieuwe periode van felle kou aan. Er ontstond een droge poolwoestijn waarin op grote schaal zandverstuivingen plaatsvonden. Dit zwak lemige zand wordt aangeduid als Jong Dekzand en werd veelal afgezet als glooiende ruggen, koppen en welvingen (Formatie van Boxtel, Wierden Laagpakket). Gedurende het Holoceen, de huidige periode, herstelde de vegetatie zich en vond nog weinig sedimentatie plaats. Het gebied vernatte zich, waardoor veengroei optrad (Formatie van Boxtel,

TNO, 2010. Cohen et al., 2009 11 Wageningen Environmental Research, 2017. 12 Publieke Dienstverlening op de Kaart. 13 Bodemkundig Informatie Systeem (BIS) Nederland. 14 Keunen et al., 2017 / De Mulder et al., 2003 / Wullink, 2016. 10

Rapport 11093.003 versie 2

Pagina 5 van 18

Griendstveen Laagpakket). Op basis van paleogeografische kaarten was het plangebied rond 1500 v. Chr. bedekt met veen. Op basis van deze kaarten ligt het plangebied tot in ieder geval 800 n. Chr. in een veengebied. Tussen circa 2000 en 1500 jaar geleden is de IJssel ontstaan na een avulsie. In de Vroege Middeleeuwen werd het water gevoed met Rijnwater, waarna de rivier sterk verbreedde en verdiepte. Tijdens hoogwater werd komklei afgezet in het achterland. Vermoedelijk is binnen het plangebied in deze periode eveneens een kleipakket ontstaan. In de 13e eeuw werd de IJssel bedijkt en werd geen klei meer in de omgeving van het plangebied afgezet. 16

DINO Het Dinoloket is de centrale toegangspoort tot Data en Informatie van de Nederlandse Ondergrond (DINO). Het DINO-systeem is de centrale opslagplaats voor geowetenschappelijke gegevens over de diepe en ondiepe ondergrond van Nederland. Het archief omvat diepe en ondiepe boringen, grondwatergegevens, sonderingen, geo-elektrische metingen, resultaten van geologische, geochemische en geomechanische monsteranalyses, boorgatmetingen en seismische gegevens. De site wordt beheerd door TNO. In het Dinoloket zijn enkele boringen binnen een straal van 500 m bestudeerd. In deze boringen is tot 80 à 100 cm –mv overwegend klei en sterk siltig zand aangetroffen, met hieronder matig fijn tot matig 17 grof zand. Vermoedelijk is vanaf 80 à 100 cm –mv dekzand aanwezig, met hierboven een pakket rivierafzettingen, eventueel vermengd met dekzand. Voor deze boringen waren geen lithostratigrafische gegevens beschikbaar in het Dinoloket. Geomorfologie De geomorfologische kaart van Nederland (1:50.000) geeft de mate van reliëf en de vormen die in het landschap te onderscheiden zijn weer. Volgens de geomorfologische kaart ligt het plangebied op de flank van een relatief laaggelegen dekzandrug. Deze landschappelijke zones zijn gunstige locaties voor bewoning en worden al vanaf de Steentijd bewoond. Rondom de dekzandrug bevindt zich een vlakte van rivierafzettingen (figuur 5). 18

Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) Het Actueel Hoogtebestand Nederland vormt een belangrijke aanvullende informatiebron voor de landschapsanalyse. Dit met behulp van laseraltimetrie verkregen digitale bestand vormt een gedetailleerd beeld van het huidige reliëf in het plangebied. Uitgaande van het AHN ligt het plangebied op circa 3,5 m NAP (figuur 6). Op de AHN-beelden is de dekzandrug waar het plangebied op gelegen is duidelijk te zien als hoger gelegen zone (3,5 tot 4,0 m NAP). De riviervlakte ten oosten van het plangebied is circa 0,5 m lager gelegen. Bodemkunde Volgens de Bodemkaart van Nederland (1:50.000) is het plangebied gekarteerd als kalkloze poldervaaggronden in zavel en lichte klei, profielverloop 2 (figuur 7). Deze gronden komen vooral voor in de omgeving van pleistocene afzettingen en vormen de overgang van het dekzand naar de rivierklei. De profielen bestaan uit een 40 à 60 cm dikke laag kalkloze klei, vaak ontstaan door vermenging van rivierklei en dekzand, rustend op pleistoceen zand. In de gebieden met een grondwatertrap II of III

Vos & De Vries, 2013. Dinoloket. 17 DINO boornummers B27G0417, B27G0410 en B27G0411. 18 AHN. 16

Rapport 11093.003 versie 2

Pagina 6 van 18

(zoals in het plangebied) bestaat de humushoudende bovengrond meestal uit zware zavel of lichte klei. De zandondergrond bestaat meestal uit leemarm of zwak lemig, matig fijn zand. In de lager gelegen delen (met grondwatertrap II, III en soms IV) is meestal geen podzolbodem aanwezig. De overgang van de klei naar het zand is daar geleidelijk, omdat bij de afzetting van de klei vermenging met 19 het zand heeft plaatsgevonden. Grondwatertrap Grondwatertrappen zijn een indicatie voor de diepte van de grondwaterstand en de seizoensfluctuatie daarvan. De grondwatertrappenindeling is gebaseerd op de gemiddeld hoogste (GHG) en de gemiddeld laagste grondwaterstand (GLG). Hiermee worden de winter- en zomergrondwaterstanden gekarakteriseerd in een jaar met een gemiddelde neerslag en verdamping. In stedelijk gebied zijn geen grondwatertrappen bepaald. Deze worden als ‘witte vlekken’ op de Bodemkaart van Nederland (1:50.000) weergegeven. Tabel II geeft een overzicht van de klassengrenzen die worden aangehouden bij de indeling van de grondwatertrappen. De trappen worden vastgesteld op een schaal van I tot VII van respectievelijk extreem nat tot extreem droog. Bij sommige grondwatertrappen is een * weergegeven: het gaat hier om tussenliggende grondwatertrappen die een drogere variant vertegenwoordigen. 20

Tabel II.

Grondwatertrappenindeling

Grondwatertrap

II'

III'

VII"

VIII

GHG (cm -mv)

<40

>40

<40

40-80

>80

> 140

GLG (cm -mv)

<50

50-80

80-120

>120

') ")

Bij deze grondwatertrappen wordt een droger deel onderscheiden Een met een * achter de code als onderverdeling aangegeven "zeer droog deel" heeft een GHG dieper dan 140 cm beneden maaiveld

Het plangebied bevindt zich in een gebied dat wordt gekenmerkt met een grondwatertrap IIIb’. Gebieden met deze grondwatertrap in combinatie met bodemtype Rn62Cp bieden geringe teeltmogelijkhe21 den voor landbouw en hebben een goede gebruikswaarde voor grasland. 2.6

Archeologische waarden

Voor de uitkomst van het bureauonderzoek is het van belang de bekende archeologische waarden (al dan niet volledig onderzocht) te beschrijven. Een belangrijke informatiebron is het landelijke ARCHeologisch Informatie Systeem (ARCHIS), dat beheerd wordt door de Rijksdienst voor het Cultureel Erf22 goed (RCE). In dit systeem worden alle archeologische gegevens verzameld en via internet zijn deze door bevoegden te raadplegen. De bekende archeologische waarden zijn middels kaartmateriaal weergegeven in figuur 8. Hierop staan de in ARCHIS geregistreerde AMK-terreinen, waarnemingen, vondstmeldingen en onderzoeksmeldingen binnen een straal van 1.000 m weergegeven. Aangezien de gemeentelijke beleidskaart een hoger detailniveau heeft dan de landelijke IKAW (Indicatieve Kaart Archeologische Waarde) is de IKAW voor het onderzoek niet geraadpleegd.

Stichting voor Bodemkartering, 1966. Locher & De Bakker, 1990. 21 Stichting voor Bodemkartering, 1966. 22 Archeologisch informatiesysteem Archis3, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), Amersfoort 20

Rapport 11093.003 versie 2

Pagina 7 van 18

Volgens de gemeentelijke beleidsadvieskaart bevindt het plangebied zich in een zone met een hoge archeologische verwachting (AV-categorie 5). 23

AMK-terreinen binnen het onderzoeksgebied De Archeologische Monumentenkaart (AMK) bevat een overzicht van archeologische monumenten/terreinen in Nederland. De terreinen zijn beoordeeld op verschillende criteria (kwaliteit, zeldzaamheid, representativiteit, ensemblewaarde en belevingswaarde). Op grond daarvan zijn deze ingedeeld in vier categorieën; terreinen met archeologische waarde, een hoge archeologische waarde, een zeer hoge archeologische waarde of een zeer hoge archeologische waarde met een beschermde status. Binnen het onderzoeksgebied bevinden zich geen AMK-terreinen. 24

In het verleden uitgevoerde archeologische onderzoeken binnen het onderzoeksgebied Binnen het onderzoeksgebied zijn in de afgelopen jaren door verschillende archeologische bedrijven en instellingen in totaal drie archeologische onderzoeken uitgevoerd. Het gaat daarbij om bureauonderzoeken en booronderzoeken (figuur 8). In februari 2012 is door Archaeological Research & Consultancy op een afstand van 200 m ten wes25 ten van het plangebied een archeologisch bureau- en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd. Tijdens dit onderzoek is op 60 à 90 cm –mv een cultuurlaag met fragmenten baksteen, houtskool en steenkool aangetroffen, die in een rivieroverstromingsvlakte gevormd is. Onder de rivierafzettingen is zwak tot sterk siltig zand aangetroffen, waarvan de top zich op 90 à 120 cm –mv bevindt. Dit zand bestaat uit dekzand, smeltwaterafzettingen en restgeulafzettingen. 26

Vondstmeldingen binnen het onderzoeksgebied In ARCHIS staan alle bekende archeologische vondstmeldingen geregistreerd. Binnen het onderzoeksgebied zijn geen vondstmeldingen geregistreerd (figuur 8). 2.7

Beschrijving van het historische gebruik

In het plangebied kunnen naast archeologische sporen ook historische relicten voorkomen die nog in het landschap zichtbaar zijn. Het gaat hierbij om historisch geografische relicten zoals nederzettingsvormen en wegen- en kavelpatronen. Veel van deze bewaard gebleven historische geografie geeft e door de herverkavelingen in de tweede helft van de 20 eeuw een incompleet beeld van het historisch landschap. Historische kaarten van vóór de herverkaveling zijn een goede aanvulling op het huidige incomplete beeld. 27

Korte bewoningsgeschiedenis van de omgeving van het plangebied In deze paragraaf wordt een bespreking van de bewoningsgeschiedenis van de streek gegeven. Een algemene ontwikkeling van de bewoningsgeschiedenis van Nederland wordt weergegeven in bijlage 2. Het oostelijk dekzandgebied werd reeds vanaf het Paleolithicum bewoond door rondtrekkende jagersverzamelaars. Vooral de hogere terreindelen, zoals dekzandruggen, werden vanaf het LaatPaleolithicum gekozen als woonplaats en begraafplaats. Ook beekdalen en kleine rivieren hadden

Archeologisch informatiesysteem Archis3, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), Amersfoort Archeologisch informatiesysteem Archis3, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), Amersfoort 25 Verboom-Jansen 2012 / Archis zaakidentificatie 2356763100. 26 Archeologisch informatiesysteem Archis3, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), Amersfoort 27 Kamperman, 2018 / Keunen et al., 2017. 24

Rapport 11093.003 versie 2

Pagina 8 van 18

een grote aantrekkingskracht. Dekzandruggen en –koppen nabij een beekdal vormden daarom de meest favoriete bewoningslocaties. Vanaf het Neolithicum deed de landbouw zijn intrede. De nederzettingen ontstonden vaak op de overgang van de hoge zandgronden naar de lage beek- en rivierdalen (gebieden met dekzandwelvingen). Op basis van paleogeografische kaarten raakte het plangebied gedurende de Bronstijd met veen bedekt. Vermoedelijk was de omgeving van het plangebied in deze periode onaantrekkelijk voor bewoning. Het broekgebied waar het plangebied in gelegen is, wordt Nijbroek genoemd. Zoals de naam “broek” al doet vermoeden is dit een nat gebied. Nijbroek is één van de laagstgelegen komgebieden en was vanaf de Vroege Middeleeuwen onderhevig aan overstromingen van de IJssel. Door deze natte omstandigheden is dit gebied ook vanaf de Vroege Middeleeuwen niet aantrekkelijk geweest voor bewoning. Vanaf de Middeleeuwen ontstond er meer bedrijvigheid in het broekgebied. Vanaf de oeverwallen e e begon men met het ontginnen van de komgebieden. In de 12 en 13 eeuw begonnen de bewoners van de nederzettingen op de oeverwallen zoals Veessen, Welsum en Terwolde met de aanleg van primitieve dijken. Dit werd gedaan door de lagere delen van de oeverwallen te verbinden met de dekzandkoppen. Vanuit verscheidene windrichtingen stroomde water het komgebied bij Nijbroek binnen.

Een uitgifteoorkonde uit 1328 van graaf Reinoud van Gelre toont het plan om het broekgebied ten westen van Terwolde te ontginnen. Om welk gebied het exact gaat is onduidelijk. Een groot deel van het gebied Nijbroek was al in gebruik door de bewoners als gemeengoed. In samenwerking met de kerk, en dan met name het Kartuizerklooster Monnikhuizen te Arnhem heeft de graaf van Gelre het gebied ontgonnen. De ontginningen in het gebied Nijbroek zijn organisatorisch professioneel aangepakt. Er zijn afspraken gemaakt voor de afwatering. De ontginningen werden op een systematische wijze uitgevoerd en dit is terug te zien in de huidige verkaveling rondom het huidige Nijbroek. Historisch kaartmateriaal De situatie van het plangebied is op verschillende historische kaarten als volgt: Tabel III.

28 29

Geraadpleegd historisch kaartmateriaal

Bron

Periode

Schaal

Omschrijving plangebied

Bijzonderheden/directe omgeving

Kadastrale minuut28

1811-1832

1:2.500

Bouwland

plangebied ligt in agrarisch gebied, op de hoek van Kadijk en Berkendijk is een erf aanwezig

Topografische kaart29

1830-1850

1:25.000

idem

Idem

Bonnekaart

1899

1:25.000

Idem

idem

Bonnekaart

1902

1:25.000

Idem

idem

Bonnekaart

1912

1:25.000

Op het betreffende perceel is in het zuiden een school gebouwd met twee gebouwen

Idem

Beeldbank Cultureel Erfgoed, minuutplan Nijbroek, sectie C, blad 02. Kadaster Topotijdreis

Rapport 11093.003 versie 2

Pagina 9 van 18

Bron

Periode

Schaal

Omschrijving plangebied

Bijzonderheden/directe omgeving

Bonnekaart

1937

1:25.000

Erf met schoolgebouw. Kavel is in twee gelijke delen gesplitst.

Her en der worden percelen als boomgaard ingericht

Topografische kaart

1945

1:25.000

Idem

idem

Topografische kaart

1957

1:25.000

Het perceeldeel met de twee schoolgebouwen is eveneens in twee gelijke delen gesplitst

Idem

Topografische kaart

1965

1:25.000

Idem

In het noordoosten is een weg haaks op de Bekendijk aangelegd. Dit is een weg met losse of slechte verharding

Topografische kaart

1973

1:25.000

Het plangebied wordt één perceel met twee schoolgebouwen

Ten westen van het plangebied is de Nijbroeksche wetering aangelegd. Verder enkele onverharde wegen. Tevens een onverharde weg direct ten oosten van het betreffende perceel

Topografische kaart

1990

1:25.000

Het perceel wordt in gebruik genomen door Stichting CGN

idem

Topografische kaart

1994

1:25.000

Perceel wordt uitgebreid met een derde gebouw. Tevens wordt er een parkeerplaats gerealiseerd.

Idem

Topografische kaart

1999

1:25.000

Idem

Percelen krijgen een andere functie (akkerland, weiland). Erven breiden uit.

Topografische kaart

2006

1:25.000

idem

Op basis van het beschikbare gedetailleerde historische kaartmateriaal (figuur 9 en 10) was het plane e gebied in de 19 eeuw in gebruik als bouwland. Vanaf de 20 eeuw werden er twee gebouwen gerealiseerd die als school functioneerden. De omgeving van het plangebied was voornamelijk met een agrarisch doeleinde ingericht. Hier bevonden zich akkers en weilanden omsloten door sloten met her en der een boerderij met erf. In 1990 wordt het perceel overgenomen door Stichting CGN. Rond 1994 kreeg het perceel een derde gebouw en werd het terrein voorzien van een parkeerplaats. Rijks- en gemeentemonumenten binnen attentiegebied Het plangebied ligt niet binnen een 50 m attentiezone van zowel rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten als een MIP monument. Bouwhistorische gegevens Bij de gemeente Voorst is het gemeentelijk archief geraadpleegd (contactpersoon mevrouw H. van der Scheer). Uit de hierop verkregen informatie blijkt dat de huidige woning gefundeerd is op funderingsstroken die zijn aangelegd op circa 100 cm –mv. Tweede Wereldoorlog

Rapport 11093.003 versie 2

Pagina 10 van 18

Om vast te stellen of mogelijke archeologische waarden uit de Tweede Wereldoorlog in het plange30 bied aanwezig zijn, is een aantal publicaties geraadpleegd. Uit deze bronnen blijkt dat in en rondom het plangebied geen archeologische waarden uit de Tweede wereldoorlog te verwachten zijn. 2.8

Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel

Op grond van de gegevens uit het bureauonderzoek is de volgende gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld: Tabel IV.

Gespecificeerde archeologische verwachting

Archeologische periode

Gespecificeerde verwachting

Te verwachten complextype/resten

Relatieve diepte t.o.v. het maaiveld

(Laat-)Paleolithicum Mesolithicum

Middelhoog

Kampementen, vuursteenstrooiïngen en vuurstenen gebruiksvoorwerpen