Document · PDF

Bijlage 1 Programmabegroting 2023 - 2026

Gemeenteraad Voorschoten 10 november 2022, gemeente voorschotenBij agendapunt: Programmabegroting 2023 - 202639.202 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Colofon Uitgave Gemeente Voorschoten Postbus 393 2250 AJ Voorschoten Inlichting: gemeente@voorschoten.nl September 2022

Inhoudsopgave Algemeen ........................................................................................................................................... 4 Inleiding ......................................................................................................................................... 5 Leeswijzer ...................................................................................................................................... 7 Infographic ..................................................................................................................................... 9 Financiële samenvatting ............................................................................................................... 10 Exploitatie ...................................................................................................................................... 10 Vermogenspositie ........................................................................................................................... 18 Beleidsbegroting ................................................................................................................................ 20 Recapitulatie .................................................................................................................................

21 P0 Bestuur en ondersteuning ........................................................................................................ 22 P1 Veiligheid ................................................................................................................................. 37 P2 Verkeer en vervoer .................................................................................................................. 42 P3 Economie ................................................................................................................................. 47 P4 Onderwijs ................................................................................................................................ 52 P5 Sport, cultuur en recreatie ....................................................................................................... 57 P6 Sociaal Domein ........................................................................................................................ 66 P7 Volksgezondheid en milieu ...................................................................................................... 83 P8 Wonen en bouwen ...................................................................................................................

92 Paragrafen ........................................................................................................................................ 99 Paragraaf Lokale heffingen ......................................................................................................... 100 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................. 108 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................... 118 Paragraaf Financiering ................................................................................................................ 124 Paragraaf Bedrijfsvoering ........................................................................................................... 130 Paragraaf Verbonden partijen ..................................................................................................... 134 Inleiding ..................................................................................................................................... 134 Overzicht verbonden partijen ..................................................................................................... 135 Paragraaf Grondbeleid ................................................................................................................

146 Paragraaf Bezuinigingen, taakstellingen en ombuigingen........................................................... 148 Financiële begroting ..........................................................................................................................150 Toelichting baten en lasten..............................................................................................................152 Toelichting meerjarenperspectief .....................................................................................................153 Incidentele baten en lasten ........................................................................................................ 155 Mutaties reserves per programma .............................................................................................. 156 Bijlagen ...........................................................................................................................................157 Nieuw beleid per programma ...................................................................................................... 158 Reserves en voorzieningen ......................................................................................................... 159 Investeringen .............................................................................................................................

161 Subsidies .................................................................................................................................... 163 Baten en lasten per taakveld ...................................................................................................... 164

Algemeen

Inleiding Voorschoten in Verbinding Vooruit We staan aan het begin van een nieuwe coalitieperiode. Dit is daarmee de eerste begroting van het nieuwe college en binnen het nieuwe coalitieakkoord gesloten tussen VVD, Voorschoten Lokaal en CDA. Vanuit het coalitieakkoord “Voorschoten in Verbinding Vooruit” is een eerste vertaling gemaakt van wat dit betekent voor de financiën en waaraan op korte termijn geld moet worden uitgegeven om aan het coalitieakkoord uitvoering te kunnen geven. Het college vindt het belangrijk dat Voorschoten dicht bij de inwoner staat. Een open bestuurscultuur, een bestuur dat bereikbaar en transparant is, met een goede dienstverlening op alle gebieden. We focussen op het leveren van goede dienstverlening aan onze inwoners. We stimuleren inwoners met ons mee te denken. Vanuit het coalitieakkoord zijn 3 pijlers van belang, deze krijgen ook hun doorvertaling in de begroting: 1)

Voorschoten blijft een heerlijk woondorp Ook in de toekomst blijft Voorschoten een heerlijk florerend woondorp, met betrokken inwoners, ondernemers en verenigingen. Een dorp met een groen karakter, voldoende voorzieningen, (preventieve) zorg en welzijn dichtbij en gezellige centra om onze boodschappen te doen of lokaal een baan te vinden.

Voorschoten heeft meer betaalbare woningen voor verschillende doelgroepen We zetten in op het ontwikkelen van meer betaalbare woningen, met name gericht op jongeren, jonge gezinnen en senioren. De focus ligt dus op jongeren/starters, die graag in Voorschoten blijven wonen. Maar ook bouwen voor senioren om zo actief doorstroming op de woningmarkt te bevorderen. Levensloop bestendig wonen/bouwen vraagt extra aandacht.

Voorschoten is duurzaam en toekomstbestendig Om klimaatveranderingen het hoofd te bieden gaan we aan de slag met oplossingen op het gebied van klimaatadaptatie. Duurzaam bouwen is de standaard, we gaan onze rioleringen wijkgericht up-to-date brengen. Ook zorgen we ervoor dat onze inwoners droge voeten houden in de toekomst en gaan daarbij zorgvuldig om met onze omgeving.

Bestuurlijke zelfstandigheid en regionale samenwerking als randvoorwaarde Bovenstaande ambities kan de gemeente Voorschoten niet bereiken als solospeler. Bestuurlijke zelfstandigheid is weliswaar essentieel om grip te houden op eigen voorzieningen, echter zal op meerdere gebieden, zoals zorg en welzijn, klimaat, afval, verkeer, maar ook delen van de bedrijfsvoering, intensief samengewerkt worden in de (Leidse) regio. Een goede dienstverlening voor onze inwoners heeft prioriteit, zelfs als regionale samenwerking soms ten koste gaat van eigen beleidsruimte. Voorschoten en haar voorzieningen Voorschoten is een dorp met veel mooie voorzieningen op het gebied van gezondheidszorg, sport, cultuur, winkelgebieden en prachtig groen. Zoals in het coalitieakkoord is opgenomen zullen wij ons er hard voor maken om deze voorzieningen te behouden. Uiteraard maken we hier wel steeds de afweging in relatie tot onze structurele inkomsten en uitgaven. De gemeente Voorschoten wil dat inwoners een voldoende en stabiel inkomen hebben, zodat iedereen mee kan doen en vooruit kan komen. Door de toenemende complexiteit van onze samenleving, de uitzonderlijk hoge inflatie (onder andere als gevolg van de hoge energieprijzen) en de gevolgen daarvan op het besteedbaar inkomen is er extra inzet nodig om financiële problemen en armoede bij inwoners te voorkomen.

De focus ligt hierbij op preventie en het nog eerder signaleren van (dreigende) financiële problemen van inwoners zodat zij op tijd de juiste ondersteuning krijgen en schuldzorgen worden voorkomen. Hierbij is de inzet van onze maatschappelijke partners onmisbaar.

Realisme in relatie tot financiën – werken aan oplossingen Voorschoten heeft de komende jaren ruimte in de financiën om nieuwe ambities ook op te pakken en waar te maken. In de komende periode zal bij besluitvorming over die ambities goed gekeken worden naar de effecten op de gemeentelijke financiën. Bij besluitvorming over de ambities die wij gaan verwezenlijken wordt goed gekeken naar de financiële kaders. Niet alleen voor Voorschoten, maar voor gemeenten in het hele land is het momenteel een onzekere tijd. Begrotingen staan onder druk. Taken van het rijk worden overgedragen naar de gemeenten, soms met voldoende financiële middelen, maar soms ook met een opgelegde taakstelling. De stijgende kosten in de jeugdzorg en WMO hebben onze aandacht. Met corona achter de rug of beheersbaar, (alhoewel de cijfers nu weer stijgen), een oorlog in Oekraïne, is nog niet geheel duidelijk welke gevolgen dit heeft voor de gemeente en onze inwoners. Er bestaat onduidelijkheid over de ontwikkelingen van het gemeentefonds en daarmee de gemeentelijke financiële ruimte in brede zin, met name richting het jaar 2026 en verder. Voorschoten is momenteel financieel beter op orde dan 4 jaar geleden. Om dat ook in de toekomst te blijven, zullen wij de komende periode keuzes maken. Grote investeringen zijn geen vanzelfsprekendheid. Hier zal actief financiële ruimte voor worden gezocht.

Bijvoorbeeld extra inkomsten of besparingen creëren door het afstoten van vastgoed. Uitgangspunt zal zijn, nieuw beleid wordt gerealiseerd door het schrappen van oud beleid en of door een efficiëntere inzet van de beschikbare middelen. Zo blijven we bouwen aan een dorp waar het fijn wonen is en blijft, waar voorzieningen in stand worden gehouden en waar wordt voorgesorteerd op een zelfstandig, mooi, duurzaam, waardevol en toekomstbestendig dorp.

Leeswijzer De programmabegroting bestaat uit een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting is opgebouwd uit een programmaplan en de verplichte paragrafen. In het programmaplan is het beleid in Voorschoten op hoofdlijnen opgenomen, met het geld , inclusief de toelichtingen, dat we daarvoor beschikbaar hebben. De paragrafen richten zich op de beheeraspecten zoals bedrijfsvoering, weerstandsvermogen, kapitaalgoederen, lokale heffingen, grondbeleid en de paragraaf bezuinigingen, taakstellingen en ombuigingen. De financiële begroting gaat vooral in op de financiële positie van onze gemeente. Hierin is het totale financiële overzicht opgenomen. Dit bestaat uit de door de raad vastgestelde kaders, het algemene financiële beeld en het overzicht van de baten en lasten. De opbouw van de beleidsbegroting en de financiële begroting lichten we hieronder toe. Beleidsbegroting Op grond van artikel 8 van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) bevat de beleidsbegroting: a. b. c. d. e.

De te realiseren programma's; Een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen; Een overzicht van de kosten van overhead; Het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting; Het bedrag voor onvoorzien.

In de programma’s is opgenomen welke maatschappelijke doelen we nastreven en per taakveld wat de belangrijkste ontwikkelingen zijn en wat het belangrijkste resultaat is. Per taakveld is daarnaast een inhoudelijke toelichting opgesteld voor het begrotingsjaar en volgende jaren. De beleidsindicatoren geven een indicatie van de gewenste maatschappelijke effecten. De totaalramingen per taakveld en programma en de cijfermatige vergelijking per taakveld is opgenomen aan het eind van het programma. Naast het programmaplan bevat de beleidsbegroting de wettelijk verplichte paragrafen. In de tabel hieronder staan deze vermeld. Tabel Paragrafen Paragraaf 1. Lokale heffingen

2. Weerstandsvermogen en Risicobeheer 3. Onderhoud kapitaalgoederen

4. Financiering

Inhoud Ontwikkelingen op het gebied van de belastingen en heffingen. Per heffing geven wij aan wat het beleid is en op welke wijze het tarief tot stand is gekomen. Ook geven wij inzicht in de (geraamde) opbrengsten. Financiële gezondheid van de gemeente De paragraaf geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om financiële risico’s op te vangen. Beleid ten aanzien van het beheer van kapitaalgoederen. Dit zijn onder andere onderhoud en vervanging van openbaar groen, wegen, riolering, openbare verlichting, verkeerslichtinstallaties en -borden, watergangen (waarvoor de gemeente een onderhoudsverplichting heeft) en civiele kunstwerken. Ontwikkelingen en keuzes in het financieringsbeleid.

5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen

7. Grondbeleid

8. Bezuinigingen, taakstellingen en ombuigingen

De wijze waarop de gemeente met de bedrijfsvoeringstaken omgaat. Een overzicht van alle verbonden partijen. Verbonden partijen zijn organisaties waarin de gemeente een financieel én een bestuurlijk belang heeft. Visie van de gemeente op het grondbeleid. Licht de wijze waarop het grondbeleid ten uitvoer wordt gebracht toe en de prognose van de resultaten van grondexploitaties, winstneming en verloop van reserves. Een overzicht van de bezuinigingen in 2023-2026 die in de ramingen zijn verwerkt. De bezuinigingen, taakstellingen en ombuigingen die in deze begroting opgenomen zijn, staan expliciet vermeld in deze paragraaf. Hierdoor kunnen deze onderwerpen goed worden gemonitord.

Financiële begroting Naast de programma’s en de paragrafen uit de beleidsbegroting kent de programmabegroting een financiële begroting. Volgens de voorschriften uit de BBV moet daarin opgenomen worden: a. b. c.

Het overzicht van baten en lasten en de toelichting; De uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting; De bijlage met het overzicht van de geraamde baten en lasten per taakveld.

Bij het onderdeel financieel meerjarenbeeld 2023-2026 wordt een meerjarenoverzicht gepresenteerd van baten en lasten. In dit overzicht zijn de gevolgen van nieuw beleid en bezuinigingen integraal verwerkt. In de programmatoelichtingen zijn de concrete maatregelen toegelicht. Bijlagen In de begroting zijn de volgende bijlagen opgenomen: -

Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4 Bijlage 5

Nieuw beleid per programma Reserves en voorzieningen Investeringen Subsidies Baten en lasten per taakveld

Disclaimer: In het document worden de financiële tabellen automatisch gegenereerd, waardoor er afrondingsverschillen in cijfers kunnen voorkomen.

Infographic

Financiële samenvatting

Exploitatie

Inleiding Het beeld voor de periode 2023-2025 is positief, maar vanaf 2026, bestempeld door de VNG als ravijnjaar, wordt een structureel tekort verwacht. De overschotten in de eerste drie jaar zijn het gevolg van bijgestelde ramingen voor de inkomsten uit het gemeentefonds. De bijstellingen zijn een gevolg van recente afspraken tussen VNG en Rijk over de stabiliteit van het gemeentefonds in de jaren 2022-2025. Daarnaast hebben het rijk en de provinciaal toezichthouders voor het ramen van inkomsten algemene uitkering voor jeugdzorg ruimere richtlijnen afgegeven. Gelet op de geëxplodeerde inflatiecijfers worden in deze begroting, aanvullend op de eerdere ramingen in de kadernota, structureel extra middelen gereserveerd voor toekomstige lastenstijgingen, zoals CAO, inkooptarieven en in het bijzonder energietarieven. De meerjarig kwetsbare financiële positie betekent dat de gemeente Voorschoten voorzichtig moet zijn met haar ambities, afhankelijk van de ontwikkelingen algemene uitkering gemeentefonds vanaf 2026 (zoals het accres, herijking gemeentefonds en opschalingskorting), zullen ambities worden bijgesteld en/of worden getemporiseerd.

De nadere uitwerking van het coalitieakkoord beperkt zich om die reden vooral tot eenmalige inzet van extra middelen die nodig zijn voor zorgvuldige onderzoek- en beleidsvormings- en participatietrajecten voor belangrijke besluiten die deze gemeente de komende jaren zal moeten maken. Goede onderwijshuisvesting is ook bij een kwetsbare financiële positie essentieel, maar vraagt om forse investeringen. Om deze investeringsuitgaven te kunnen dekken wordt met deze begroting een bestemmingsreserve onderwijshuisvesting ingesteld. Een deel van het positieve saldo wordt in deze begroting ingezet voor de voeding van deze reserve. Zodoende wordt er dekking gecreëerd voor toekomstige (investerings)opgaven binnen de onderwijshuisvesting. Belangrijke ontwikkelingen Bij de gemeente Voorschoten speelt een groot aantal ontwikkelingen waarvan de financiële consequenties nog onzeker zijn. Een deel betreft ambitie en een deel autonome ontwikkelingen. In de septembercirculaire 2022 krijgen we over de rijksbijdrage meer duidelijkheid. Hieronder volgen, niet-uitputtend, een aantal belangrijke ontwikkelingen: Herijking gemeentefonds De gemeente Voorschoten heeft in haar meerjarenbegroting rekening gehouden met mogelijk negatieve gevolgen van de herijking gemeentefonds. Met de meicirculaire 2022 is bekend geworden wat het herverdeeleffect is van de wijziging van het objectief verdeelmodel.

Voor gemeente Voorschoten pakt het herverdeeleffect structureel nadelig uit met een korting die uiteindelijk kan oplopen tot € 140 per inwoner. Het rijk heeft in de meicirculaire besloten een ingroeipad te hanteren, waarbij het tekort per gemeente in deze kabinetsperiode maximaal oploopt tot € 37,50 per inwoner in 2025. Vanuit het voorzichtigheidsbeginsel is in deze begroting rekening gehouden dat het nadeel in 2026 met € 15 per inwoner verder oploopt. Hoe dit herverdeeleffect uit zal pakken vanaf 2026, hangt af van een evaluatie van het gewijzigde verdeelmodel, en besluiten over een eventueel nieuw ingroeipad door een volgend kabinet. Inflatie en stijgende energieprijzen Door de aantrekkende economie in de afgelopen jaren is er over het algemeen sprake van hogere prijzen voor materiaal en arbeid. Dit wordt versterkt door de Coronapandemie en de Oekraïne crisis waardoor een tekort aan grondstoffen is ontstaan en de prijzen stijgen. Dit zien we onder andere terug in de aanbestedingen en met name in het ruimtelijk domein. Prijsstijgingen zijn van alle tijden. Echter, sinds begin 2022 zien we een versnelling van buitenproportionele prijsstijgingen. Dit heeft een effect op de exploitatie, investeringen en de financiering hiervan: de benodigde externe financiering en de rentelasten nemen toe. Daarnaast ontstaat het

risico dat bepaalde ambities en beleidsdoelstellingen niet, later of moeizaam gerealiseerd kunnen worden. In de begroting 2023 is de stelpost indexatie ten opzichte van de kadernota met € 250.000 verhoogd. Als gevolg van de huidige energiearmoede is de prijsstijging voor energie buitenproportioneel. In de begroting 2023 is het budget voor de eigen energielasten met 30% verhoogd. Daarnaast is ook een aparte stelpost opgenomen (€ 100.000) ter dekking van verdere prijsstijgingen voor zowel directe als indirecte energielasten. Krapte op arbeidsmarkt De arbeidsmarkt is in beweging. Transities op het gebied van energie, duurzaamheid, digitalisering en robotisering zorgen voor voortdurende veranderingen in de aard en omvang van de werkgelegenheid. Als gevolg van de huidige krapte op de arbeidsmarkt kan het in sommige gevallen lang duren voordat openstaande vacatures worden ingevuld. Het tijdelijk inhuren van extern personeel kan een oplossing bieden, maar is mede als gevolg van de marktomstandigheden kostbaar. Vooral binnen het fysieke domein is het aanbod op de arbeidsmarkt beperkt. De VNG herkent deze problemen en heeft middels de VNG taskforce economisch herstel en transitie na gesprekken met de landelijke koepels een notitie opgesteld waarin wordt geadviseerd om deze uitdagingen regionaal aan te pakken.

Oekraïne en opvang asielzoekers In de begroting 2023 zijn geen middelen verwerkt in het kader van de opvang van Oekraïners en asielzoekers. Op basis van de huidige inzichten lijken de door het rijk beschikbare middelen voldoende om de bijbehorende lasten volledig te kunnen dekken. Jeugdhulp en WMO De kosten voor jeugdhulp en WMO blijven stijgen en er is beperkte beleidsvrijheid op beide terreinen. Inmiddels is er meer duidelijkheid over extra middelen voor Jeugd, maar de aangekondigde Hervormingsagenda Jeugd is nog niet gereed. Volgens de laatste berichtgeving wordt de Hervormingsagenda Jeugd 2022-2028 vastgesteld, half november moet de hoofdlijnenagenda klaar zijn. In de vormgeving van de hervormingsagenda blijven de 2 hoofddoelstellingen centraal staan: een beheersbaar jeugdhulpstelsel en verbetering van de hulpverlening. Hierbij ligt de focus op het verbeteren van de hulp aan kinderen en gezinnen in kwetsbare situaties. Dit vraagt van gemeenten een strakkere sturing, verbeterde samenwerking rondom specialistische jeugdhulp en een stevig hulpaanbod in de wijk dat aansluit op de situatie en hulpvraag van inwoners. Daartoe wordt geïnvesteerd in de samenwerking met partners, zoals het onderwijs en partijen die werken aan bestaanszekerheid. Van het rijk wordt verwachten dat deze integrale aanpak mogelijk wordt gemaakt door het gezamenlijk optreden van meerdere departementen.

Ook zal het rijk in wet- en regelgeving moeten komen tot een inperking van de reikwijdte van de jeugdhulpplicht en versterking van de samenwerking en/of afbakening tussen de diverse genoemde domeinen. Professionals en instellingen staan aan de lat om de kwaliteit van de hulpverlening substantieel te verbeteren. Kwaliteit van de hulpverlening is een essentiële pijler in de hervormingsagenda. Naar aanleiding van de definitieve agenda zal Voorschoten aanvullend op reeds genomen maatregelen mogelijk nieuwe maatregelen nemen. Inzake de WMO zijn er nog geen toezeggingen inzake extra middelen. De invoering van het abonnementstarief (2019) heeft geleid tot een aanzuigende werking op Wmo-ondersteuning, vooral huishoudelijke hulp. Het abonnementstarief heeft de balans verstoord om ondersteuning en zorg in te kunnen zetten voor de inwoners die dat echt nodig hebben. Gemeenten hebben een alternatief voorgesteld dat recht doet aan de bedoeling van de Wmo én een deugdelijke uitvoering van het Wmo-abonnementstarief. Er is op dit moment nog niet helder hoe dit verder wordt vormgegeven. Bij de meicirculaire 2022 heeft het rijk een voorschot genomen op de aanpassing van het abonnementstarief per 2025. In deze begroting is deze wijziging neutraal verwerkt door de aanpassing op de algemene uitkering te verrekenen met hogere verwachte eigen bijdragen.

Ambities Met de beperkte investeringsruimte die we hebben maken we zorgvuldig afwegingen en brengen “Voorschoten in verbinding vooruit”. We hebben realistische ambities die daarbij passen. De belangrijkste punten waarmee we aan de slag gaan zijn hieronder op een rij gezet.

Wonen In Voorschoten is ruimte voor verschillende doelgroepen en komen er woningen beschikbaar in de verschillende huur- en prijssegmenten. Dat betekent een gevarieerd aanbod van zowel koop- als huurwoningen. Belangrijk is daarbij dat we inzetten op meer betaalbare woningen voor onze inwoners. We zorgen dat jongeren in ons dorp kunnen blijven wonen. We stimuleren doorstroming op de woningmarkt waarmee we iedereen een plek kunnen geven. De nadruk ligt hierbij op een goede plek voor jongeren, jonge gezinnen en senioren. Centrum Een levendig centrum is essentieel voor Voorschoten als geheel. Daarom hebben we extra aandacht voor de ontwikkelingen in het centrumgebied. Met behulp van de nieuwe centrum-ontwikkelvisie bekijken we mogelijkheden om meer ingroeiplekken voor ondernemers te creëren. Duurzaamheid en klimaat De energietransitie raakt ook Voorschoten. Duurzame energie moet voor iedere inwoner beschikbaar zijn en iedere inwoner heeft daarin keuzevrijheid voor wat betreft de energiebron. We voeren de komende jaren onze gemeentelijke Warmtevisie uit en zetten samen met de regio in op een multi-bronnenstrategie. We werken een pakket aan maatregelen uit tegen hittestress, wateroverlast en droogte. De gemeente heeft een voorbeeldfunctie naar haar inwoners toe. Daarom leggen we ons toe op verduurzaming van gemeentelijk vastgoed.

Onderwijshuisvesting Een goede onderwijshuisvesting is cruciaal en heeft onze prioriteit. Goede onderwijshuisvesting vraagt om forse investeringen. Om nieuwbouw, zoals de Fortgensschool, de Nutsbasisschool en de RKbs Emmaus mogelijk te maken gaan wij de komende jaren geld reserveren. Grondstoffenplan We denken anders over afval dan vroeger het geval was, namelijk als herbruikbare grondstof. Circulariteit is het uitgangspunt waarbij restafval in kg per huishouden gehalveerd wordt. Op deze wijze houden we afvalstoffenheffing beheersbaar. Alles wat we nu weggooien aan afval, wordt de grondstof voor iets nieuws. Goede zorg Steeds meer mensen doen een beroep op zorg. Voor alle inwoners van verschillende leeftijden in Voorschoten is dit goed geregeld. Wij staan voor zorg die nu, maar ook in de toekomst voor alle Voorschotenaren toegankelijk blijft en ook in de buurt. Daarom ontwikkelen wij het aanbod van gezondheidscentra met voorrang, zodat in deze centra verschillend aanbod uit de zorg bij elkaar komt. Zo weet een inwoner de huisarts net zo gemakkelijk te vinden als de praktijkondersteuner jeugd. Ook hebben we als doel dat wanneer er urgentie van zorg en/of ondersteuning noodzakelijk is, de toetsing hierop (triage) snel kan plaatsvinden.

Van kadernota naar begroting Met de gemeenteraad is overeengekomen de kadernota als ‘het moment’ aan te wijzen om integrale afwegingen te maken tussen de beleidsmatige voornemens en de daarvoor beschikbare financiële ruimte. Aangezien de formatie van het nieuwe college bij het schrijven van de kadernota nog niet was afgerond, had de kadernota een beleidsarm karakter. Dat betekende dat de inhoud van de kadernota zich beperkte tot een actueel financieel beeld op de uitvoering van het bestaand beleid, rekening houdend met autonome ontwikkelingen zoals prijsstijgingen en volumeontwikkelingen, aangevuld met onontkoombare exogene ontwikkelingen die op de gemeente afkomen. Het financieel meerjarenbeeld zag er met de gepresenteerde ontwikkelingen bij de kadernota op 30 juni 2022 als volgt uit:

Tabel Recapitulatie ontwikkelingen kadernota 2023 Recapitulatie ontwikkelingen kadernota 2023 (bedragen * €1.000,-/"-"=nadeel, "+"=voordeel) 2023

2024

2025

2026

A. Startsaldo voor kadernota 2023

539

626

1.020

996

Autonome ontwikkelingen

-701

-36

130

-1.695

Loon- en prijsontwikkelingen

-179

-291

-411

-418

Kapitaallasten

136

463

-165

-236

574

-1.353

Omschrijving/Jaar

Consequentie vervallen beslispunt 4 kadernota Startsaldo Begroting 2023 (Kadernota 2023)

-1.300 -205

-538

Terugblik kadernota Er is sprake van een sterke terugval van de inkomsten uit de algemene uitkering in 2026, waardoor het jaar 2026 niet structureel sluitend is. Hoewel een structureel sluitend meerjarenbeeld wettelijk niet verplicht is, streeft het college wel naar een structureel sluitende begroting in alle jaren. Door ook in meerjarenperspectief kritisch te kijken naar (nieuwe) verplichtingen proberen we het risico op nieuwe pijnlijke maatregelen zoals nieuwe bezuinigingen of lastenverzwaringen zo veel mogelijk te beperken. Het college kan zich goed vinden in de op 30 juni 2022 vastgestelde nieuwe nota schuldenbeheersing. Bij de behandeling van de kadernota heeft de raad besloten om niet in te stemmen met beslispunt 4, om in 2023 ten laste van de concernreserve een bestemmingsreserve onderwijshuisvesting te vormen met een omvang van € 1,3 miljoen. De consequentie hiervan is dat de in 2024 begrote incidentele onderwijslasten niet uit deze bestemmingsreserve kunnen worden gedekt, maar ten laste komen van het begrotingssaldo. Ontwikkelingen na kadernota Structureel sluitende begroting tot en met 2025, 2026 omslagjaar Het meerjarenbeeld start met de begrotingspositie zoals vermeld in de kadernota 2023. In de raadsvergadering van 30 juni 2022 is de raad geïnformeerd over de gevolgen van de door het Rijk uitgebrachte meicirculaire 2022.

Na deze raadsvergadering hebben zich ook (financiële) ontwikkelingen voorgedaan die verwerkt zijn in deze begroting. Hieronder treft u het meerjarenbeeld aan van de begroting 2023 en een toelichting op de ontwikkelingen na de kadernota 2023.

Tabel Ontwikkelingen meerjarenbegroting Ontwikkelingen meerjarenbegroting 2023-2026 ( bedragen * € 1.000,-/ "-"= nadeel, "+"= voordeel) Omschrijving/ Jaar

2023

2024

2025

2026

Concept Kadernota 2023

-205

762

574

-1353

-1.300

A. Startsaldo begroting 2023 (kadernota 2023)

-205

-538

574

-1.353

1. Overige ontwikkelingen

1.954

2.094

2.574

1.742

1a. Meicirculaire 2022

1.954

2.094

2.574

1.742

-1.263

-1.583

-910

2a. Bijraming jeugdgelden 100%

106

298

178

174

2b. Ontwikkelingen gemeentefonds

751

1.013

1.173

254

2c. Mutatie stelposten

-987

2d. Mutatie kapitaallasten

307

-21

240

242

2e. Verkeersmaatregelen

-80

2f. Energielasten

-107

2g. Kostendekkendheid afval & riool

242

278

397

425

2h. DVO Sociaal Domein

128

2i. DVO I&D

-123

-111

2j. Versterking Sociaal Domein

-91

2k. Rente financiering

-25

-186

-268

-225

2l. Coalitieakkoord

-838

-245

-325

-245

2m. Reserve onderwijshuisvesting

-500

-1.000

-1.500

1.300

2o. Kleine wijzigingen

-46

-145

-229

-286

B. Totaal ontwikkelingen

691

2.137

991

832

Begrotingssaldo 2023-2026 (A + B)

486

1.599

1.565

-521

w.v. Incidenteel

-500

-1.000

-1.500

w.v. Structureel

987

2.599

3.065

-521

Consequentie vervallen beslispunt 4 kadernota

2. Wijzigingen na kadernota

2n. Vrijval incidentele huisvestingslasten Fortgensschool

De raadsbesluiten zijn verwerkt tot en met de raadsvergadering van 7 juli 2022. De in kaart gebrachte ontwikkelingen na de kadernota laten voor 2023 een positief begrotingssaldo zien van € 486.000. Bovenstaande tabel geeft een positief beeld op de ontwikkeling van de gemeentelijke begroting in de jaren 2023 tot en met 2025. Vanaf 2026 slaat dit beeld door terugvallende rijksinkomsten om naar een tekort. Hier staat de gemeente niet alleen in. Alle gemeenten in Nederland hebben hiermee te kampen. De VNG is in onderhandeling met het Rijk over de inkomsten gemeentefonds in 2026. Mogelijk biedt de septembercirculaire hierin straks perspectief. Vooralsnog betekent bovenstaand meerjarenbeeld dat de gemeente de komende jaren wel over voldoende middelen beschikt om incidenteel in te zetten, maar geen ruimte heeft voor beleid met structurele gevolgen. Hieronder worden de verschillende mutaties na kadernota toegelicht.

A. Bijraming jeugdgelden 100 % In de ramingen van de inkomsten uit het gemeentefonds is een inkomsten stelpost opgenomen voor de extra middelen jeugdzorg die gemeente de komende jaren zal ontvangen. De uitspraak op de arbitragezaak die de VNG had aangespannen tegen het rijk heeft ertoe geleid dat het rijk structureel extra middelen beschikbaar moet stellen aan de gemeenten voor de uitvoering van jeugdzorg. Concreet komt dit neer op een structurele toevoeging van € 1,8 miljard aan het gemeentefonds, verminderd met de in die jaren overeengekomen besparingen overeenkomstig de landelijke hervormingsagenda jeugd. Omdat het rijk deze structurele toevoeging nog niet in heeft opgenomen in de meerjarenontwikkeling van het gemeentefonds hebben de financieel toezichthouders richtlijnen opgesteld hoe de gemeenten deze extra inkomsten mogen ramen. Was de richtlijn voor begroting 2022 dat de gemeenten in meerjarenbegroting 20222025 deze inkomsten stelpost nog voor 75% mochten ramen, voor de meerjarenbegroting 2023-2026 is bepaald dat deze voor 100% mag worden geraamd. Tot nog toe is steeds gebleken dat deze middelen in 2022 en 2023 conform deze afspraken zijn toegekend. In het regeerakkoord heeft het Rijk eenzijdig € 500 miljoen aan extra bezuinigingen op de hervormingsagenda opgenomen.

Omdat over deze extra maatregel geen overeenstemming met de VNG was bereikt is bepaald dat het Rijk hiervoor zelf aan de lat staat. Het effect op de begroting is budgettair neutraal, waarbij zowel de inkomsten algemene uitkering als de uitgaven jeugdzorg € 400.000 lager zullen uitpakken. B. Ontwikkelingen gemeentefonds De VNG heeft op 21 juni ingestemd met het voorstel van de fondsbeheerders om het volume-accres gemeentefonds voor de periode 2022-2025 te bevriezen. Daarmee is er ook duidelijkheid over de methode voor het afsplitsen van het deel van het accres voor de compensatie van de loon- en prijsontwikkeling bij gemeenten. In de raming van de meicirculaire 2022 was rekening gehouden met onderbesteding van de rijksbegroting wat zou leiden tot een lager accres in het uitkeringsjaar, de zogeheten "Trap op trap af" systematiek. Daarom was in de ramingen op de accressen een afslag genomen van 20%. Nu de volumeaccressen zijn bevroren speelt dit niet meer. De gemeente loopt hierop geen risico meer, wat de afslag overbodig maakt. Dat leidt tot een positieve bijstelling in de begroting 2023. C. Mutatie stelposten In verband met de verwachte verdere CAO ontwikkeling is de bijbehorende stelpost met € 637.000 verhoogd. Daarnaast wordt ook de stelpost indexatie, bedoeld voor prijsontwikkeling, met € 250.000 opgehoogd om zodoende verdere prijsontwikkelingen op te kunnen vangen.

In verband met stijgende energieprijzen is in deze begroting een aparte stelpost voor energie opgenomen van € 100.000. Dit is aanvullend op de mutaties zoals toegelicht bij energielasten. Deze stelpost is bedoeld ter dekking voor gestegen indirecte energielasten alsmede ter dekking voor verdere stijgingen van directe energielasten. Mogelijk wordt de gemeente nog voor de gestegen inflatie in de inkomsten uit algemene uitkering gecompenseerd bij toekomstige circulaires. D. Mutatie kapitaallasten De begroting 2023 bevat enkele nieuwe investeringen, te weten: het Parkeerdek Hofvliet (€ 140.000), de Brug Tuinderspad (€ 30.000) en de aanschaf van een zogeheten Zijlader (€ 300.000). Daarnaast worden in lijn met de uitwerking van het coalitieakkoord verschillende investeringen doorgeschoven waardoor er een meer realistische investeringsplanning ontstaat. Per saldo hebben deze mutaties een positief effect op de meerjarenraming 2023-2026, om dat al geraamde kapitaallasten doorschuiven in de tijd. E. Verkeersmaatregelen Er wordt extra budget beschikbaar gesteld ter dekking van verkeerskundige aanpassingen en de inhuur van expertise op verkeersbesluiten en andere verkeerskundige vraagstukken. Meer toelichting wordt gegeven in programma 2. F. Energielasten In verband met stijgende energielasten zijn de bijbehorende budgetten met 30 % structureel verhoogd.

G. Structurele kostendekkendheid afval en riool De rioolheffing stijgt in 2023 niet ten opzichte van 2022, de afvalstoffenheffing stijgt met 8 %. Het gemeentelijk beleid t.a.v. de tarieven voor afvalstoffenheffing en riool is 100% kostendekkend. In de begroting is de toerekening van de salariskosten herijkt. Uit de herijking is gebleken dat er meer salariskosten toegerekend moeten worden aan afval en riool en komen er daarmee minder salariskosten ten laste van andere taakvelden. Daarnaast zijn de verwerkingskosten (inclusief BTW) gestegen. Deze hogere BTW kosten maken ook onderdeel uit van het tarief. Omdat de BTW kosten niet alleen onderdeel zijn van het tarief, maar voor de gemeente ook compensabel zijn uit het BTW compensatiefonds heeft dit een positief effect op het begrotingssaldo. Meer toelichting wordt gegeven in bijbehorende taakvelden 7.2 en 7.3 en de paragraaf lokale heffingen. H. DVO Sociaal Domein De gemeente Wassenaar heeft extra opdrachten gegeven aanvullend op de reguliere dienstverleningsovereenkomst (DVO) inzake Sociaal Domein. Dit leidt tot meerwerk. Daarnaast heeft een correctie plaatsgevonden op de toerekening van overheadslasten aan Wassenaar. Beide ontwikkelingen leiden tot een hogere bijdrage van Wassenaar voor de dienstverlening die onze gemeente voor hen verricht. Dit geeft per saldo extra voordeel in de begroting 2023. I.

DVO I&D De dienstverleningsovereenkomst (DVO) met Wassenaar inzake Informatie en Datamanagement is uitgebreid op het gebied van security en additionele onderhoudslasten beveiligingsmiddelen. Dit was nodig om de informatiehuishouding veilig en up to dat te houden. Daarnaast bevat de aangepaste DVO ook kapitaal- en rentelasten voor vervangingsinvesteringen van ICT-werkplekken en infrastructuur. Incidenteel zijn er lasten voor onderhoud aan de Samenhangende Object Registratie (SOR). Zie hiertoe ook de toelichting bij taakveld 0.2. J. Versterking Sociaal Domein Er worden extra middelen (€ 20.000) ingezet om het toezicht op rechtmatigheid rondom WMO en Jeugd te versterken. Een zelfde bedrag wordt structureel ingezet ter versterking van de sociale activering. Daarnaast wordt voor de versterking van de lokale implementatie Participatiewet, armoedebestrijding en re-integratie een bedrag van € 50.000 structureel opgenomen. Meer toelichting wordt gegeven in het programma Sociaal Domein. K. Rente externe financiering Voor de (toekomstige) investeringsopgaven is de gemeente aangewezen op externe financiering. Daarnaast worden aflopende leningen geherfinancierd. Daarbij is sprake van rentestijgingen. Deze ontwikkelingen zorgen voor een toename van de rentelasten in de begroting. L.

Coalitieakkoord Ter uitvoering van het coalitieakkoord worden voor 2023 incidentele budgetten geraamd voor het opstellen van verschillende visies, zoals de woon- en woonzorgvisie, groenvisie en visie Dobbewijk. Daarnaast wordt ook incidenteel geld beschikbaar gesteld ter dekking van onderzoeken, zoals de businesscase gemeentewerf en de mogelijkheid tot integraal bouwen van de Fortgensschool. Tevens zijn er structurele middelen verwerkt voor burgerparticipatie en jongerenwerk. In onderstaande tabel wordt weergegeven hoe de verschillende zaken financieel in de begroting zijn verwerkt.

Tabel Uitgaven coalitieakkoord Omschrijving

2023

Onderzoek Fortgensschool

75.000

Opstellen woonvisie

10.000

Groenvisie

50.000

Woonzorgvisie

50.000

Business case Gemeentewerf

100.000

Actualisatie visie Dobbewijk

25.000

Onderzoek ondernemersfonds

25.000

100.000

80.000

Business case Gemeentehuis

100.000

Sociaal domein

222.500

145.000

Totaal

837.500

245.000

325.000

245.000

Burgerparticipatie Bestuurskracht

2024

2025

2026

M. Reserve onderwijshuisvesting In het kader van de toekomstige opgaven inzake onderwijshuisvesting en ter invulling van het door de raad aangenomen amendement 154, wordt een deel van het positieve begrotingssaldo 2023-2025 ingezet ter voeding van de bestemmingsreserve onderwijshuisvesting. In totaal wordt er in de jaren 2023-2025 € 3 miljoen in deze reserve gestort. Deze nieuwe bestemmingsreserve zal gelijk met deze begroting worden ingesteld. De reserve wordt voor een bedrag van € 3 miljoen gevoed vanuit de positieve begrotingssaldi in de jaren 20232025. N. Vrijval incidentele huisvestingslasten Fortgensschool Op basis van de huidige inzichten zal de nieuwbouw van de Fortgensschool na 2024 worden gerealiseerd. De geraamde incidentele uitgaven van in totaal € 1,3 miljoen voor sloop en tijdelijke huisvesting in 2024 komen daarmee te vervallen en komen ten gunste van het begrotingssaldo. Deze vrijval moet in samenhang worden bezien met de vorming van de reserve onderwijshuisvesting, zoals opgenomen onder M. O. Diverse kleine wijzigingen Naast bovengenoemde mutatie zijn er ook nog verschillende marginale mutaties die van invloed zijn op het begrotingssaldo. Deze worden verder buiten beschouwing gelaten.

Overige ontwikkelingen begroting 2023 Sluitende begroting Het college biedt de raad een structureel en reëel sluitende begroting tot en met 2025, waarbij 2026 geldt als een omslagjaar. De verwachting is dat de komende septembercirculaire meer duidelijkheid zal geven over de rijksmiddelen vanaf 2026. Het college stelt voor om de huidige overschotten in de periode 2023-2025 nog niet nader te besteden. Zodoende biedt dit ruimte aan nog niet of niet geheel in deze begroting verwerkte ambities en opgaven, en kan deze worden ingezet als buffer voor het magere jaar 2026. In de Contourennota financieringssystematiek decentrale overheden wordt door het ministerie van Binnenlandse Zaken geadviseerd om de extra middelen in deze periode in te zetten als tijdelijke financiële buffer.

Vermogenspositie De vermogenspositie wordt onderverdeeld in de volgende onderwerpen: - Eigen vermogen - Vreemd vermogen - Weerstandsvermogen Eigen vermogen Het eigen vermogen is opgebouwd uit de algemene reserves en de bestemmingsreserves. De algemene reserves bestaan uit de concernreserve en de reserve weerstandsvermogen. De concernreserve heeft geen vastgestelde bestemming en is daarmee ook het vrij besteedbare deel van de reserves. De bestemmingsreserves hebben wel een door de raad vastgesteld doel en kunnen alleen voor dat doel worden aangewend, tenzij de bestemming van de reserve wordt gewijzigd door de raad. In het meerjarenperspectief stijgt het eigen vermogen van € 31,9 miljoen in 2022 naar € 32,3 miljoen in 2026. In de toelichting op het meerjarenperspectief (in de financiële begroting) is een overzicht opgenomen van alle reservemutaties. In de bijlage 'Reserves en Voorzieningen' treft u een overzicht aan van alle algemene- en bestemmingsreserves. De solvabiliteitsratio geeft de verhouding weer van het eigen vermogen als onderdeel van het totale vermogen. De solvabiliteitsratio bedraagt over 2022 35,7%. Dit betekent dat 35,7% van het gemeentebezit met eigen vermogen gefinancierd is, wat volgens VNG-normen matig is. De ratio van 30,2% in 2026 wordt nog steeds aangemerkt als matig.

Hierbij dient men zich te realiseren dat de resterende 64,3% voor 29,1% bestaat uit lang aangetrokken geldleningen. De rest bestaat uit door de raad ingestelde voorzieningen voor de bekostiging van toekomstige lasten (voor bijv. onderhoud van de openbare ruimte) en uit exploitatie-gerelateerde posten zoals crediteuren en andere nog te betalen bedragen. Tabel Solvabiliteitsratio 2022-2026 (bedragen * € 1.000) Prognose per 31 december

2022

2023

2024

2025

2026

Eigen vermogen (A)

31.881

31.267

31.416

32.581

32.296

Totaal vermogen (B)

89.293

97.314

99.345

100.356

107.003

Solvabiliteitsratio (A/B)

35,7%

32,1%

31,6%

32,5%

30,2%

Vreemd vermogen Het vreemd vermogen is opgebouwd uit de voorzieningen en de schulden. Voorzieningen De stand van de voorzieningen bedraagt per 1 januari 2023 € 13,6 miljoen en is na vier jaar tijd gedaald naar € 13,0 miljoen. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen en bijlage 2. Schulden De schulden van de gemeente Voorschoten bestaan uit langlopende en kortlopende geldleningen. Op de langlopende geldleningen wordt jaarlijks afgelost. Binnen de integrale financiering zal Voorschoten per 1 januari 2023 naar verwachting voor € 26,0 miljoen aan langlopende geldleningen en € 5,4 miljoen aan rekening courant aangetrokken hebben. De netto schuldquote per 1 januari 2023 is 40,9%, neemt in 2023 toe tot 54,6% en eindigt eind 2026 op 69,7%. Eind 2026 bedraagt de omvang van de lang aangetrokken financiering naar verwachting ca. € 43,5 miljoen. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Financiering. In de Nota schuldenbeheersing is afgesproken de omvang van de totale schuld, dus de lange én korte schuld, niet meer te laten oplopen dan 130% netto schuldquote. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Financiering.

Weerstandsvermogen De verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde capaciteit ten opzichte van de jaarrekening 2021 is verslechterd. Bij de jaarrekening 2021 was deze 5,9 en bij de begroting 2023 geldt een score van 3,3. De huidige omvang van de reserve Weerstandsvermogen staat op dit moment op € 4,0 miljoen en is daarmee nog te laag ten opzichte van de verwachte benodigde € 5,2 miljoen. Bij de Najaarsnota van 2022 wordt de reserve verhoogd om wel voldoende te zijn.

Beleidsbegroting

Recapitulatie Tabel Recapitulatie Programma's

Begroting

2023

2024

2025

bedragen x € 1.000 "-"=nadeel/"+"= voordeel )

Begroting 2026

baten

lasten

saldo

baten

lasten

saldo

baten

lasten

saldo

baten

lasten

saldo

P0 Bestuur en ondersteuning

574

-6.626

-6.051

574

-6.443

-5.869

574

-6.409

-5.835

574

-6.378

-5.803

P1 Veiligheid

218

-2.171

-1.953

218

-2.171

-1.953

218

-2.157

-1.939

218

-2.157

-1.939

P2 Verkeer en vervoer

150

-3.346

-3.196

150

-3.675

-3.525

150

-3.710

-3.560

150

-3.756

-3.606

P3 Economie

-554

-511

-416

-373

-396

-353

-396

-353

P4 Onderwijs

472

-2.406

-1.933

389

-2.198

-1.808

391

-2.198

-1.806

393

-2.197

-1.804

P5 Sport, cultuur en recreatie

1.033

-6.358

-5.325

1.058

-6.320

-5.262

1.083

-6.621

-5.538

1.098

-6.622

-5.525

P6 Sociaal Domein

5.473

-24.322

-18.849

5.473

-24.113

-18.640

5.562

-23.780

-18.218

5.565

-23.914

-18.349

P7 Volksgezondheid en milieu

8.075

-8.294

-219

8.151

-8.259

-108

8.285

-8.367

-82

8.383

-8.444

-61

P8 Wonen en bouwen

2.991

-4.435

-1.444

5.955

-7.363

-1.408

3.610

-5.012

-1.402

653

-2.032

-1.379

Totaal programma's

19.030 -58.512 -39.482

22.011

19.917 -58.650 -38.733

17.076

Algemene dekkingsmiddelen

48.680

-926

47.754

50.046

-1.116

48.931

50.844

-1.196

49.648

47.415

-1.217

46.198

Overhead

3.895

-12.269

-8.375

3.640

-11.850

-8.210

3.640

-11.799

-8.159

3.640

-11.798

-8.158

-26

71.604 -71.733

-128

75.697

-73.949

1.748

74.400 -71.670

2.730

68.131

-68.937

-806

Heffing vennootschapsbelasting Onvoorzien Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Geraamde resultaat

1.135

-60.957 -38.946

-520

615

871

-1.020

-149

72.739 -72.253

486

76.568

-74.969

1.599

355

-55.896 -38.820

-1.520

-1.165

306

-20

285

74.755 -73.190

1.565

68.436

-68.957

-521

* De Algemene dekkingsmiddelen (taakveld 0.5, 0.61, 0.62, 0.64, 0.7 en taakveld 3.4), de overhead (taakveld 0.4), de heffing vennootschapsbelasting (taakveld 0.9) en het bedrag voor onvoorzien (taakveld 0.8 alleen bedrag onvoorzien) zijn in deze tabel apart zichtbaar gemaakt en met regels onder het totaal van programma's opgenomen. De bedragen van deze taakvelden behoren bij programma 0 en programma 3 en zijn in deze tabel anders dan in de overige tabellen in deze begroting in mindering gebracht op de bedragen in te tabelregel van programma 0 en programma 3. Door reserves op te bouwen (doteren) en weer in te zetten (onttrekken) zorgt de gemeente dat middelen na goedkeuring door de raad, beschikbaar zijn voor het behalen van haar doelstellingen.

P0 Bestuur en ondersteuning

Wat willen we bereiken ? De ambitie is vijf sterren dienstverlening. De dienstverlening is duidelijk, tijdig, klantgericht en toegankelijk. De komende jaren richten we ons op het optimaliseren en stimuleren van de digitale dienstverlening; Voorschoten is een zelfstandige gemeente met haar eigen bestuur en eigen agenda. Het college werkt constructief samen met de gemeenten uit de Leidse Regio en met Wassenaar en Leidschendam-Voorburg; Inwoners herkennen zich in het Voorschotense bestuur. De bestuursstijl is betrouwbaar, open en transparant. Daarom komt beleid zoveel mogelijk tot stand in samenspraak met inwoners en hun vertegenwoordigers. Wij stimuleren hierbij het particulier initiatief en scheppen zoveel mogelijk de randvoorwaarden om deze initiatieven mogelijk te maken; Kernwoorden bij de aanpak zijn een integrale en strategische benadering van al het gemeentelijk bezit en het vergroten van het inzicht in de financiële resultaten ervan. Daarbij is de aanpak gericht op de uitgangspunten dienstverlenend (in- en extern) en flexibel.

Wat gaan we daarvoor doen ?

0.1 Bestuur Belangrijkste ontwikkelingen 2023 • •

De ontvlechting is afgerond. De basis van de organisatie is zoveel mogelijk op orde gebracht.

Belangrijkste resultaten 2023 • •

We werken efficiënter en effectiever. We werken dichter bij de inwoner.

Toelichting 1.

Evalueren van bestuurskracht

In 2016 heeft BMC een bestuurskrachtonderzoek uitgevoerd in Voorschoten. Inmiddels zijn we zes jaar verder. We vinden het zinvol om op eigen initiatief de thermometer nog eens in de bestuurlijke situatie te steken. Hiertoe zal in 2023 en 2025 onderzoek worden gedaan. De oplevering van deze evaluaties zijn voorzien in het derde kwartaal van 2023 en 2025. We moeten duidelijkheid hebben welke onderwerpen we willen belichten en over de opzet van het onderzoek. Verschillende scenario’s zijn denkbaar, van een brede tot een smalle vraagstelling, van officiële meting tot gesprekken en evaluatie met inwoners en/of organisaties met wie de gemeente samenwerkt. De burgemeester gaat graag met het college en (het presidium van) de raad in gesprek over de keuzes hierin en over hoe we dit onderzoek naar bestuurskracht willen vormgeven. 2.

We onderzoeken waar we meer kunnen samenwerken

We maken duidelijke afwegingen over welk beleid in Voorschoten te maken is en voor welk beleid we gebruik willen maken van de regionale denk- en organisatiekracht. We gaan meer samenwerken dan we momenteel doen. Daarbij gaan we de mogelijkheden onderzoeken om op bepaalde bedrijfsonderdelen de uitvoering elders te organiseren. Om de inwoner zo goed mogelijk te kunnen bedienen vinden we het belangrijk dat we bestuurlijk zelfstandig blijven, met als voorwaarde dat we regionale samenwerking goed organiseren. In de eerste plaats richten wij ons bij deze regionale samenwerking tot de Leidse regio. Onze lokale economie is

onderdeel van de regionale economie en kun je niet los van elkaar zien. We blijven de komende jaren actief regionaal samenwerken om gezamenlijke economische uitdagingen te lijf te gaan. Onze focus in de regionale samenwerking ligt op de thema’s bedrijventerreinen, arbeidsmarkt, onderwijs en ondernemerschap. Omklappen Sociaal Domein In het kader van het omklappen sociaal domein Leidse regio Voorschoten gaat het verder onderzoek naar en/of het overbrengen van taken Wmo, jeugd en W&I door. Dit vraagt middelen en hiertoe worden voor Wmo onder het programma 6 sociaal domein taakveld Wmo en voor jeugd en W&I te zijner tijd apart voorstellen gedaan. Budget voor omklappen staat onder programma 6 sociaal domein taakveld jeugd opgenomen. 3. Basis op orde en verbeteringsslag De gemeente Voorschoten heeft sinds september 2021 weer een eigen gemeentelijke organisatie. We willen tevens meer van buiten naar binnen werken en zo nog meer de inwoners betrekken bij het maken van beleid. De vorige periode zijn we hiermee bezig geweest. Dit willen we graag voortzetten. De ambtelijke organisatie neemt een dienstverlenende houding aan, die van ja mits: dienstbaar, innovatief, oplossend met een lerende cultuur. Deze cultuuromslag meten we doorlopend. We maken een verbeteringsslag in het afhandelen van emails, brieven en telefoontjes, handhaving en de controle daarop.

Klachten handelen we snel af en doen dit liever in gesprek dan via papier. We willen graag de inwoners op een kwalitatief hoog serviceniveau kunnen bedienen. Die verbeterde dienstverlening heeft tijd nodig en gaat soms met vallen en opstaan. We streven naar verdere verbetering van efficiency en effectiviteit van de eigen organisatie. Invoering Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet is wederom uitgesteld. Eerder zou deze worden ingevoerd in januari 2022. De nieuwe peildatum is nu 1 januari 2023 geworden. Tegen die tijd moeten we aangesloten zijn op het landelijke digitale stelsel Omgevingswet, moeten processen en systemen zijn aangepast om een omgevingsvergunning binnen 8 weken af te kunnen geven, zijn structurele kosten door de Omgevingswet vanaf 1-1-2023 in de P&C cyclus meegenomen en zijn werkafspraken met (keten)partners gemaakt. Indien deze werkafspraken tot extra kosten leiden die niet via de generieke bijdrage kunnen worden afgedekt dan zal dit aan de gemeenten worden doorberekend. Participatie We vinden het heel belangrijk om niet meer beleid van achter het bureau te maken, maar om in contact te treden met de Voorschotenaren en samen het beleid vorm te geven. We denken daarbij van buiten naar binnen. Het initiatief ligt daarbij niet meer altijd automatisch bij de gemeente maar kan ook komen vanuit onze inwoners.

Dan kunnen we dus ook als gemeente faciliteren of op andere manieren aansluiten. Aansluitend bij het vraagstuk kijken we welke vorm van participatie aansluit, dit kunnen gesprekken zijn met inwoners, bewonersavonden, vragenlijsten of andere manieren van betrokkenheid. Daarin willen we ook vernieuwend zijn en willen we zorgen dat de vorm van participatie past bij het doel. We zorgen voor een goed ingericht digitaal platform, waardoor het nog makkelijker kan zijn om inwoners te betrekken. Ook willen we onze medewerkers beter opleiden, zodat zij nog beter in staat zijn om te werken met allerlei vormen van participatie. Vervangen stoelen raadzaal De stoelen in de raadzaal zijn aan het einde van hun levensduur en dienen vervangen te worden. De kosten voor het vervangen van de stoelen in 2023 worden geraamd op € 70.000 en gaan vanaf 2024 zorgen voor kapitaallasten. De andere benodigde vernieuwingen in de raadzaal worden in 2023 verder uitgewerkt en de bijbehorende financiën worden verwerkt in de kadernota 2024.

Wat gaan we daarvoor doen ?

0.2 Burgerzaken Belangrijkste ontwikkelingen 2023 •

•

Een belangrijk uitgangspunt in de dienstverlening blijft digitaal waar het kan en persoonlijk waar het nodig is. De aandacht voor identiteitsfraude blijft belangrijk bij Burgerzaken. Aandacht voor adresfraude in het kader van ondermijning en de aanpak adreskwaliteit blijven ook van groot belang. Op 15 maart 2023 zijn er Provinciale Statenverkiezingen en die van de Waterschappen.

Belangrijkste resultaten 2023 •

• •

Wij verbeteren de dienstverlening aan inwoners en bedrijven continue op basis van de uitkomsten van de peilingen in 2020 en de continue feedback die wij vragen. We werken door aan de realisatie van de Samenhangende objectenregistratie. Goed verlopen verkiezingen, voor de Provinciale Staten en de Waterschappen, waarbij toegankelijkheid een aandachtspunt blijft.

Toelichting Nieuwe gemeentelijke organisatie, “van buiten naar binnen” Er wordt hard gewerkt aan het bouwen en stroomlijnen van de eigen Voorschotense organisatie. Bereikbaarheid van de gemeentelijke organisatie voor de inwoners, organisaties en ondernemers is erg belangrijk, vandaar dat is gekozen voor een platte organisatiestructuur: dicht bij de inwoners en opgavegericht. Dit willen we ook tot uiting laten komen in de manier waarop we de dienstverlening vormgeven. Een belangrijk uitgangspunt in de dienstverlening is nog steeds digitaal waar het kan en persoonlijk waar het nodig is. We gaan meer kijken naar wat inwoners nodig hebben en door van buiten naar binnen te werken halen we op wat inwoners prettig en eenvoudig vinden. Dit betekent efficiënte en effectieve processen of het nu om een gehandicaptenparkeerkaart gaat of een vergunning. De dienstverlening is het visitekaartje van de gemeente. De gemeente Voorschoten staat voor vakkundigheid, betrouwbaarheid en eenvoud. Het is voor ons belangrijk dat de ambtenaren van Voorschoten een gezicht hebben bij de inwoners, maar natuurlijk ook andersom. Elkaar ontmoeten geeft een samengevoel. Er is een onderzoek geweest met betrekking tot de reactietijd en telefonische bereikbaarheid. Die was niet voldoende, er wordt hard aan gewerkt om hier de service te verbeteren.

Recente ontwikkelingen De aandacht voor identiteitsfraude blijft belangrijk bij Burgerzaken. Aandacht voor adresfraude in het kader van ondermijning en de aanpak adreskwaliteit per 2023 zijn ook van groot belang. Op 15 maart 2023 vinden de Provinciale Statenverkiezingen en die van de Waterschappen plaats. Uitkomsten burgerpeiling Wij verbeteren de dienstverlening aan inwoners en bedrijven continue op basis van de uitkomsten van de burgerpeilingen die in 2020 hebben plaatsgevonden, daarnaast vragen we continue feedback. Met name op gebied van de relatie en samenwerking met ondernemers is nog veel te winnen. Ondernemers voelen zich weinig betrokken bij de gemeente en haar (beleids)initiatieven. De regeldruk wordt in de gemeente als hoog ervaren. In de nieuwe Economische Agenda worden flexibelere bestemmingsplannen opgenomen, waarbij meer functiemenging mogelijk wordt ten aanzien van het centrumgebied. Dit draagt mogelijk bij aan de vermindering van de ervaren regeldruk. Er zal met een bredere vertegenwoordiging van ondernemers in gesprek worden gegaan. Het is belangrijk de expertise en input van inwoners en ondernemers te benutten via korte lijnen. De gemeente Voorschoten maakt keuzes over wat ze wel en niet doet.

Dienstverlening De gemeente Voorschoten streeft naar een tijdige, duidelijke en vraaggerichte dienstverlening. Op basis van de uitkomsten van de burgerpeiling en ondernemerspeiling voeren wij verbeteringen door evenals op basis van de dagelijkse feedback op alle dienstverlening. De ontwikkelingen op het gebied van dienstverlening gaan snel en de verwachtingen van inwoners en ondernemers nemen toe op dit vlak. Inwoners en ondernemers verwachten dezelfde handige nieuwe technologieën en service van de private dienstverlener, óók van de gemeente. De digitale dienstverlening sluit hier waar mogelijk op aan. Er is een projectleider dienstverlening aangesteld die hier uitvoering aan moet geven. Het is belangrijk hierbij aandacht te houden voor de inwoners die minder digitaal vaardig zijn. De mogelijkheden voor een chat-functie worden onderzocht. De gemeente blijft goed bereikbaar via het telefoonnummer 14071 en natuurlijk kunnen inwoners die dat willen langs komen op het gemeentehuis voor hun producten en diensten. De gemeente Voorschoten heeft de ambitie om de dienstverlening naar de inwoner te verbeteren, onderdeel hiervan is de digitaliseringsslag. Momenteel kunnen inwoners van Voorschoten de verlenging van hun rijbewijs digitaal aanvragen. In de toekomst zullen meer producten digitaal geleverd kunnen worden wat het proces voor de inwoner eenvoudiger maakt.

Uiteindelijk zal dit zorgen voor een betere dienstverlening aan de inwoner. Burgerzaken Een ontwikkeling als de introductie van de digitale identiteit (E-ID) voor de identiteitsvaststelling geeft aan hoe het werk verandert voor de medewerkers van burgerzaken. De complexiteit van vraagstukken neemt toe evenals de verwachtingen van inwoners. De medewerkers worden ondersteund onder andere middels training en opleiding om op deze ontwikkelingen te kunnen inspelen. Adresfraude Het team basisregistratie personen haakt aan bij de aanpak van adresfraude via de projectleider Landelijke aanpak adreskwaliteit (LAA). Vanuit de LAA krijgt de gemeente signalen die wijzen op verkeerde adresregistraties. Via het Informatieknooppunt van LAA vindt een analyse plaats en daarna kan onderzoek door de gemeente plaatsvinden. Huisbezoeken maken onderdeel uit van het onderzoek. Hiervoor worden toezichthouders aangewezen door de gemeente Voorschoten. Op basis daarvan vindt correctie plaats in de BRP. Dit betekent dat rijksdiensten daarna de dienstverlening voor die bewoner waar nodig kunnen aanpassen, zoals een huurtoeslag, studiefinanciering of uitkering. Samenhangende objectenregistratie Vorig jaar is gestart met doorontwikkeling in samenhang van de geo-basisregistraties (DiS Geo). Doelstelling daarvan is meer samenhang te creëren in de geo-informatie infrastructuur.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Duivenvoorde&id=83476aea-a791-43fa-900a-676f28623a46