Notulen raadsvergadering 7 november 2024 (get.)

Notulen raadsvergadering

NOTULEN van de vergadering van de raad van de gemeente Voorschoten, gehouden op 7 november 2024 vanaf 17.00 uur. Voorzitter: mevrouw N. Stemerdink, burgemeester. Griffier: de heer B.J. Urban. Aanwezige leden: de heer mr. drs. C. Bremmer, mevrouw R.E. de Bruin-Van Alphen, de heren A. Deuzeman, W.J. van Duivendijk en G. van den Ende, mevrouw C.L. Ilić (later), mevrouw P.T.M. Kortekaas-Warmerdam, mevrouw J.G. van der Krogt, de heren P. 't Lam, B. Lavrijsen en E.M.L.H. Maassen, mevrouw K.S. van Meenen, mevrouw E. Mieremet, de heer M.P.A. van Oostrum, mevrouw M.H.R. Persoon, de heren A.L.R. Posthuma en B.W. Reinke, mevrouw J.C. Schroot, mevrouw H.M. van der Wende, mevrouw P. Wijnen en mevrouw M.J.T. Zoun. Aanwezige wethouders: de heer P. de Bruijn, de heer C.J. van der Elst en de heer H.G. Schokker.

1.

Opening, mededelingen en vaststelling agenda

De voorzitter: Ik open hierbij de vergadering van de gemeenteraad van Voorschoten van 7 november 2024. Wat fijn om u allen op dit vroege tijdstip te zien; normaal gesproken zien we elkaar 's avonds. Dit is een bijzondere vergadering, want de begroting staat op de agenda. Ik heb geen afmeldingen ontvangen. Mevrouw Ilić komt wat later, tussen 18.00 uur en 19.00 uur, net op tijd voor het eten. Op tafel vindt u weer een versnapering van Zij aan Zij. Ik hoop dat die weer heerlijk smaakt; dat zal ongetwijfeld zo zijn. Dank weer aan de toppers van Zij aan Zij voor het maken hiervan. U vindt op uw tafel ook een placemat, "De begroting in één opslag". Ik heb al van een aantal kanten gehoord dat het handig te gebruiken is voor het bakken van pepernoten, om kinderen erop te laten eten of anderszins. Het is dus hartstikke mooi multi-inzetbaar. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld, met dien verstande dat de beraadslaging over agendapunt 2, de programmabegroting, en agendapunt 3, conform afspraak in één keer worden behandeld. De stemmingen zullen wel per onderwerp apart plaatsvinden. De voorzitter: We gaan uit van een vergaderduur van vier uur. De spreektijden zijn 24 minuten per fractie en 44 minuten voor het college.

In principe schorsen we na de eerste termijn van de raad - dat is uiteraard een beetje afhankelijk van hoelang de eerste termijn van de raad zal duren en uiteraard op alle momenten waarop de raad of het college dit wenselijk vindt. Om 19.00 uur gaan we eten; dan staat het buffet beneden in de kantine klaar. Verder is het goed om te melden dat de D66-fractie heeft medegedeeld dat mevrouw Mieremet het fractievoorzitterschap heeft overgenomen van mevrouw Schroot. Mevrouw Schroot, dank u wel voor alle inzet als fractievoorzitter, maar uw inzet als regulier raadslid blijft. Dat is fijn. Mevrouw Mieremet, veel succes met het fractievoorzitterschap. Straks heeft u een soort maidenspeech in die nieuwe rol. 2. Programmabegroting 2025-2028 (raadsregistratienummer Z/24/090280/414754); 3. Nota van wijzigingen 2025-2028 (raadsregistratienummer Z/24/091446/414878) De voorzitter: We stellen vandaag de begroting en een aantal belastingverordeningen over 2025 vast en daarna de nota van wijzigingen op de begroting, waarin de laatste financiële ontwikkelingen zijn verwerkt. Zoals gezegd behandelen we deze twee punten in één keer. We hebben afspraken gemaakt over de sprekersvolgorde: eerst de grootste oppositiepartij, dan de grootste coalitiefractie, dan de een-na-grootste oppositiepartij et cetera. We spreken vandaag vanaf de katheder.

Raadsvergadering 7 november 2024

1

De heer Deuzeman (GroenLinks): Geachte voorzitter en geachte raadsleden. Afgelopen weekend reisde ik met mijn familie met de trein. Daarbij stond ik weer op wacht bij de bagage, terwijl mijn vrouw en dochters ergens een mooi plekje gevonden hadden om te zitten; over dat soort zaken moet je je als vader nooit al te veel illusies maken, heb ik geleerd. Op een gegeven moment zag ik mijn vrouw met grote ogen naar haar telefoon kijken. Dan ben ik ook maar gewoon een mens en ik wrong me in een niet zo heel erg waardige bocht om te zien waarnaar ze aan het kijken was. Dat bleek een artikel te zijn met de kop "Spaanse koning bekogeld met modder". Het bleek te gaan om een bezoek van de koning aan een door noodweer getroffen gebied rond Valencia, waar inwoners hun woede hadden gekoeld op de meest tastbare vertegenwoordiger van de staat. We hebben zoiets nog nooit meegemaakt in Nederland, laat staan in Voorschoten - gelukkig maar - maar de frustratie van de mensen in Valencia is wel herkenbaar. Ze geven Felipe VI wellicht niet de schuld van het noodweer, maar wel van het gevoel dat ze in de steek zijn gelaten. Wij zien en horen dat steeds vaker, ook als raadsleden op straat.

Een vrouw zei tijdens de campagne eens tegen me: "Het zal allemaal wel wat jullie zeggen, maar ik geloof jullie gewoon niet meer." Van de vraag hoe we met dat gebrek aan vertrouwen moeten omgaan en hoe we dat kunnen herstellen, lag ik afgelopen woensdag niet voor de eerste keer wakker. Al jaren hebben we het over het "ravijnjaar" 2026 als groot probleem. Helaas is dat niet een kloof waar we met een sprongetje overheen kunnen gaan, maar eerder een klif waar we langzaam vanaf glijden. Dit is een gevolg van landelijke keuzes om te snijden in uitgaven. Hopelijk komt men hier alsnog op terug, maar ondertussen raakt het onze inwoners, die vaak het gevoel hebben dat er al zoveel achterstallig onderhoud was en zich afvragen waar al dat geld dan heen is gegaan. Wat nu voorligt, is een meerjarenbegroting met twee gezichten. Voor 2025 is een reeks investeringen gepland die al te lang zijn blijven liggen, zoals de renovatie van de atletiekbaan, de herinrichting van het Treubplein en de aanpak van de oversteek Leidseweg-Mozartlaan. Die projecten willen wij ook niet langer doorschuiven en wij zijn blij dat het college aangeeft dat het die projecten ondanks het financieel zware weer gewoon op wil pakken. Natuurlijk is dit ook het laatste volle collegejaar. Dan wil je als college natuurlijk graag een oogstjaar zien.

Dat snappen we, maar daar willen we ook als oppositiepartij niet cynisch over zijn. Het is voor deze hele gemeente, inclusief de oppositie, belangrijk dat er echt tastbare vooruitgang is in deze periode. Onze zorgen beginnen echter bij de meerjarenbegroting. Het lijkt allemaal fantastisch: ondanks de verwachte kortingen vanaf 2026 hebben we financieel onze zaakjes op orde. Maar dat rooskleurige beeld blijkt dun fineer te zijn. Wat zien we namelijk? Plannen voor gemeentelijke huisvesting en de gemeentewerf – vanaf het begin van deze collegeperiode omschreven als cruciaal – zijn geschrapt. De ombouw van de Kruispuntkerk naar een cultuurcentrum ontbreekt nog. Het destijds beloofde nieuwe onderkomen voor de bibliotheek? Geschrapt met een pennenstreek. De investering in het zwembad is ook geheel verdwenen. Daarmee lijken de dagen van Het Wedde geteld. Dat lijken hele pijnlijke bezuinigingen, maar tegelijkertijd bevat de begroting nog steeds plannen voor veel van deze projecten. Als natuurkundige zou ik bijna zeggen dat we hier te maken hebben met Schrödingers begroting. Er staat nota bene gepland dat er begin volgend jaar al beslissingen worden genomen over de gemeentewerf en het gemeentehuis en zelfs nog dit jaar over de Kruispuntkerk.

Hoe rijmt dit met die bezuinigingen voor de jaren na 2025? Ofwel de begroting is boterzacht, ofwel we werken met ongedekte cheques en plannen die helemaal niet kunnen. De antwoorden die hierover gegeven werden in de commissie, waren weinig geruststellend: er zou per onderwerp beslist worden en zaken zouden eventueel geschrapt worden. Dat is natuurlijk geen integrale afweging. Sterker nog, het zijn beloftes aan onze inwoners waarvan we nu kennelijk al weten dat ze niet allemaal kunnen. Wat doet dat met dat vertrouwen? Bovendien: als de middelen zo schaars zijn, hoe verantwoord is het dan om menskracht en geld te blijven investeren in de uitwerking van plannen die nooit uitgevoerd kunnen worden? Denk daarbij bijvoorbeeld aan de flexwoningen in het afgelopen jaar. We hebben het dan nog alleen over de niet opgenomen investeringen, maar er is meer wat sceptisch stemt over de houdbaarheid. Zo wordt er nu uitgegaan van een kans van 30% dat nog opgenomen plannen niet uitgevoerd zullen worden, simpelweg omdat we de ruimte daarvoor niet hebben. Zelfs als dat reëel is - dat zou kunnen - betekent dit dat we in de toekomst geen buffer hebben om tegenvallers op te vangen. Daarnaast rekenen we op meevallers vanuit het Rijk en een trendbreuk door structureel lagere kosten voor gemeenschappelijke regelingen. Dat klinkt allemaal

Raadsvergadering 7 november 2024

2

ontzettend fragiel. Er zijn meer dingen: subsidies die duidelijk structureel zouden moeten zijn, zijn slechts voor 2025 ingeboekt en voor de geplande bouw van twee scholen in 2029 zijn geen stortingen in de reserve Onderwijshuisvesting gepland, terwijl juist dit college erop stond dat dat de methodiek was die we vanaf nu gingen gebruiken. Dit stelt ons voor een lastige keuze, want dit is niet iets wat we kunnen oplossen met een amendementje. Dit betreft een fundamentele keuze over hoe we willen omgaan met de situatie vanaf 2026. Er was een mogelijkheid om alleen een structureel sluitende begroting voor 2025 in te dienen, waarmee we tijd hadden kunnen kopen om het debat breder te voeren: binnen de raad, met onze inwoners, en via de VNG met het Rijk. In plaats daarvan ligt er nu naar aanleiding van een motie van de coalitiepartijen een begroting die onder de streep sluitend is gemaakt. Als we dit willen handhaven zonder extra meevallers, komt dat onvermijdelijk neer op het schrappen van voorzieningen die volgens onze fractie noodzakelijk zijn om ons dorp als zelfstandige gemeente levensvatbaar te houden. Maar in deze begroting blijven die scherpe keuzes ook uit, waardoor we op termijn in problemen komen. Dit college kan voor 2025 aan de slag – onze fractie hoopt van harte dat het dat doet – maar het volgende college moet bedenken hoe het dit aan elkaar breit.

Dat is niet alleen gemakzuchtig, het is ook een verspilling van kostbare tijd, bijvoorbeeld voor de discussie over hoe en óf we als Voorschoten een zelfstandige gemeente kunnen blijven onder deze omstandigheden. Gegeven de structurele problemen die we in deze begroting zien na 2025, is het niet alleen onbegonnen werk om te komen tot amendementen; het is ook een gegeven dat we vanaf dat jaar te maken hebben met een nieuwe coalitie en een nieuw college. Voor komend jaar zouden wij in eerste instantie graag zien dat het college echt uitvoering geeft aan de plannen die het voorstelt. Wij hebben ons dan ook bewust willen beperken wat betreft het amenderen van deze begroting. Uitzondering daarop zijn de amendementen die we samen met de Partij van de Arbeid zullen indienen, omdat het daarbij gaat om maatregelen waarvan we inschatten dat ze al in 2025 schade op zullen leveren, met name binnen het sociaal domein. Ik zal daar in de tweede termijn, na de indiening door de heer Posthuma, verder op ingaan. Laat ik afsluiten door te benadrukken dat de kern van het probleem van de financiële situatie in Voorschoten ligt bij het Rijk. De kortzichtige bezuinigingsdrang, gecombineerd met het doorschuiven van verantwoordelijkheden, brengt gemeenten als de onze in problemen. We worden geacht meer te doen met minder middelen, terwijl onze inwoners terechte verwachtingen hebben.

Ik maak me grote zorgen over de lange termijn: niet alleen over het voorzieningenniveau in ons dorp, maar ook over het vertrouwen van onze inwoners. Als wij de (metaforische) Spaanse modderkluiten willen voorkomen, moeten we niet alleen eerlijk zijn over wat we kunnen doen en wat niet. Als wij als raad vinden dat de bezuinigingen vanuit het Rijk te ver gaan, moeten we dat zichtbaar maken. We moeten durven zeggen dat de situatie zo niet houdbaar is en dat we op die manier niet de gemeente kunnen blijven die we willen zijn. We hopen allemaal op een structurele oplossing, op extra middelen vanuit het Rijk, maar dat gebeurt alleen als er voldoende zichtbare weerstand is. Wij moeten als gemeente laten zien dat we onderdeel willen zijn van de oplossing. Dat betekent dat we duidelijk moeten maken wat de gevolgen zijn van de keuzes die ons hier worden opgedrongen. Ik hoop dat we daar komend jaar, met de verkiezingen in 2026 in zicht, eindelijk toe komen. Mevrouw Van Meenen (VVD): Voorzitter. Wij hebben een heel ander verhaal dan GroenLinks; dat zal u niet verrassen. Voor de VVD is het belangrijk om uit te gaan voeren. Wij zien dan ook met vreugde dat er een sluitende begroting voor de jaren 2025 tot 2028 ligt. Bij de Kadernota heeft de VVD het college uitdrukkelijk verzocht om de activiteiten te focussen en te komen tot een realistische investeringsplanning.

Het doet ons deugd dat het college daar de nodige inspanningen voor heeft verricht. Het resultaat in de vorm van de voorliggende begroting stemt ons dan ook zeer tevreden. Wij zijn tevreden met het feit dat het college concrete bezuinigingen voorstelt om de begroting structureel sluitend te krijgen en te houden, ook in het licht van de herverdeling van het Gemeentefonds. De VVD is ook tevreden met de keuzes die gemaakt zijn ten aanzien van de investeringen. Beter een aantal dingen echt doen dan de beschikbare capaciteit inzetten op alle kaarten zodat er feitelijk weinig gebeurt. De VVD is daarnaast bijzonder tevreden over de zichtbare activiteit in het dorp, bijvoorbeeld in Adegeest, hiervoor - bij de rotonde - en bij de verschillende bouwprojecten: Intratuin, Beresteyn en Huize Bijdorp. Deze bouwprojecten zijn weliswaar niet allemaal in deze periode goedgekeurd

Raadsvergadering 7 november 2024

3

maar dat betekent niet dat de organisatie er geen werk meer aan heeft. Dat lezen we heel goed in de projectenrapportage in informatiebrief 068: er moet heel wat gebeuren tussen de goedkeuring van de raad en de start van de bouw. Er worden onder andere vergunningsaanvragen behandeld en er worden Woo-verzoeken en zienswijzen beantwoord. Er moet dus echt nog een hoop gebeuren. Het is dus mooi dat er zoveel activiteit is. Vanzelfsprekend willen we dóór om deze activiteiten en de ontwikkeling van diverse locaties in het dorp aan de gang te houden. Motie 333, die de VVD bij de Kadernota heeft ingediend om te korten op de extra bijdrage voor woningbouwprojecten, lijkt daarmee in strijd. Dat was vooral een pragmatisch voorstel. De VVD wil dat het college de aandacht vooral richt op projecten die richting uitvoering kunnen gaan en niet op het opstarten van iets wat nu een mooi idee is maar wat nog vele jaren nodig heeft om tot wasdom te komen. Dat is deels ingegeven door de wens om ook echt zaken te realiseren - de heer Deuzeman zei dat al - en deels door het gebrek aan capaciteit, zowel in onze organisatie als op de arbeidsmarkt. Gezien deze beperkingen besteden wij de beschikbare capaciteit graag waar die het beste rendeert. Het is niet onze verwachting dat er nog meer extra geld uitgegeven kan worden, omdat de capaciteit simpelweg niet beschikbaar is op de arbeidsmarkt.

Om terug te gaan naar waar wij tevreden mee zijn, wil ik ook het sportaccommodatiebeleid noemen. Het feit dat het onderhoud opgenomen is in deze begroting, geeft de verenigingen in ons dorp nu zicht op onderhoud van de accommodaties en duidelijkheid, waar ze al jaren om geroepen hebben. Over vertrouwen in de politiek gesproken: ik hoop dat ze dat hierdoor krijgen. De VVD vindt het belangrijk dat we ons als raad richten op het behouden van voorzieningen voor onze inwoners. Ondanks alle uitdagingen die op de gemeente af komen door de opdracht om landelijke regelingen uit te voeren en de opvang van vluchtelingen en ontheemden te regelen moeten we als raad onze focus wat de VVD betreft vooral richten op voorzieningen voor al onze inwoners die zorgen voor samenhang en cohesie en waar mensen elkaar ontmoeten en ondersteunen. Laten we ons niet focussen op het landelijke inkomensbeleid waarvan de gemeente gewoon uitvoerder is maar laten we ons focussen op wat Voorschoten zo uniek maakt: ons rijke verenigingsleven, de sportclubs en culturele activiteiten. Evenementen zoals traditioneel het Weekend van Voorschoten, de paardenmarkt, het recent opgestarte ff Blazen-festival en het toneelstuk De prijs van de vrijheid zijn allemaal mooie voorbeelden waarvan onze inwoners genieten en waarbij ze samen aan de slag zijn. Dat is wat Voorschoten tot zo'n heerlijk woondorp maakt.

Voor de VVD is het van belang dat het college zich richt op de uitvoering van de plannen die de afgelopen jaren zijn gemaakt; ik kan wel zeggen dat er heel veel plannen voorbij zijn gekomen. We hopen dat we de Kruispuntkerk kunnen gaan gebruiken om onze culturele accommodaties te huisvesten en het Treubplein als evenemententerrein. Daarnaast moet het zogenaamde treintje gaan lopen, zodat er ook scholen en nog meer huizen worden gebouwd. Zoals aangegeven is de VVD tevreden met de begroting die er ligt en is zij ervan overtuigd dat het college de mouwen al opgestroopt heeft om al die mooie zaken die erin zijn opgenomen, te gaan realiseren. Wij zullen het met belangstelling volgen het komend jaar. Mevrouw Mieremet (D66): Voorzitter. Ook ik spreek graag over het vertrouwen in de politiek. Eigenlijk sta ik hier met pijn in mijn buik voor de raad. De uitslag van de Amerikaanse verkiezingen heeft eenieder geschokt, ook hier, denk ik zo. Hoe kan het zijn dat mensen stemmen op iemand die de democratie niet respecteert en op heel veel andere vlakken mensen buitensluit of minderwaardig vindt? Ik denk dat dat komt doordat mensen door omstandigheden, door individualisering of door welke reden dan ook soms zo met hun eigen situatie bezig zijn dat ze alleen kijken naar wat het beste is voor henzelf. Niet de gemeenschap, de samenleving, is dan een doel, maar hun eigen situatie.

Dat komt ook doordat ze soms moeten overleven of doordat de wereld te snel gaat en ze nieuwe ideeën, gevoelens en generaties niet snappen of niet kunnen snappen. De politicologen en sociologen hebben allemaal duidingen waarom dit gebeurt en hoe dit gebeurt. In de leergang Zuid-Holland die mederaadslid Patty en ik volgden, hebben we duivelse dilemma's behandeld die horen bij een ontwrichte samenleving. Dat klinkt allemaal heel eng, maar dat was het niet. Eén avond ging over polarisatie en hoe je die kan voorkomen vanuit het bestuur van een provincie, een stad of het land. Luisteren naar en rechtdoen aan wat mensen zeggen die een andere mening hebben, is natuurlijk een oplossing die iedereen kent, maar het uitvoeren daarvan is nog wel wat anders. Zo'n reactie merk ik zelf ook in hoe boos ik word op vrouwen die stemmen op Trump. Dat snap ik niet en dat zullen misschien heel veel mensen niet snappen. Maar als je iets

Raadsvergadering 7 november 2024

4

niet snapt, is de vraag aan de ander misschien "waarom?" om het verhaal daarachter te horen. Je hebt van beide kanten begrip nodig. Het is goed dat je je uitspreekt en verschillen durft te benoemen. Dat doen we hier in de raad ook en we zullen vanavond ook zien dat we deze verschillen op een hele respectabele en nette manier met elkaar delen. Dat doe je met respect naar elkaar. Dat is ook de rol die wij als D66 graag in het dorp innemen: we luisteren naar wat mensen vinden en naar het verhaal dat daarachter zit. Maar dat betekent niet altijd dat wat iemand zegt, ook gebeurt, want je moet dingen afwegen. Democratie werkt alleen als wij als volksvertegenwoordiging dat volk vertegenwoordigen. Wij in de raad wegen dan de mitsen en maren af, de voor- en nadelen, en nemen dan een besluit. Dat is nooit naar de zin van iedereen, maar we moeten het wel kunnen uitleggen. Onze oproep aan het college is dus om ervoor te zorgen dat wij deze begroting kunnen uitleggen, niet alleen voor 2025, maar ook voor 2026 en verder. Ik hoop straks in de tweede termijn ja te kunnen zeggen op de vraag of ik de begroting kan uitleggen.

Hoewel ik aan de ene kant dus pijn in mijn buik heb na de winst van Trump, geven de raad en het gemeentebestuur van Voorschoten mij hoop door de manier waarop wij netjes procedures en processen op elkaar afstemmen en het niet politiek maken, maar met elkaar afspreken hoe wij discussiëren. Dit gezegd hebbende: in een democratie is het juist de bedoeling dat wij als raadsleden het volk vertegenwoordigen, het beleid controleren, kritisch zijn en vragen stellen, ook irritante vragen, dat we de prioriteiten van de Voorschotense inwoners verwoorden in de raad en dat we die ook tot uitvoering laten komen. Jullie denken: wat duurt dit lang. Maar nu kom ik bij onze reactie op deze begroting. Wij zijn kritisch. We willen net als de VVD uitvoering en we willen zien dat het college uitvoert wat beloofd is in het coalitieakkoord, want ook wij willen actie en de dingen die belangrijk zijn voor ons dorp. Het nakomen van gedane beloften is namelijk cruciaal voor de democratie en voor de geloofwaardigheid van ons bij de mensen. Dus net als vorig jaar - toen stond ik niet hier, maar zat ik daar - de oproep om te leveren! De begroting is de offerte van het college aan de raad; ik heb dit toevallig een week geleden gegoogeld. Ik vind dit wel een mooie … Het is niet echt een metafoor.

Het is een offerte die wordt aangeboden op papier, met cijfers, maar we hebben er in de commissie ook woorden bij gekregen, wat heel fijn is. Die woorden zijn: "We doen wel nog meer dan wat in de begroting staat, maar we weten nog niet precies wat dat kost en daarom offreren we dat nog niet. Maar raad, we weten wel dat jullie dit graag willen - wij trouwens ook; wat ons betreft zitten we dus op één lijn - en we zijn er al mee bezig. Maar als u later wil klagen dat het niet gedaan is, heeft u geen poot om op te staan, want het stond niet in de offerte." Een voordeel is wel dat wij als raad het recht hebben om de offerte en de begroting aan te passen door daar amendementen op in te dienen. Ook op een later moment kunnen wij zeggen dat dingen wel of niet doorgaan, maar het hele integrale plaatje, waar de heer Deuzeman het ook over had, is dan moeilijker af te wegen. Je doet dat namelijk per nieuw raadsvoorstel. Daarom zegt D66 nu alvast dat het cultuuronderkomen, waar de twee vorige sprekers het ook over hadden, van groot belang is, dat de huisvesting van het onderhuis van de Fortgens en daarna ook de andere scholen van groot belang is en gerealiseerd moet worden - dat is het eerdergenoemde treintje - en dat preventie in het sociale domein uiteindelijk vaak meer oplevert dan zij kost, op velerlei gebieden.

Dat is de brug naar het amendement dat hierover straks ingediend wordt door de Partij van de Arbeid. De Kruispuntkerk staat niet in de begroting. De onderwijshuisvesting wel, maar dat treintje gaat alleen lopen als de Kruispuntkerk doorgaat. We missen dus echt de Kruispuntkerk in deze begroting. We zijn blij dat die in december besproken wordt, maar wat ons betreft is dat te laat. Een ander ding is capaciteit. Dat zijn mensen, maar capaciteit kan ook betekenen dat je inhuurt bij derde partijen. Als wij iets niet kunnen doen omdat we te weinig mensen hebben, betekent dat dat we diensten kunnen inhuren bij anderen. Alleen een gebrek aan capaciteit is wat ons betreft dus geen valide argument. Er is al over gesproken dat een structureel sluitende begroting betekent dat het eerste jaar en het laatste jaar sluitend zijn, de tussenliggende jaren niet. Waarom doen we dit precies? Waarom willen we de beste leerling - ik vind "jongetje" zo stom - van de klas zijn? Is dat - knipoog - omdat de wethouder ooit docent was? Waarom is dat zo? Ik zou daar graag een reactie op willen.

Raadsvergadering 7 november 2024

5

Terug naar de praktijk: voor 2025 zijn wij redelijk enthousiast over de voorliggende begroting. Over 2026 en verder maken we ons zorgen. Hoe gaat dit in de praktijk? Kan het zo zijn dat we er in 2026 geld bij krijgen, zodat het nu geschetste doemscenario eigenlijk helemaal geen doemscenario is? Als dat zo is, maken we ons nu dus onnodig zorgen. Daar krijg ik graag een reactie op. Het laatste punt had eigenlijk het eerste punt moeten zijn, maar dan zou ik geen goed verhaal hebben. Dank voor het proces om te komen tot de begroting. Dank aan onze ambtenaren voor het werk om ons de juiste informatie te geven en onze vragen te beantwoorden. Dat heb ik reeds gezegd in de commissievergadering, maar dat doe ik ook graag hier in de raad. Ik denk dat vele anderen dat ook vinden. De tafeltjesavond en de manier waarop wij van informatie zijn voorzien, vonden wij zeer prettig en zeer functioneel. Ik zou dus graag hebben dat via het college onze dank wordt overgebracht aan de ambtenaren. De voorzitter: De dank aan de organisatie wordt zeker overgebracht. De heer Van Duivendijk (Voorschoten Lokaal): Voorzitter. Ik wil graag beginnen met waar mevrouw Mieremet mee eindigde, namelijk met het via het college bedanken van onze ambtenaren voor het harde werk, de overzichtelijke begroting en de extra tijd die ze erin hebben gestoken om onze vragen op een geduldige manier te beantwoorden.

Dus ambtelijke organisatie, bedankt! Om ons allen bij de les te houden, wordt in de infographic in de krant een min van € 1,3 miljoen gepresenteerd, met de opmerking dat de begroting sluitend is. Dat is voor veel inwoners natuurlijk hogere wiskunde. Dat geeft maar aan dat financiën in gemeenteland anders lopen dan het standaardhuishoudboekje thuis. Mijn verzoek aan het college is daarom om hier volgend jaar wat meer aandacht aan te besteden middels een gepaste uitleg ter bevordering van de transparantie van onze financiën naar onze inwoners. De financiën zijn dit keer niet, zoals gebruikelijk, een rode draad van deze begroting maar een donkerrode draad. De raad werd namelijk geconfronteerd met een Kadernota die behoorlijk uit de bocht was gevlogen en waarin de schuldquote van het dorp tot onacceptabele hoogte zou zijn gaan stijgen. De heer Maassen (SP): Ik hoor dat de heer Van Duivendijk kritiek heeft op de Kadernota. Mijn vraag is of hij voor de Kadernota heeft gestemd. De heer Van Duivendijk (Voorschoten Lokaal): Ja, wij hebben inderdaad voor de Kadernota gestemd, in het bijzonder met motie 332, waar ik net op in wilde gaan. Daarin werd een oproep aan het college gedaan om te komen met ombuigingen. Dat is gelukt. Wij keken in de Kadernota nog aan tegen een kleine plus in 2025 en de rest van de jaren tegen dieprode cijfers.

Dat beeld is nu geweldig gekeerd of, zoals we dat noemen in gemeenteland, omgebogen. Wij als Voorschoten Lokaal staan voor een gezond financieel beleid. Het presenteren van zwarte cijfers in deze begroting doet ons daarom deugd. Er vindt weliswaar een kleine onttrekking plaats uit de concernreserve voor 2026, maar daar zijn reserves ook voor bedoeld: je spaart in goede jaren voor eventuele slechte jaren. Vervolgens kwam de Septembercirculaire hieroverheen en ontstond er plotseling een plus van bijna € 0,7 miljoen in 2025 en € 0,4 miljoen in 2026. Daarna is er een negatief effect. Dat zijn enorme bedragen die als een verrassing over ons heen vielen. Het is zorgwekkend dat wij als gemeente een aantal malen per jaar met angst en beven moeten uitkijken naar circulaires, die ons in een ongezonde afhankelijkheidspositie manoeuvreren. Die circulaires pakken de ene keer positief uit en de andere keer weer negatief. Dit maakt dat wij als dorp te vaak met de handrem erop beleid moeten maken. Positieve circulaires hebben wij nodig om de immer stijgende kosten te dekken van de Haagse rijksregelingen die over de schutting zijn gekieperd; denk hierbij aan de jeugdzorg. Negatieve circulaires zetten onze lokale voorzieningen op de tocht. Een slechte zaak; een aantal voorgaande sprekers hebben hier al over gesproken.

Al jaren kijken wij als gemeenten in Nederland aan tegen het zogenoemde ravijnjaar, waarbij Voorschoten nota bene nog eens extra als nadeelgemeente is bestempeld; dubbel nadeel dus. Dit falend rijksoverheidsbeleid zet met name kleinere gemeenten in de kou. De eerdergenoemde Septembercirculaire, die positief lijkt, blijkt een gigantische winstwaarschuwing te bevatten, die gekoppeld is aan de definitie "huishoudens met lage inkomens", die door Den Haag nota bene nog uitgekristalliseerd moet worden en waarmee deze meevaller dus gewoon gegijzeld wordt, omdat deze weleens zou kunnen verdampen als gevolg van een slecht uitpakkende definitie. Daarbovenop

Raadsvergadering 7 november 2024

6

heeft de wethouder in de commissie B&B toegelicht en onderschreven dat we deze winstwaarschuwing niet lichtzinnig moeten nemen. Dit advies ten aanzien van deze Haagse gijzeling in combinatie met de in de begroting genoemde financiële onzekerheid ten aanzien van de opvangkosten van ontheemden hebben wij ter harte genomen. Wij hebben daarom gemeend geen aanpassingen te moeten voorstellen middels moties en amendementen. Als we nu even wegdrijven van het harde financiële kader en kijken wat er binnen de begrotingskaders van dit college is gerealiseerd of gaat worden gerealiseerd, zien we dat wij als Voorschoten Lokaal bij het behandelen van de eerste programmabegroting van deze collegeperiode zes aandachtspunten hebben meegegeven: het ontwikkelen van de Woonvisie, doorpakken op de gemeentewerf en de gemeentelijke huisvesting, het bedienen van het verenigingsleven, een gezonde financiële huishouding en streven naar een bestuurskrachtig Voorschoten. Op alle punten zijn grote stappen gezet daar waar dat kon en minder grote stappen daar waar dat nodig was. Het college heeft in de laatste Kadernota vier speerpunten geformuleerd om extra focus op resultaat te houden; een aantal sprekers voor mij hebben hier ook naar verwezen. Het college houdt hiermee rekening met de beperkte financiële middelen en de beschikbare ambtenarencapaciteit.

Die speerpunten leveren direct een bijdrage aan de voorzieningen voor onze inwoners. Dat zijn namelijk de Kruispuntkerk, het sportaccommodatiebeleid, bouwen en wonen en het AB-huis. De uitwerking van de Kruispuntkerk tot een cultureel centrum is zeer gedragen door de toekomstige gebruikers. Dat doet ons deugd. Achter de ontwikkeling van de Kruispuntkerk zit een hele chain of events, die "het treintje" wordt genoemd. Wij zijn daarom blij met de aankondiging dat eind 2026 dit project in de Kruispuntkerk voltooid kan zijn. Hiermee is de cultuursector voor een groot deel bediend, komt er een bouwlocatie vrij en kan er begonnen worden met de nieuwbouw van een van onze scholen. Het sportende deel van onze Voorschotenaren is tegemoetgekomen met een sportaccommodatiebeleid, waarmee Voorschoten een been bijtrekt ten opzichte van andere gemeenten in het land, die een dergelijk beleid al jaren hebben. Wel vragen wij de wethouder om de verenigingen die nu tussen de Kruispuntkerk en het sportaccommodatiebeleid vallen, in de gaten te houden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de scouting, de Stichting Paardensport, de Stichting Weekend van Voorschoten en zo verder. Het gaat, kortom, om verenigingen die niet direct in de faciliteit van de gemeente zitten, maar wel afhankelijk zijn van subsidies.

Het voor Voorschoten Lokaal belangrijke thema bouwen op versteende gemeentegrond is gelukkig voor een belangrijk deel ontzien bij de ombuigingen in deze begroting voor 2025: er wordt slechts 20% gekort op de ontwikkeling van nieuwe bouwlocaties. Daar zijn wij, gezien de noodzakelijke ombuigingsoperatie op verschillende dossiers, blij mee. Last but not least het gezamenlijke huis van ons Voorschotenaren, het AB-huis. Wij snappen dat dit gevoelige dossier een zorgvuldige aanpak behoeft. Gelukkig is de huidige collegeperiode nog niet over. We hebben dus nog iets om naar uit te kijken bij de volgende programmabegroting. Samenvattend: wij zijn blij met deze ombuigingen en hebben vertrouwen in de uitkomst. Wij hopen dat de winstwaarschuwing vals blijkt te zijn, zodat daarmee de onttrekkingen uit de concernreserve in 2026 voorkomen kunnen worden en de verbetering van het begrotingssaldo voor 2025 overeind blijft. Deze verbetering kan dan ingezet worden voor onvoorziene uitgaven, bijvoorbeeld op het gebied van de opvang van ontheemden en andere wettelijke taken waarvoor wij uit Den Haag weinig dekking ontvangen. Ik heb de ontwikkelingen van de speerpunten van dit college al eerder vergeleken met vrije uitloopeieren en later met een groeiend kuiken.

We kunnen nu constateren dat dit college met zijn speerpunten een volwassen kip is geworden, maar de kippenkenners onder ons weten dat het houden van een kip eenvoudig lijkt maar dat zeker niet is. Hoe voorkom je bijvoorbeeld dat een kip zonder kop gaat lopen, bijvoorbeeld ten aanzien van de uitvoering van een begroting? Om dat te voorkomen bied ik het college graag dit boek aan, "De kroniek van de kip", dat inzicht geeft in de ontwikkeling van de kip vanaf zijn afstamming van de tyrannosaurus rex tot aan de eiproducerende metgezel zoals wij hem vandaag de dag kennen. De voorzitter: U heeft heel veel mazzel dat er één kip in het college is, want de anderen zijn allemaal hanen. Dank u wel, meneer Van Duivendijk. De kip krijgt een mooi plekje naast het

Raadsvergadering 7 november 2024

7

kuiken dat ik vorig jaar heb gekregen. Ik kan niet wachten op de begrotingsbehandeling van volgend jaar. De heer Posthuma (PvdA): Voorzitter. We leven nog steeds in roerige tijden. In het MiddenOosten neemt het geweld eerder toe dan af. In Oekraïne blijft de Russische agressie het leven van miljoenen mensen nog steeds ontwrichten, zonder enig zicht op een goede afloop. De verkiezingen in de Verenigde Staten zijn net achter de rug. We hebben een uitslag gekregen die mij enorm zorgen baart en die gevolgen gaat hebben voor Nederland en Europa. En hoe staat het ermee in ons land? Hier hebben we een regering die zich meer lijkt te richten op bijzaken, zoals het asielprobleem. Ze lijken te denken dat dit duizenddingendoekje, één simpele oplossing, genoeg is om alle andere problemen in één klap op te lossen. Dat is volksverlakkerij, want laten we eerlijk zijn: we weten allemaal dat de uitdagingen waarmee we worden geconfronteerd, veel dieper zitten en om echte oplossingen vragen. Morgen stoppen met de instroom van asielzoekers levert geen enkele bijdrage aan de bestaanszekerheid of aan de bouw van de noodzakelijke extra woningen. Begrijp me niet verkeerd: het vraagstuk van bevolkingsgroei is reëel. De druk op onze voorzieningen en de schaarse ruimte in ons dichtbevolkte land neemt toe.

De commissie-Van Zwol oftewel het rapport van de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen heeft daar heel duidelijke uitspraken over gedaan. De commissie wijst er ook op dat de grootschalige arbeidsmigratie decennialang ons land heeft laten groeien. De oplossing zit dus niet in het afschuiven van de schuld op een kleine groep mensen, maar begint met het erkennen van de rol van ons eigen beleid en, na dat besef, het nu echt gaan oplossen van de echte problemen van onze bewoners. Als we het dan hebben over echte problemen, wil ik vooral wijzen naar het Gemeentefonds, waar ook een aantal voorgaande sprekers op hebben gewezen, ofwel de gebrekkige financiering vanuit het Rijk richting de gemeenten, die de afgelopen jaren diverse verantwoordelijkheden erbij hebben gekregen, maar dat met steeds minder geld vanuit Den Haag hebben moeten doen. Wel de taken, niet de knaken. Dat is een groot probleem, met gevolgen. Deze gevolgen zien we terug in de begroting van de gemeente Voorschoten. Wethouder Van der Elst zei het gisteren nog in de media: Voorschoten zit in de top 10 van nadeelgemeenten, een lijstje van gemeenten die het hardst getroffen worden door de aanpassingen in het Gemeentefonds. We erkennen de uitdagingen van onze gemeente, maar de Septembercirculaire van anderhalve maand geleden geeft ook aan dat er financiële ruimte is.

Wij zien die ruimte, maar het college lijkt die ruimte te negeren; mevrouw Mieremet refereerde daar al aan. Het college maakt keuzes die absoluut niet de onze zijn, keuzes die veel socialer kunnen en die het probleem van het gebrek aan betaalbare woningen echt kunnen aanpakken. Daar zal mijn bijdrage over gaan, want wij denken dat het anders kan; nee, we denken dat het anders moet. Daarom komen we met voorstellen die binnen onze financiële mogelijkheden vallen en die met ambtelijke ondersteuning zijn opgesteld. Heel veel dank vanuit onze fractie voor deze hulp, die zeer gewaardeerd wordt. Allereerst betaalbare woningbouw. Woningbouw gaat niet vanzelf. Dat geldt zeker voor het bouwen van betaalbare woningen in ons dorp, of het nu gaat om sociale huurwoningen of om woningen in het middensegment. De gemeente Voorschoten is de afgelopen jaren onvoldoende in staat gebleken om de noodzakelijke regierol op zich te nemen. De lokale Rekenkamercommissie constateert dat de ambtelijke capaciteit in Voorschoten al jarenlang beperkt is. Een ander recent onderzoek stelt vast dat "capaciteit en kwaliteit ontbreekt voor adequate regievoering". Het college stelde eerst in de Kadernota van een paar maanden geleden dat € 250.000 extra dringend noodzakelijk is om die betaalbare woningen te realiseren.

Het college kort nu in deze begroting op die € 250.000 en zegt eigenlijk: we temporiseren en stellen uit. Dat is eigenlijk heel gek, gegeven de situatie in Voorschoten. We hebben namelijk zo weinig betaalbare woningen. Onlangs kregen we een update in de vorm van informatiebrief 068, waar mevrouw Van Meenen al aan refereerde, met informatie over de verschillende bouwprojecten in ons dorp. Veel van wat nu in de pijplijn zit, is bestemd voor senioren of woonzorgeenheden. Dat is een prima toevoeging, want dit voorziet in een duidelijke behoefte, maar het aantal sociale huurwoningen en het middensegment voor bewoners tussen de 20 en 60 jaar zijn nagenoeg nul. Als dan projecten on hold worden gezet, hebben we een probleem. Daarom staan we nu voor de vraag: willen we ons inzetten voor die betaalbare woningen voor die grote middengroepen? Wij zeggen ja op deze vraag. We stellen een driejarig project voor, Impuls betaalbare woningbouw in Voorschoten, en willen daarvoor extra geld in deze begroting beschikbaar stellen. We dienen daarom samen met

Raadsvergadering 7 november 2024

8

GroenLinks en de SP amendement 311 in. De grote vraag hierbij is: wil de coalitie zich ook inzetten voor meer betaalbare woningen? Of zeggen de VVD, het CDA en Voorschoten Lokaal: we geven dit geen prioriteit? Het gaat om de daden, niet om de mooie woorden uit een coalitieakkoord. Dat is wat ons betreft een van de politieke vragen die vanavond hier op tafel ligt. Het amendement luidt: "Amendement 311. De raad van de gemeente Voorschoten, in zijn vergadering bijeen d.d. 7 november 2024, gezien het raadsvoorstel nr. Z/24/090280/414754, constaterende dat: a. b.

c.

het college in de Kadernota 2025 aangeeft dat capaciteitsuitbreiding noodzakelijk is voor het realiseren van het speerpunt woningbouw en dit vertaalt in een aanvullend budget van € 250.000 voor elk van de jaren 2025, 2026, 2027 en 2028; de gemeenteraad bij behandeling van de Kadernota een motie van de coalitie heeft aangenomen met als verzoek de inzet te beperken tot die woningbouwprojecten die 'welhaast in de realisatiefase zitten' en de extra capaciteit van €250.000 per jaar naar beneden bij te stellen; het college deze motie in de ontwerp meerjarenbegroting heeft vertaald in een forse neerwaartse bijstelling van € 50.000 in 2025 en van jaarlijks € 150.000 in de jaren 2026, 2027 en 2028;

voorts constaterende dat: d. e. f. g. h.

uit de recente informatiebrief 068 blijkt dat de afgelopen jaren 231 nieuwe woningen zijn gerealiseerd waarvan 96 in de vrije sector, 102 woonzorgeenheden (sociale huur) en 33 sociale huurwoningen die niet voor een specifieke doelgroep zijn bestemd; in het overzicht in de recente informatiebrief 068 ook 915 geplande (bruto) woningen zijn opgenomen waarvan 366 sociale huur; een belangrijk deel van deze 366 sociale huurwoningen is bedoeld voor specifieke doelgroepen zoals seniorenwoningen en woonzorgeenheden (Churchillplein en Buitenplaats Bijdorp); het aantal woningen in het middensegment er bekaaid vanaf komt; plannen met een substantieel aantal sociale huurwoningen voor starters en huishoudens met een gering inkomen worden getemporiseerd (Oude Stationslaantje,117 woningen) of nog niet zijn voorzien van een aantal waardoor onzeker is binnen welke termijn die kunnen worden gerealiseerd (Jan Wagtendonkstraat en Jan Evertsenlaan);

overwegende dat: i.

j.

zowel uit het onderzoek van de Rekenkamercommissie als het recente onderzoek naar de bestuurskracht van Voorschoten blijkt dat met betrekking tot de woningbouw • ambtelijke capaciteit beperkt is (Rekenkamercommissie); • capaciteit en kwaliteit ontbreken voor adequate regievoering (bestuurskrachtonderzoek); • het niet aannemelijk is dat de gemeente en externe actoren de eigen doelstellingen kunnen realiseren; in het coalitieakkoord 2022 één van de drie pijlers luidt: 'Voorschoten heeft meer betaalbare woningen voor verschillende doelgroepen';

van mening dat: k.

tegen de achtergrond van informatiebrief 068 kan worden geconstateerd dat de neerwaartse bijstelling ten gevolge van motie 333 te fors is en afbreuk doet aan het realiseren van meer betaalbare woningen in Voorschoten; l. een driejarig project 'Impuls betaalbare woningbouw Voorschoten' een goed antwoord is op de conclusies van de Rekenkamercommissie en van het bestuurskrachtonderzoek; m. in 2027 een effectevaluatie moet plaatsvinden (lessons learned) om vast te stellen welke bijdrage deze impuls heeft geleverd aan het realiseren van 'meer betaalbare woningbouw

Raadsvergadering 7 november 2024

9

in Voorschoten' en welk gevolgen dit heeft voor structurele inbedding in de reguliere werkzaamheden van de gemeente. De gemeenteraad van Voorschoten besluit het eerste beslispunt in het raadsvoorstel als volgt bij te stellen: 1. De Programmabegroting 2025 vast te stellen en kennis te nemen van de meerjarenramingen 2026-2028 met inachtneming van het hieronder gestelde: • het tijdelijk voor een periode van drie jaren beschikbaar stellen van jaarlijks € 200.000 voor het project 'Impuls betaalbare woningbouw Voorschoten'. De dekking hiervan is in de (ontwerp)begroting 2025 aanwezig. Voor elk van de jaren 2026 en 2027 is € 100.000 beschikbaar in de (ontwerp)begroting en wordt de resterende € 100.000 gedekt uit de bestemmingsreserve volkshuisvesting; • het college op te dragen tot het uitvoeren van een effectevaluatie in 2027 en deze evaluatie aan de raad te doen toekomen." Dan het minimabeleid. De voorstellen van het college voor bezuinigingen op het minimabeleid hebben allereerst betrekking op bezuiniging op de schuldhulpverlening en op de armoederegisseur en de sociale raadsvrouw. Dat zijn bezuinigingen waarmee de meest kwetsbare Voorschotenaren te maken gaan krijgen. Voor de PvdA is dit echt onacceptabel. Wat gebeurt er namelijk? De sociale raadslieden zijn de ogen en oren van de gemeente Voorschoten op het gebied van het minimabeleid.

Ze pikken direct de signalen van bewoners op en helpen hen waar het kan. Die hulp wordt dus minder. De armoederegisseur is tevens diegene die het overzicht heeft van al die verschillende signalen, die die signalen verzamelt en die die aanhangig maakt bij de gemeente Voorschoten én, nog belangrijker, bij de afdeling Werk en Inkomen van Leidschendam-Voorburg. Het is wat ons betreft cynisme ten top. Een paar weken geleden was er eerst de homeopathische verdunning van de regelingen in het nieuwe minimabeleid. Gezinnen met kinderen gaan er gigantisch op achteruit, met name grotere gezinnen van drie kinderen of meer. Het kan zelfs meer dan € 1.000 per maand zijn. Juist de kinderen - juist de kinderen! - worden door dit beleid keihard geraakt. Het is een schande in dit welvarende dorp. En daar komt nog wat bij: door de verminderde inzet van de sociale raadsvrouwen zorgt het college er eigenhandig voor dat er minder ambtenaren zijn om die signalen op te pikken. En als klap op de vuurpijl is dé pleitbezorger binnen het sociale domein - de armoederegisseur - ook foetsie, gewoon weg. Dé functionaris die aangesteld is om knelpunten op dit vlak te signaleren en indien nodig te escaleren, is er in 2026 niet meer.

Na de bedroevende resultaten uit het lokale Rekenkamerrapport en de inderhaast uitgezette second opinion door een ander onderzoeksbureau, met dezelfde slechte uitkomsten, wil dit college niet weten of het hernieuwde beleid functioneert of niet. Ze gaan de komende jaren zonder de signalen met hun vingers in de oren zitten. Ja, mijn klomp en die van mijn fractie is de afgelopen weken echt een paar keer gebroken. En dan de schuldhulpverlening, de preventie. Hoe vaak moeten we dit college nog aan het verstand peuteren dat investeren in het voorkomen van schulden uiteindelijk tot lagere maatschappelijke kosten leidt en dus geld oplevert in plaats van dat het geld kost? Dat gegeven zou op bijval moeten rekenen van alle politieke partijen in deze zaal. We vinden de gekozen bezuinigingen dus prematuur en willen graag dat deze pas volgend jaar bij de Kadernota worden ingebracht. We hebben als raad de plicht om helder te krijgen wat de effecten van de bezuinigingen zijn, alvorens we hier een verantwoord besluit over kunnen nemen. Daarom dienen we samen met GroenLinks en de SP amendement 309 in. Het amendement luidt: "Amendement 309. De raad van de gemeente Voorschoten, in zijn vergadering bijeen d.d. 7 november 2024, gezien het raadsvoorstel nr. Z/24/090280/414754, constaterende dat: a. b.

het college in het kader van de ombuigingsoperatie vanaf het begrotingsjaar 2026 €37.000 kort op de preventieve schuldhulpverlening en € 99.000 kort op de armoederegisseur/sociale raadsvrouw; het college niet toelicht wat de effecten hiervan (kunnen) zijn voor die huishoudens waar deze functies zich op richten;

Raadsvergadering 7 november 2024

10

van mening dat: c.

d.

de gemeenteraad - zeker als het gaat om beleid en regelingen die betrekking hebben op de meest kwetsbare huishoudens van Voorschoten – de plicht heeft zich te vergewissen van de effecten van deze bezuinigingen alvorens hierover een verantwoord besluit te kunnen nemen; het thans opnemen van een gespecificeerd bedrag tot bezuiniging vanaf 2026 voorbarig is.

De gemeenteraad van Voorschoten besluit het eerste beslispunt in het raadsvoorstel als volgt bij te stellen: 1. De Programmabegroting 2025 vast te stellen en kennis te nemen van de meerjarenramingen 2026-2028 met inachtneming van het hieronder gestelde: • het college zal ter voorbereiding op de Kadernota 2026 de raad een voorstel doen met betrekking tot de toekomstige invulling van de functies schuldhulpverlening en armoederegisseur/sociaal raadsvrouw en de daarvoor beschikbaar te stellen financiële middelen; • in de meerjarenbegroting wordt de voor de jaren 2026 en verder opgenomen bezuiniging van € 37.000 op de preventieve schuldhulpverlening en € 99.000 op de armoederegisseur/sociale raadsvrouw geschrapt, ten laste van het begrotingsresultaat." En dan het bereik van ons minimabeleid. De lokale Rekenkamercommissie heeft vastgesteld dat het bereik van onze minimaregelingen aanzienlijk lager is dan het landelijk gemiddelde. Anders gezegd: in Voorschoten worden veel huishoudens gewoon niet geholpen. Extra ambtelijke inzet is vereist voor het bereiken van een groter deel van deze doelgroep. Een advertentie in de krant of informatie op een website is niet voldoende. Wilt u serieus werk maken van het bereiken van deze doelgroep of bent u louter voor de bühne bezig? Daarom dienen we samen met GroenLinks en de SP amendement 310 in. Het amendement luidt: "Amendement 310.

De raad van de gemeente Voorschoten, in zijn vergadering bijeen d.d. 7 november 2024, gezien het raadsvoorstel nr. Z/24/090280/414754, constaterende dat: a. b. c.

de Rekenkamercommissie heeft vastgesteld dat het bereik van onze minimaregelingen aanzienlijk lager is dan het landelijk gemiddelde. Anders gezegd, in Voorschoten worden te veel huishoudens niet bereikt; de gemeenteraad in september 2024 de nota Nieuw minimabeleid heeft vastgesteld met als motto: 'Iedereen telt mee!'; de gemeenteraad daarbij heeft uitgesproken dat aan inwoners die er niet op eigen kracht in slagen, de gemeente ondersteuning geeft;

voorts constaterende dat: d. e.

de afgelopen jaren telkenmaal t.b.v. extra ambtelijke capaciteit voor de afdeling mens en samenleving financiële middelen zijn uitgetrokken, te weten € 211.000 in 2022, € 332.000 in 2023 en € 138.000 in 2024; de ontwerpbegroting 2025 volstaat met een eenmalig extra budget van € 50.000 voor het begrotingsjaar 2025, waarvan de precieze besteding nog moet worden uitgewerkt (blz. 119);

overwegende dat: f. g.

het bereiken van een groter deel van de doelgroep waarvoor het minimabeleid bedoeld is, extra ambtelijke inzet vereist waarbij niet volstaan kan worden met een pagina in een krant of op de website; derhalve structureel hiervoor extra budget moet worden vrijgemaakt.

Raadsvergadering 7 november 2024

11

De gemeenteraad van Voorschoten besluit het eerste beslispunt in het raadsvoorstel als volgt bij te stellen: 1. De Programmabegroting 2025 vast te stellen en kennis te nemen van de meerjarenramingen 2026–2028 met inachtneming van het hieronder gestelde: • het budget dat beschikbaar wordt gesteld voor de uitvoeringskosten gericht op het vergroten van het bereik van de doelgroep waarvoor de minimaregelingen bedoeld zijn, wordt verhoogd met € 75.000; derhalve voor het begrotingsjaar 2025 (naast de € 50.000) € 25.000 extra beschikbaar te stellen en in de vervolgjaren telkenmale € 75.000, ten laste van het begrotingsresultaat van de betreffende jaren; • het college op te dragen de raad op de daarvoor geëigende momenten te informeren over de ontwikkeling van het bereik van onze minimaregelingen." Ik ga afronden. In mijn betoog heb ik me vooral gefocust op de zaken die ik graag in deze begroting aangepast wil zien. Ik wil tot slot aandacht vragen voor de ronkende krantenkop in de Voorschotense krant van twee weken geleden: "Het college presenteert een sluitende meerjarenbegroting." Het klopt dat de begroting sluitend is, maar ten koste van wat? Nou, ten koste van de werkelijkheid. Deze begroting is geen waarheidsgetrouwe weergave van de zaken die de komende jaren concreet voor de gemeente Voorschoten voorliggen.

Het college heeft de begroting sluitend gekregen door tal van noodzakelijke investeringen uit de begroting te laten. Om eens wat te noemen: het gemeentehuis, dat nodig aan renovatie toe is; de gemeentewerf, die ongeveer uit elkaar valt; de Kruispuntkerk als mogelijk bloeiend cultureel centrum, waar we al twintig jaar over spreken en dat noodzakelijk is om het treintje op gang te laten komen om andere dingen te kunnen realiseren. Meneer Deuzeman refereerde aan de bieb. En o ja, waar is het zwembad in deze begroting gebleven? Dit zijn allemaal zaken waarover we de komende maanden gewoon gaan spreken in deze raad, maar die voor nu boekhoudkundig en technisch even niet bestaan en die in meerjarig perspectief een gigantisch effect op onze begroting gaan hebben in termen van kapitaallasten en andere financiële cijfers. Ik heb geen glazen bol, maar wel een redelijk inschattingsvermogen. Door die investeringen niet op te nemen in de begroting, is dit gewoon einde verhaal voor het zwembad. Ik kan er niets anders van maken. Dat had wat mij betreft met koeienletters in de Voorschotense Krant moeten staan en niet "sluitende begroting". Kortom, ik maak me echt zorgen om het mooie weer dat door dit college gespeeld wordt, want eigenlijk is het aan het regenen. De strategie van het college is, om met Bruce Springsteen te spreken, wachten op die zonnige dag die komen gaat.

Hoop is voor mij echter geen strategie. Wij zullen ons als Partij van de Arbeid en andere progressieve partijen altijd inzetten om die wolken actief weg te jagen. Waarom? Omdat we allemaal zullen blijven vechten voor een Voorschoten dat van ons allemaal is. Mevrouw Kortekaas (CDA): Geachte voorzitter, geachte raadsleden en geachte inwoners. Vanavond ligt een solide programmabegroting voor met een positief structureel begrotingssaldo. Dat is een hele prestatie, gezien een voor Voorschoten – en andere gemeenten - nadelig gewijzigde financiering vanuit het Rijk, die door diverse fracties is gememoreerd. Dat hierdoor ombuigingen en bezuinigingen onontkoombaar nodig waren, vinden wij zeer spijtig. Tegelijkertijd zijn er weloverwogen keuzes gemaakt. Daar is veel werk voor verzet door de wethouder Financiën maar zeker ook ambtelijk. Allen dank hiervoor. Wij zien een effectief, hardwerkend college dat van aanpakken en doorpakken weet. Dat is letterlijk zichtbaar in het hele dorp, zelfs hier vanuit de raadzaal: de rotonde. Dat geeft vertrouwen in de toekomst. Daarbij ook een compliment voor wethouder Schokker, die zich snel heeft ingewerkt, zoals iedereen heeft kunnen merken.

Er zijn al veel projecten gestart in 2024 en er staan er veel op de rol voor 2025, zoals eerder genoemd: de rotonde van de Raadhuislaan, de rotonde aan de Wijngaardenlaan in 2025, een nieuw sportaccommodatiebeleid met in 2025 het voorgenomen afsluiten van benodigde nieuwe onderhoudscontracten, de nieuwe atletiekbaan die in 2025 zal worden opgeleverd, de aanpak van de projecten Adegeest, Raadshuislaan/Oranjeboomstraat en winkelcentrum Hofland, waarbij ook gewerkt wordt aan een klimaatadaptieve inrichting, vier wijken die onderweg zijn naar klimaatadaptatie, een nieuwe natuurbegraafplaats en herontwikkeling van begraafplaats Rosenburgh, de oprichting en verdere ontwikkeling van het platform Samen Gezond Voorschoten. Woningbouw blijft voor het college terecht een topprioriteit. Daarom is men terecht voortvarend aan de slag met de plannen uit de in december 2023 vastgestelde Woonvisie. Om woningbouw mogelijk te maken moeten we, gezien een overbelast elektriciteitsnetwerk, waardoor

Raadsvergadering 7 november 2024

12

nog nieuw te bouwen en opgeleverde woningen geen aansluiting kunnen krijgen, op een andere wijze naar ons energievraag kijken, maar ook om verduurzaming van bestaande woningen door elektrificatie mogelijk te maken. Mede daarom werkt Voorschoten constructief mee aan de oprichting van een publiek regionaal warmtebedrijf, een samenwerking waarbij Voorschoten mogelijk ook partner wordt. Bij eventuele deelname aan het warmtebedrijf maar ook aan WarmtelinQ, dat op de rol staat, staat wat ons betreft "haalbaar en betaalbaar" voorop. Wij vinden dat zulke grote projecten niet ten koste mogen gaan van lokale initiatieven waarbij wijken of buurten zelf warmteoplossingen organiseren. Het dient en-en te zijn. Wij horen graag hoe het college dit ziet. Veiligheid in het verkeer en met name veiligheid van en voor kwetsbare fietsers is van groot belang voor alle leeftijden, maar zeker ook voor onze jongere en oudere inwoners. We begrijpen dat vanuit de provincie Zuid-Holland en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat subsidie is ontvangen voor de aanpak van twee kruispunten op de Leidseweg: de Bachlaan en de Mozartlaan. Onze fractie juicht toe dat beide kruispunten aangepakt worden. Over "kruispunt" gesproken: ik proef in onze raad een positieve grondhouding ten opzichte van realisatie van een centrum voor cultuur in het Kruispuntkerk.

Het wordt ook letterlijk hoog tijd voor een nieuw cultuurcentrum. Velen wachten erop. Het verleden heeft ons in dit langjarige dossier geleerd dat wensen om meer zekerheid "tot achter de komma" uiteindelijk tot besluiteloosheid leiden. Nu nog een spreekwoordelijke kogel door de kerk; daar kom ik straks op terug. Verenigingen - van Vrienden van Voorschoten tot aan sportclubs, koren en schaakclub - en hun onmisbare vrijwilligers dragen bij aan gezonde en gelukkige inwoners van Voorschoten. Wij zijn trots op de rijke variatie en veelheid aan activiteiten. Onze verenigingen zijn van onschatbare waarde voor ons dorp. Over verbinding gesproken! Wij onderkennen het belang van een sterke werkorganisatie, maar we maken ons enige zorgen over de lasten die hiermee gepaard gaan. Als middel tegen een krappe arbeidsmarkt is een organisatieontwikkeling ingezet waarbij Voorschoten zich, met een duidelijke identiteit als werkgever, op een onderscheidende en herkenbare manier wil positioneren. Een klantgerichte structuur is daarbij leidend. Wij juichen dit zeer toe. Een realistische planning van de taken draagt bij aan vertrouwen in de organisatie, het college en de raad door het daadwerkelijk en volgens voorgenomen tijdschema's behalen van doelen. Een dorp als Voorschoten verdient absoluut een stevige zelfstandige gemeentelijke organisatie.

We verwachten in 2025 als gemeenschap de vruchten van dit beleid en onze gezamenlijke inspanning te mogen plukken. Voorschoten is een zelfstandig dorp, mede door constructieve samenwerking in de regio en met verbonden partijen. Het college geeft aan een aantal klassieke milieutaken te zullen overdragen aan de omgevingsdienst. Dit vinden wij een goede zet. Hiermee blijven we sturen en krijgen we er uitvoeringszekerheid bij. Wat onze voorzieningen betreft: ons centrum is, evenals de Beethovenlaan en winkelcentrum Hofland en daar gevestigde winkeliers, een vitaal onderdeel van ons dorp. Het zijn onmisbare bouwstenen van een levendig dorp. De winkeliers organiseren het hele jaar door goed bezochte en gewaardeerde activiteiten voor onze inwoners. Maar soms denk ik: is de liefde wederzijds? "Koop lokaal" heeft aandacht nodig, want er is helaas nogal wat leegstand. Dat is niet uniek voor Voorschoten, maar er is nog meer leegstand in wording. Dat willen wij anders. Dat vraagt actie en daadkracht van wethouder De Bruijn en het college. Kan het college aangeven hoe het de komende tijd denkt leegstand aan te pakken? Tot slot roepen wij het college op om ons aller Ambachts- en Baljuwhuis weer snel in functie te krijgen. Zulke prachtige panden verdienen eveneens geen leegstand.

De spreekwoordelijke kogel door de kerk: bij dezen wil ik u een kanonskogel aanbieden met inhoud, waarmee dit toch even wat uitwerking mag hebben in het dorp. De voorzitter: Het is een kanonskogel, althans qua vorm, maar gelukkig is het geen echte; anders hadden we andere vraagstukken gehad. Er zitten allemaal lekkere snoepjes in, kogelsnoepjes. Die ga ik uitdelen aan de raad en aan de organisatie, maar ook aan het college. Heel veel dank

Raadsvergadering 7 november 2024

13

daarvoor. Het is een verhaal van een plompe maar pientere vogel naar een kanonskogel; het is een feest vanavond. Dus heel veel dank! Ook dit krijgt weer een mooi plekje in mijn kamer. De heer Maassen (SP): Voorzitter. Ik ga niks aanbieden, want het lijkt er een beetje op dat de coalitiepartijen dingen aanbieden om te verhullen dat ze niet zoveel inhoud hebben. Daar doen wij niet aan mee. De voorzitter: Ik vind het hartstikke leuk, hoor. De heer Maassen (SP): Ja, het is hartstikke leuk, maar het gaat om de inhoud. Ik wil namelijk beginnen met een citaat uit een oud socialistisch strijdlied uit het begin van de twintigste eeuw: "Geen woorden maar daden; wij zijn allen één". Het schijnt dat de supporters van een zekere voetbalclub dit lied hebben overgenomen, maar daar wil ik het verder niet over hebben. Geen woorden maar daden; die zin kwam direct in mijn gedachten toen ik de begroting las. De woorden in de begroting zijn mooi. Ondanks de bezuinigingen vanuit het Rijk zegt het college te blijven streven naar een fijn woondorp waarin voor verschillende groepen een betaalbare woning is en dat duurzaam en toekomstbestendig is. Mooie woorden, maar helaas staan ze in schril contrast met de daden van hetzelfde college in dezelfde begroting. Laten we om te beginnen eens kijken naar de bezuinigingen van het Rijk.

Natuurlijk kan je zeggen dat we daar in Voorschoten geen invloed op hebben, maar dat is natuurlijk niet helemaal waar. Wij, de inwoners van Voorschoten, hebben ook stemrecht bij de Tweede Kamerverkiezingen. Iedereen in Voorschoten die bij de laatste verkiezingen heeft gestemd op de VVD, de PVV, Nieuw Sociaal Contract of BBB, heeft dit dus mede mogelijk gemaakt. Sommige hier aanwezigen hebben zelfs campagne gevoerd voor een van die partijen. De plannen voor het korten op het Gemeentefonds waren er natuurlijk al langer. Ook de stemmers en de leden van het CDA, de ChristenUnie en D66 dragen dus enige verantwoordelijkheid, net als de mensen die in 2012 voor de PvdA stemden, want het was minister Plasterk die dit plan heeft ontworpen. Je weet als kiezer natuurlijk niet precies waar je op stemt. Je kan mensen hier niet verantwoordelijk voor houden, maar dat is precies het probleem. Het klinkt leuk tijdens de Tweede Kamerverkiezingen: gemeenten moeten meer verantwoordelijkheid dragen. Maar in de praktijk betekent dit dus dat alle gemeenten meer taken hebben gekregen, terwijl de zak met geld door de rijksoverheid dicht is geknepen. In Den Haag hebben ze meer geld voor minder taken, terwijl elke gemeente moeite heeft om de begroting sluitend te krijgen. Voorschoten staat ook nog eens in de top tien van de nadeelgemeenten.