Concept Notulen Raadsvergadering 15 mei 2025

(Concept) Notulen raadsvergadering

NOTULEN van de vergadering van de raad van de gemeente Voorschoten, gehouden op 15 mei 2025 vanaf 20.00 uur. Voorzitter: mevrouw N. Stemerdink, burgemeester. Griffier: de heer B.J. Urban. Aanwezige leden: de heer mr. drs. C. Bremmer, mevrouw R.E. de Bruin-Van Alphen, de heren A. Deuzeman, W.J. van Duivendijk, G. van den Ende en B. van Horck (na zijn beëdiging), mevrouw C.L. Ilić, mevrouw P.T.M. Kortekaas-Warmerdam, mevrouw J.G. van der Krogt, de heren P. 't Lam, B. Lavrijsen en E.M.L.H. Maassen (tot agendapunt 12), mevrouw K.S. van Meenen, mevrouw E. Mieremet, de heer M.P.A. van Oostrum, mevrouw M.H.R. Persoon, de heren A.L.R. Posthuma en B.W. Reinke, mevrouw J.C. Schroot, mevrouw H.M. van der Wende (tot haar afscheid), mevrouw P. Wijnen en mevrouw M.J.T. Zoun. Aanwezige wethouders: de heer P. de Bruijn, de heer C.J. van der Elst en de heer H.G. Schokker.

1.

Opening, mededelingen en vaststelling agenda

De voorzitter: Ik open hierbij de vergadering van de gemeenteraad van 15 mei 2025. Ik heb geen berichten van verhindering ontvangen. Welkom aan alle gasten op de publieke tribune. We hebben vanavond een bijzondere vergadering. Dat ziet u ook aan de bossen bloemen achter mij; die hebben we niet elke vergadering. Er zijn twee wijzigingen van de agenda. Bij agendapunt 4 zou mevrouw Romke Biagioni vanavond worden benoemd tot commissielid voor Voorschoten Lokaal, maar wegens persoonlijke omstandigheden kan zij fysiek niet aanwezig zijn. Daardoor kan de benoeming niet doorgaan. Die schuift dus door naar de volgende raadsvergadering. Met uw goedvinden is agendapunt 4 hierbij dus van de agenda af. Met betrekking tot agendapunt 11, de Verordening individuele inkomenstoeslag, is u een gewijzigd raadsvoorstel toegestuurd met bijlagen. De agenda wordt aldus gewijzigd vastgesteld. De heer Posthuma (PvdA): Voorzitter. Ik heb een ordevoorstel. We hebben nu acht minuten spreektijd gekregen. Ik stel vast dat we vanavond heel veel voorstellen moeten bespreken. Ik wil dus eigenlijk voorstellen om de spreektijd per fractie met vier minuten te verlengen. De voorzitter: Het ordevoorstel is om van acht minuten per fractie naar twaalf minuten per fractie te gaan.

Ik hecht er als uw voorzitter aan om aan te geven dat als de vergadering anderhalf uur zou duren, de spreektijd per fractie met een minuut zou zijn verlengd. Bij een uur is de spreektijd acht minuten en bij anderhalf uur is de spreektijd maar negen minuten. Ik hecht er als voorzitter van uw raad aan om dat aan te geven. Wil er iemand reageren op het ordevoorstel om de spreektijd van acht minuten te verlengen naar twaalf minuten? Mevrouw Schroot (D66): Voorzitter. Ik heb al eens eerder zo'n ordevoorstel gehoord. Dat was van de VVD en toen maakte ik dezelfde opmerking: ook staande de vergadering kunnen we de spreektijd nog verlengen. Daar hoeven we dus niet al gelijk mee te beginnen, want anders is het zo'n lange avond voor de mensen die ook nog de commissie WRG moeten doen. De voorzitter: Zijn er nog anderen die op het ordevoorstel willen reageren? Dat is niet het geval. Dan breng ik het ordevoorstel nu in stemming.

Raadsvergadering 15 mei 2025

1

In stemming komt het ordevoorstel. De voorzitter: Het CDA wil zich van stemming onthouden. Dat kan niet. We zijn met de stemming bezig. Bent u voor of tegen het ordevoorstel? Mevrouw Kortekaas (CDA): Voorzitter. Dan zullen wij tegenstemmen, maar … De voorzitter: Er is tijdens de stemming geen ruimte voor het afleggen van een stemverklaring. Ik heb daar al eerder ruimte voor gegeven. Het spijt mij zeer. De fractie van het CDA is tegen het ordevoorstel. Het ordevoorstel wordt bij handopsteken verworpen met 5 tegen 16 stemmen, waarbij de fracties van de PvdA en GroenLinks ervoor hebben gestemd en de fracties van het CDA, D66, de SP, Voorschoten Lokaal en de VVD ertegen hebben gestemd. De voorzitter: De spreektijden blijven dus acht minuten per fractie en veertien minuten voor het college. 2.

Afscheid raadslid

De voorzitter: Ik ga naar het spreekgestoelte, want ik ga een aantal woorden tegen mevrouw Van der Wende zeggen, als u dat goedvindt. Zo niet, dan kunt u dat nu nog zeggen. Geachte mevrouw Van der Wende; volgens mij mag ik op dit moment "beste Helma" zeggen. Dit is voor jou een ander begin van de raadsvergadering: geen presentielijst getekend, denk ik zomaar. O, die heb je wel getekend. Dan moet straks iemand anders opnieuw tekenen, want anders hebben we iets meer raadsleden dan wettelijk is toegestaan en ook een even aantal, wat niet zo handig is. Je neemt vandaag afscheid als raadslid in Voorschoten, een besluit dat jij, jou kennende, zeker niet lichtzinnig hebt genomen. In je ontslagbrief heb je aangegeven dat de combinatie van een drukke fulltimebaan met veel avondwerk - we weten allemaal waar je werkt; we kunnen ons dus iets bij dat avondwerk voorstellen - een iets te zware belasting is gebleken. Dat is absoluut voorstelbaar, want een van de meest gehoorde obstakels voor het raadswerk is het aantal uren dat moet worden gedraaid of gemaakt voor een goede invulling van het raadswerk, zowel in deze raadzaal of in de fractievergadering als daarbuiten, waar het echte raadswerk wordt gedaan, zoals ik altijd zeg. Uiteindelijk heb je, alles afwegende, besloten om je ontslag in te dienen.

Doorslaggevend was dat er binnen de CDA-gelederen, zoals je zelf mooi aangaf in je ontslagbrief, voldoende bereidwillige jonge mensen het mooie ambt van volksvertegenwoordiger op zich willen nemen. Dat zegt alles over jou: eerst zorgen voor de continuïteit en dan uiteraard de definitieve afweging maken. Bij de verkiezingen van 2022 stond je als nummer 5 op de kieslijst van het CDA. Je begon als burgercommissielid, maar je werd al snel raadslid toen het CDA een wethouder leverde. Zoals je op de webpagina van het CDA zegt, wilde je een betrokken raadslid zijn en ervoor zorgen dat in onze gemeenteraad knopen worden doorgehakt. Zo ben je de afgelopen jaren ook zeker aan de slag geweest. Je droeg bij aan belangrijke beslissingen van de gemeenteraad, zoals de huisvesting van culturele instellingen. Soms was het ook kleiner en concreter, maar zeker niet minder belangrijk, zoals de inspanning voor meer regentonnen in Voorschoten. Die regenton heb ik thuis nog staan van jullie fractie; in mijn tuin overigens, niet binnen, want dat zou wonderlijk zijn. We kennen jou als raadslid als een dossiervreter. Wat jou ook kenmerkt, is dat je wilt dat besluiten van de raad zorgvuldig en juridisch juist genomen worden, waarbij je er ook weleens toe neigde om op de stoel van de wethouder te gaan zitten, maar ook van de ambtelijke organisatie in Voorschoten.

Dat is niet gek, gezien je achtergrond, maar als raadslid heb je nu eenmaal een andere rol en een andere verantwoordelijkheid, maar je had met al je acties eigenlijk maar één doel voor ogen, namelijk het beste willen doen voor Voorschoten; dat is hoe jij bent. Complimenten ook voor de rust die jij altijd had als je een lastig dossier te verdedigen had, zoals bij het Grondstoffenplan. Je had het volgens mij pittig te verduren hier, maar ik heb met enige bewondering gekeken naar de innerlijke rust of in ieder geval - laat ik het daarbij houden - de uiterlijke rust die je uitstraalde. Dat is absoluut een kwaliteit van jou.

Raadsvergadering 15 mei 2025

2

Je hebt als raadslid drie jaar lang alles uit de kast gehaald. Drie jaar combineerde je een voltijdsbaan met het werk en ook met je gezin. Je moet daarin nu helaas een streep trekken en keuzes maken. Voorschoten moet jouw betrokkenheid als raadslid missen. Dank voor al je inzet voor Voorschoten en ongetwijfeld ergens tot ziens in het dorp. Dank je wel! (Applaus) De voorzitter: We laten je natuurlijk niet zomaar gaan. Naast de mooie bos bloemen die ik straks aan je zal geven, wil ik je een afscheidscadeau geven. De kas met presentjes is leeg; we hebben dus nieuwe moeten kopen. Dat vind ik altijd leuk: ik hou van nieuwe dingen. Je bent dus de eerste die dit krijgt. Ik hoop dat het een mooie herinnering is aan Voorschoten en dat je er nog eens naar kijkt en denkt: wat een onwijs mooie drie jaren heb ik gehad. Ik hoop dat je het leuk vindt. (Applaus) Mevrouw Van der Wende (CDA): Voorzitter. We moeten natuurlijk zorgen dat de tijd van het CDA niet opgaat aan mijn spreektijd. Ik ga vandaag proberen om het snel te doen, hoor. Zoals de burgemeester al zei, heb ik in mijn brief uitgelegd waarom ik stop. Dat mag nu wel voldoende gezegd zijn. Ik heb er deze week al twee raadsvergaderingen op zitten. Dit is de derde. Dat begin je inderdaad wel te merken. Vandaar dat ik inderdaad toch keuzes moet maken. Zoals al aangegeven werd, heb ik hier drie jaar rondgelopen als raadslid.

Ik heb de beslissing genomen om te stoppen, maar ik vind dat heel moeilijk, want het lijkt alsof ik na drie jaar afscheid neem van deze mooie raadzaal, maar ik neem na bijna 30 jaar afscheid van deze raadzaal. In 1997 ben ik hier begonnen als ambtenaar. Toen zat de ambtenaar hier nog gewoon aan tafel voor het dualisme en kon ik al heel wat leren over hoe het moest, want de ambtenaar mocht toen ook de vragen beantwoorden. Er waren wethouders die dachten: de makkelijke vragen doe ik en de moeilijke politieke vragen laat ik aan de ambtenaar. Dan kun je dus alvast wat ervaring opdoen. Ik heb daar dus ook al 30 jaar ervaring in. Dat was een hele mooie tijd. Ik heb ongeveer op alle plekjes gezeten: daar, daar, daar en daar. Stiekem heb ik ook weleens op de plek van de burgemeester gezeten. Het is voor mij dus een heel bijzonder afscheid na zo'n hele lange periode. Ik heb daarin niet alleen mogen meebeslissen over de net al genoemde dossiers over het Cultureel Centrum en de Kruispuntkerk. Als ambtenaar heb ik ook gewerkt aan Starrenburg II en ook al aan Starrenburg III en aan Krimwijk II. Dat zijn allemaal mooie wijken. Ik kan dus nog steeds daadwerkelijk zien wat ik allemaal heb gedaan. Dat is natuurlijk leuk: als je in het fysieke domein besluiten neemt over fysieke dingen, zie je ze ook dagelijks in de praktijk.

De sportvelden heb ik als projectleider mogen aanleggen bij Voorschoten '97 en Forescate. Dat zijn allemaal dingen die je in de praktijk terugziet. Dat is het hele mooie van in het fysieke domein dingen kunnen doen. In al die jaren heb ik heel wat raden voorbij zien komen. Als ik goed heb geteld, zijn dat er een stuk of acht. Ik herinner me nog dat jaren geleden ambtenaren in de regio al zeiden: de raad in Voorschoten is heel speciaal; het is heel speciaal hoe iedereen daar met elkaar omgaat. Het taalgebruik was van een hoog niveau, maar men ging ook met respect met elkaar om. Dat viel dus echt op in de regio. Ik hoop dat deze raad ook in de komende jaren zo bekend kan blijven staan, want in deze polariserende en verhardende maatschappij is dat een belangrijk goed: fatsoenlijke politiek, een politiek en een raad die gezamenlijk het vertrouwen van de inwoners versterken door het debat hier in de raadzaal openlijk en eerlijk te voeren, maar met respect voor elkaar, zonder in de media en op social media omwille van eigenbelang of politiek gewin te grijpen naar framing, halve waarheden of het inboezemen van angst of anderszins, zoals je dat heel veel ziet in den lande. Ik hoop dat de Voorschotense raad ook de komende jaren een voorbeeld kan zijn en blijven van hoe het anders kan. Ik neem nu wel afscheid van de raad, maar bij het CDA blijf ik nog volop betrokken.

Ik zal blijven meedenken en meewerken bij het team, mijn fractie en het CDA als geheel. Dat betreft mijn persoonlijke toekomst. In de krant heb ik al aangegeven vertrouwen te hebben in mijn opvolger, Bart van Horck. Met zijn komst draagt het CDA bij aan de verjonging van de raad. De gemiddelde leeftijd van de raad wordt een heel jaar jonger en van de CDA-fractie zelfs vier jaar. Als Kees was weggegaan en niet ik was het nog iets meer geweest, maar je mag blijven hoor, Kees!

Raadsvergadering 15 mei 2025

3

Inmiddels heb ik genoeg van jullie tijd opgeslokt. Ik wens jullie heel veel succes. Ik hoop dat het vandaag een niet al te late avond wordt. Het was voor mij een hele mooie, leerzame ervaring. Dank jullie wel! (Applaus) 3.

Toelating en beëdiging nieuw raadslid

De voorzitter: We moeten weer een raadslid krijgen om aan 21 benoemde en beëdigde raadsleden te komen. De opvolger van mevrouw Van der Wende is de heer Bart van Horck. We moeten uiteraard eerst beslissen over zijn toelating tot de raad. Om dit te kunnen beoordelen heeft de commissie Geloofsbrieven onderzoek gedaan. Ik geef de heer Bremmer het woord om als voorzitter namens deze commissie verslag te doen. De heer Bremmer (CDA): Voorzitter. Sommige raadsleden blijven jong. Ik mag uw raad rapporteren, mede namens Bart Lavrijsen van de VVD-fractie en Arnold Posthuma van de Partij van de Arbeid-fractie, goede collega's. Ik lees u het resultaat van ons onderzoek voor, daarbij geholpen door Minke Elkerbout van de griffie, waarvoor ook dank. De commissie uit de gemeenteraad van de gemeente Voorschoten heeft de geloofsbrief en verdere bij de Kieswet gevorderde stukken ontvangen die zijn ingezonden door - ik lees het letterlijk voor Van Horck, B.C.A. (Bart) (man), wonende te Voorschoten. Op 16 april 2025 is bovengenoemde persoon benoemd tot lid van de gemeenteraad. De commissie rapporteert de raad, u dus, dat zij bovengenoemde bescheiden heeft onderzocht en in orde bevonden. Gebleken is dat de benoemde aan alle in de Gemeentewet gestelde eisen voldoet. De commissie adviseert uw raad tot zijn toelating als lid van onze raad. De voorzitter: Dank u wel, meneer Bremmer.

De conclusie van de commissie is dat de heer Van Horck hierbij is toegelaten tot de raad. We kunnen daar zonder stemming toe besluiten en er een feestelijk moment van maken; zo werkt de Gemeentewet. Meneer Van Horck, mag ik u vragen om naar voren te komen? Dan ga ik u beëdigen. U gaat de eed afleggen. De heer Van Horck legt de eed af die behoort bij de benoeming tot raadslid. De voorzitter: Van harte gefeliciteerd met uw benoeming tot het mooiste ambt dat er is, raadslid. (Applaus) De voorzitter: Ik wens u heel veel plezier en succes. Maak er wat moois van in het komende jaar. U kunt op uw plek plaatsnemen. 4.

Beëdiging burgercommissielid

Dit agendapunt is doorgeschoven naar de volgende vergadering. 5.

Vaststellen raadsnotulen van 3 april 2025

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. 6. 6.1. 6.2. 6.3.

Lijst van ingekomen stukken voor de gemeenteraad Brieven van instellingen of burgers; Informatiebrieven van het college van B en W Schriftelijke beantwoording van vragen uit de raad

De heer Bremmer (CDA): Voorzitter. Naar aanleiding van brief 2747 spreek ik namens mijn fractie de wens uit dat deze brief over de genoemde preventie in brede zin de gewenste aandacht krijgt van allen in het begeleidend schrijven aangesproken betrokkenen. De voorzitter: Waar gaat de brief over? De heer Bremmer (CDA): De brief is van 113 Zelfmoordpreventie.

Raadsvergadering 15 mei 2025

4

De voorzitter: Dat is een ongelofelijk belangrijk onderwerp. Veel dank voor het vragen van aandacht hiervoor. Mevrouw Kortekaas (CDA): Voorzitter. Wij zouden graag brief 2757 agenderen in de commissie Planning en Control. De voorzitter: Waar gaat die brief over? Mevrouw Kortekaas (CDA): Het regionaal vergelijken van inwonerslasten. De voorzitter: Helder. Dan weet de rest ook waar het over gaat. Mevrouw Schroot (D66): Voorzitter. Wij willen graag brief 2755 over het interbestuurlijk toezicht van de provincie samen met informatiebrief 33 over de projecten agenderen, omdat we zo ontzettend veel vragen hebben dat de ambtelijke organisatie dagen bezig zou zijn als we die schriftelijk gaan stellen. Het lijkt ons dus verstandiger om die in de commissie WRG te bespreken. De voorzitter: Dank. Dat zal logischerwijs natuurlijk via het presidium gaan. Ik ken de aard van uw vragen niet, maar als het technische vragen zijn, is een technische sessie misschien ook handig, maar dat geef ik u even mee. Daarbij kan natuurlijk eenieder aansluiten. Dat kunnen we via Teams doen, maar dat laat ik over aan uw beoordeling. De heer Van Horck (CDA): Voorzitter. Ik zou graag aandacht willen vragen voor brief 2774. Ik zou de beantwoording van het college op deze brief graag aan de raad toegezonden zien worden, als dat kan. De voorzitter: Dat is genoteerd. Dank u wel.

Met inachtneming van het bovenstaande wordt besloten overeenkomstig de voorstellen tot afdoening. 7.

Vragenuurtje en actuele bestuurlijke aangelegenheden

De voorzitter: Er zijn hiervoor geen aanmeldingen ontvangen. 8. Hamerstukken: 8.1. Zienswijze op ontwerpbegroting 2026 Hecht (raadsregistratienummer Z/25/097870/440877) Het voorstel wordt met algemene stemmen aangenomen. 9.

BESPREEKPUNTEN

10. Uitgangspuntenkader regionaal warmtebedrijf en collectieve warmtetransitie (raadsregistratienummer Z/23/081881/438611) De voorzitter: De warmtetransitie is het omschakelen van aardgas naar schonere energie. In de Transitievisie warmte 1.1 is vastgesteld dat collectieve warmte voor een groot deel van de gemeente het voorkeursalternatief voor aardgas is. De gemeenteraad stelt met het voorliggende uitgangspuntenkader kaders en geeft richting aan de oprichting van een regionaal warmtebedrijf en de collectieve warmtetransitie in het algemeen. Naar aanleiding van de behandeling in de commissie is een erratum toegevoegd, waarin is toegelicht hoe uitgangspunt 13 in het Uitwerkingskader is aangepast. Mevrouw Schroot (D66): Voorzitter. Wat een ongelofelijk ingewikkeld dossier is de wijziging van de warmtebron. Het voorliggende raadsvoorstel om het uitgangspuntenkader vast te stellen vinden we gewoon best lastig. Ik loop al heel wat jaren mee, maar het blijft een ongelofelijk complex en technisch dossier, waar iedere inwoner mee te maken krijgt. We willen dus ook niet over één nacht ijs gaan. Ik noem als voorbeeld de snelle technologische ontwikkelingen, de stevige investeringen met daarbij onduidelijkheden over door wie en via welke route de lastenverhoging betaald wordt en

Raadsvergadering 15 mei 2025

5

onzekerheden over het klimaat zelf. Misschien wordt het immers wel kouder; die variant hoorden we in plaats van warmer. Dan ziet de wereld er weer anders uit. Het Rijk laat de gemeenten in de steek met wetgeving en financiën. Alles grijpt in elkaar, want als we kiezen voor het één, bijvoorbeeld all-electric, betekent dit dat bedrijven niet kunnen uitbreiden en dat de woningbouw vertraagt. We betwijfelen dan ook of het verstandig is van het Rijk om dit soort besluiten bij gemeenten te droppen, want hoe leggen we de keuzes van de warmtetransitie uit aan onze inwoners wanneer we het zelf niet altijd goed begrijpen? Desondanks moet onze gemeente ook stappen zetten, want de klimaatverandering en de geopolitieke ontwikkelingen verdragen absoluut geen uitstel. Mijn fractie is dus voor de uitgangspunten in dit raadsvoorstel, maar wil die nog wel wat aanscherpen. Onze visie is dat we zo lang mogelijk zo flexibel mogelijk moeten blijven in de te maken keuzes en ook dat samenwerking met andere gemeenten cruciaal is om de warmtetransitie überhaupt te kunnen realiseren. Wij willen de focus van het warmtebedrijf daarom zo breed mogelijk houden, zodat andere technieken dan WarmtelinQ kans maken en houden, voor zover dat wettelijk is toegestaan. Om die reden dienen wij samen met de VVD en Voorschoten Lokaal amendement 332 in. Het amendement luidt: "Amendement 332.

De raad van de gemeente Voorschoten, in zijn vergadering bijeen d.d. 15 mei 2025, gezien het raadsvoorstel nummer Z/23/081881/438611, constaterende dat: a.

b. c.

d.

in de 8 mei 2025 verzonden memo 'Toelichtingen proces en financiële gevolgen n.a.v. toezegging 453' op pag. 2 wordt aangegeven dat de focus van de activiteiten van het warmtebedrijf zullen liggen op collectieve warmtesystemen en andere taken en type warmteprojecten hooguit niet zijn uitgesloten; de realisatie van WarmtelinQ bij vaststelling van Warmtevisie 1.1 op dat moment de meest duurzame, haalbare en betaalbare optie leek te zijn, ervan uitgaande dat wetgeving niet lang op zich zou laten wachten; er momenteel nog (te) veel onzekerheden zijn, zowel technisch als vanuit de Rijksoverheid, waardoor onze gemeenteraad nog steeds onmogelijk kan beoordelen of warmtenetten, waaronder die gevoed door restwarmte uit Rotterdam, voldoen aan het eerder door de gezamenlijke raden vastgestelde uitgangsprincipe: 'haalbaar, betaalbaar en duurzaam'. Media berichten dat de aanleg van WarmtelinQ vertraging oploopt en de aanleg dubbel zo duur lijkt te zijn en daarover deze zomer pas meer informatie komt vanuit het Rijk. De kosten hiervan komen via de Gasunie, belastingen of welke route dan ook sowieso voor rekening van inwoners; het oplossen van de netcongestie ondertussen doorgaat, onder meer door het aanbieden van vier Voorschotense locaties voor een onderstation aan Liander;

overwegende dat: e.

f. g.

h.

het mogelijk is dat de raad als gevolg van nu nog niet te voorziene ontwikkelingen in de toekomst andere keuzes maakt zoals bijvoorbeeld all-electric voor één of meer wijken na de daadwerkelijke realisatie van het warmtenet in Noord Hofland of eventueel zelfs daaraan voorafgaand; de samenwerking Warmte Leidse Regio zich, naast de aanleg van warmtenetten, ook actief kan richten op andere collectieve warmte- en koelingssystemen waarmee ook de bij oprichting beoogde samenwerkings- en schaalvoordelen blijvend te behalen zijn; door te focussen op één systeem/techniek (collectieve warmtenetten op basis van restwarmte fossiele industrie) het gevaar bestaat dat andere veelbelovende technieken, die ook kunnen leiden tot dezelfde doelstelling van een aardgasvrije duurzame warmtevoorziening, onvoldoende onderzocht worden; een focus op warmte uit WarmtelinQ als belangrijkste warmtebron de innovatie op het gebied van duurzame warmte met een andere bron en andere warmtenetten kan afremmen, en daarnaast (door het vastzitten aan één warmteaanbieder) publieke weerstand oproept;

Besluit om:

Raadsvergadering 15 mei 2025

6

Uitgangspunt 6 Bij planvorming en uitvoering toetst het college op de (technische, economische, ruimtelijke en organisatorische) haalbaarheid en de doelmatigheid van gekozen oplossingen. aan te vullen met ', waarbij een collectief warmtesysteem ook wordt vergeleken met andere alternatieven voor aardgas.’" Daarnaast geven wij samen met de VVD de kaders voor de businesscase mee in een amendement, zodat we bij de begrotingsbehandeling de vrijheid houden om te kiezen. Verder zijn wij medeindiener van beide moties, met als belangrijkste argument dat draagvlak bij de gemeenteraad cruciaal is voor draagvlak onder inwoners. Dus college, neem ons steeds op tijd mee bij alle stappen die we gaan zetten. Tot slot wil ik heel graag iedereen bedanken die heeft meegewerkt aan alle moties en amendementen, in het bijzonder de ambtelijke ondersteuning. De voorzitter: Een klein vraagje: u sprak bij het amendement over "de businesscase". Dat is amendement 331. Mevrouw Schroot (D66): Die dienen we mede in. De voorzitter: Dus u heeft beide amendementen ingediend? Mevrouw Schroot (D66): Ik dacht dat alleen degene die bovenaan staat, een motie of amendement kan indienen. Wij zijn mede-indiener van dat amendement. De voorzitter: Oké, dus u heeft amendement 332 ingediend en amendement 331 wordt nog ingediend. Prima. Ja, iemand moet dit doen. Het woord is aan de heer Eleveld van de VVD. O, sorry.

Nou moet ik Bart Eleveld weer appen om te zeggen dat het weer is gebeurd. Bart Eleveld is een voormalig VVD-collega-raadslid uit Leidschendam-Voorburg. Hij is net zo leuk als de heer Bart Lavrijsen. Ik zie Bart Eleveld af en toe bij de Leidschenhage-mall. Dat is een paar maanden geleden weer gebeurd. Dan zit hij weer in mijn hoofd. Sorry, Bart. De heer Lavrijsen (VVD): Dat is een compliment. De voorzitter: Dat is een compliment voor jullie beiden. Meneer Lavrijsen, het woord is aan u. De heer Lavrijsen (VVD): Dank u wel, mevrouw Bouvy. Sorry, ik kon het niet laten. Voorzitter. Zoals mevrouw Schroot al aangaf, is dit een complex, ongelofelijk ingewikkeld dossier met nog ontzettend veel onzekerheden op allerlei verschillende vlakken. Met 28 uitgangspunten maakt u zich geen zorgen: ik ga ze niet alle 28 langslopen - maak ik gezien de beperkte spreektijd een keuze om daar een aantal punten uit te halen waarover we graag iets willen zeggen. Allereerst een tweetal uitgangspunten, te beginnen met uitgangspunt 4. Dit uitgangspunt stelt eigenlijk dat alle gemeenten uit de samenwerking Warmte Leidse Regio uitgangspunten vaststellen en dat in het geval van conflicterende uitgangspunten het college een passend compromis zoekt; dat betreft de uitgangspunten waar wij het vanavond over hebben.

Het zoeken van een compromis klinkt op zich natuurlijk heel logisch, maar kan in de praktijk dit betekenen dat de vanavond door deze raad vastgestelde uitgangspunten achteraf wellicht worden aangepast of als onderdeel van een compromis uiteindelijk niet worden opgenomen. Dat zou in de praktijk kunnen betekenen dat datgene waar deze raad nu zijn hand voor opsteekt, straks helemaal niet terugkomt in een warmtebedrijf waar wij wellicht wel onderdeel van gaan zijn. Ik hoor daarom graag van het college op welke wijze het tegen dergelijke compromissen aankijkt en hoe hard de uitgangspunten die deze raad vanavond vaststelt, straks in de praktijk blijken te zijn. Uitgangspunt 16 betreft de businesscase; mevrouw Schroot heeft daarvoor al een voorzetje gegeven. Dit is een heel belangrijk punt, want de verschillende warmtenetprojecten in het land zijn bepaald niet allemaal hele grote succesverhalen. Vrijwel zonder uitzondering zien we dat de kosten bij die projecten enorm uit de hand lopen. Daarmee worden ook de kosten voor de eindgebruiker vaak enorm hoog. Dat betekent ook weer dat dat vaak gecompenseerd moet worden door de gemeente als onderdeel van een warmtebedrijf. Als wij als gemeente zeggen dat Noord-Hofland, de grootste wijk van Voorschoten, van het aardgas af gaat en een andere door ons te bepalen

Raadsvergadering 15 mei 2025

7

warmtebron krijgt, moet daar dus een hele goede businesscase onder liggen. Dat is ook de basis om juist bij de inwoners dat vertrouwen goed te krijgen en hen daarin mee te krijgen. Voordat ik inga op de technieken, dien ik daarom amendement 331 in. Dat amendement voorziet in het scherper krijgen van de businesscase met een aantal uitgangspunten die wij graag geconcretiseerd zien in die businesscase. Dat zijn uitgangspunten waarover wij al eerder schriftelijke vragen hebben gesteld: zijn dat punten die geconcretiseerd kunnen worden in de businesscase? Het antwoord van het college was ja. Ik ga er dus van uit dat er een positief advies van het college over het amendement komt. Het amendement, dat mede wordt ingediend door D66, luidt: "Amendement 331. De raad van de gemeente Voorschoten, in zijn vergadering bijeen d.d. 15 mei 2025, gezien het raadsvoorstel Z/23/081881/438611, constaterende dat: a.

b.

c. d.

reeds operationele warmtenetten in andere grote steden (met dichtere bebouwingsdichtheden dan Voorschoten) in veel gevallen financieel gezien lastig te exploiteren zijn gebleken. Rekenkamer: mislukken van aardgasvrije wijk Utrecht was te verwachten, Warmtenetten zouden mensen geld besparen, maar op veel plekken is het duurder dan gas: dit gaat er mis | Binnenland | AD.nl; commerciële partijen als Eneco en Vattenfall hebben aangekondigd te stoppen met de verdere ontwikkeling van collectieve warmtenetten. Vattenfall stopt met aanleg warmtenetten voor bestaande woningen | AT5; Warmtenet wordt onaantrekkelijker: Eneco trekt stekker eruit in Utrecht | Economie | NU.nl; de aanleg van de hoofdleiding WarmtelinQ vertraagd is en niet binnen budget gerealiseerd kan worden. Nieuwe pijpleiding voor 50.000 huizen 'fors duurder' geworden, plan komt onder druk te staan | Omroep West; de door de gemeente Voorschoten te investeren bedragen voor deelname in een regionaal warmtebedrijf aanzienlijk zullen zijn en naar verwachting rond de € 10 miljoen zullen bedragen (extrapolatie vanuit bijlage raadsvoorstel; de reservering die de gemeente Leiden hiervoor getroffen heeft is € 6,4 miljoen incidenteel en € 47,0 miljoen financieringsbudget);

overwegende dat: e.

f. g.

er op dit moment van rijkswege enerzijds geen duidelijkheid wordt gegeven over hoe financiële risico's voor medeoverheden kunnen worden opgevangen, maar anderzijds medeoverheden wel worden verplicht om te voldoen aan de klimaateisen als gevolg van het Klimaatakkoord; eventuele tegenvallers van dergelijke grote financiële orde niet door de gemeente Voorschoten op te vangen zijn; de raad alleen op basis van een voldoende concrete en goed uitgewerkte businesscase een gedegen beslissing kan nemen m.b.t. de financiering van en deelname in een regionaal warmtebedrijf;

Besluit om: Een extra uitgangspunt 16a toe te voegen luidende: In de businesscase, genoemd in uitgangspunt 16, zullen (minimaal) de volgende aspecten doorgerekend en uitgewerkt zijn: a) de financiële bijdrage voor het op te richten regionale warmtebedrijf voor aansluiting op de hoofdleiding WarmtelinQ; b) de kosten van de aanleg en exploitatie van het noodzakelijke WOS met mogelijk ook pieken back-upinstallatie, voorzien aan de Hofweg, met een voorstel door wie en hoe deze bekostigd en terugverdiend zullen worden; c) de investeringsplanning en bijbehorende kosten van het aanleggen van het collectieve warmtesysteem naar en in de warmtekavel(s) in Voorschoten met een voorstel door wie en hoe deze bekostigd en terugverdiend zullen worden; d) het verwachte aantal aansluitingen in de warmtekavel(s) in Voorschoten; e) een bandbreedte van de verwachte aansluitkosten per afnemer."

Raadsvergadering 15 mei 2025

8

Ook over de technieken is heel veel te zeggen. Er zijn heel veel verschillende meningen over wat wijsheid is wat betreft de toe te passen techniek van warmtevoorziening. Dat varieert van een collectief warmtenet tot waterstofgas tot all-electric of allerlei andere varianten. Het is niet de bedoeling dat we er vanavond een technische discussie van maken, maar dit geeft wel aan dat we het niet precies weten, zeker niet voor over een jaar of vijf of tien. Ik vind dat mevrouw Schroot het heel goed samenvatte: de techniek gaat zo snel en wij vinden het flexibel houden van een warmtebedrijf qua toepassing van toepasbare technieken ook belangrijk. Daarom ondersteunen wij amendement 332 graag. Mevrouw Ilić (GroenLinks): Voorzitter. De oprichting van een warmtebedrijf is een logische stap voorwaarts richting de energietransitie. Die stappen voorwaarts moeten we blijven zetten. We krijgen nu de mogelijkheid om nog wat accenten mee te geven voor de uitgangspunten voor het warmtebedrijf. Daar maakt GroenLinks graag gebruik van. In de WRG-vergadering gaf ik namens GroenLinks al aan dat we ons herkennen in de uitgangspunten voor de oprichting van het warmtebedrijf - betaalbaarheid, haalbaarheid, doelmatigheid et cetera - en dat er een belangrijke rol voor het Rijk is. Dat ga ik niet herhalen. Ook D66 haalde zojuist wat zorgpunten aan waar we bij stilgestaan hebben en die we herkennen.

Ik ga graag dieper in op de accenten die we nog willen aangeven. Tijdens de commissievergadering gaven we al aan dat we uitgebreid met onze leden gesproken hebben en dat zij in het bijzonder aandacht vragen voor betaalbaarheid voor iedereen, ruimte voor alternatieve communicatie door de gemeente en duidelijkheid. Maar individuele keuzevrijheid heeft twee kanten: hoe meer mensen individueel kiezen voor een andere bron, hoe duurder een gezamenlijk warmtenet wordt voor mensen die daarop aansluiten. GroenLinksers zijn zich daar wel degelijk van bewust en zijn daar solidair in. Dat punt wil ik nog even expliciet benoemen en wél herhalen. Daarom wordt GroenLinks alleen maar nog enthousiaster over de potentie van lokale initiatieven; dat is een soort denkproces. Wijkinitiatieven, die we allemaal ook kennen, op dit moment bijvoorbeeld in de Krimwijk, kunnen echt de toekomst hebben. Daar kunnen nog initiatieven bij komen. Wanneer het een wijk lukt om zich zo te organiseren dat de wijk aangesloten kan worden op een alternatieve bron, moeten we dit natuurlijk ondersteunen, nu en in de toekomst. In het uitgangspuntenkader zit nu echter nog te weinig garantie dat er flexibiliteit is voor die lokale initiatieven. We hoorden de VVD al over die flexibiliteit en het belang daarvan; dat herkennen wij dus.

GroenLinks Voorschoten vraagt dus expliciet aandacht voor die flexibiliteit en voor het borgen daarvan in de opzet en in de strategie van het warmtebedrijf. Er moet rekening gehouden worden met de diversiteit aan lokale initiatieven die nog kunnen gaan ontstaan. Alleen dan komen we daadwerkelijk tot een multibronnenstrategie waarin plek is voor lokaal initiatief. Dan komt er vaart in de transitie en is er plek voor wijkinitiatieven. Dan stimuleer je ook dat ze zich gaan organiseren en dat we met lokale bronnen van het gas af gaan in combinatie met een groter warmtenet. Voor de duidelijkheid: die flexibiliteit zien wij ook in financiële zin. Wanneer een lokaal initiatief zelf een warmtenet aanlegt met een eigen bron, scheelt dat in die aansluiting op dat grotere net en dan zal dat ook weleens financieel kunnen schelen. Dan wil je bijvoorbeeld niet de situatie krijgen waarin Voorschoten bijvoorbeeld met een bepaalde al afgesproken verdeelsleutel kosten op zich neemt en dat dat dan gefixeerd is, terwijl in een heel gunstig geval heel veel wijkinitiatieven ontstaan en heel veel wijken van Voorschoten dus een alternatieve bron hebben, maar we dan nog aan die verdeelsleutel vastzitten. Ook in financiële zin willen we dus flexibiliteit terugzien. Flexibiliteit heeft twee kanten, want de gemeente, het warmtebedrijf, heeft wel een verantwoordelijkheid.

Die lokale initiatieven moeten in praktische zin wel degelijk ondersteund worden door de gemeente of het warmtebedrijf. De samenwerking in de Leidse regio heeft daar gewoon een belangrijke rol in. De initiatieven moeten een kans krijgen om zich te organiseren en om te experimenteren, maar als onverhoopt blijkt dat de aansluiting op het warmtenet wenselijker is dan een lokaal wijknet, dan blijft de gemeente, het warmtebedrijf, verantwoordelijk voor de transitie. Het warmtebedrijf heeft daarmee dus een vangnet- of achtervangfunctie. U hoort mij met andere woorden dus eigenlijk zeggen dat we die focus breed moeten houden. Ik denk dat wij in dezelfde lijn zitten. Deze aandachtspunten binnen de uitgangspunten hebben wij omgezet in motie 353, die wij indienen met de PvdA, het CDA en D66. De motie luidt: "Motie 353.

Raadsvergadering 15 mei 2025

9

De raad van de gemeente Voorschoten, in vergadering bijeen d.d. 15 mei 2025, gehoord de beraadslaging, constaterende dat: a. b.

in Voorschoten reeds een actieve energiecoöperatie bestaat en dat in de toekomst vergelijkbare initiatieven kunnen ontstaan; in het uitgangspuntenkader wordt gesproken over de mogelijkheid tot samenwerking met lokale initiatieven op het gebied van warmtevoorziening;

overwegende dat: c. d. e.

f. g.

lokale initiatieven op het gebied van warmte kunnen zorgen voor maatwerk en keuzevrijheid van inwoners en zo bijdragen aan draagvlak voor, en betaalbaarheid en tempo van, de warmtetransitie; actieve samenwerking en technische koppeling van een regionaal warmtenet met lokale netten kunnen bijdragen aan lokale robuustheid en regionale diversificatie en mogelijk kunnen leiden tot lagere investeringskosten; deze manier van werken goed van de grond kan komen als vanaf het begin voldoende rekening wordt gehouden met bestaande en nieuwe lokale initiatieven, met een zekere mate van flexibiliteit in planning van investeringen, technische implementatie en bedrijfsvoering; de mate waarin rekening wordt gehouden met nieuwe initiatieven op dit moment nog niet expliciet is vastgelegd in het uitgangspuntenkader; het regionaal warmtebedrijf juist aan kracht kan winnen door lokale dynamiek en eigenaarschap actief te integreren in de strategie;

van oordeel dat: h. i.

er structureel ruimte moet blijven voor initiatieven van onderop en het regionaal warmtebedrijf daarin een actieve ondersteunende en faciliterende rol moet spelen; het van belang is dat het regionaal warmtebedrijf bij het opstellen van de businesscase anticipeert op variatie in de omvang van het netwerk en het afnamevolume, zodat samenwerking met lokale initiatieven niet operationeel of financieel wordt belemmerd;

verzoekt het college: 1.

2.

bij de verdere uitwerking van de samenwerkingsovereenkomst en de inrichting van het regionaal warmtebedrijf zorg te dragen voor voldoende flexibiliteit in juridische, financiële en technische zin, zodat er ruimte blijft voor wijken die zelf een collectieve warmteoplossing willen realiseren; in de inrichting van het regionaal warmtebedrijf te onderzoeken of het als 'achtervang' kan optreden richting bestaande en nieuwe initiatieven op het gebied van warmtevoorziening organisatorisch, financieel en technisch,

en gaat over tot de orde van de dag." De heer Maassen (SP): Ik moet iets corrigeren. Wat betreft de zojuist door mevrouw Ilić ingediende motie staat bij het agendapunt inderdaad dat die mede door het CDA is ingediend, maar onder de motie staat mijn naam. O, het moet allebei; oké. Mevrouw Ilić (GroenLinks): Het is en-en. De voorzitter: Interessant: het CDA én de SP. Dan voegen we dat gewoon toe. Mevrouw Ilić (GroenLinks): Super. Dank u! Superbreed én superflexibel. GroenLinks ervaart de afgelopen tijd in het recente contact met de wethouder en ambtenaren dat we goede ondersteuning krijgen in de vragen. Dank voor die tijd en inzet. Het is een supercomplex onderwerp. Wij waarderen die goede ondersteuning enorm.

Raadsvergadering 15 mei 2025

10

De voorzitter: We gaan naar de maidenspeech van de heer Van Horck. Het moet een keer gebeuren; dan maar gelijk in de eerste vergadering. Dan hebben we het vinkje maar gehad. Er zijn Kamerleden die pas na drieënhalf jaar een maidenspeech houden. Een maidenspeech betekent: geen onderbreking, in principe, tenzij u hele rare dingen zegt. Dan ga ik het toestaan. Nee, grapje. De heer Van Horck (CDA): Voorzitter. Laat ik beginnen met het bedanken van mijn voorgangster Helma. Het worden stevige schoenen om te vullen, maar ik ga mijn best doen. "Ideeën hebben een tijd nodig om tot rijpheid te komen. Arbeid die vruchteloos lijkt, kan een kostbaar bezit vormen voor latere geslachten. Zelfs op de ruïnes van verwoeste beschavingen heeft een volgende generatie telkens opnieuw een veilige woonplaats gebouwd. Ook voor wie de toekomst met zorg tegemoetziet, blijft de plicht van deze dag duidelijk: met inzet van alle krachten het recht en de waarheid helpen vestigen in deze wereld." Dit waren woorden van de jezuïet Robert Regout. Hij werd hoogleraar volkenrecht in Nijmegen in de oorlog en sprak toen deze tekst uit. Regout staat bekend als "de apostel van de hoop". Deze woorden vormen voor mij een grote inspiratiebron in de politiek. Ideeën hebben een tijd nodig om tot rijping te komen. Geen onderbuik, maar iedereen horen en goed wegen.

Voor wie de toekomst met zorg tegemoetziet, blijft de plicht helder: de hoop en de inzet dat we wél beter kunnen en dat het wél kan. Die blijmoedigheid en ambitie kenmerken mijn overtuiging in de politiek. Dat brengt mij bij een bordje dat ik heb meegenomen van de vroegere president Reagan. Het zal mijn collega's aan de rechterflank wellicht aanspreken, maar het staat op mijn bureau. Hij had het ook op zijn bureau staan, met de tekst "It can be done", dus "het kan wél". Dit bordje staat al jaren op mijn bureau. Sommigen zien daar wellicht koppigheid in, anderen bevlogenheid. Ik laat het oordeel uiteindelijk aan u. Dat brengt mij bij wat er op de agenda staat, het warmtenet. Kan dat wel? Laat ik helder zijn: ik zie een voorstel dat Den Haag over de heg gooit naar de gemeenten. De strekking daarvan is: ga van het gas af en bouw maar een warmtenet, maar niemand in Den Haag vertelt hoe dat betaald wordt, hoe het moet en hoe een burger betaalbaar verwarmd wordt. Mensen schrikken daarvan en hebben daar vragen over, terecht. Een businesscase maken is voorlopig nog schier onmogelijk zonder de duidelijkheid die daarvoor nodig is. Daarom dien ik een motie in waarin ik de wethouder vraag om samen met de regio een helder signaal aan Den Haag te geven, want wij vinden dat Den Haag boter bij de vis moet doen.

Daarom wil ik ook speciale aandacht vragen voor de betaalbaarheid voor juist de lagere inkomens bij zo'n warmtenet. Deze motie, motie 352, is medeondertekend door de SP en GroenLinks, waarvoor ik ze zeer erkentelijk ben. De motie luidt: "Motie 352. De raad van de gemeente Voorschoten, in vergadering bijeen d.d. 15 mei 2025, constaterende dat: a. b.

c.

d.

er nog veel financiële onduidelijkheden bestaan als gevolg van het uitblijven van duidelijkheid aan de zijde van het Rijk ten behoeve van de vormgeving van warmtenetten en warmtebedrijven; het Rijk regelingen en subsidies voorbereidt die de betaalbaarheid van het warmtenet en betaalbaarheid voor de eindgebruiker moeten vormgeven, zoals de Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE), de Subsidieregeling aardgasvrije huurwoningenregeling (SAH) de Subsidieregeling voor verduurzaming van eigenaars (SVVE), het Warmtefonds, maar desalniettemin onduidelijk is hoe deze subsidies eruit zullen zien, hoe groot ze zijn en of ze voldoende dekkend zijn om de betaalbaarheid te garanderen; de Raad van State in zijn advisering over de Wet collectieve warmte zijn zorg heeft uitgesproken over de financiële risico's en pleit voor duidelijke 'financiële randvoorwaarden zoals de beschikbaarheid van diverse noodzakelijke subsidies en garanties' (Wet collectieve warmte - Raad van State); voor het succes van het warmtenet het cruciaal is dat vanuit het Rijk heldere sturing en dekking wordt gegeven om te voorkomen dat warmtenetten onrendabel starten en dit leidt tot hogere kosten voor mensen dan bijvoorbeeld voor alternatieve bronnen;

Raadsvergadering 15 mei 2025

11

e. f. g. h.

hogere kosten voor mensen zullen leiden tot onbegrip, (terechte) weerstand en zo afnemend draagvlak voor de energietransitie en de verduurzaming van onze energievoorziening; warmtenetten rendabeler zijn in dichtbebouwde wijken met hoogbouw waar soms ook sprake is van aandacht voor lagere inkomen; het financiële risico voor onze gemeente groter is bij onduidelijke (financiële) kaders, terwijl de landelijke eis om in 2050 van het gas af te gaan, blijft staan; het Rijk een cruciale speler is om ervoor te zorgen dat deze transitie goed, rechtvaardig en financieel haalbaar wordt uitgevoerd;

verzoekt het college samen met de Warmte Leidse Regio (WLR) gemeenten zich in te spannen om de gezamenlijke boodschap richting het kabinet over te brengen om snel met duidelijkheid te komen om o.a. financiële risico's af te dekken en verder de volgende punten richting Rijk duidelijk te maken: zorg overbrengen over huidige onduidelijkheid waardoor financiële risico's niet altijd in te schatten zijn, omdat financiële instrumenten of wetgeving nog in voorbereiding zijn en dit leidt tot vragen en zorgen bij mensen; duidelijke financiële instrumenten waardoor de risico's voor gemeenten die samen besluiten een warmtebedrijf te exploiteren worden beperkt; aandacht voor de betaalbaarheid van aansluitingen voor eindgebruikers met aandacht voor de eindgebruikers met lagere inkomens; op korte termijn duidelijke wetgeving waardoor onzekerheden en risico's kunnen worden ondervangen; verzoekt de griffie deze motie te verspreiden aan de regiogemeenten van de Warmte Leidse Regio, gaat over tot de orde van de dag." Voor ons liggen de uitgangspunten van het college. Het warmtenet is ingrijpend en ambitieus en vraagt om grote investeringen. Als raadslid wil ik stap voor stap weten wat daar gebeurt.

In amendement 333, mede ingediend door GroenLinks en de SP, vraag ik daarom om duidelijke informatie richting de raad, zodat er ook geen onomkeerbare stappen gezet kunnen worden zonder dat wij ons als raad daarover uitspreken. Het amendement luidt: "Amendement 333. De raad van de gemeente Voorschoten, in zijn vergadering bijeen d.d. 15 mei 2025, gezien het raadsvoorstel uitgangspunten regionaal warmtebedrijf, constaterende dat: a. b. c.

d.

er financiële risico's zijn verbonden aan warmtenetten waarbij de financiële inschatting vooraf positiever bleek dan de praktische realisatie, waardoor aanvullende publieke financiering nodig bleek; de door de gemeente Voorschoten te investeren bedragen voor deelname in een regionaal warmtebedrijf aanzienlijk zullen zijn en op dit moment nog niet duidelijk zijn; de Raad van State in zijn advies met betrekking tot de behandeling van de Wet collectieve warmte heeft gewaarschuwd dat 'Op dit moment is de hiervoor vereiste (…) financieringscapaciteit nog onvoldoende aanwezig bij de meeste publieke partijen' en de Raad van State daarom ook wijst op het belang dat in de regel subsidies nodig zijn om dergelijke investeringen rendabel te laten zijn (Wet collectieve warmte - Raad van State); het van belang is dat het college zo spoedig mogelijk inzicht geeft in de financiële dekking die nodig is wanneer overgegaan wordt tot deelname aan het warmtebedrijf om van Voorschotense deelname een realistisch succes te maken;

overwegende dat: e.

er op dit moment van rijkswege enerzijds geen duidelijkheid wordt gegeven over hoe financiële risico's voor medeoverheden kunnen worden opgevangen, maar anderzijds medeoverheden wel worden verplicht om te voldoen aan de klimaateisen als gevolg van het Klimaatakkoord;

Raadsvergadering 15 mei 2025

12

f. g. h.

deze Haagse paradox leidt tot aanzienlijke risico's voor Voorschoten, waarbij het van belang is deze risico's vroeg in kaart te hebben, in de gaten te houden en daarop te handelen; eventuele tegenvallers van dergelijke grote financiële orde een aanzienlijk risico vormen voor voorzieningen van mensen in onze gemeente; monitoring van het gehele proces en financiële ontwikkelingen belangrijk is voor de raad om goed te kunnen handelen op eventuele financiële risico's en het succes van deze stap richting de ontwikkeling van een warmtenet in Voorschoten te kunnen bevorderen;

Besluit om: Nieuw toe te voegen uitgangspunt 17a: Het college zorgt voor een periodieke en gestructureerde informatievoorziening aan de raad over de vorderingen van de vorming van het warmtebedrijf, inclusief een zo vroeg mogelijke inschatting van de mogelijke financiële gevolgen voor de raad en geeft de raad de kans zich over de vorming van het warmtebedrijf uit te spreken alvorens onomkeerbare stappen hiertoe worden gezet." Ik vraag onze wethouder twee dingen, maar ik kijk ook naar onszelf als raad. Ik zie gedeelde zorgen: kunnen we dit betalen en hoe gaan we dit doen? Dat zijn terechte vragen. Laten we daarom ook naar onszelf kijken als raadsleden en in onze eigen landelijke partij aan de bel trekken. Wij moeten Kamerleden wijzen op de risico's en de vaagheden in dit plan en in deze wet. Er is zelfs een partij die toegang heeft tot de verantwoordelijke minister. Laten we samen die handschoen oppakken en laten we aan de bel trekken. Nog belangrijker is dat wij als raadsleden uiteindelijk bepalen hoe mensen in Voorschoten kijken naar een warmtenet. C'est le ton qui fait la musique; dat is belangrijk. Daarom doe ik ook een beroep op ons als raadsleden om nu niet al op voorhand alleen de nadelen te benoemen, maar ook de ambitie. Eerst de feiten op tafel; dat zijn de uitgangspunten die deze wethouder in zijn notitie voorlegt. Ik heb daar veel vertrouwen in.

Pas daarna, als de feiten op tafel liggen en er een businesscase ligt, volgt een keuze. U zult ervan op aan kunnen dat ik dat kritisch en constructief zal volgen. Als alles duidelijk is, maakt mijn partij daarin een eigen afweging in het belang van de mensen in Voorschoten. Tegen mijn nieuwe collega's wil ik het volgende zeggen. Soms zullen we het roerend eens zijn en soms misschien helemaal niet, maar er is één ding dat ons bindt, namelijk dat we samen het beste willen voor deze gemeente. Ik kijk ernaar uit om met iedereen samen te werken, met elkaar voor Voorschoten. (Geroffel op de tafels.) De voorzitter: Dank u wel. De heer Posthuma (PvdA): Voorzitter. Dank aan de heer Van Horck voor de mooie woorden, een mooie aftrap, die ook goed laat zien met wat voor problemen wij als bescheiden raadsleden worden geconfronteerd. Het is een complex onderwerp en er zijn gedeelde zorgen, die wij allemaal kennen. Ik heb in de commissievergadering al gezegd - dat herhaal ik graag - dat we natuurlijk al eerder een energietransitie hebben gehad, namelijk van kolen naar gas. We kunnen nog steeds heel veel leren van wat er bij die gastransitie gebeurde. Toen het van kolen naar gas ging, was het goedkoper en veel schoner - je kreeg die rommel niet meer in huis - en het scheelde ontzettend veel tijd, want je hoefde de boel niet meer aan te maken en je kon gelijk beginnen.

Het werd ook in een mum van tijd collectief uitgerold door de rijksoverheid, waarbij de financiële risico's bij de rijksoverheid lagen. We zitten nu in een nieuwe tijd, met een moeilijke geopolitieke situatie, waarbij je eigenlijk wil dat je niet langer afhankelijk bent van staten die olie en gas produceren. Je hebt ook een groot klimaatprobleem, waarin je ook stappen moet gaan zetten. Maar kijk nu eens naar de huidige energietransitie. De vraag is of het goedkoper en sneller kan. De uitvoering is decentraal belegd, waarbij de financiële risico's bij de gemeente worden neergelegd; de heer Van Horck refereerde daar al aan. Als dit allemaal zo speelt - ik sluit me van harte aan bij wat de heer Van Horck in zijn amendement zegt - en als er zo'n grote verandering gaat plaatsvinden, is het belangrijk dat er een goede borging is van publieke zeggenschap en democratische controle. Dat is voor ons de reden om motie 351 in te dienen. Wij vinden het belangrijk dat er sprake is van goede democratische

Raadsvergadering 15 mei 2025

13

controle en zeggenschap. In het huidige voorstel is dat eigenlijk onvoldoende vastgelegd. We zouden graag op een goede manier vastleggen dat wij als gemeenteraad de vinger goed aan de pols kunnen houden. Ik ben benieuwd in hoeverre de motie in lijn is met de Warmtewet die op dit moment geldt; daar hoor ik graag een toelichting op van de wethouder. Wij vinden dit heel belangrijk, gezien alle onduidelijkheden die er zijn. Ik deel de zorgen die de VVD daarover heeft uitgesproken: we moeten het natuurlijk ook betaalbaar en haalbaar houden. Om die reden hopen we dat we de vinger goed aan de pols kunnen houden. Ik ben heel benieuwd hoe de wethouder hierop kan reflecteren en op welke wijze we er zorg voor kunnen dragen dat we de droom waar de heer Van Horck al aan refereerde, op de een of andere manier toch tot werkelijkheid kunnen maken. De motie, die mede wordt ingediend door GroenLinks, de SP en D66, luidt: "Motie 351. De raad van de gemeente Voorschoten, in zijn vergadering bijeen d.d. 15 mei 2025, constaterende dat: a. b. c.

er een voorstel ligt om als gemeente deel te nemen aan een regionaal warmtebedrijf in samenwerking met andere overheden; in dit voorstel wordt gesproken van een 'publiek warmtebedrijf', maar dat de uitwerking van de governancestructuur, verantwoordelijkheden en zeggenschap nog onvoldoende concreet is; gemeenteraden een verantwoordelijkheid hebben om democratische controle uit te oefenen op publieke middelen, strategische keuzes en de betaalbaarheid van de warmtetransitie;

overwegende dat: d. e.

de energietransitie brede maatschappelijke en financiële impact heeft, en lokaal draagvlak én politieke controle vereist; het risico bestaat dat besluitvorming over tarieven, investeringen of leveringszekerheid verschuift naar een bestuursstructuur op afstand, met beperkte betrokkenheid van gemeenteraden;

verzoekt het college: 1.

2.

bij de verdere uitwerking van het regionaal warmtebedrijf expliciet in te zetten op een governancestructuur die: a. zeggenschap van gemeenteraden over strategische keuzes waarborgt; b. transparantie en verantwoording richting lokale volksvertegenwoordiging structureel regelt (bijvoorbeeld via periodieke rapportages, toetsingsmomenten of instemmingsrechten); hierover de raad vóór definitieve deelname een apart voorstel voor te leggen waarin deze elementen uitgewerkt en geborgd zijn,

en gaat over tot de orde van de dag." De heer Van den Ende (Voorschoten Lokaal): Voorzitter. Graag willen wij duidelijk maken dat Voorschoten Lokaal voor vergroening is. Voor Voorschoten Lokaal is het echter de vraag of het gebruik van restwarmte uit de Rotterdamse haven met de daarbij gevraagde aanleg van een warmtenet nu wel de oplossing is. Wij zijn daarom zeer kritisch en zijn dan ook blij met de ingediende amendementen en moties die het onderhavige raadsvoorstel aanscherpen. Belangrijke vragen zijn welke wijken we in Voorschoten op het warmtenet kunnen aansluiten en wat het de inwoners gaat kosten om van het gas af te gaan. Dat is een belangrijke vraag voor de Voorschotenaren. Er zijn veel negatieve berichten in de media over de aanleg van warmtenetten. Een aantal van deze berichten zijn genoemd in amendement 331, dat wij mede hebben ondertekend. Je hoeft de krant maar open te slaan of de nieuwsberichten op het internet te lezen en het is allemaal negativiteit dat de klok slaat. Een factor daarbij is ook dat hoe langer het duurt, hoe minder aansluitingen er nodig zijn voor de lokale warmtenetten. De inwoners zullen namelijk niet afwachten of zij een aansluiting krijgen op het warmtenet, maar gaan voor een warmtepomp.

De technieken op het gebied van warmtepompen en de efficiency ervan gaan zo razendsnel dat wij bang zijn dat zij de haalbaarheid van het warmtenet gaan inhalen.

Raadsvergadering 15 mei 2025

14

Omdat we allemaal de wens hebben uitgesproken voor een korte vergadering, met dus weinig spreektijd, ga ik gelijk door naar de amendementen en de moties. Wat amendement 332 over uitgangspunt 6 betreft is Voorschoten Lokaal van mening dat als er een warmtebedrijf moet komen, dit bedrijf zich niet blind moet staren op één techniek. In het dictum van het amendement wordt gevraagd om meerdere technieken met elkaar te vergelijken, maar bedoelen de opstellers van dit amendement ook dat als een andere techniek goedkoper blijkt te zijn, dit ook uitgewerkt moet worden door het warmtebedrijf? Of blijft het alleen bij een vergelijking om te kunnen kiezen voor wel of geen restwarmte? We zouden graag zien dat de voor de inwoners eventuele goedkopere techniek dan de restwarmte dan door het warmtebedrijf opgepakt zal worden. Kan de wethouder aangeven of hij deze wens van ons gaat meenemen naar de onderhandelingstafel? Amendement 331 over uitgangspunt 16 is een aanscherping die is opgesteld en ingediend door de VVD, D66 en Voorschoten Lokaal. Dit uitgangspunt 16 vinden wij heel belangrijk voor de voortgang van het warmtebedrijf. Wat de businesscase betreft wordt er al jaren gesproken over de WarmtelinQ, het WOS en de aansluiting van het warmtenet in Voorschoten.

Wat gaat het de inwoner kosten per aansluiting tot aan de meterkast? Wat moet er allemaal gebeuren voordat de warmteleidingen in Voorschoten aangelegd zijn en wat zijn hier de kosten van? Is het eigenlijk wel te betalen en te financieren voor de gemeente Voorschoten en komt het Rijk nog over de brug met subsidies, die linksom of rechtsom uiteindelijk toch allemaal door ons allen opgebracht moeten worden? Dit zijn allemaal belangrijke vragen die in dit amendement aan de orde komen. Amendement 333 over uitgangspunt 17 komt na uitgangspunt 16 en heeft wat de financiën betreft overlap met amendement 331. Daarbij kunnen we ook gelijk zien hoe belangrijk de raad het vindt om over de financiële gevolgen te waken. Wij steunen amendement 333 van het CDA, GroenLinks en de SP. Dan de moties. In het licht van de subsidiestroom die op gang moet komen richting Voorschoten en onze regio om überhaupt een haalbare en betaalbare businesscase te kunnen bouwen, steunen wij de oproep van het CDA om Den Haag hiertoe wakker te schudden. Het kan op z'n minst geen kwaad. We zullen motie 352 daarom steunen. In het verlengde van het amendement van de VVD en D66 over de verschillende warmtetechnieken is er motie 353 over het willen regelen van kleinere wijk- en buurtinitiatieven door het warmtebedrijf. Dat vinden wij een hele goede zaak.

We zien het warmtebedrijf namelijk liever als een breed inzetbaar bedrijf om van het gas af te komen, ongeacht de techniek. We zijn benieuwd naar het advies van de wethouder over deze motie, ook in het verlengde van de vragen over amendement 331. Motie 351 vinden wij ook heel erg interessant. We hebben een positieve grondhouding om deze motie mogelijk te gaan steunen, want zoals bij elk bedrijf moet de governance goed geregeld zijn. Wij gaan nu immers met lokaal belastinggeld ondernemertje spelen. Dat is een recept voor toekomstige hoofdpijn. Dat hoeft niet, maar een gewaarschuwd mens telt voor twee. We zien uit naar het advies van de wethouder over deze motie. Specifiek zoomen wij ook in op de terminologie van strategische keuzes, zoals genoemd in motie 351. Wij verstaan daar keuzes onder die leiden tot aanzienlijke financiële uitgaven, want in overheidsland moet er eerst geld zijn voordat er actie ondernomen kan worden. Onze vraag aan de wethouder is dus of hij deze uitleg onderschrijft en dat strategische keuzes alleen gemaakt kunnen worden na een financieel voorstel aan de gemeenteraad, zoals deze motie verzoekt. De heer Maassen (SP): Voorzitter. Tijdens de commissievergadering ben ik al uitgebreid ingegaan op het verleden van energietransities; de heer Posthuma van de PvdA refereerde daar al even aan.

We hebben dit in de afgelopen 150 jaar zelfs niet één, maar twee keer meegemaakt: eerst de overgang van turf naar kolen; later moesten de kolen er weer uit en was er de overgang van kolen naar gas. Bij die laatste was er ook wel wat tegenstand; daar heb ik in de commissie aan gerefereerd. Er was zelfs een hele advertentiecampagne van de nationale kolenboeren met de slogan: "Gezellige mensen stoken kolen". We weten allemaal hoe dat uitgepakt heeft. Als een vooruitgang echt iets brengt, komt die er wel. Wij schatten in dat dat bij deze transitie ook het geval is. Het is een transitie die nodig en wenselijk is, maar bij de eerdere transities die ik net genoemd heb, waren er niet alleen winnaars maar ook verliezers. Ik ben zelf geboren en

Raadsvergadering 15 mei 2025

15

opgegroeid in een mijnstreek die op dat moment net geen mijnstreek meer was. Het gevolg daarvan is daar nog steeds dagelijks te zien. De gevolgen van de gaswinning in Groningen zijn ook dagelijks te zien. De aanstaande energietransitie kan ook verliezers kennen. In de keuzes die wij nu maken, kunnen wij daar eventueel iets aan doen, want als je een collectief warmtenet hebt, werkt dat alleen als het ook echt heel breed gedragen is. Als iedereen die een beter alternatief kan vinden eruit stapt en het collectief dus heel klein en onbetaalbaar is, wie zijn dan de mensen die afhankelijk zijn van de collectieve voorziening? Dat zijn de mensen met weinig geld, de mensen in de hoogbouw en in de huurwoningen, die niet zelf voor een warmtepomp kunnen zorgen. Als wij een collectief warmtenet nu niet goed regelen, zullen deze mensen in de toekomst de verliezers van de energietransitie zijn. Daar maken ze zich nu al zorgen om, terecht, want de ervaringen niet alleen met collectieve warmtenetten maar sowieso met collectieve warmte; dat noemden ze vroeger "stadswarmte"- zijn niet zo goed, omdat je geen invloed hebt op de prijs en op het product en omdat je afhankelijk bent van wat je aangeleverd wordt. Dat zijn dingen die over het algemeen niet hier op dit moment in dit stuk geregeld kunnen worden, maar waar we wel aandacht voor moeten vragen.

Daarom steunen wij van harte de moties en de amendementen die aangeven dat de raad meer zeggenschap moet krijgen over dit warmtenet, als we dat gaan oprichten, en dat we bij Den Haag meer duidelijkheid moeten vragen, vooral over de prijsbepaling van die warmte. Daar zal immers een belangrijk deel van de steun in zitten: of het een beetje te betalen is. Als wij straks een collectief warmtenet hebben waarvan wij als gemeente tegen bepaalde wijken hebben gezegd dat zij zich daarop moeten aansluiten en als het dan anderhalf keer zo duur blijkt te zijn als wat mensen nu betalen, dan is de steun voor dat collectieve warmtenet in één keer weg. Dat moet je zien te voorkomen. Juist die prijsbepaling is essentieel. Er is een reden waarom mensen in de jaren zestig massaal overstapten op het gas: behalve dat het schoner en fijner was, zat dat vooral in de portemonnee. Daar moet je mee sturen. Daarom is het, zoals verschillende fracties al hebben gegeven, inderdaad heel belangrijk dat juist vanuit Den Haag duidelijk wordt hoe we dit gaan financieren, welke stromen beschikbaar worden gesteld, hoe we het gaan borgen en hoe we de governance gaan regelen, zodat we er publiek invloed op hebben en zodat niet een paar bedrijven heel erg veel gaan verdienen aan een door de overheid verplichte overstap.