Informatiebrief 91 Samenwerkingsovereenkomst Duin Horst & Weide 2024-2028 (incl. bijlagen)

BEOOGD RESULTAAT Een aantrekkelijk groen uitloopgebied in Duin, Horst & Weide door onder andere: • Verkennen hoe het gebied op termijn meer betekenis kan krijgen voor het toenemende aantal bewoners in de omgeving. • Een landschappelijke inrichting gericht op meer natuur en biodiversiteit (ter versterking ecologische verbinding ‘Kust – Groene Hart’).

maatschappelijke functies. DOEL • Vitaal: Meer natuurwaarde en biodiversiteit. • Authentiek: De cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten versterken. • Beleefbaar: Recreatieve verbindingen versterken in het gebied. RAAKVLAKKEN • Gebiedsplan Starrevaartpolder (Uitvoeringsagenda Vlietzone) • Overige raakvlakken met ZH-PLG • Nationaal Park Hollandse Duinen

FASERING 2024

2025

2026

2027

2028

Visie

BESCHIKBARE FINANCIËLE MIDDELEN Projectbudget gemeente Leidschendam-Voorburg; aanvullende subsidies en financiering worden nog onderzocht. KANS / RISICO • Kansen: samenkomen van opgaven, zoals positieve gezondheid, recreatie en het creëren van een aantrekkelijke leefomgeving, versterken biodiversiteit/ natuurwaarde. • Risico’s: afstemming/consensus betrokken partners (ook in relatie tot ‘Dunea-traject’) planning en financiën.

PROGRAMMADOELSTELLINGEN BEOOGDE SUBSIDIE Subsidieregeling Recreatie, sport en gezondheid/Meer bos in Zuid-Holland.

Initiatief Planvorming

Vitaal

Realisatie

TYPE

Beheer

Project

37

Authentiek

Visie

Beleefbaar

Leidraad

Anders

5.3 RESERVEPROJECTEN De reservelijst bevat projecten die nog in een vroeg stadium zitten en nog niet aan alle criteria van het afwegingskader voldoen. Tijdens het jaarverslag wordt de projectenlijst geactualiseerd en wordt er beoordeeld of de projecten op de reservelijst daar nog thuishoren.

Checkvragen 1. Draagt het project bij aan programmadoelstellingen van DHW? 2. Wordt het project door minimaal 2 partners uit de Landschapstafel gedragen? 3. Zijn er financiële middelen aanwezig, voor verkenning, planvorming, realisatie of beheer? 4. Is er een kans op co-financiering? 5. Is er energie, capaciteit, urgentie en maatschappelijk draagvlak?

5.3.1 PARKWAY DE VLIET

TREKKER Gemeente Leidschendam-Voorburg PROJECTBESCHRIJVING Het project Parkway de Vliet richt zich op het ontwikkelen en implementeren van de kernkenmerken ( o.a. herkenbaarheid, continuïteit en comfort) van een Parkway. Een concept van het Nationaal Park Hollandse Duinen met als doel de beleving van de Vliet vanaf de oevers te verbeteren. Een doorgaande beleefbare recreatieve structuur langs de Vliet is ook opgenomen in de concept stukken voor de Omgevingsvisie van Leidschendam-Voorburg. Het project omvat het definiëren van het gewenste projectresultaat en het opstellen van een plan van aanpak i.s.m. betrokken partners, gebaseerd op ontwerpend onderzoek en eerdere studies en uitwerkingen. Hierbij worden ook ambities rond versterking provinciale Erfgoedlijnen en versterking bereikbaarheid groengebieden binnen de MRDH getracht te realiseren. Het project strekt zich uit van Leiden tot aan Rijswijk. Naast provincie en beheerders zoals Staatsbosbeheer worden de gemeenten Leiden, Voorschoten, Den Haag en Rijswijk een rol in de ontwikkeling van de Parkway. Dit vraagt nadere afspraken.

Het project zal belangrijke input krijgen resulterend uit de bevindingen van een lopend verkeersonderzoek in het kader van ‘Toekomstbeeld Vlietzone’, dat naar verwachting in het najaar van 2024 beschikbaar zal zijn (in opdracht van PZH). Het onderzoek omvat het in kaart brengen van de huidige situatie van de Westvlietweg en het verkennen van mogelijke maatregelen en inrichtingen, evenals een studie naar alternatieven voor de ontsluiting van bedrijven en bewoners.

39

Ook in de ontwikkeling van de Sportzone in de Vlietzone zal de ambitie van de Parkway meegenomen moeten worden.

VISIE OF PROJECT

VIJF SELECTIE CRITERIA • Doelstellingen Ja • Meerdere partners Ja • Financiën Nee • Co-financiering Nee • Urgentie + capaciteit Deels

PROGRAMMADOELSTELLINGEN

Visie

Vitaal

Project

Authentiek

Beleefbaar

5.3.2 ROBUUSTE ECOLOGISCHE VERBINDING DHW TREKKER Meerdere trekkers PROJECTBESCHRIJVING Een robuuste ecologische verbinding tussen het duingebied en het veenweide-gebied door het parklandschap rond kasteel Duivenvoorde. In deze ecologische corridor is het landschap van Nationaal Park Hollandse Duinen het minst aangetast en bestaan er goede kansen om de duinen beter met het Groene Hart te verbinden. Zo’n verbinding is belangrijk om isolatie van gebieden te voorkomen, aanwezige soorten de kans te geven zich te bewegen tussen gebieden en regio’s. Daarbij zal de corridor ook een recreatieve verbinding worden. Naast het realiseren van ecologische stapstenen en verbindingen richt dit project zich op het verminderen van de effecten van de doorsnijding van het gebied door vijf grote barrières: de N44, spoorlijn Leiden - Den Haag, N447, de Vliet en de A4. Door de ecologische verbinding waar mogelijk te koppelen aan de verbetering van bestaande fietsen wandelnetwerken wordt de beleefbaarheid van natuur versterkt. Dit project bestaat uit een aantal deelprojecten: 1. Ecologische verbinding langs Valkenhorst (zie project 5.2.6: groene zone van gemeente Wassenaar).

2. Inrichting Groene zone tot agrarisch gebied met natuurwaarden en recreatieve maatregelen (zie project 5.2.6). 3. Faunapassage onder N44/ A44 bij knooppunt Maaldrift (gerealiseerd als onderdeel van project Rijnlandroute). Trekker nog onbekend. 4. Slechten van de barrière van de N44. Dit houdt in het afwaarderen van de N44 en daarmee een andere, meer ecologisch verantwoorde inrichting. Geen project en trekker nog onbekend. 5. Toevoegen eco/ recrozone op Kniplaan viaduct als onderdeel van project Rijkswaterstaat tot verbreden van A4. Inclusief de mogelijkheden van geluidschermen en het een goede aansluiting van de eco/recroverbinding over de A4, op aanliggende gebieden: de verbreding van de A4 is on hold gezet en daarmee ook het realiseren van een eco/ recrostrook op het Kniplaan viaduct. Trekker nog onbekend. 6. Opwaarderen van faunapassages onder A4: er zijn mogelijkheden om de faunapassages en – verbindingen te verbeteren en op te waarderen. Trekker nog onbekend (zie rapport Bureau Waardenburg en EIS). 7. Visie: Versterken van ecologische kwaliteit van de bestaande verbindingen en het creëren van nieuwe verbindingen tussen bovengenoemde projecten door kleinschalige inrichting en oplossingen van kleinere knelpunten (de kleinschalige inrichting en

oplossing van kleinere knelpunten is het project). Doelgroep insecten zoals wilde bijen en vlinders, reptielen, amfibieën en kleine zoogdieren.

PROGRAMMADOELSTELLINGEN Vitaal

Authentiek

Beleefbaar

VISIE OF PROJECT DOEL • Vitaal: de ecologische verbinding tussen kust en Groene Hart moet robuuster worden en barrieres geslecht. • Beleefbaar: het viaduct met een ecologische zone en gebruik door bestemmings- en recreatief verkeer. VIJF SELECTIE CRITERIA • Doelstellingen Ja • Meerdere partners Ja • Financiën Ja, deels • Co-financiering Ja, deels • Urgentie + capaciteit Onbekend

40

Visie

Project

Per project verschillend. Ad 1. Zie apart projectblad Ad 2. Zie apart projectblad Ad 3. Afgerond Ad 4. Lange termijn Ad 5. Onbekend. In afwachting van opnieuw opstarten van project verbreding A4. Ad 6. Nog geen project. Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor onderhoud. Er zijn mogelijkheden om faunapassages en verbindingen beter te laten functioneren.

5.3.3 LANDSCHEIDINGSDIJK WORDT ECOLOGISCHE SCHAKEL TREKKER Gemeente Leidschendam-Voorburg PROJECTBESCHRIJVING Naast de Kostverlorenweg in de gemeente Den Haag ligt een open groen weidegebied. Ontwikkeling van dit gebied tot goed functionerende ecologische verbinding is een kans voor natuurontwikkeling en biodiversiteitsbevordering. Het draagt daarmee bij aan de versterking van de recreatieve beleving van de Nieuwe Driemanspolder als belangrijk onderdeel van Duin Horst Weide. De focus ligt op natuurontwikkeling en het bevorderen van biodiversiteit. In afstemming met de gemeente Den Haag, die een beheer- en inrichtingsplan heeft opgesteld voor de Landscheidingsdijk (project Landscheidingsdijk), wordt verkend hoe een integrale benadering kan worden gerealiseerd. Dit plan legt nadruk op het verhogen van de biodiversiteit, evenals het versterken van het cultuurhistorische verhaal van de Landscheidingsdijk, die vroeger de scheiding tussen de hoogheemraadschappen van Rijnland en Delfland vormde. De ontwikkeling van deze ecologische zone zal een positieve impact hebben op het lokale ecosysteem en bijdragen aan de verbinding tussen de wijk Leidschenveen en het natuur- en recreatiegebied de Nieuwe Driemanspolder. Daarnaast

wordt verkend hoe de gemeente LV en Rijkswaterstaat (RWS) mogelijk kunnen samenwerken bij de zoektocht naar een locatie voor 2,2 hectare veenmoeras ten behoeve van de natuurcompensatie van de Blankenburgverbinding.

en het gebruikersoverleg Nieuwe Driemanspolder.

VISIE OF PROJECT Visie

Project

DOEL • Vitaal: extra natuurwaarden PROGRAMMADOELSTELLINGEN VIJF SELECTIE CRITERIA • Doelstellingen Ja • Meerdere partners Ja • Financiën Nee • Co-financiering Nee • Urgentie + capaciteit Deels

Naast de gemeenten Den Haag en Leidschendam-Voorburg zijn belangrijke partners de gemeente Zoetermeer, de hoogheemraadschappen van Delfland en Rijnland, de provincie Zuid-Holland 41

Vitaal

Authentiek

Beleefbaar

5.3.4 VRIJETIJDSLANDSCHAP ZOETERMEER TREKKER Gemeente Zoetermeer PROJECTBESCHRIJVING Van de parken ten westen van Zoetermeer maken we een samenhangend parklandschap dat aansluit op de overige delen van Duin Horst & Weide. Inzet is het realiseren van een diversiteit aan sferen, habitats, actieen belevingsmogelijkheden door de gelijktijdige diversificatie en verruiming van recreatiemogelijkheden, versterking van de natuur en bijdrage aan een goed watersysteem.

VIJF SELECTIE CRITERIA • Doelstellingen Ja • Meerdere partners Ja • Financiën Ja, deels • Co-financiering Onbekend • Urgentie + capaciteit Deels

DOEL • Vitaal: bijdrage aan natuurnetwerk, biodiversiteit, klimaatbestendigheid. • Beleefbaar: bijdrage aan recreatienetwerk en zonering binnen DHW; actieve buitenbeleving en gezondheid.

VISIE OF PROJECT Visie

PROGRAMMADOELSTELLINGEN Vitaal

De volgende onderdelen verkennen we in samenhang en werken we verder uit: • Uitbouwen van de gebruikszonering en vormen van beleving. • Versterking van de diverse habitats in het gebied. • Uitbouwen van het natte natuurnetwerk. • Padenstructuur updaten door pad differentiatie, met aandacht voor toegankelijkheid voor gehandicapten. • Verbetering van ecologische en recreatieve passages tussen de parkdelen.

42

Project

Authentiek

Beleefbaar

5.4 MEEKOPPELKANSEN Meekoppelkansen zijn kansen die zich bij projecten kunnen voortdoen. Ze dragen bij aan de doelstellingen van de Landschapstafel. De projecttrekker bekijkt en inventariseert of deze kansen meegenomen kunnen worden in de realisatie van het project.

43

5.4.1 Bossenstrategie / Klimaatbossen In 2020 is de uitgewerkte Bossenstrategie van Rijk en provincies gepresenteerd. Met deze strategie streven Rijk en provincies naar een gezond, toekomstbestendig en maatschappelijk gewaardeerd bos in 2030 (Kamerstuk 33 576, nr. 186). Rijk en provincies maken hier de komende jaren werk van, onder meer via het Klimaatakkoord, het Natuurpact en Programma Natuur, maar kunnen het niet alleen. Er is vanuit Rijk en provincie de wens om te zorgen voor forse bosuitbreiding. Het landschap van Duin Horst & Weide leent zich niet voor grootschalige bosuit-

breiding maar er zijn naar verwachting veel plekken waar kleine bosjes of enkele bomen geplant kunnen worden. Denk aan terreinen van particulieren zoals buitenplaatsen, aan gronden van agrariërs, aan parken van gemeentes, aan de binnenduinrand etc. We onderzoeken of zich plekken/kansen voortdoen bij het uitwerken van de prioritaire projecten. We identificeren en bundelen deze informatie en bieden het als een totaalpakket aan bij de provincie. Het nevengeschikte doel van het project is daarmee ook participatie en bewustwording aan inwoners.

Bron: Groene Cirkels

netwerk is goed voor de (bestuivende) insecten en daarmee voor andere kleine dieren en vogels die deze insecten eten. Een groot Zuid-Hollands bijenlandschap brengt op die manier de basis op orde voor gezonde natuur.

5.4.2 Groene Cirkel Bijenlandschap en Deltaplan biodiversiteitsherstel Het begon in 2015 met de Groene Cirkel Bijenlandschap (Bijenlandschap - Jij maakt het bijenlandschap), het eerste bijenlandschap in Zuid-Holland. Van 5 gemeenten rondom Leiden is het gegroeid naar 16 gemeenten in heel noordwest Zuid-Holland, in het gebied van Wassenaar tot en met de Duin- en Bollenstreek, en van de kust tot Nieuwkoop. In totaal heeft het 49 partners. Boeren, burgers, maatschappelijke organisaties, inwonerinitiatieven, wetenschap, bedrijven, overheid werken samen aan bloemrijke verbindingen.

Ondertussen is er door Koos Biesmeijer (Naturalis) een Deltaplan Biodiversiteitsherstel (Samen voor biodiversiteit | Deltaplan Biodiversiteitsherstel) voor heel Nederland gemaakt. Het doel van het Deltaplan is om organisaties te stimuleren en te activeren om meer aan biodiversiteitsherstel te doen. Daarom heeft het Deltaplan verschillende ambities en doelen voor de bebouwde omgeving opgesteld: • In 2030 bestaat 5% van het landelijk gebied uit landschapselementen. Dit groeit door naar 10% in 2050. • In 2030 wordt 50% van de openbare ruimte ecologisch beheerd. • Iedere nieuwe ruimtelijke ontwikkeling levert een toename op voor biodiversiteit. In 2030 geldt dit voor minimaal 50% van de projecten.

Inmiddels heeft de provincie de ambitie om in 2030 van heel Zuid-Holland een aaneengesloten bijenlandschap te maken. Dit aaneengesloten bloemrijke 44

Het deltaplan Biodiversiteitsherstel is actief op diverse thema’s (ook wel succesfactoren) om het herstel van biodiversiteit in Nederland te realiseren. Een aantal van deze raken het uitvoeringsprogramma en zijn te benutten om de biodiversiteit in onze uitvoeringsprojecten verder te vergroten. Dan gaat het niet alleen om het aanvalsplan Landschap, het ‘Samen voor Biodiversiteit’ Innovatiefonds, maar ook om kennis en innovatie en monitoring. En het onderzoek naar verdienmodellen voor boeren die biodivers ondernemen biedt vast ook kansen voor ons gebied. 5.4.3 Natuurvriendelijke oevers Binnen het gebied van het DHW loopt een uitgebreid netwerk van kanalen en watergangen (groenblauwe dooradering), welke essentieel is voor de onderlinge ecologische verbindingen van de verschillende gebieden. Binnen dit netwerk wil Hoogheemraadschap van Rijnland de waterkwaliteit en biodiversiteit verbeteren door o.a. het aanleggen van natuurvriendelijke oevers (nvo). Een natuurvriendelijke oever is een oever die flauw afloopt en verschillende waterdieptes heeft, waardoor een onderwatertalud ontstaat. In dit talud ontstaat een ruimte voor diverse soorten oever- en moerasplanten, die weer schuilgelegenheid bieden aan een groot aantal diersoorten en fungeert het als paai- en opgroeigebied voor onder andere vissen, vogels en insecten.

Deze ondiepe oeverzone is een essentieel onderdeel van een aquatisch ecosysteem.

Bron: Hoogheemraadschap van Rijnland

Rijnland stimuleert de aanleg van natuurvriendelijke oevers in haar beheergebied, door het verstrekken van subsidies bij de aanleg, en probeert vaak ‘mee te liften’ bij bestaande oeverprojecten van derden. 5.4.4 Onderhoud wandel- en fietsnetwerk De wandel- en fietspaden in het gebied hebben onderhoud nodig. Wandelnet voert hiervoor beheerronden uit voor de Lange Afstandspaden. Voor de overige wandelpaden in het gebied voerde de Landschapstafel Duin Horst & Weide jaarlijks een beheerronde uit. De Landschapstafel voert samen met NPHD een lobby bij de provincie Zuid-Holland voor het opzetten van een routebureau

5.5 GEREALISEERDE PROJECTEN

Nieuw! We stoppen met de jaarlijkse beheerronde voor het wandelnetwerk in Duin Horst & Weide. We voeren samen met het Nationaal Park Hollandse Duinen een lobby bij de provincie Zuid-Holland voor het opzetten van een routebureau waarbij de provincie het onderhoud van wandel- en fietspaden onder haar hoede neemt. Tot die tijd verkennen we of Wandelnet beheerrondes wilt uitvoeren voor het Duin Horst & Weide namens de Landschapstafel en anders één van de partners.

In het concept meerjarenprogramma van 2023-2027 zijn 22 projecten opgenomen.

waarbij de provincie het onderhoud van wandel- en fietspaden onder haar hoede neemt. Tot die tijd: • Onderzoeken we of Staatsbosbeheer de fietspaden in het DHW gebied beheert. • Verkennen we of Wandelnet beheerrondes wilt uitvoeren voor het DHW gebied namens de Landschapstafel. • Indien dit niet lukt, verzoeken wij of één van de partners deze beheerronden als penvoerder wil oppakken namens de Landschapstafel.

45

Deze projecten zijn getoetst aan het afwegingskader van paragraaf 5.1. In onderstaand overzicht is te zien of het project 1) on-hold is gezet door de projecttrekker 2) is verplaatst naar een ander programma 3) is gerealiseerd of 4) is opgenomen in voorliggend uitvoeringsprogramma.

Projecten vorige MJP

Trekker

On-hold

Verplaatst

Gerealiseerd

Huidig UVP

VERBETEREN RELATIE STAD-LAND Park-Poort De Groene Entree

Den Haag / Staatsbosbeheer

Staatsbosbeheer

De Blauwe entree

Den Haag

X

Park-Poort hart van Meijendel

Dunea

X

Dorrepaal / Hoekenburg

Leidschendam-Voorburg (LV)

Landscheidingsdijk

Den Haag

Erfgoedtafel X

PARKWAYS ALS RUGGENGRAAT GEBIED Parkway Den Haag

Landschapstafel DHW

Routenetwerk/PZH

Parkway De Vliet

Den Haag / LV

Parkway Zoetermeer naar Zee

Zoetermeer

X

Wandelverbinding De Horsten-Duivenvoorde

Stichting Duivenvoorde

X

X

Duivenvoorde

ECOLOGISCHE NETWERKEN ALS HAARVATEN GEBIED NNN Duin, Horst & Weide

Provincie Zuid-Holland

PZH

Ecologische stapstenen en verbindingen DHW

NPHD

NPHD

Parklandschap Duivenvoorde

Stichting Duivenvoorde

Duivenvoorde

Robuuste ecologische verbindingen DHW

LV

Groene Linten Bijenlandschap

Landschapstafel DHW

X Meekoppelkans

AANTREKKELIJKE BESTEMMINGEN Binnenduinrand Meijendel - Berkheide

Den Haag

X

Buitenplaatsen Vlietzone en Loo-Zone

LV

X

Groene Zone Valkenburg

Wassenaar

X

Doorontwikkeling Vlietland

PZH / RCV

PZH / RCV

Klimaatbossen in DHW

Landschapstafel DHW

Meekoppelkans

Experimenteren vormen van landbouwtransitie

Landschapstafel DHW

Vrijetijdslandschap Zoetermeer

Zoetermeer

X

Toekomstbestending Cultuurlandschap

Wassenaar

X

TOEKOMSTBESTENDIG LANDSCHAP

46

X

1. MANAGEMENTSAMENVATTING 2. WAAROM EEN NIEUW UITVOERINGSPROGRAMMA? 3. WAT WILLEN WE BEREIKEN? 4. SAMENWERKING MET ANDERE PROGRAMMA’S 5. WAT GAAN WE DOEN: PROJECTEN 6. HOE GAAN WE DAT DOEN? 7. BIJLAGEN

6. HOE GAAN WE DAT DOEN? 6.1 STAKEHOLDERS

2012

De Landschapstafel gaat over samenwerking. In onderstaande figuur geven we aan wie binnen ons netwerk de sturingspartners, meedenkers, beïnvloeders, uitvoerders en de gebruikers zijn. Meer achtergrondinformatie is te vinden in bijlage 7.2

2016 2016 2016 2019 2023 2023

Vaststellen LOP door de gemeenten Leidschendam-Voorburg, Wassenaar en Voorschoten. Start Landschapstafel Duin Horst & Weide (met uitbreiding van partijen) Ondertekening intentieverklaring voor samenwerking Meerjarenprogramma 2016-2022 opgesteld Toetreding Nationaal Park Hollandse Duinen en het Hoogheemraadschap van Rijnland aan de Landschapstafel Financiële afronding Meerjarenprogramma 2016-2022 Concept meerjarenprogramma 2023-2027 opgesteld

6.2.2 Samenstelling en intentieverklaring Vanaf 2000 werken de gemeenten Leidschendam-Voorburg, Wassenaar en Voorschoten samen in het Pact van Duivenvoorde. Bij de instelling van de Landschapstafel in 2016 is gekozen voor organisaties die een strategische visie hebben op het gebied van Duin Horst & Weide. Deze partijen onderschrijven met hun deelname de doelen van de Landschapstafel. De samenwerking is verbreed met: • Gemeenten Den Haag. Leiden en Zoetermeer. • Natuur-en milieuorganisaties (Agrarische Natuurvereniging Santvoorde, Nationaal Park Hollandse Duinen, Dunea, Staatbosbeheer, Natuur-en Milieufederatie Zuid Holland). • Erfgoedorganisaties (Erfgoedhuis, landgoedeigenaren • Recreatieve belangenorganisaties (RECRON Zuid-Holland, ANWB), • Hoogheemraadschap van Rijnland. • Ondernemers (Ontwikkelings- en Exploitatiemaatschappij Vlietland en Hotel de Gouden Leeuw (Van der Valk).

Overzicht stakeholderanalyse

6.2 ORGANISATIE

In 2016 hebben bovengenoemde partijen een intentieverklaring voor Duin Horst & Weide ondertekend. Alle partijen hebben gezamenlijk de ambitie vastgelegd om de kwaliteiten van Duin Horst & Weide te behouden en te ontwikkelen en de beleefbaarheid te vergroten. De partners hebben in de intentieverklaring afspraken gemaakt over de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de realisatie van de gezamenlijke ambitie.

6.2.1 Het ontstaan van de Landschapstafel Een korte chronologische weergave van het ontstaan van de Landschapstafel Duin Horst & Weide: 2000 2001

Start Pact van Duivenvoorde Landschapsontwikkelingsplan (LOP) opgesteld. 48

• In de periode 2016- 2022 zijn projecten uit het eerste MeerjarenNieuw! De Sturingspartners en Meedenkers tekenen naar verwachting eind 2024 de Samenwerkingsovereenkomst. Met deze overeenkomst geven partijen commitment om komende jaren 2024-2028 samen te werken aan het Uitvoeringsprogramma 2024-2028.

programma uitgevoerd en is dit programma financieel afgerond. De coördinatie van de financiële afronding lag bij de gemeente Leidschendam-Voorburg (penvoerder). • In 2023 is een concept Meerjareninvesteringsprogramma 2023-2027 opgesteld. Deze is geactualiseerd naar voorliggend Uitvoeringsprogramma 2024-2028.

Nieuw! Niet elke partij neemt frequent deel aan de bestuurlijke Landschapstafel. De komende periode gebruiken we om te inventariseren bij de Meedenkers of deelname aan de werkgroep of deelname aan de bestuurlijke Landschapstafel nog gewenst is.

Nieuw! Alleen de partijen die een (jaarlijkse) financiële bijdrage leveren aan de Landschapstafel nemen besluiten en bepalen hiermee de koers van de Landschapstafel. Dit zijn de Sturingspartners. De overige partijen aan de bestuurlijke Landschapstafel zijn Meedenkers en kunnen meepraten en adviseren, maar niet meebeslissen. Dit betekent dat niet alle partijen meer meebeslissen aan de bestuurlijke Landschapstafel. De overige deelnemende partijen krijgen de status van Meedenker.

6.3 BESTUURLIJKE STRUCTUUR 6.3.1 Bestuurlijke Landschapstafel De samenwerking wordt bestuurd door de Bestuurlijke Landschapstafel waarin zowel Sturingspartners als Meedenkende partners deelnemen. Hierin nemen bestuurders van Sturingspartners deel. Voor de Meedenkende partners kunnen ook vertegenwoordigers van een organisatie deelnemen.

Nieuw! De gemeente Katwijk, Oegstgeest en Rijswijk zijn sinds eind 2023 agendalid van de bestuurlijke Landschapstafel. Zij hebben een "proeflidmaatschap" tot eind 2024. Na dit jaar evalueert en besluit de bestuurlijke Landschapstafel met de betreffende gemeente over vaste deelname (inclusief bijbehorende financiële bijdrage). Zij behoren tot de groep "beïnvloeders" of meedenkers. Afhankelijk of zij de SOK tekenen

6.3.2 Besluitvorming Bestuurlijke Landschapstafel • De Bestuurlijke Landschapstafel streeft naar gezamenlijke harmonie en unanimiteit in haar besluitvorming, maar neemt beslissingen op basis van de meerderheid (dit is de helft van het aantal aanwezige Sturingspartners + 1). • Indien er geen sprake kan zijn van een meerderheid, door bijvoorbeeld een gelijk aantal aanwezige Sturingspartners, dan beslist de voorzitter van de Bestuurlijke Landschapstafel. • Alleen de Sturingspartners nemen besluiten en bepalen hiermee de koers van de Bestuurlijke Landschapstafel. Aan de Bestuurlijke Landschapstafel deelnemende Meedenkende partners kunnen meepraten en adviseren, maar niet meebeslissen. • De Sturingspartners kunnen niet beslissen over investeringen anders dan een bijdrage aan de programmakosten uit de begroting.

6.2.3 Samenwerkingsovereenkomst Met het ondertekenen van de Samenwerkingsovereenkomst geven Partijen commitment om komende jaren 2024-2028 samen te werken aan het Uitvoeringsprogramma 2024-2028. Met ondertekening zeggen de Sturingspartners toe een jaarlijks bijdrage te leveren aan de Programmakosten en deel te nemen op ambtelijk en bestuurlijk niveau. Daarnaast werken de Meedenkende partners mee aan de uitvoering van het project en/of adviseren de Landschapstafel.

49

6.3.3 Voorzitterschap, frequentie en doel van het overleg • Het voorzitterschap van de Bestuurlijke Landschapstafel ligt bij de gemeente Leidschendam-Voorburg, die ook penvoerder is en de financiën voor management van het Uitvoeringsprogramma management beheert. • De Bestuurlijke Landschapstafel komt twee tot vier keer per jaar bij elkaar, de gemeente Leidschendam-Voorburg neemt hiervoor het initiatief en verspreidt tijdig de agenda. • Sturingspartners nemen besluiten over de Projecten en de koers van de Landschapstafel. Partijen benutten de Bestuurlijke Landschapstafel voor afstemming en voor het verder brengen van de Projecten binnen het Uitvoeringsprogramma. • De ambtelijke werkgroep, als beschreven in 6.2.2, informeert de Bestuurlijke Landschapstafel over de voortgang van het Uitvoeringsprogramma, Projecten en andere actualiteiten. • Jaarlijks wordt de stand van zaken van het Uitvoeringsprogramma besproken en worden zo nodig punten van bijsturing van het Uitvoeringsprogramma aan de Bestuurlijke Landschapstafel voorgelegd. • Tussentijds worden problemen en kansen in Projecten aan de Bestuurlijke Landschapstafel voorgelegd wanneer deze aandacht op bestuurlijk niveau vragen. Waar mogelijk ondersteunen Partijen elkaar bestuurlijk om de problemen op te lossen en de kansen te verzilveren. Het overleg wordt daarvoor benut.

• De Landschapstafel is het kader voor samenwerking en synergie in Duin Horst & Weide. Partijen promoten de Landschapstafel intern en extern als hét platform voor de versterking van het gebied. • Daarnaast voert de Bestuurlijke Landschapstafel een gezamenlijke lobby voor (extra) subsidie, middelen of scopeverbreding. Bijvoorbeeld richting de Provincie Zuid-Holland. • De gemeenten besluiten afzonderlijk over het beschikbaar stellen van financiële middelen van projectkosten (college en/of raad). De vaststelling van een Uitvoeringsprogramma of een overeenkomst/ intentieverklaring ligt ook bij de colleges.

Nieuw! De bestuurlijke Landschapstafel gebruiken we ook om een lobby te voeren, bijvoorbeeld voor algemene financiering van Landschapstafel bij Provincie Zuid-Holland of door extra aandacht te vragen bij partij X voor bijvoorbeeld recreatie.

6.4 TAKEN EN BEVOEGDHEDEN 6.4.1 Taken en bevoegdheden Sturingspartners De Bestuurlijke Landschapstafel draagt zorg voor het vormen en vaststellen, besturen en autoriseren van (aanpassingen in) het Uitvoeringsprogramma. Alle wettelijke bevoegdheden blijven berusten bij de Projecttrekkers alsmede de eindverantwoordelijkheid voor het realiseren van Projecten en de daarmee gepaard gaande risico's. 6.4.2 Taken en bevoegdheden Meedenkende partners De Bestuurlijke Landschapstafel bestaat naast Sturingspartners ook uit Meedenkende partners. Meedenkende partners ondersteunen het Uitvoeringsprogramma in woord en daad. Meedenkende partners hebben een belang in het Duin Horst & Weide gebied. Bijvoorbeeld als grondbezitter, of omdat zij een grote groep belanghebbenden vertegenwoordigen of als subsidieverstrekker. De Bestuurlijke Landschapstafel hecht waarde aan de mening en betrokkenheid van deze partners omdat zij gezamenlijk de doelstellingen in dit gebied onderschrijven.

6.5 UITVOERINGSORGANISATIE 6.5.1 Ambtelijke werkgroep De Ambtelijke werkgroep bestaat uit een Programmamanager en ten minste uit één vertegenwoordiger per Sturingspartner. Optioneel kan ook een vertegenwoordiger van een Meedenkende partner deelnemen aan de Ambtelijke werkgroep. De Programmamanager is verantwoordelijk voor het proces, de werkgroepleden voor de inhoud. De werkgroepleden brengen expertise in en werken aan de kaders, doelstellingen en Projecten uit het Uitvoeringsprogramma. 50

De werkgroep komt gemiddeld om de vier tot zes weken bij elkaar en de werkgroepleden hebben de volgende taken: • Voorbereiding van de bestuurlijke Landschapstafel • Initiëren, aansturen en uitvoeren van Projecten • Afstemming met relevante stakeholders • Bewaken van de voortgang en zorgen voor benodigde terugkoppeling en verantwoording van Projecten • Inhoudelijk kennis inbrengen en delen • Betrekken van de eigen interne organisatie (aanvragen van subsidie, interne besluitvorming organiseren en financiële middelen reserveren). • Bestuurlijke betrokkenheid borgen • Bijdrage leveren aan de financiële rapportage van Projecten • Bijdrage leveren aan communicatie over de Projecten • Bijdrage leveren aan de uitvoering van het Uitvoeringsprogramma • Deelname aan de werkgroepen of/en Projecten van DHW • Voorbereiding van inhoudelijke excursies, themasessies of presentaties 6.5.2 Programmamanager De Programmamanager is secretaris van de Bestuurlijke Landschapstafel en de voorzitter van de Ambtelijke werkgroep.

Belangrijkste taken voor de Programmamanager zijn: • Zorgdragen voor de organisatie en de voortgang van het Uitvoeringsprogramma • Rapporteren over deze voortgang aan de Bestuurlijke Landschapstafel • Bewaken van de samenhang (herkenbaar onderscheid) • Bewaken van de kaders als geformuleerd in het Uitvoeringsprogramma • Voorzitten van de ambtelijke werkgroep • Opstellen Uitvoeringsprogramma samen met de ambtelijke werkgroep • Samenwerking met de Programmamanager van Nationaal Park

• Informeren van de voorzitter van de Bestuurlijke Landschapstafel • De (financiële) verantwoording van het Uitvoeringsprogramma 6.5.3 Ambtelijk en bestuurlijk opdrachtgever De werkgroepleden komen van verschillende organisaties. Hierdoor verschilt de ambtelijk en bestuurlijk opdrachtgever per werkgroeplid. De werkgroepleden leggen elk hun eigen verantwoording af aan hun eigen bestuurlijk en ambtelijk opdrachtgever. De Programmamanager heeft dus een eigen ambtelijk en bestuurlijk opdrachtgever, namelijk die van de gemeente Leidschendam-Voorburg.

Hollandse Duinen • Onderhouden van contacten met Partijen • Onderhouden van contacten voor samenwerking en subsidie zoals de provincie Zuid-Holland en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag • Indien nodig opdracht geven voor Landschapstafel brede onderzoeken • Subsidieaanvragen op programmaniveau • Secretaris van de Bestuurlijke Landschapstafel 51

6.6 COMMUNICATIE

Kernboodschap De kernboodschap van het Nationaal Park is als volgt:

6.6.1 We zijn onderdeel van NPHD De Landschapstafel Duin Horst & Weide is onderdeel van Nationaal Park Hollandse Duinen. Duin Horst & Weide voert projecten uit die bijdragen aan onze eigen doelstellingen, maar ook aan die van het Nationaal Park. Daarom werken we ook in de communicatie samen.

Nationaal Park Hollandse Duinen beslaat het brede Zuid-Hollandse gebied van Hoek van Holland tot Hillegom. Het is een bijzonder waardevol gebied voor planten, dieren én mensen. Alles voor een prettig leef- en vestigingsklimaat is aanwezig: rust, ruimte, biodiversiteit, dorpen, steden, werk, cultuur(historie).

De focus bij Duin Horst & Weide ligt op het realiseren van het projecten. De communicatie richt zich daarom op de uitvoering en oplevering van projecten. De communicatie en marketing van het gebied als geheel en de activiteiten in het gebied worden meegenomen door Nationaal Park Hollandse Duinen. De Landschapstafel Duin Horst & Weide sluit daarom aan bij de beeldvorming en online/ offline communicatie aan op Nationaal Park Hollandse Duinen.

Zo’n belangrijk gebied moeten we beschermen. Zeker omdat Hollandse Duinen kwetsbaar is: voor klimaatverandering, intensieve land- en tuinbouw, bevolkingsgroei en de groeiende behoefte aan ruimte om te recreëren. In deze toch al volle regio zet dat de kwaliteit van natuur en landschap onder druk. Deze uitdagingen beïnvloeden en versterken elkaar. Je kunt ze niet in je eentje oplossen. Daarom hebben meer dan 60 gebiedspartners de krachten gebundeld. Samen vormen zij Nationaal Park Hollandse Duinen en maken ze zich sterk voor de toekomst van het gebied.

Communicatiestrategie

Focus op de voortgang en realisatie van projecten

Focus op de marketing van het DHW gebied als onderdeel van Nationaal Park als geheel

Doelgroep

• Beleidsambtenaren • Bestuurders • Raadsleden • Direct omwonenden • Inwoners van de gemeenten

• Communicatie en marketing richting inwoners en recreanten • Interne communicatie met partners en stakeholders • Communicatie over NPHD projecten met

Ambitiekaart, presentatie, memo, bewonersbrieven, nieuwsbrieven en website van projecttrekker

Website, X, Facebook en Instagram. In de toekomst mogelijk TikTok

Communicatiemiddelen

stakeholders

52

6.6.2 Communicatie Duin Horst & Weide De Landschapstafel heeft geen eigen communicatiemedewerker in dienst. De communicatie over projecten en de resultaten van de projecten richting bestuurders en inwoners is de verantwoordelijkheid van de partners van de Landschapstafel. De trekker van een project heeft de lead hierin, andere partners kunnen gebruik maken van de projectcommunicatie in hun eigen communicatiemiddelen (nieuwsbrief, website, etc.) en doorverwijzen naar een landingspagina bij de trekker. Ook Nationaal Park Hollandse Duinen kan de informatie over projecten en de resultaten delen met de partnerachterban via nieuwsbrieven, website en social media. Hierdoor versterken DHW en NPHD elkaar in de communicatie en het verspreiden van de informatie. Kernboodschap De kernboodschap van Duin Horst & Weide is als volgt: Duin Horst & Weide is het gebied tussen Zoetermeer, Rijswijk/ Den Haag en gemeente Leiden/Oegstgeest en beschikt over drie type landschappen: de Duinen langs de kust, de Horsten tussen Wassenaar en Voorschoten en de Weide tussen Leidschendam-Voorburg en Zoetermeer. Doelgroep Binnen de doelgroep inwoners en recreanten onderscheiden we: • Inwoners • Fietsers • Wandelaars • Gezinnen

De Landschapstafel Duin Horst & Weide is een samenwerkingsorgaan en bestaat uit sturingspartners en Meedenkende partners. De taak van de Landschapstafel Duin Horst & Weide is om projecten te realiseren die het landschap van Duin Horst & Weide authentiek, vitaal en beleefbaar maken. Dat doen we voor de inwoners, planten en dieren in ons gebied.

• Buitensporters • Cultuurliefhebbers, • Rustzoekers • Partners

Via onze projecten werken we onder andere aan de uitvoering van het programma van Nationaal Park Hollandse Duinen waarin Duin Horst & Weide een belangrijke partner is voor het realiseren van een regionale natuur- en recreatie netwerk.

De inwoners en recreanten in het gebied informeren we over de bijzondere natuur, de mix van landschappen, landgoederen, cultuurhistorie en activiteiten die ze in het gebied kunnen ondernemen. We vragen de bezoekers ook om samen met alle partners voor het bijzondere unieke gebied te zorgen en geven hiervoor concrete tips. Partners informeren we over ontwikkelingen en projecten in het gebied die bijdragen aan het realiseren van de gezamenlijke ambitie. 53

Doelgroep In onze communicatie richten wij ons op de volgende doelgroepen:

als geheel en de direct aangrenzende woongebieden in het bijzonder. We gebruiken dit logo bij presentaties, memo’s, rapporten, en externe communicatiemiddelen zoals bewonersbrieven en nieuwsbrieven van partners).

• Beleidsambtenaren; van de partners binnen en buiten het gebied, die onderdeel uitmaken van de werkgroep omdat zij de projecten initiëren, aansturen en realiseren. • Bestuurders; dit zijn de beslissers van de bestuurlijke Landschapstafel, de collegeleden van de betrokken gemeenten. Omdat zij de koers van de Landschapstafel bepalen en besluiten nemen. • Raadsleden; bij de raadsleden bij het vaststellen van een nieuw uitvoeringsprogramma en bij aanvraag van projectfinanciering. • Direct omwonenden; bij visievorming, planvorming en uitvoering van projecten. De projecttrekker van het project is verantwoordelijk voor deze communicatie. • Inwoners van de gemeenten; om hen te informeren over mijlpalen en gerealiseerde projecten in het gebied. De projecttrekker van het project is verantwoordelijk voor deze communicatie.

De Landschapstafel heeft in het verleden een wandelkaart opgesteld met het wandelroutenetwerk in het gebied. Deze kaart werd jaarlijks door een partij (Holland Brochure Services) middels displays verspreid in het gebied. De wandelkaart is gemaakt dankzij een subsidiebijdrage van de provincie Zuid-Holland. De subsidieverplichting voor de instandhouding van de kaart en het verspreiden ervan is inmiddels verlopen. Op de website van het Nationaal Park is onder andere aandacht voor wandel- en fietsroutes. De informatie van het wandelroutenetwerk van Duin, Horst en Weide wordt hierop in de toekomst meegenomen.

Nieuw! We stoppen met het actualiseren van de wandelkaart en de verspreiding ervan en maken de routes digitaal beschikbaar via de website van Nationaal Park Hollandse Duinen. Bovendien zijn veel wandelroutes in Nederland te vinden via de website van Wandelnet.

6.6.3 Uitvoering communicatie Offline communicatie Omdat Duin Horst & Weide onderdeel uitmaakt van Nationaal Park Hollandse Duinen gebruiken wij in onze interne en externe communicatie naast ons eigen beeldmerk ook dit beeldmerk. Dit draagt bij aan de herkenbaarheid van het gebied voor zowel de doelgroepen van het Nationaal Park als de doelgroepen van Duin Horst & Weide. Het kan gebruikt worden in zowel online als offline communicatie. De wijze van gebruik van dit beeldmerk en de downloads zijn te vinden via Tips en handvatten gezamenlijke communicatie - Nationaal Park Hollandse Duinen.

Online communicatie In tegenstelling tot het verleden heeft Duin Horst & Weide geen eigen website meer (www.duinhorstenweide.nl). Ook het twitteraccount X en het infomailadres ((info@duinhorstweide.nl) komt te vervallen. De reden hiervan is tweeledig: 1) het onderhoud van een website vraagt tijd en middelen, deze zijn zeer beperkt beschikbaar. En 2) een website past niet bij de communicatiedoelgroep van Duin Horst & Weide (zoals hierboven beschreven). Het komende jaar gebruiken we om de website van Duin Horst & Weide te ontmantelen en de content onder te brengen bij de website van het Nationaal Park (o.a. aan routes, bezienswaardigheden en informatie over DHW).

Voor de uniciteit van Duin Horst & Weide is een ontwikkeld dat Duin Horst & Weide op de kaart zet als één product (bron, LOP 2011). De barcode is hiervoor symbolisch: het product Duin Horst & Weide onderscheidt zich door verscheidenheid, maar ook als één groot groengebied dat bijdraagt aan het vestigingsmilieu binnen de Zuidvleugel

Aansluiten bij de website van NPHD vergroot de vindbaarheid van Duin Horst & Weide en zorgt er ook voor dat er geen (dubbele) werkzaamheden ontstaan. Bovendien bespaart het tijd en beheerkosten. 54

Programmakosten De Landschapstafel Duin Horst & Weide is georganiseerd in een programma met projecten. Op programmaniveau maken we proceskosten, bijvoorbeeld voor de inzet van de programmamanager, vormgeving, excursiekosten (vergaderruimte, fietsen) en het (tijdelijk) onderhoud van het wandelnetwerk binnen Duin Horst & Weide.

Nieuw! We heffen de website van Duin Horst & Weide en het bijbehorend mailadres en twitteraccount op. Komend jaar gebruiken we om de inhoud van de website onder te brengen bij Nationaal Park Hollandse Duinen. De kosten hiervan brengen wij in beeld.

Naast de website van NPHD verzorgt het nationaal park nieuwsbrieven, free publicity en social media (Facebook, Instagram, LinkedIn en X). Zij zetten middels betaalde campagnes in op het vergroten van het aantal volgers. In 2024 volgt er een nieuwe website waarin ook (meer) aandacht is voor de fiets- en wandelroutes. Daarnaast kan de website van Nationaal Park Hollandse Duinen gebruikt worden om te communiceren over de ontwikkeling in het gebied, zoals resultaten van projecten.

Deze kosten betalen wij uit een jaarlijkse bijdrage van de sturingspartners. In de volgende alinea is een begroting opgenomen. De gemeente Leidschendam-Voorburg is penvoerder van dit budget en verstuurd tweejaarlijks (in juli en in januari) de factuur naar onderstaande partijen over de daadwerkelijk gemaakte kosten. De volgende partners leveren een financiële bijdrage. Zoals beschreven in paragraaf 6.2.1 zijn deze sturingspartners daarmee ook de beslissers van de bestuurlijke tafel:

6.7 FINANCIERING

1. Gemeente Zoetermeer4 2. Gemeente Leiden 3. Gemeente Den Haag 4. Gemeente Wassenaar 5. Gemeente Voorschoten 6. Gemeente Leidschendam-Voorburg

6.7.1 Programma en projectbudget Belangrijke voorwaarde om tot realisering te komen van het nieuwe uitvoeringsprogramma is de financiële haalbaarheid van het programma met bijbehorende projecten. De financiering is op twee manieren geregeld. Projectkosten De projecttrekkers zijn verantwoordelijk voor de financiële dekking van de projecten. Het gaat hierbij om zowel om de proces- als de realisatie- en beheerkosten van de opgevoerde projecten. De projecttrekkers, veelal gemeenten, doen dit door budget te regelen middels het reguliere Planning & Control Proces. De projecttrekker is ook verantwoordelijk om subsidie aan te vragen bij een van de kansrijke ‘’sponsoren’’. Een van de criteria uit het afwegingskader voor een prioritair project is zicht en kans op cofinanciering. Is deze niet aanwezig, dan is de kans op succes van het project gering. Zie hiervoor ook paragraaf 5.1 Afwegingskader en paragraaf 6.7.2 Kansrijke sponsoren.

Nieuw! Het hoogheemraadschap van Rijnland verkent of zij vanaf dit jaar (2024) als Sturingspartner of Meedenkende partner willen deelnemen aan de Landschapstafel Duin Horst & Weide. Onder andere doordat zij kansen zien om natuurvriendelijke oevers als meekoppelkans in de projecten te realiseren.

4. De gemeente Zoetermeer kan commitment geven om voor 2024 en 2025 een financiële bijdrage te leveren voor de programmakosten. Voor de overige jaren van het programma is dit nog onzeker.

55

Resterende middelen De Provincie Zuid-Holland heeft in 2024 een positieve beschikking afgegeven met betrekking tot het vaststellen van de subsidie voor het oude MJP 2016-2022. In januari 2024 is door de Landschapstafel besloten om het vrijgevallen bedrag van € 134.203 euro in te zetten voor dit Uitvoeringsprogramma, dit kunnen zowel proces als projectkosten zijn. De gemeente Leidschendam-Voorburg is hiervan penvoerder.

Nieuw! De gemeente Katwijk verkent of zij vanaf dit jaar (2024) als Sturingspartner of Meedenkende partner willen deelnemen aan de Landschapstafel Duin Horst & Weide.

Nieuw! In het verleden zijn er voor sommige partners uitzonderingen gemaakt voor de hoogte van de bijdrage. Vanaf 2024 willen we dit bedrag weer gelijktrekken en draagt elke sturingspartner financieel evenveel bij.

6.7.2 Kansrijke sponsoren In de tabel op de volgende pagina hebben we de kansrijke sponsoren in beeld gebracht. Projecttrekkers van projecten kunnen deze programma’s, partijen en of regelingen benutten om cofinanciering voor de projecten aan te vragen.

Begroting programmakosten De volgende jaarlijkse begroting is gemaakt voor de Landschapstafel. De verwachte kosten zijn gebaseerd op de ervaring van de afgelopen jaren en de nieuwe koerswijzingen van dit programma ten opzichte van het vorige meerjarenprogramma.

POST

BESCHRIJVING

€ 90.000,-

excl. btw

Inhuur programmamanager+ondersteuning DHW

€ 5000,-

excl. btw

Vormgeving (Bureau de Lynx, T2 vormgeving e.d.)

€ 2500,-

excl. btw

Excursiekosten (zaalhuur, fiets, lunch, rondleiding e.d.)

€ 3500,-

excl. btw

Communicatie en Marketing (oa overzetten website naar NP)

€ 10.000,-

excl. btw

Beheer Wandelroute netwerk (verkennen en aanpassen)

Totaal € 111.000,-

excl. btw btw 21%

Totaal € 134.310,-

incl. btw

Gedeeld door 6 partijen: € 18.500 excl. btw euro per jaar

56

Fonds/Subsidie

Budget per jaar

Beschrijving / Voorwaarden

Kwaliteitsimpuls groen PZH

€1.400.000,-

Deze subsidie bestaat voor het ondersteunen van projecten die de kwaliteit van groengebieden verhogen. De hoogte van de subsidie bedraagt 75% van de subsidiabele kosten tot een maximum van €450.000.

Kwaliteitsimpuls recreatie PZH

€1.000.000,-

Een kwaliteitsimpuls in de beleving van het groen zelf en/of de recreatieve voorzieningen kan bijdragen aan een meer aantrekkelijk en beweegvriendelijk leefomgeving. Het doel is om projecten te ondersteunen waarmee de kwaliteit en kwantiteit van recreatiemogelijkheden wordt verhoogd. De hoogte van de subsidie bedraagt 75% van de subsidiabele kosten tot een maximum van €450.000.

Klimaatadaptatie PZH

€50.000,- tot €600.000,-

Deze subsidie is voor het klimaatbestendig en waterrobuust inrichten van Zuid-Holland. Daarbij gaat het om het voorkomen of beperken van schade door hevige neerslag, bij langdurige droogte, tijdens perioden van hitte, in relatie tot bodemdaling en/of als gevolg van overstromingen. Groene, natuur inclusieve maatregelen hebben daarbij de voorkeur) om tevens de biodiversiteit te vergroten. Deze subsidie kan worden aangevraagd voor procesondersteuning, onderzoek en cofinanciering van uitvoeringsprojecten.

Beheer recreatiegebieden PZH

-

Deze subsidie is er voor de beheerkosten van recreatiegebieden (minimum 100 hectare), zodat deze aantrekkelijk, schoon, heel en veilig blijven. De subsidie is maximaal 40% van de kosten voor terreinbeheer, toezicht en handhaving.

Beweegvriendelijke leefomgeving PZH

€600.000,-

Het doel van deze subsidie is het stimuleren van sportief en recreatie anders en ongeorganiseerd bewegen in de publiek toegankelijke buitenruimte. De hoogt van de subsidie is maximaal 50% van subsidiabele kosten.

Natuurvriendelijke oevers Hoogheemraadschap van Rijnland

€50.000,-

Deze subsidie is geldig voor het veranderen van een bestaande steile oever in een geleidelijke overgang van land naar water (natuurvriendelijk). Afhankelijk van de aanvrager wordt er maximaal 75 euro per 1 meter oeverlengte gesubsidieerd.

Ecologische verbindingen en NNN-gronden PZH

€1.500.000,-

Uitsluitend verstrekt voor verwerving en inrichting van ecologische verbindingen, verwerving NNN-gronden en voor beëindiging van pachtovereenkomsten op NNN-gronden. Subsidie wordt uitsluitend verstrekt voor verrichting van duurzaam natuurbeheer.

57

Fonds/Subsidie

Budget per jaar

Beschrijving / Voorwaarden

Groenfonds

-

Er zijn geen openbare criteria omdat het geen publiek fonds is en de mogelijkheden voor financiering van derden zeer beperkt. Dit is een zeer bewuste beslissing, vanwege mogelijke juridische consequenties zijn indien een verzoek niet gefinancierd wordt. Eventuele aanvragen moeten via partners van NPHD worden ingediend, er wordt dan door Dunea en SBB aan de criteria getoetst.

Erfgoed Deal

€12.500.000,-

Het Programma Erfgoed Deal ondersteunt aansprekende projecten waarin het behoud en gebruik van erfgoed samengaat met de grote ruimtelijke opgaven van dit moment. Op de volgende 4 thema’s wordt de komende jaren ingezet: Landbouw en natuur, Energie en economie, Wonen en mobiliteit, Water en Bodem.

Holland Rijnland: regionaal investeringsfonds

€3.000.000,-

Het onderdeel de Regionale Investeringsagenda van dit fonds zet zich in op het versterken van de regionale samenhang. Er zijn 4 thema’s binnen deze investerings-agenda, waaronder het thema ‘Een groene en klimaatbestendige regio’. De volgende criteria zijn van toepassing op dit fonds: • Integrale aanpak van projecten, waarbij gecombineerd wordt met belangen op het gebied van energie, mobiliteit, klimaat en wonen. • focus op de doelstellingen biodiversiteit, klimaatadaptatie, gezondheid en bewegen. • Indienen via een cluster van samenwerkende gemeenten, de ZH-PLG cluster indeling volgend. • Goede afspraken beheer en onderhoud • Afhankelijk van provinciale cofinanciering kan 25% - 40% cofinanciering worden aangevraagd.

Metropoolregio Rotterdam Den Haag

Nog niet bekend

De MRDH onderzoekt wat de huidige bereikbaarheid is van recreatie en natuurgebieden in de 21 gemeenten van de metropoolregio. Het onderzoek is een verkenning en past binnen de Strategische Agenda van de MRDH. Er zijn 34 gebieden geïdentificeerd. Mogelijk volgt in de toekomst een subsidieregeling vanuit de MRDH om de bereikbaarheid van deze gebieden te verbeteren.

NOVEX

Per NOVEXgebied wordt er gewerkt aan een uitvoeringsagenda (verwacht eind 2024) en regionale investeringsagenda (RIA).

De hoofdopgave voor het NOVEX-gebied Zuidelijke Randstad, waar DHW onderdeel van is, is ‘toekomstbestendige verstedelijking’ (wonen, werken en bereikbaarheid) langs de Oude Lijn LeidenDordrecht. Daarbij komt de opgave die noodzakelijk is om onze regio toekomstbestendig te maken: klimaatadaptatie, groen in en om de stad (GIOS), (circulaire) economie, de energietransitie en gezondheid. Principes zijn o.m. ‘Stad en landschap zijn onlosmakelijk verbonden’ en ‘Water en bodem zijn sturend’

58

1. MANAGEMENTSAMENVATTING 2. WAAROM EEN NIEUW UITVOERINGSPROGRAMMA? 3. WAT WILLEN WE BEREIKEN? 4. SAMENWERKING MET ANDERE PROGRAMMA’S 5. WAT GAAN WE DOEN: PROJECTEN 6. HOE GAAN WE DAT DOEN? 7. BIJLAGEN

7. BIJLAGEN Regieorganisatie Transitie Landelijk Gebied

BIJLAGE 7.1: RELEVANTE BELEIDSDOCUMENTEN VAN DHW EN/OF SAMENWERKINGSPARTNERS

Samen de transitie van het landelijk gebied vormgeven

Kennisdocument Basiskwaliteit natuur

Kennisdocument Basiskwaliteit Natuur

Instrumentenkoffer landelijk gebied Recreëren in groen Zuid-Holland 2022

Basisdocument

Rapportage Gebieden in Zuid-Holland

244410573

September 2022

Versie 1.0, 5 februari 2024 1

Kantar onderzoek beleving recreatiegebieden Zuid-Holland | 2022

Instrumentenkoffer landelijk gebied | Ministerie van LNV | 2024

Recreatieperspectief Zuid-Holland 2030 Hoe houden we Zuid-Holland aantrekkelijk en beweegvriendelijk?

Basiskwaliteit Natuur | Samen voor Biodiversiteit | 2024

Natuur- en recreatieprofielenkaarten Nationaal Park Hollandse Duinen Inzicht in het huidige recreatieve gebruik en recreatiegevoelige natuur in de Natura 2000-gebieden van NPHD

Januari 2023

Elke dag beter. Zuid-Holland

Draagkrachtonderzoek van Recreatie in Balans

Recreatieperspectief | Provincie Zuid-Holland | 2023

Wat betreft foto’s: we willen graag een divers beeld laten zien. Een combinatie van natuur foto’s en

Natuur- en recreatieprofielenkaarten Nationaal Park Hollandse Duinen

foto’s waarop recreatie in beeld is gebracht, maar ook verschillende vormen van recreatie (wel op de paden dus). Uitzicht op stedelijk gebied vanuit de duinen, de watertoren, bezoekerscentrum en strand ook graag in beeld brengen. Bij de conclusies en aanbevelingen is het goed om een breder beeld van het Nationaal Park te schetsen omdat de aanbevelingen o.a. sturen op ontwikkeling van recreatie buiten het duingebied. Hier is dus plek voor bijvoorbeeld de bollenvelden, kassen etc., maar ook belangrijk om daar groen recreatiegebied te laten zien.

60

Visie Rijke Groenblauwe Leefomgeving Zuid-Holland investeert in een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving

Provinciale Staten, 20 februari 2019

DHW Recreatieve Routes | Paul Zuidgeest | 2016

Toekomstbeeld Ambitiedocument Vlietzone

Visie Rijke Groenblauwe leefomgeving | Provincie Zuid Holland | 2019

Stapstenen en verbindingen in Duin Horst & Weide | Bureau Waardenburg | 2019

LANDSCHAPSONTWIKKELINGSPLAN

DUIN HORST & WEIDE Landschapsstrategie Nationaal Park Hollandse Duinen

SLEUTEL TOT UITVOERING VISIE

Pact van Duivenvoorde

Toekomstbeeld Vlietzone | Provincie Zuid-Holland | 2022

Landschapsontwikkelingsplan Duin Horst & Weide | Pact van Duivenvoorde | 2011

61

Landschapsstrategie Nationaal Park Hollandse Duinen | 2020

BIJLAGE 7.2: OVERZICHT STAKEHOLDERANALYSE

Meedenkers Duin Horst & Weide is één van de gebieden binnen het Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied. In de gebiedsindeling van de provincie zijn ook de gemeenten Rijswijk, Oegstgeest en Katwijk toegevoegd aan Duin Horst & Weide. Vanuit capaciteitsgebrek hebben Oegstgeest en Rijswijk aangegeven agendalid te willen zijn. Hiermee zijn ze geen sturingspartners maar Meedenkers binnen de Landschapstafel. Ook de overige partijen die deelnemen aan de Bestuurlijke tafel maar geen financiële bijdrage leveren zijn Meedenkers. Zij zijn ook gevraagd om de samenwerkingsovereenkomst te ondertekenen.

De Landschapstafel bestaat in de huidige samenstelling sinds 2015. De ambtelijke werkgroep heeft een stakeholdersanalyse uitgevoerd om te bepalen of de status en rol die iedere partij heeft, anno 2024 de juiste is. Een stakeholderanalyse verdeelt partijen in 1) sturingspartners; 2) meedenkers 3) beïnvloeders; 3) gebruikers; 4) uitvoerders.

De meedenkers zijn: Nationaal Park Hollandse Duinen, Dunea, Staatbosbeheer, Natuur-en Milieufederatie Zuid-Holland, Erfgoedhuis, ANWB, Ontwikkelings- en Exploitatiemaatschappij Vlietland en stichting Duivenvoorde. De gemeenten Rijswijk en Oegstgeest zijn agendalid en bepalen nog of zij meedenker willen worden.

Beinvloeders Dit zijn de partijen die niet deelnemen aan de Landschapstafel maar wel invloed kunnen hebben in de planvorming en realisatie van de projecten. Ze hebben naar verwachting primair contact met de sturingspartners in plaats van de Landschapstafel als geheel.

Overzicht stakeholderanalyse Sturingspartners De Landschapstafel Duin Horst & Weide (zie voor de samenstelling paragraaf ‘Organisatiestructuur’) neemt beslissingen over de koers van de samenwerking en over het meerjarenprogramma. Hieraan voorafgaand is besluitvorming in de gemeenten en andere DHW-partijen over de projecten waarvan zij trekker zijn en de bijbehorende financiering.

De beinvloeders zijn: Zuid-Hollands landschap, LTO, Stichting Duinbehoud en lokale organisaties als Oud leefbaar groen Voorschoten, Vrienden van Wassenaar, Vereniging Vrienden van Vlietlanden, Natuurmonumenten, Wandelnet, Natuur- en Vogelwerkgroepen, Bomenbond Rijnland, Agrarische Coorperatie de Groene Klaver etc.

De sturingspartners zijn: gemeenten Leiden, Voorschoten, Wassenaar, Zoetermeer, Den Haag, Leidschendam-Voorburg. Mogelijk volgt ook Hoogheemraadschap van Rijnland en de gemeente Katwijk.

62

Uitvoerders De sturingspartners zijn in het algemeen ook de partijen die de opdracht geven voor het uitvoeren van projecten. Ook de provincie kan een uitvoerder zijn van een project (bijv. Van het wandelknooppuntennetwerk) of een communicatieafdeling of marketing organisatie namens een van de sturingspartners in de Landschapstafel.

Gebruikers De inwoners van het gebied van Duin Horst & Weide zijn de ‘afnemers’ van de projecten die worden of zijn gerealiseerd. Dit geldt ook voor fietsers, wandelaars en waterrecreanten die het gebied doorkruisen, voor de ondernemers in het gebied, voor degenen die musea bezoeken of deelnemen aan culturele activiteiten.

De uitvoerders zijn: gemeenten, provincie Zuid-Holland, de regio (Holland Rijnland, MRDH, Marketing Nationaal Park Hollandse Duinen, Landschapstafel Duin en Bollenstreek et), kennisinstellingen (naturalis, TU Delft, WUR, Universiteit Leiden, en het Rijk (Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, Rijkswaterstaat), Openbaar Vervoer (NS, Arriva), Marketing en communicatie organisaties, LTO, vrijwilligers, golfbanen en ontwikkelaars.

De gebruikers zijn: de bewoners van aanliggende projecten, de inwoners van de gemeenten, de gebruikers in het gebied zoals fietsers, wandelaars, waterrecreanten, vogelaars en bezoekers van musea of andere culturele activiteiten. Maar ook ondernemers zoals het Land van Ons, pachters, Landgoedeigenaren, Hoogheemraadschap van Delfland, Staatsbosbeheer, de ANWB.

63

64