Document · PDF

Informatiebrief 069 Lokale Energiestrategie 2024 - 2026 (incl. bijl.)

Gemeenteraad Voorschoten 2 november 2023, gemeente voorschotenBij agendapunt: Informatiebrieven van het College van B&W16.189 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Pagina 23 van 47

Tabel 6 - Potentieel voor zonne-energie in verschillende scenario's Scenario 2022

2030

2030+

2050

2050+

Theoretisch potentieel

Zon op gebouwen

100

135

Zon op infrastructuur

Zon op land

554

Totaal

118

753

(GWh)

2030 Het basisscenario voor 2030 gaat vooral uit van zon op daken en een klein deel op parkeerplaatsen. Dit is in lijn met de doelstellingen voor zon op dak in de RES 1.0. Omdat Voorschoten in dit scenario geen zon of wind op land realiseert, wordt de doelstelling voor het jaar 2030 niet gehaald. In scenario 2030 wordt slechts de helft van het doel gehaald. Om de doelstelling voor 2030 wel te halen moet een groter deel van het potentieel voor zon op daken gerealiseerd worden. Zo hangen we dan ook zonnepanelen aan gevels, en zou daarnaast 10 ha zonneveld gerealiseerd moeten worden. Dit is het scenario 2030+. Dat scenario gaat uit van een groei van zonnepanelen op daken, die vergelijkbaar is met wat de afgelopen jaren gerealiseerd is. Om een evenredige bijdrage te leveren aan de RES-doelstellingen in 2030 lijkt de realisatie van een zonneveld onvermijdelijk. Dit staat op gespannen voet met het doel om het buitengebied te ontzien. De doelstellingen voor 2030 zijn dus haalbaar, maar vereisen wel moeilijke beslissingen en een complexe ruimtelijke inpassing.

2050 In het basisscenario voor 2050 is aangenomen dat vrijwel elk geschikt dakoppervlak voor zonnepanelen in gebruik is genomen (80%). Dat is een zeer ambitieus scenario, dat we nastreven om het buitengebied zoveel mogelijk te ontzien. Het zal een grote inspanning van iedereen vergen. Het is aannemelijk dat de laatste 20% van de daken aanzienlijk moeilijker en kostbaarder zullen zijn om te benutten. De business cases voor zonnepanelen op gevels en solar carports zullen tot 2050 waarschijnlijk verbeteren, waardoor een groter deel van de gevels en parkeerplaatsen kunnen worden benut voor zonnepanelen. Deze inspanningen zorgen er samen voor dat de doelstellingen voor jaar 2050 in dit scenario bijna worden gehaald. Om de doelstellingen voor 2050 te halen zullen dan waarschijnlijk ook lastige keuzes gemaakt moeten worden. Daarnaast kan blijken dat de bedekkingsgraad met zonnepanelen van 80% niet gehaald wordt, of dat de behoefte aan duurzame elektriciteit nog groter is dan verwacht. Het resultaat kan zijn dat we ook complexe daken vol moeten leggen en meer gevels gaan bekleden met zonnepanelen. Daarnaast zal een groter deel van de parkeerplaatsen dubbel benut moeten worden. Deze oplossingen zijn waarschijnlijk aanzienlijk kostbaarder. Een zonneveld kan ook in dit scenario een belangrijke bijdrage leveren, waarschijnlijk tegen lagere kosten.

Om in 2050 energieneutraal te zijn, moet waarschijnlijk een afweging gemaakt worden tussen het ontzien van het buitengebied en het toepassen van bovengemiddeld kostbare oplossingen. Bovenstaande scenario’s schetsen een beeld waarin doelstellingen voor 2030 onhaalbaar lijken zonder gebruik van het buitengebied, terwijl dit in 2050 minder noodzakelijk kan blijken. De installatie van zonnevelden is omkeerbaar en doorgaans wordt een levensduur van 25 jaar aangehouden. Zo wordt het mogelijk om op middellange termijn een zonnepark te ontwikkelen, met de eis dat het landschap na afloop in originele of betere staat wordt teruggebracht. Zonneparken kunnen in de periode dat ze in gebruik zijn ook bijdragen aan het verhogen van bestaande biodiversiteit, mits daar bij de aanleg goed rekening mee wordt gehouden.

Pagina 24 van 47

7.3 Activiteiten 2024 - 2026 De activiteiten voor de realisatie van meer capaciteit aan duurzame opwek van elektriciteit heeft drie pijlers: zon op gebouwen, zon op infrastructuur en zon op land. Bij alle activiteiten kan de huidige congestie van het elektriciteitsnet een uitdaging blijken (meer informatie in bijlage B). Zon op gebouwen, en dan met name op daken, is een beproefd concept. De gemeente ziet het als haar taak om bewoners te helpen met het realiseren van zonnedaken. Daarbij pakken we vooral de rol van het verschaffen van informatie en het wegnemen van barrières. De gemeente heeft niet de middelen voor grootschalige subsidieregelingen, maar landelijk zijn er verschillende regelingen beschikbaar. De gemeente kan burgers en organisaties daarop wijzen. Bijlage E geeft een overzicht van het potentieel voor zon op dak per doelgroep. Zon op infrastructuur bestaat uit het overkappen van parkeerplaatsen met zonnepanelen en het integreren van zonnepanelen in wegen, geluidsschermen of andere infrastructuur. Veel van deze toepassingen hebben nog een beperkte staat van dienst. De activiteiten in deze pijler zullen de komende drie jaar dus vooral gericht zijn op het verder inventariseren van de potentie, het doen van haalbaarheidsstudies en het voorbereiden van projecten.

Opwek van duurzame elektriciteit met zonnevelden in het buitengebied van Voorschoten is een gevoelig onderwerp. De gemeenteraad heeft zich hier al eens tegen uitgesproken [12]. We gaan de doelstellingen voor 2030 en 2050 waarschijnlijk niet halen zonder een stap extra. Daarom willen we verkennen wat mogelijk is en wat de alternatieven zijn. Tabel 7 - Activiteiten elektriciteit Categorie Zon op gebouwen Algemeen

Particuliere woningeigenaren (incl. schuren & bergingen) Bedrijventerreinen & bedrijven algemeen Woningcorporaties VvE’s Gemeentelijk vastgoed Burgerinitiatieven & energiecoöperaties Zon op infrastructuur Parkeerplaatsen Wegen, paden en overige infrastructuur Zon op land Algemeen

Pagina 25 van 47

Activiteit

39. Het loket voor de verduurzaming van gebouwen behouden 40. Een adviseur verduurzaming grote gebouwen aantrekken 41. Ontwikkelen van een toolbox voor zon op dak 42. Brede informatie-, communicatie- & participatiecampagnes 43. Verkenning van een smart grid in de Dobbewijk 44. Handhaving van de wettelijke energiebesparingsplicht 45. Intensivering van de klankbordgroep voor de verduurzaming van het bezit van woningcorporaties 46. Zon op dak opnemen in prestatieafspraken 47. Onderzoek doen naar barrières voor verduurzaming 48. Kennis delen via VvE Netwerk Voorschoten 49. Inkopen van duurzame elektriciteit voor de gemeente 50. Waar mogelijk alle eigen vastgoed van zonnepanelen voorzien (zie hoofdstuk 8) 51. Verkennen van de mogelijkheden voor het faciliteren van burgerinitiatieven, collectief bezit en crowdfunding 52. Zon op parkeerplaatsen in de gemeente inventariseren 53. Haalbaarheidsstudie parkeerplaatsen uitvoeren 54. Haalbaarheidsstudie overige infrastructuur uitvoeren

55. Inventariseren en verkennen van zoekgebieden voor zonnevelden 56. Beleid ontwikkelen voor zon in het buitengebied

8. De gemeente als voorbeeld De gemeente geeft graag het goede voorbeeld in de energietransitie. De organisatie verbruikt bij elkaar best wat energie en kan op verschillende manieren een positieve bijdrage leveren aan de energietransitie. Allereerst is dat door het energiegebruik van het eigen gemeentelijk vastgoed zo laag en duurzaam mogelijk te maken. Het restant van de benodigde elektriciteit en warmte kan vervolgens duurzaam worden ingekocht. Daarnaast heeft de gemeente voor sommige activiteiten haar eigen wagenpark. Dit wagenpark kan zoveel mogelijk geëlektrificeerd worden. Als laatste reizen de medewerkers van de gemeente naar hun werk. De gemeente kan haar medewerkers stimuleren om de eigen auto te laten staan en meer gebruik te maken van wandelen, fietsen, OV of deelmobiliteit.

8.1 Huidige situatie Gemeentelijk vastgoed De gemeente wil dat het eigen vastgoed de gemeentelijke dienstverlening, beleidsdoelen en strategische doelen dienen. Vastgoed dat hier niet (meer) aan bijdraagt stoten wij in de basis af. Het in eigendom hebben van vastgoed is geen doel op zichzelf. Parallel aan deze LES wordt een nieuw vastgoedbeleid ontwikkeld. Daarvoor heeft de gemeente een inventarisatie van de vastgoedportefeuille uitgevoerd. Als resultaat daarvan zijn 35 gebouwen geïdentificeerd om te behouden. De rest wordt afgestoten of gesloopt. Tot nu toe hebben alle gebouwen een meerjarenonderhoudsplan (MJOP), waarmee de gebouwen worden onderhouden. Ten aanzien van een efficiënt en doelmatig verduurzamingsproces worden pilots uitgevoerd waaruit lessen moeten worden geleerd, die worden toegepast in de te zetten vervolgstappen. Verder is het van belang dat er een duidelijke koers is ten aanzien van onze vastgoedportefeuille zodat inzichtelijk is welke objecten in aanmerking komen voor verduurzaming en op welke termijn, in lijn met een energieneutraal Voorschoten in 2050. Deze duidelijke koers wordt vertaald in een DMJOP voor elk object. De DMJOP is een concrete invulling van de te implementeren verduurzamingsmaatregelen per object op natuurlijke momenten. Als onderdeel van het DMJOP wordt er per gebouw ingezet op een van drie scenario’s.

De scenario’s zijn: (1) minimaal de wettelijk erkende maatregelen + zonnepanelen, (2) alle kosteneffectieve maatregelen, of (3) de maximaal toepasbare duurzame maatregelen. De inzet is dus om op alle daken waar dit kan zonnepanelen te plaatsen. Andere maatregelen zijn bijvoorbeeld om energie te besparen of duurzame warmte te produceren. Scholen hebben een speciale positie in de vastgoedportefeuille. Hoewel de gebouwen wel in economisch eigendom zijn van de gemeente, bepalen de schoolbesturen (juridisch eigenaar) grotendeels zelf over het beheer van de gebouwen. Met scholen worden apart afspraken gemaakt in een huisvestingsplan.

Inkoop energie Met de inkoop van energie kan de gemeente een positieve bijdrage leveren aan de energietransitie. Bij de inkoop van energie werkt Voorschoten samen met zeven andere gemeenten in de Leidse regio. De huidige overeenkomsten voorzien in de levering van 100% in Nederland geproduceerde duurzame elektriciteit en 100% groen gas (uit biomassa). Per 1 januari

Pagina 26 van 47

2025 gaat een nieuwe contractperiode in. Daarvoor worden in 2023 en 2024 voorbereidingen getroffen. Na de onderzoeksfase zal meer duidelijk worden over de details van de aanbesteding.

Eigen wagenpark De gemeente heeft ongeveer 25 eigen voertuigen, inclusief personenauto’s, pick-ups, bestelbussen en vuilniswagens. Daarvan zijn nu twee voertuigen elektrisch en binnenkort komt daar nog een voertuig bij. Het huidige beheerplan loopt tot en met 2023 en de voorbereidingen voor een nieuw plan zijn gestart. Daarin wordt de huidige lijn voortgezet: elektrisch tenzij. Er wordt in principe altijd voor een elektrisch voertuig gekozen, tenzij er geen geschikte optie beschikbaar is. Dat laatste geldt soms voor zwaardere typen voertuigen. Personenauto’s hebben vrijwel altijd een geschikt elektrisch alternatief dat dan gekozen wordt. Als de verwachting is dat er binnen afzienbare tijd wel elektrische opties beschikbaar komen, die er nu nog niet zijn, dan wordt onderzocht of levensduurverlengende maatregelen getroffen kunnen worden.

Mobiliteit werknemers Gemeente Voorschoten wil het gebruik van duurzame vormen van mobiliteit graag ondersteunen. Medewerkers hebben daarbij ook een eigen verantwoordelijkheid voor hun vervoerskeuze. Vanaf 2024 gaan we inzichtelijk maken hoeveel CO2 onze medewerkers uitstoten bij hun woonwerkverkeer. Vanaf dat moment willen we ook beleid voeren om de uitstoot van het woonwerkverkeer van onze medewerkers omlaag te brengen.

8.2 Ambities 2030 en 2050 Gemeentelijk vastgoed In 2050 willen we alle gebouwen van de gemeente energieneutraal en CO2-neutraal hebben. We bekijken dit dus op gebouwniveau, niet op portefeuilleniveau. Dit is een ambitieus doel, omdat onderlinge compensatie dan niet mogelijk is. Door te voldoen aan bestaande verduurzamingswetgeving wordt al een flinke stap gezet. Aanvullend zullen we met een DMJOP per gebouw invulling geven aan hoe we deze doelstellingen gaan behalen. In 2030 zetten we in op 60% CO2-reductie ten opzichte van 1990. Voor 2030 hebben we daarvoor nog eens 10 gebouwen geïdentificeerd die we geheel verduurzaamd willen hebben. Dit is aanvullend op de twee pilots die nu al worden uitgevoerd. Voor alle andere gebouwen is in 2030 tenminste een DMJOP opgesteld.

Inkoop energie Binnen het nieuwe inkoopcontract vanaf 2025 is de ambitie om duurzaam in de energiebehoefte van de eigen aansluitingen te voorzien. Daarbij is de wens om energie zoveel mogelijk binnen de eigen gemeente of regio op te wekken. Dit kan bijvoorbeeld door het eigen gemeentelijke vastgoed in te zetten, maar mogelijk ook met de inkoop en directe levering door partijen binnen de gemeente. De periode tussen 2030 en 2050 is nog niet goed te overzien. De verwachting is dat contractvoorwaarden voor toekomstige periodes minimaal gelijk zullen blijven. Dit maakt de inkoop van energie in lijn met de doelstelling voor een energieneutraal Voorschoten in 2050.

Eigen wagenpark De gemeente wil koploper zijn in de energietransitie. Dit betekent dat we tenminste de doelstellingen uit hoofdstuk 1 willen bereiken. De verwachting is dat dit met het normale vervangingsbeleid ruimschoots gerealiseerd gaat worden. Dit betekent dat het wagenpark uiterlijk in 2050 geheel elektrisch is en in 2030 al een substantieel deel daarvan bereikt is. Daarbij wordt ook onderzocht of de gemeente met minder voertuigen en ritten af kan. Concrete doelstellingen worden beschreven in het aanstaande tractiebeheerplan.

Pagina 27 van 47

Mobiliteit werknemers Ook voor de mobiliteit van werknemers gelden minimaal de ambities uit hoofdstuk 1. Dit betekent dat we zoveel mogelijk overstappen op wandelen, fietsen of OV. En waar vervoer met een personenauto noodzakelijk is, willen we stimuleren om gebruik te maken van deelmobiliteit of een eigen elektrische auto. Een evaluatie van de reiskostenvergoedingen is onderdeel van de aanpak.

8.3 Activiteiten 2024 - 2026 Het bestaande beleid en de ambities voor 2030 en 2050 binnen de gemeentelijke organisatie leiden tot de volgende activiteiten. Tabel 8 - Activiteiten voor de gemeente als voorbeeld Categorie

Activiteit

De gemeente als voorbeeld Gemeentelijk vastgoed 57. Nulmeting van gebouwen m.b.v. opstellen energielabel 58. Maatregelen inventariseren en onderhoudsscenario per gebouw kiezen 59. DMJOP en uitvoeringsplan opstellen voor ieder gebouw 60. Beginnen met de verduurzaming van 10 gebouwen tot 2030 Inkoop energie 61. Voltooien voorbereidingsfase van nieuwe aanbesteding inkoop energie 62. Aanbesteden van een nieuw gezamenlijk inkoopcontract voor energie Eigen wagenpark 63. Opstellen van een tractiebeheerplan voor het eigen wagenpark 64. Toepassen van het beleid ‘elektrisch tenzij’ bij natuurlijke vervangingsmomenten van voertuigen Mobiliteit medewerkers 65. Monitoren CO2-uitstoot woon-werkverkeer medewerkers 66. Ontwikkelen en uitvoeren duurzaam mobiliteitsplan voor medewerkers

Pagina 28 van 47

9. Communicatie & participatie Communicatie en participatie zijn een belangrijk onderdeel van het gemeentelijke uitvoeringsprogramma voor de energietransitie en vragen om een integrale aanpak. Inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden moeten goed worden geïnformeerd, verdienen antwoorden op hun vragen en willen betrokken zijn bij de besluitvorming en uitvoering.

9.1 Huidige situatie Communicatie en participatie zijn binnen de gemeente vaak een samenwerking tussen het team Energietransitie en team Communicatie. Het team dat zich inzet voor de energietransitie levert een groot deel van de strategie en de inhoud. Team Communicatie is verantwoordelijk voor veel van het proces en de uitvoering, zoals de informatievoorziening op de website, verzending van persberichten, publicatie in de lokale bladen en aandacht op de sociale media. Daarnaast geeft dit team ook onderweg advies, vanuit vakinhoudelijke ervaring en kennis van de gemeente. Eind 2023 is een tijdelijke adviseur participatie gestart bij de gemeente. Die stelt een participatiebeleid op en zet diens kennis en ervaring in, bij zowel de lokale energiestrategie als bij andere projecten. Gemeente Voorschoten communiceert nu op verschillende manieren over energie.  

 

Energieloket - Inwoners van Voorschoten kunnen terecht bij het energieloket (via Duurzaam Bouwloket). Doordat de gemeente dit loket financiert, kunnen inwoners daar gratis persoonlijk advies krijgen. Ook vinden ze er veel algemene informatie. Voorschoten voor Duurzaamheid - In 2022 is de speciale site Voorschotenvoorduurzaamheid.nl gelanceerd. Daar kunnen verschillende duurzame initiatieven in de gemeente hun communicatie kwijt en is er plek voor onderling advies en netwerken. De gemeente jaagt dit aan en plaatst ook de meeste berichten. Behalve deze site heeft Voorschoten voor duurzaamheid, waarvan naam en logo door de inwoners zijn gekozen, tot doel het Voorschotense platform voor Duurzaamheid te zijn. Het is een paraplu waaronder iedereen die iets met duurzaamheid doet elkaar kan vinden en zich thuis kan voelen. Voorschoten voor Duurzaamheid heeft ook eigen sociale media. Gemeentelijke website - Inwoners kunnen per doelgroep terecht op de website van de gemeente Voorschoten. Daar lezen ze wat ze zelf kunnen doen aan verduurzaming en worden ze naar websites verwezen zoals verbeterjehuis.nl van MilieuCentraal. Communicatie voor speciale doelgroepen, zoals voor bewoners van de Krimwijk (wijkuitvoeringsplan), VvE’s en woningeigenaren worden bereik met diverse middelen, zoals geschreven pers, bijeenkomsten, duurzaamheidsbus en duurzaamheidsmarkt.

9.2 Ambities 2030 en 2050 De energietransitie zal de komende tijd intensiveren. Omdat communicatie en participatie belangrijke onderdelen zijn van de energietransitie, is er daardoor ook veel meer inspanning nodig op dit gebied: van het maken van communicatiestrategieën en -plannen, en de daaruit voortvloeiende communicatie(kern)boodschappen en het nadenken over de inzet van passende communicatiemiddelen, tot het organiseren van bijeenkomsten en maken van teksten en onderhouden van online communicatie.

Pagina 29 van 47

Voor communicatie en participatie gaat het erom dat we inwoners (woningeigenaren en huurders), woningcorporaties, particuliere verhuurders, onderwijsinstellingen, maatschappelijke organisaties, ondernemers en andere stakeholders: 1.

Informeren, faciliteren en stimuleren in duidelijke taal en objectief over de energietransitie, de reden waarom, wat we in Voorschoten doen, hoe zich dat verhoudt tot de omgeving en wat dat betekent in de praktijk. Het doel is dat de inwoners en andere stakeholders zich goed geïnformeerd en betrokken voelen bij de energietransitie. De mogelijkheid hebben om op diverse niveaus van de participatieladder over de energietransitie te participeren, zowel Voorschoten-breed als per buurt of doelgroep.

Communicatie en participatie zetten we in om onze ambities voor 2030 en 2050 te bereiken.

9.3 Activiteiten 2024 - 2026 De gemeente wil nadrukkelijker inzetten op communicatie en participatie in de energietransitie. Waar het gaat om communicatie, willen we team Energietransitie uitbreiden met een eigen communicatieadviseur die specifiek aandacht heeft voor de lokale energietransitie. Daarnaast zal een omgevingsmanager een rol krijgen in de nadere uitwerking en realisatie van de energietransitie, in samenwerking met inwoners. In 2024 tot en met 2026 gaan we door met wat belangrijk is en goed gaat. Daarnaast gaan we aan de slag met nieuwe activiteiten. De belangrijkste middelen die we, steeds in een krachtige mix, inzetten voor campagnes en participatie zijn:        

Gemeentelijke website Voorschoten voor Duurzaamheid Sociale media Huis-aan-huisbladen & persberichten richting lokale media Persoonlijke communicatie Digitale informatieborden Bewonersbrieven & -enquêtes Bijeenkomsten & evenementen

Tabel 9 - Activiteiten communicatie & participatie Categorie

Activiteit

Bestaande activiteiten Voorschoten voor Duurzaamheid Energieloket Gemeentelijke website Aandacht in de media

67. Voortzetten 68. Voortzetten 69. Voortzetten 70. Voortzetten

Nieuwe activiteiten Uitbreiding capaciteit communicatie, participatie & omgevingsmanagement energietransitie Ontwikkelen integrale campagnes (per buurt) Verkennen mogelijkheden participatie bewoners (sociaal & financieel)

Pagina 30 van 47

71. Werven van nieuwe collega’s 72. Nader in te vullen door communicatieadviseur 73. Nader in te vullen door omgevingsmanager

10. Integrale aanpak van de energietransitie De voorgaande hoofdstukken beschrijven per thema de activiteiten die we tussen 2024 en 2026 willen uitvoeren om de energietransitie aan te jagen. Dit hoofdstuk bouwt daarop verder door eerst de overkoepelende algemene activiteiten te benoemen. Op basis van deze activiteiten en de lijsten uit de eerdere hoofdstukken kan de balans opgemaakt worden voor de planning, de bemensing en het budget. Op die manier gaat dit hoofdstuk niet alleen in op ‘wat’ we gaan doen, maar op hoofdlijnen ook al ‘hoe’ we dit willen doen.

10.1 Algemene activiteiten 2024 - 2026 De LES is gebaseerd op uiteenlopende beleidsstukken. Binnen de LES werken we toe naar een nieuw beleid voor energie, als één van de activiteiten in het uitvoeringsprogramma. Zo kan de volgende LES, de opvolger van dit uitvoeringsprogramma, gemakkelijker opgesteld worden. Dit beleid kan ook worden opgenomen in de omgevingsvisie, zodat energie een integraal onderdeel wordt van het omgevingsbeleid. De beste manier hiervoor zal nog onderzocht worden. De uitvoering van de LES staat en valt bij een goed team. Het zal een blijvende opgave zijn om de juiste mensen aan te trekken en beschikbaar te maken voor de energietransitie. Zonder voldoende capaciteit aan medewerkers wordt het lastig om alle activiteiten goed uit te voeren. Om onze inspanningen te kunnen evalueren en eventueel bij te sturen is goede data en frequente monitoring van groot belang. Op dit moment maken we hiervoor voornamelijk gebruik van de Klimaatmonitor [3], maar de beschikbare data is soms te oud om goede beslissingen te kunnen nemen. Verkennen of er betere alternatieven zijn of gerealiseerd kunnen worden is daarom waardevol, zodat we kunnen werken met recentere en relevantere gegevens. Tabel 10 - Activiteiten algemeen Categorie Energiebeleid Omgevingsvisie Bemensing Monitoring

Activiteit 74. Beleid formuleren voor een integrale aanpak van de energietransitie, waarop een volgende LES gebaseerd kan worden 75. Bestaand en nieuw beleid moet worden ingepast in de omgevingsvisie 76. Werving, selectie en inzet van een uitvoeringsteam voor de LES 77. Verkenning van monitoringsinstrumenten voor de energietransitie

10.2 Planning In de LES worden twee typen activiteiten uitgevoerd. Sommige activiteiten vergen doorlopend inspanning, zoals het goed informeren van bewoners en het verduurzamen van de gemeenteorganisatie. Andere activiteiten hebben het zwaartepunt in een bepaalde periode. Onderstaande Tabel 11 schetst een ruwe planning van de LES.

Pagina 31 van 47

Tabel 11 - Planning LES 2024-2026 Activiteit Algemeen Opstellen integraal energiebeleid Bemensing team Monitoring energietransitie

2024 H1 H2

2025 H1 H2

2026 H1 H2

Doorlopend (meerdere thema’s) Informatievoorziening inwoners Actieve ondersteuning inwoners Verduurzaming grootverbruikers Verduurzaming gemeente Regionale samenwerking Warmte Onderzoek lokaal warmtesysteem Routekaarten opstellen Wijkuitvoeringsplannen maken Aanbod doelgroepen ontwikkelen Natuurvriendelijk isoleren Besluit regionaal warmtesysteem Transitievisie warmte Mobiliteit Nieuw beleid opstellen Verkeersgedrag & laadpunten Zon op parkeerplaatsen Elektriciteit Zon op gebouwen Zon op land Zon op infrastructuur Zwaartepunt activiteiten

H1 = eerste helft

Doorlopende activiteit

H2 = tweede helft

10.3 Team en organisatie Op basis van de ambities en daaruit volgende activiteiten is een inschatting te maken van organisatie en formatie die nodig is voor de uitvoering van de lokale energiestrategie. Omdat het team organisch zal groeien, is dit nadrukkelijk een ruwe schets en geen in beton gegoten plan. Tijdens het proces kan blijken dat een andere organisatiestructuur wenselijker is.

Organisatie lokale energiestrategie De verschillende opgaven, ambities en activiteiten binnen de lokale energiestrategie kennen een grote samenhang. Daarom is het wenselijk om de uitvoering van de LES in te richten als een programma waarbinnen op die samenhang gestuurd kan worden. Dit is samengevat in onderstaand organogram (Figuur 10). Een deel van deze functies kan met de bestaande bezetting van de gemeente op energie en duurzaamheid worden ingevuld. Het energieloket en handhaving willen we (net als nu) extern beleggen bij gespecialiseerde organisaties, vanwege te verwachten schaalvoordelen in serviceniveau.

Pagina 32 van 47

Programma Energietransitie

Advies & Communicatie

Beleid

Uitvoering

Sr. Adviseur Energietransitie

Projectcoördinator Wijkaanpak

Accountmanager Grootverbruikers

Adviseur Energietransitie

Projectcoördinator Grote Projecten

Communicatieadviseur

Adviseur Wijkaanpak

Omgevingsmanager

Programmaondersteuning

Adviseur Duurzame Mobiliteit

Handhaving (extern)

Energieloket (extern)

Figuur 10 - Organogram LES 2024 - 2026 Het organogram schetst de mensen die direct aan de energietransitie van Voorschoten gaan werken. Er zijn echter ook mensen binnen de gemeente die indirect belangrijke bijdragen zullen leveren. Zo is verduurzaming een belangrijk onderwerp voor de afdelingen gemeentelijk vastgoed, mobiliteit en inkoop. Ook team HR en team Communicatie helpen mee. De energietransitie is niet alleen iets van cluster Duurzaamheid, het is iets van ons allemaal. Ook binnen de gemeentelijke organisatie. Daarnaast valt er ook hulp van buiten de gemeente te verwachten. Regionaal worden onderzoeken uitgevoerd en handelingsperspectieven geboden. Door samenwerking in de regio kan op een aantal onderwerpen kennis, capaciteit en kosten gedeeld worden.

Functies en profielen De programma-organisatie die wordt ingericht voor uitvoering van het programma kent verschillende functies (zie tabel hieronder). Tabel 12 - Functies en profielen LES 2024 - 2026 Functie

Profiel

Senior Adviseur Energietransitie

Is verantwoordelijk voor de inhoud en de voortgang van het programma. Verbindt de verschillende onderdelen, en zorgt voor aanhaking en afstemming met mensen, afdelingen en organisaties binnen en buiten de gemeente. Is deskundig op de inhoud, maar heeft ook ervaring met programmasturing in publieke organisatie.

Adviseurs energietransitie, wijkaanpak en duurzame mobiliteit

De beleidsadviseurs maken beleid en plannen voor de energietransitie in Voorschoten, en zorgen voor inhoudelijke ondersteuning bij de uitvoering. Zorgen voor de uitwerking van beleid en (besluit)nota’s. Hebben vakinhoudelijke kennis, zijn analytisch sterk en politiek-bestuurlijk sensitief.

Pagina 33 van 47

Projectcoördinator Wijkaanpak

Is verantwoordelijk voor de realisatie van het programma in de wijken. Aanspreekpunt voor de uitvoering en verbinder tussen organisaties. Is zowel technisch-inhoudelijk als communicatief sterk. Signaleert kansen, koppelt initiatieven en brengt het werk vooruit.

Projectcoördinator grote projecten

Verantwoordelijk voor gemeentelijke uitwerking en realisatie van grote projecten binnen het programma (voorbeelden: realisatie zonnevelden, grootschalig zon op dak, Warmtelinq+).

Omgevingsmanager

Adviseert over het participatieproces van het programma. Signaleert in hoeverre draagvlak en betrokkenheid van inwoners op peil is en bedenkt waar nodig passende interventies.

Handhaving (extern)

Toezicht en handhaving van wettelijke verplichtingen ten aanzien van energiebesparing en duurzame energie.

Accountmanager grootverbruikers

Is aanjager van de energietransitie bij bedrijven en in grote gebouwen. Zoekt proactief kansen en vormt de schakel tussen gemeente en organisaties. Communicatief en inhoudelijk sterk.

Communicatieadviseur

Verantwoordelijk voor de uitingen van de gemeente over energie, ontwikkeling van communicatiemiddelen en strategische afweging van de boodschap voor de verschillende doelgroepen.

Programmaondersteuner

Ondersteunt de organisatorische en procesmatige kant van het programma. Faciliteert afspraken en overleggen, regelt locaties en verzorgt verslaglegging. Zal soms ook optreden als ‘vliegende keep’.

Energieloket (extern)

De vraagbaak voor inwoners over concrete energie- en duurzaamheidsmaatregelen in en om het huis.

10.4 Budget Het benodigde budget voor de LES bestaat hoofdzakelijk uit de personele bezetting. Op basis van de inschatting van de formatie kan een kostenraming voor de LES gemaakt worden.

Formatie Met behulp van het overzicht aan activiteiten is een inschatting gemaakt van de benodigde formatie. Vanwege de doorontwikkeling van het uitvoeringsprogramma LES is het wenselijk om de formatie flexibel vorm te geven. Gedurende de looptijd zal de programma-inzet verschuiven, van beleidsmatige en coördinerende inzet naar een uitvoeringsgerichte inzet. Bij het vormen van de nieuwe organisatie, zal actief gezocht worden om ook voldoende doeners te betrekken. Met de groei van de organisatie kan het op den duur wenselijk zijn dat de senior adviseur energietransitie zich steeds meer ontwikkelt tot programmamanager en in het organogram meer boven de verschillende pijlers komt te staan. De formatie zal in beweging zijn, om zo goed mogelijk aan te sluiten bij wat de energietransitie in Voorschoten nodig heeft. Om deze verschuiving inzichtelijk te maken is een inschatting van de formatie gemaakt voor de eerste vijf jaar (zie Tabel 13). Daarmee wordt dus ook al een voorzichtig voorschot genomen op de volgende LES. De formatie houdt rekening met een opbouwperiode, waardoor met name in 2024 en 2025 minder mensen ingezet worden.

Pagina 34 van 47

Tabel 13 - Formatie LES 2024 – 2028 (in fte) 2024

2025

2026

2027

2028

Sr. Adviseur energietransitie

1,0

Adviseur energietransitie

0,8

Adviseur wijkaanpak

0,8

0,6

0,8

0,4

Beleid

Adviseur duurzame mobiliteit Uitvoering Projectcoördinator wijkaanpak Projectcoördinator grote projecten Omgevingsmanager

0,4

0,6

0,4

0,6

0,4

4,8

5,0

6,0

6,4

Advies & communicatie Adviseur grootverbruikers Communicatieadviseur

0,6

Projectondersteuning Totaal

3,2

Het team dat zich inzet voor de energietransitie gaat flink groeien. Ook de kosten zullen daarmee toenemen. Desondanks is de bovenstaande formatie nog terughoudend. Eerder onderzoek heeft becijferd dat voor de opgaven vanuit het klimaatakkoord voor een kleine gemeente (± 23.000 inwoners) ongeveer 8 tot 9 fte nodig is [13]. De hierboven gepresenteerde bezetting is naar verwachting het minimale aantal mensen dat nodig is om de energietransitie in Voorschoten te coördineren en vooruit te brengen. Met de tijd zal blijken of deze teamsamenstelling volstaat op weg naar een energieneutraal Voorschoten in 2050. Een grotere bezetting zal de energietransitie in Voorschoten naar verwachting een extra stimulans geven.

Kostenraming Op basis van de benodigde formatie kan een kostenraming gemaakt worden. Deze bestaat vooral uit personeelskosten. Naast de personeelskosten zijn er overige uitgaven, die hoofdzakelijk bestaan uit communicatiemiddelen, de inzet van externe organisaties voor het energieloket, handhaving en specifieke expertise, en een deel algemene en onvoorziene kosten. Onderdeel

2024

2025

2026

2027

2028

Beleid

€ 324.000

€ 357.000

€

48.000

€ 164.000

€ 218.000

Uitvoering

Advies & communicatie

€ 108.000

€ 150.000

Overige uitgaven

€ 165.000

Totaal

€ 597.000

€ 720.000

€ 836.000

€ 890.000

De LES streeft naar een energieneutraal Voorschoten. Bovenstaande kostenraming is bepaald op basis van de formatie die minimaal nodig is om de activiteiten uit te kunnen om het hoofddoel van de LES te behalen. Dit betekent niet automatisch dat bovenstaande kosten de komende jaren ook al geheel gedekt zijn in de begroting van de gemeente. De gemeente wordt momenteel financieel substantieel bijgestaan met klimaatgelden, als onderdeel van de CDOKE-regeling.

Pagina 35 van 47

Voorschoten krijgt tot en met 2025 ongeveer een half miljoen euro per jaar. Minister Jetten van Energie en Klimaat heeft een verlenging van deze regeling in het vooruitzicht gesteld, maar dit is nog niet zeker. Mede door deze regeling is de kostenraming voor 2024 financieel gedekt. Voor de jaren daarna zijn nog niet alle kosten volledig gedekt en moet nog een financiële puzzel gelegd worden. Een aanvullende investering vanuit de gemeente lijkt noodzakelijk. Dit is ook geheel in lijn met de CDOKE-regeling. Deze regeling geldt als aanvulling op de reeds bestaande activiteiten. Tot en met 2023 heeft de gemeenteraad extra middelen ter beschikking gesteld ten behoeve van de uitvoering van de Visie op Energie en Klimaat. Per 2024 komen deze middelen echter te vervallen. Dit heeft een groot effect op de dekking van bovenstaande kostenraming. De hoogte van het gemeentelijke budget voor de energietransitie is een bestuurlijke en politieke keuze. Bij een keuze om minder dan voorgaande jaren te investeren in de energietransitie, zal dit invloed hebben op de uitvoeringscapaciteit van de gemeente. Bij een te laag budget zal een situatie ontstaan waar Voorschoten mogelijk te veel blijft hangen in plannenmakerij en te weinig geld heeft om de uitvoering in de wijken van de grond te krijgen.

Omgekeerd kan een groter budget er uiteraard voor zorgen dat een versnellingsslag gemaakt kan worden in de energietransitie van Voorschoten.

Pagina 36 van 47

Conclusies Voorschoten wil energieneutraal zijn in 2050. Dit betekent dat we dan 80% van de benodigde energie in de gemeente zelf duurzaam willen opwekken en dat het restant als duurzame energie wordt geïmporteerd. Om dat voor elkaar te krijgen moet er veel veranderen. Deze veranderingen samen noemen we de energietransitie. De lokale energiestrategie 2024 - 2026 is het integrale uitvoeringsprogramma van de gemeente om de energietransitie voor elkaar te krijgen. Voorschoten is een echte woongemeente en de meeste energie wordt gebruikt in de woningen van inwoners. Bijna de helft van alle energie gebruiken we om gebouwen te verwarmen. Aardgas is nu de belangrijkste energiebron. Ook onze energiebronnen zullen veranderen. In de toekomst zal ons energiesysteem grotendeels op duurzame elektriciteit gaan draaien. Deze overstap van fossiele brandstoffen naar duurzame elektriciteit is het hart van de energietransitie. De energietransitie bestaat niet uit één verandering. Het is een stapeling van meerdere grote maatschappelijke veranderingen. Zo willen we allereerst minder energie gaan gebruiken, met name voor verwarming van gebouwen. Vervolgens maken we buurt voor buurt de overstap naar een andere en duurzamere manier van verwarmen. De energietransitie heeft ook invloed op de manier dat we onszelf vervoeren: van brandstofvoertuigen naar minder autogebruik en elektrisch rijden.

Als laatste gaan we steeds meer duurzame elektriciteit gebruiken die zoveel mogelijk binnen de gemeente wordt opgewekt. Om deze veranderingen voor elkaar te krijgen zetten we binnen de lokale energiestrategie 2024 2026 in op de volgende aanpak.      

We informeren, faciliteren en stimuleren bewoners en organisaties om gebouwen beter te isoleren en als tussenoplossing over te stappen op een hybride warmtepomp. We werken ons plan voor de overstap naar aardgasvrij verder uit, maken keuzes over de passendste warmtebronnen en onderzoeken kansen voor een regionaal warmtesysteem. We verleiden inwoners om zich anders te verplaatsen, de auto te laten staan en faciliteren meer elektrisch rijden met voldoende laadpunten. We zetten vol in op zonnepanelen op daken, we benaderen doelgroepen proactief en onderzoeken mogelijkheden voor andere toepassingen van zonne-energie. De gemeente geeft het goede voorbeeld met de verduurzaming van het eigen vastgoed en wagenpark, we kopen duurzame energie en stimuleren duurzaam woon-werkverkeer. We gaan op zoek naar nieuwe collega’s om onze communicatie en participatie te versterken, en we zetten ook flink in op capaciteit in de uitvoering.

Een succesvolle energietransitie is geen vanzelfsprekendheid. Een energieneutraal Voorschoten vergt een flinke extra inzet van mensen en een aanzienlijke bijbehorende financiële investering. Met een investering in de energietransitie laat de gemeente zien dat ze haar voorbeeldrol serieus neemt. De gemeente wil vooruit, maar kan dit niet alleen. Deze lokale energiestrategie is dus ook een uitnodiging. De tijd van afwachten en naar elkaar kijken is voorbij. Als gemeente zetten we daarom een stap vooruit en nodigen we anderen uit om mee te doen. We gaan samen aan de slag met bewoners, bedrijven en iedereen die mee wil doen. Schouder aan schouder krijgen we de energietransitie in Voorschoten voor elkaar.

Pagina 37 van 47

Bronnen [1] Holland Rijnland, „Energieakkoord Holland Rijnland 2017 - 2025,” 2017. [2] Gemeente Voorschoten, „Onze visie op Energie en Klimaat,” Voorschoten, 2021. [3] RVO, „Dashboard,” 2023. [Online]. Available: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/. [Geopend 25 juli 2023]. [4] Holland Rijnland, „Regionale Energiestrategie 1.0,” 2021. [5] CBS, „Regionale prognose 2023-2050; bevolking, intervallen, regio-indeling 2021,” [Online]. Available: https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85173NED/table. [Geopend Augustus 2023]. [6] Gemeente Voorschoten, „Transitievisie Warmte 1.0,” 2021. [7] CBS, „Autobezit per huishouden, januari 2020,” 22 maart 2023. [Online]. Available: https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2022/12/autobezit-per-huishouden-januari-2020. [8] Gemeente Voorschoten, „Integrale visie laadinfrastructuur gemeente Voorschoten,” 2020. [9] CBS, „Motorvoertuigen actief op 1 januari; voertuigtype, regio per 1 januari 2023,” [Online]. Available: https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85236NED/table?ts=1693419269230. [Geopend augustus 2023]. [10] T. Zijlstra, S. Bakker en J.-J. Witte, Het wijdverbreide autobezit van Nederland Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat -, 2022. [11] CBS, „Hoeveel reisden inwoners van Nederland van en naar het werk?,” [Online].

Available: https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/verkeer-en-vervoer/personen/van-en-naar-werk. [Geopend augustus 2023]. [12] Gemeente Voorschoten, Amendement 123, Voorschoten, 2021. [13] Andersson Elffers Felix, „Uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord voor decentrale overheden in 2022 - 2030,” Raad voor het Openbaar Bestuur, 2020. [14] Gemeente Voorschoten, „Voorschoten in verbinding vooruit - Coalitieakkoord 2022 - 2026,” Voorschoten, 2022. [15] Brink, „Vastgoedbeleid Conceptversie April 2023,” Gemeente Voorschoten, 2023. [16] Liander, „Transportcapaciteit Zuid-Holland,” augustus 2023. [Online]. Available: https://www.liander.nl/grootzakelijk/transportschaarste/beschikbaarheid-capaciteit/zuidholland. [17] Liander, „Buurtanalysetool,” 2023. [Online]. [18] Greenvis, Open Regionaal Energiesysteem ORES, Samenwerkende Leidse gemeenten: Leiden, Katwijk, Oegstgeest, Zoeterwoude, Leiderdorp en Voorschoten, 2023.

Pagina 38 van 47

Bijlagen A. Doelen en definities energiebeleid Tabel 14 - Doelen en definitie energieneutraal o.b.v. bestaand beleid Beleidsstuk en doel

Definitie energieneutraal

Energieakkoord Holland Rijnland 2017 – 2025

Het energiegebruik binnen de regio wordt volledig gedekt door energie uit duurzame energiebronnen of restbronnen, waarvan minstens 80% uit onze eigen regio komt. De resterende 20% wordt ingevuld door onder andere restwarmte of geothermie uit de nabijheid van onze regio. […] Daarmee stoot de regio in 2050 nauwelijks meer CO2 uit voor de energievoorziening. In 2050 gebruiken we geen aardgas meer in de gebouwde omgeving.

Een energieneutrale regio in 2050 [1]

Visie op Energie & Klimaat

Geen definitie gegeven.

Streven naar een energieneutraal Voorschoten in 2030 [2] Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 Holland Rijnland Energieneutraal zijn in 2050. De RES maakt vooral plannen voor 2030, met een doorkijk naar 2050. [4] Coalitieakkoord 2022 – 2026 Duurzame energie beschikbaar voor iedere inwoner, met keuzevrijheid voor de energiebron.

Geen definitie gegeven, maar het document bouwt voort op Energieakkoord Holland Rijnland 2017 – 2025. Er wordt aangenomen dat RES Holland Rijnland dezelfde definitie gebruikt.

Er is geen direct doel voor energieneutraliteit. De energiedoelen sluiten wel aan bij het nationale Klimaatakkoord en het regionale Energieakkoord.

Het streef- en einddoel voor CO2-reductie van 49% in 2030 en 95% in 2050 [14]

Tabel 15 - Subdoelen uit 'Visie op Energie en Klimaat' [2] Onderwerp

Doelstellingen

Energiebesparing Warmte Mobiliteit

1. 2.

Stimuleren van autodelen en elektrisch rijden. Laadinfrastructuur mag geen drempel vormen bij de uitrol van elektrisch vervoer.

Elektriciteit

De gemeente wil haar verantwoordelijkheid nemen in de bijdrage aan regionale opwek-doelstellingen.

Pagina 39 van 47

2. 3.

Het stimuleren van kleinschalige opwek van elektriciteit, met aandacht voor verschillende doelgroepen. Faciliteren en stimuleren van lokale initiatieven door actieve bewoners voor de opwek van zonne-energie en energiebesparing.

Gemeente

Inzichtelijk maken wat de gemeente zelf doet aan verduurzaming

Communicatie & participatie

De gemeente geeft zelf het goede voorbeeld en communiceert hier proactief over We sluiten aan bij informatiebehoeften van inwoners en bestaande bewonersinitiatieven

Tabel 16 - Subdoelen uit 'Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 Holland Rijnland' [4] Onderwerp Energiebesparing

Doelstellingen 1.

11% energiebesparing in 2030 t.o.v. 2014 a. Gebouwde omgeving: 15% b. Mobiliteit: 11% c. Land- en tuinbouw & Industrie: 0% 30% energiebesparing in 2050 t.o.v. 2014

Warmte

Zoveel mogelijk van benodigde warmte uit de eigen regio halen

Mobiliteit

22% reductie van CO2-uitstoot door mobiliteit in 2030 t.o.v. 1990

Elektriciteit

Grootschalig opwek (regionaal): 1,14 TWh in 2030 a. Zonnevelden en wind op land: 0,89 TWh b. Zon op grote daken (>15 kWp): 0,25 TWh Zon op kleine daken (regionaal): 0,24 TWh in 2030 De opgave voor duurzame elektriciteit moet evenwichtig landen in de regio, rekening houdend met de mogelijkheden van iedere RES-partner Amendement 123: de Duivenvoordecorridor en Papenwegsepolder moeten worden uitgezonderd in de zoektocht naar geschikte locaties voor zonnevelden.

2. 3. 4.

Gemeente Communicatie & participatie

50% lokaal eigendom van energieprojecten (in lijn met het Klimaatakkoord)

Tabel 17 - Subdoelen uit 'Coalitieakkoord 2022 - 2026' [14] Onderwerp Energiebesparing

Doelstellingen 1. 2.

3. Warmte Mobiliteit

Pagina 40 van 47

Verduurzaming van bedrijventerreinen Midden- en lage inkomens helpen bij het verduurzamen van de woning om energiearmoede te voorkomen Beter comfort voor slecht geïsoleerde huurwoningen

Elektriciteit Gemeente

Verduurzamen van gemeentelijk vastgoed

Communicatie & participatie

Tabel 18 - Subdoelen uit andere beleidsstukken Onderwerp

Doelstellingen

Energiebesparing Warmte

Transitievisie warmte (TVW) [6]:  In het jaar 2050 zullen alle gebouwen in de gemeente Voorschoten aardgasvrij zijn. Van de huidige aardgasgestookte ketels gaan we de gebouwen uiteindelijk verwarmen via een nieuw hernieuwbaar, CO2-neutraal systeem.  Doelstelling van de gemeente Voorschoten is om de warmtetransitie tegen de laagste nationale kosten te laten plaatsvinden en voor de eindgebruiker zal dit minimaal woonlastenneutraal zijn.

Mobiliteit

Integrale visie laadinfrastructuur [8]:  Laadinfrastructuur mag voor inwoners geen drempel zijn om elektrisch te gaan rijden  Ladder van laden: (1) op eigen terrein waar mogelijk, (2) op semi-publiek terrein, (3) openbare ruimte  Regionale samenwerking voor snelladen

Elektriciteit

n.v.t.

Gemeente

Vastgoedbeleid (concept) [15]:  Energieneutrale gemeentelijke vastgoedportfolio in 2050  Opstellen van een DMJOP voor elk object

Communicatie & participatie

n.v.t.

Pagina 41 van 47

B. Infrastructuur elektriciteit De doelstellingen en scenario’s voor een energieneutraal Voorschoten laten zien dat het elektriciteitsverbruik in Voorschoten tot 2050 zou kunnen verdubbelen (zie hoofdstukken 1 en 2). Het valt echter ook te verwachten dat mensen steeds meer zelf opgewekte zonnestroom gaan gebruiken, bijvoorbeeld door een thuis- of buurtaccu te plaatsen. Daarnaast zijn innovaties te verwachten rondom onderlinge levering in smart grids. In elk scenario vergt dit veel van het elektriciteitsnetwerk en ook het net zal een transitie moeten doormaken. In gemeente Voorschoten is dit de verantwoordelijkheid van netwerkbeheerder Liander. De uitbreiding van het elektriciteitsnet moet in nauwe samenwerking tussen Liander en de gemeente plaatsvinden.

Figuur 11 - v.l.n.r.: netcongestie afname elektriciteit, netcongestie teruglevering elektriciteit, benodigde extra MSR's bij warmtenet, benodigde extra MSR's bij all-electric [16] [17] Gemeente Voorschoten heeft geen tot beperkte capaciteit voor extra afname van elektriciteit. Dit kan beperkend werken voor de uitrol van bijvoorbeeld warmtepompen of laadpalen. Voor teruglevering van elektriciteit zijn er momenteel (nog) geen beperkingen (zie Figuur 11). De verwachte groei van aanbod van elektriciteit door zonnepanelen op daken lijkt voorlopig opgevangen te kunnen worden door het elektriciteitsnet. Vooralsnog voorziet Liander geen grote problemen met de teruglevering van grote hoeveelheden zonne-energie. Met slim energie- en congestiemanagement kan de toename in aanbod op den duur mogelijk ook weer meer capaciteit voor afname beschikbaar maken. De rol van elektriciteitsopslag om vraag en aanbod te balanceren zal ook groter worden. Oplossingen zullen op buurtniveau en per situatie geanalyseerd moeten worden. Momenteel wordt gewerkt aan de realisatie van onderstation Vlietzone, die het huidige onderstation Leiden Zuid-West gaat vervangen. Dit moet volgens planning voor 2030 gereed zijn. Tot die tijd kunnen geen aansluitingen van meer dan 2 MW worden gerealiseerd, waardoor grote zonneparken of windturbines voorlopig waarschijnlijk niet kunnen worden aangesloten.

Op de langere termijn, met de groei van de elektriciteitsvraag, is het de verwachting dat Voorschoten ook een eigen onderstation zal krijgen. Details over planning of locatie zijn nog niet beschikbaar. In alle buurten zullen er middenspanningsruimtes (MSR) bij moeten komen (zie Figuur 11). Voor de warmtetransitie vergt een overstap naar collectieve warmtenetten minder van het elektriciteitsnet dan individuele warmtepompen. In het laatste geval zijn meer MSR’s nodig. De gemeente kan een proactieve rol spelen in het realiseren van MSR’s. Hiervoor wordt nieuw beleid ontwikkelt.

Pagina 42 van 47

C. Benodigde opwek duurzame elektriciteit Het toekomstige warmtesysteem van Voorschoten ligt ergens tussen twee uitersten. Deze uitersten zijn: (1) iedereen gebruikt een individuele warmtepomp of (2) iedereen maakt gebruik van een collectief warmtenet. Deze uitersten zijn bruikbaar om in te schatten hoeveel duurzame elektriciteit moet worden opgewekt voor de warmtevoorziening in een energieneutrale gemeente. De elektrische efficiëntie van het warmtesysteem kan worden beschreven met de zogenaamde Coefficient of Performance (COP). Een individuele warmtepomp heeft een gemiddelde COP van ongeveer 4. Dat betekent dat er één kWh elektriciteit nodig is voor iedere 4 kWh warmte die geproduceerd wordt. De COP van een collectief warmtenet hangt sterk af van de warmtebron. In Voorschoten voorzien we verschillende warmtebronnen, zoals restwarmte via Warmtelinq+, geothermie, aquathermie en warmte uit de buitenlucht. Hiervoor voorzien we in het gunstigste geval een COP van ongeveer 10 [18]. Het toekomstige warmtesysteem zal naar verwachting dus een COP tussen de 4 en 10 hebben. Hiermee kan, met behulp van het scenario in paragraaf 3.2, een inschatting gemaakt worden van de benodigde hoeveelheid duurzame opwek van elektriciteit (DOE) voor de warmtevoorziening van Voorschoten. Tabel 19 - Totale benodigde hoeveelheid duurzame opwek van elektriciteit in 2050 Vooral individuele warmtepompen

Vooral collectieve warmtenetten

110

COP

DOE voor warmte

Benodigd voor elektriciteit

100

Benodigd voor warmte

Totaal

128

111

Aandeel opgewekt binnen de gemeente

80%

Doelstelling duurzame opwek elektriciteit in 2050

102

(GWh)

Duurzame opwek elektriciteit voor warmte in 2050 Benodigde warmte

Duurzame opwek elektriciteit totaal in 2050

Pagina 43 van 47

D. Potentieel duurzame opwek van elektriciteit Om een inschatting te maken van het potentieel voor duurzame opwek van elektriciteit in Voorschoten zijn vijf scenario’s beschreven. Dit is het theoretisch potentieel, een basis- en plusscenario voor 2030, en een basis- en plusscenario voor 2050. Het theoretisch potentieel is de hoeveelheid duurzame elektriciteit die in theorie geproduceerd kan worden als we alle daken, gevels, parkeerplaatsen, wegen en beschikbare gronden in het buitengebied vol zouden leggen met zonnepanelen. Tabel 20 beschrijft de aannames voor welk deel van het theoretisch potentieel in de verschillende scenario’s wordt gerealiseerd. Tabel 20 - Scenario's duurzame opwek van elektriciteit Theoretisch potentieel (GWh)

Scenario 2030

2030+

2050

2050+

Gebouwen Kleine daken

24%

30%

80%

90%

Grote daken

12%

20%

80%

90%

Gevels

10%

20%

135

100

Parkeren groot gemeente

10%

20%

40%

50%

Parkeren groot privaat

10%

20%

30%

Parkeren overig gemeente

10%

20%

Parkeren overig privaat

10%

Wegen en paden

10%

Agrarisch

404

Recreatie

109

Binnenwater

554

753

118

(GWh) Infrastructuur

(GWh) Zon op land

(GWh) Totaal

Pagina 44 van 47

E. Potentieel zon op dak Zonnepanelen op daken bieden de beste potentie om de doelstellingen voor duurzame opwek van elektriciteit in Voorschoten te halen. Voor het uitvoeringsprogramma is het belangrijk om te weten welke doelgroepen het meeste kunnen bijdragen. Een nadere analyse van de dakoppervlaktes in de gemeente laat een duidelijk beeld zien met kansrijke doelgroepen, waarmee naar verwachting tussen de 80% en 90% van alle daken bereikt kan worden. Sommige daken worden gedeeld door meerdere eigenaren of hebben verschillende gebouwfuncties. Dit maakt categoriseren soms lastig. Onderstaande tabel geeft desondanks een goed overzicht van de orde grootte van de doelgroepen.

Doelgroep

Aandeel dakoppervlak

Potentieel (GWh)

Opmerking

Particuliere eigenaren

39%

Bedrijventerreinen

15%

Dobbewijk en Rouwkooplaan

Woningcorporaties

Rijnhart, Woonzorg, De Sleutels

VvE’s

Schuren & bergingen

Van klein tot groot

Gemeentelijk vastgoed & scholen

Zie hoofdstuk 8

Overig

18%

o.a. private verhuurders en bedrijven

Totaal

100%

Er zit een groot verschil tussen de omvang van de daken in Voorschoten. De 10 grootste daken in de gemeente zijn gezamenlijk goed voor 10% van het dakoppervlak. In totaal zijn er ruim 14.000 daken in Voorschoten. Om de doelen te behalen zal het uitvoeringsprogramma zowel de grote daken als het grote aantal kleinere daken moeten betrekken bij de energietransitie.

Pagina 45 van 47

Colofon Uitgave

Gemeente Voorschoten Leidseweg 25 2252 LA Voorschoten www.voorschoten.nl

Datum

September 2023

Afdeling

Ruimtelijke Advisering

Samenstelling & contactpersoon

Mighael Vroom

mvroom@voorschoten.nl

Inhoudelijke bijdragen

Miranda van der Eik Boy Luiks Astrid ter Borgh René Jansen Ruud Boetekees Mighael Vroom Frits Kaijen Marieke Bremmer Paul van Wezenberg Lennert Langerak

Energiebesparing Warmte Warmte Warmte Mobiliteit Energiesysteem & elektriciteit Gemeentelijk vastgoed Gemeentelijk vastgoed Communicatie & participatie Integrale aanpak

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Duivenvoorde&id=a354c8f9-3414-4f28-8b58-0d9966308100