Bijlage 1. Programmabegroting 2022
Tekst van het document
Colofon
Uitgave Gemeente Voorschoten Postbus 393 2250 AJ Voorschoten Inlichting: gemeente@voorschoten.nl
Oktober 2021
2
Inhoudsopgave
Algemeen ........................................................................................................................................... 4 Inleiding ......................................................................................................................................... 5 Leeswijzer ...................................................................................................................................... 8 Infographic ................................................................................................................................... 10 Financiële samenvatting ............................................................................................................... 11 Exploitatie ...................................................................................................................................... 11 Vermogenspositie ........................................................................................................................... 19 Beleidsbegroting ................................................................................................................................ 21 Recapitulatie .................................................................................................................................
22 P0 Bestuur en ondersteuning ........................................................................................................ 23 P1 Veiligheid ................................................................................................................................. 41 P2 Verkeer en vervoer .................................................................................................................. 46 P3 Economie ................................................................................................................................. 49 P4 Onderwijs ................................................................................................................................ 55 P5 Sport, cultuur en recreatie ....................................................................................................... 61 P6 Sociaal Domein ........................................................................................................................ 71 P7 Volksgezondheid en milieu ...................................................................................................... 90 P8 Wonen en bouwen .................................................................................................................
100 Paragrafen .......................................................................................................................................107 Paragraaf Lokale heffingen ......................................................................................................... 108 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................. 117 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................... 126 Paragraaf Financiering ................................................................................................................ 133 Paragraaf Bedrijfsvoering ........................................................................................................... 140 Paragraaf Verbonden partijen ..................................................................................................... 142 Inleiding ..................................................................................................................................... 142 Overzicht verbonden partijen ..................................................................................................... 143 Paragraaf Grondbeleid ................................................................................................................
157 Paragraaf Bezuinigingen, taakstellingen en ombuigingen........................................................... 159 Financiële begroting ..........................................................................................................................161 Toelichting baten en lasten..............................................................................................................163 Toelichting meerjarenperspectief .....................................................................................................163 Incidentele baten en lasten ........................................................................................................ 166 Mutaties reserves per programma .............................................................................................. 169 Bijlagen ...........................................................................................................................................171 Nieuw beleid per programma ...................................................................................................... 172 Algemene uitkering uit het gemeentefonds ................................................................................ 173 Investeringen .............................................................................................................................
180 Subsidies .................................................................................................................................... 182
3
Algemeen
4
Inleiding 2022 De opbouw van de eigen gemeentelijke organisatie: de basis op orde en van buiten naar binnen
Laatste begroting coalitieperiode 2018-2022 Deze begroting is de laatste van deze raadsperiode en weerspiegelt de ambities die we het komende jaar willen waarmaken. Met een eigen organisatie willen we opgavegericht, samen met onze inwoners en organisaties werken aan een bruisend en aantrekkelijk dorp. We doen dit tegen de achtergrond van onzekerheden. We houden er in de begroting opnieuw rekening mee dat we minder geld gaan krijgen van het Rijk voor de uitvoering onze taken (herziening gemeentefonds). Bij ambities moet we daar dus rekening mee houden. Voor kostenbeheersing bij Jeugd en WMO hebben we maatregelen getroffen. Ook is onzeker of en hoe Corona opnieuw de kop zal opsteken. Tegelijk is het goed om te zien hoeveel veerkracht onze inwoners en organisaties hebben laten zien in de afgelopen, soms moeilijke, periode.
Voorschoten heeft weer eigen ambtelijke organisatie Voorschoten heeft vanaf 1 september 2021 weer een eigen gemeentelijke organisatie. In het gemeentehuis van Voorschoten werken de medewerkers volledig aan onze eigen opgaven in het belang van onze inwoners en ons dorp. De afstand tussen medewerkers en bestuurders wordt daardoor kleiner. Ook gaan we met de huisvesting van de Voorschotense ambtenaren aan de slag. We werken aan het op orde brengen van de basis en doen dit met in het achterhoofd onze kernwaarden vakkundig, betrouwbaar en in eenvoud. We willen zorgen voor duidelijkere werkprocessen, zowel binnen als buiten de organisatie.
Bouwen en wonen We willen aan het einde van deze raadsperiode de planvorming afgerond hebben voor 500 tot 600 woningen op de locatie Intratuin, Starrenburg, Segaar Arsenaal, Huize Bijdorp en enkele kleinere locaties. Voor het centrum komt er een visie op de gewenste stedenbouwkundige ontwikkeling, als basis voor diverse bouwprojecten. We bouwen voor elke portemonnee met als doelstelling 25% sociaal en 20% middenhuur. Daarbij hebben we veel aandacht voor starters en ouderen, maar ook het voorzien in voldoende groen en het voldoen aan de duurzaamheidseisen. Met nieuwe instrumenten, zoals de doelgroepenverordening, willen we meer garanties bieden dat wat sociaal is ook sociaal blijft. Op 1 juli 2022 zal naar verwachting de nieuwe Omgevingswet gaan werken die tot minder vergunningplicht en een snellere afgifte van omgevingsvergunningen zal leiden. Dit moet daarnaast leiden tot een integrale aanpak van onze omgeving. Ook zal de eigen rol van initiatiefnemers en inwoners groter worden. De invoering is met een plan voorbereid en zal de komende jaren stap voor stap zijn beslag krijgen.
Voorschoten wordt steeds duurzamer De Gemeente Voorschoten is op weg naar energieneutraal in 2050. Samen met de inwoners en stakeholders ligt er hiervoor een ambitieus plan. Er zijn duidelijke opgaven waarin verantwoordelijke projectleiders ook de participatie en communicatie hebben weergegeven. Dit past binnen onze nieuwe werkwijze, van inwoners nóg meer betrekken en van buiten naar binnen denken. Voor bestaande bouw is verduurzaming besproken met de eigenaren en bewoners. Alle nieuwe projecten moeten duurzaam zijn, halve oplossingen worden niet geaccepteerd.
5
Voorschoten wil blijven samenwerken in regio We willen samenwerken in de regio als we taken niet alleen kunnen uitvoeren of waar samenwerking meerwaarde heeft. Er wordt door Voorschoten nu al veel samengewerkt in de regio op verschillende schaalniveaus. Op Holland Rijnland-niveau, in de Leidse regio, Hollands Midden, Haaglanden en LeidschendamVoorburg en Wassenaar. We willen de focus op de Leidse regio en Holland Rijnland continueren, maar zijn wel kritisch op de kosten en producten. We willen dat strategische plannen zoals de regionale omgevingsagenda of de mobiliteitsagenda in nauwere samenwerking met de gemeente worden gemaakt en voldoende tijd laten voor echte beïnvloeding. Tegelijk willen we onze eigen rol effectiever maken via het project “grip op samenwerking”. Er zijn de afgelopen tijd diverse stappen gezet waar het gaat om het ”omklappen” van het sociaal domein van de Haagse regio naar de Leidse regio.
Goede voorzieningen op dorpse schaal Voorschoten scoort qua woonaantrekkelijkheid heel hoog. Naast goede woningen en woonomgeving dragen maatschappelijke en culturele voorzieningen daar aan bij. Een belangrijk speerpunt, volgend uit de nieuwe centrumvisie in combinatie met economische agenda, is om het centrum bruisend en levendig te houden. Hier zetten we op in door onder andere de nieuwe centrummanager in te zetten, onze dienstverlening te verbeteren en ondernemers te ondersteunen bij het realiseren van goede ideeën die bijdragen aan de doelstellingen uit de agenda. Ook een multifunctionele accommodatie voor culturele en maatschappelijke activiteiten, waarvoor de eerste besluiten zijn genomen, zal hier aan bijdragen. Dit is nog wel afhankelijk van keuzes die de raad hier in 2021 over maakt.
Meer taken bij gemeenten De afgelopen jaren zijn er veel taken van het Rijk bij de gemeenten komen te liggen. Hierbij zijn helaas vaak rijksbijdragen achtergebleven. De decentralisatie van de jeugdzorg, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen zijn daar een voorbeelden van.
Kostenbeheersing jeugd De gemeentelijke uitgaven aan jeugdzorg zijn ook dit jaar weer enorm gestegen. Dit is een probleem waar veel gemeenten mee worstelen. Het gevolg daarvan is dat misschien andere beleidsvelden minder aandacht krijgen dan ze verdienen. Voorschoten houdt hier de lijn aan van normaliseren en demedicaliseren en het versterken van de toegang tot jeugdzorg. Het is belangrijk om de kosten weer beheersbaar te krijgen. Extra rijksgelden Jeugd Op 2 juni 2021 zijn afspraken gemaakt tussen Rijk en VNG over een Hervormingsagenda voor het Jeugdstelsel. Deze afspraken volgen op de arbitrage-uitspraak van de Commissie van Wijzen. Als onderdeel van de afspraken komt er voor het jaar 2022 een bedrag van € 1,3 miljard extra beschikbaar, bovenop de eerder toegezegde € 300 miljoen. Voor de gemeente Voorschoten betekent dit vanaf 2022 extra middelen van ca. € 1.280.000, waarvan € 280.000 wordt gestort in een stelpost Hervormingsagenda Jeugd. Over de structurele bekostiging vanaf 2023 moet het kabinet nog een besluit nemen. Vanuit de koepels (IPO en VNG) is erop aangedrongen, dat gemeenten in hun meerjarenbegroting wel alvast rekening kunnen houden met extra structurele middelen vooruitlopend op de definitieve besluitvorming door het kabinet. In gezamenlijkheid hebben het Rijk, IPO en VNG hierover nu afspraken gemaakt. Concreet betekenen de afspraken dat gemeenten
6
vanaf 2023 75% van de toegezegde extra middelen in hun meerjarenbegroting mogen opnemen als stelpost. Ook de provinciale toezichthouders merken deze middelen - in de lijn van de eerder toegestane € 300 miljoen – aan als structureel dekkingsmiddel. Voor Voorschoten wordt vanaf 2023 rekening gehouden met ca € 874.000 aan extra rijksmiddelen Jeugd. Uiterlijk 31 december 2021 zal het Rijk de gemeenten informeren over de definitieve hervormingsagenda. Dit kan leiden tot nieuwe maatregelen, waartoe met de vorming van de stelpost al geld wordt gereserveerd. Onze verwachting is, dat de door ons voorgestelde maatregelen in lijn zullen liggen van de landelijke.
Participatie De Gemeente Voorschoten heeft ambitieuze doelen. Deze kunnen we alleen samen met de inwoners en stakeholders bereiken. Voor de verschillende opgaven nemen de projectleiders en beleidsadviseurs de participatie en communicatie component mee. De medewerkers worden steeds bewuster van hun eigen rol om de samenleving te betrekken. De afdeling duurzaamheid loopt hiermee voorop en maakt al gebruik van een participatiekompas. Dit is een methodiek in de vorm van een stappenplan wat ons richting geeft welke participatie-activiteiten passen per opgave en per fase in het proces van een opgave. Voor bouwprojecten wordt de bestaande aanpak langs deze methode vernieuwd. Participatie is ook onderdeel van de invoering van de Omgevingswet per 1 juli aanstaande. Andere afdelingen en medewerkers volgen hierin om deze werkwijze ook toe te passen.
Tot slot Het is van groot belang om Voorschoten financieel stabiel en gezond te houden. We doen daar alles aan wat in onze macht ligt, los van factoren waar we niet altijd invloed op hebben. Zo kunnen we Voorschoten sterk houden en voorbereiden op een duurzaam vooruitstrevende toekomst.
7
Leeswijzer De programmabegroting bestaat uit een beleidsbegroting en een financiële begroting.
De beleidsbegroting is opgebouwd uit een programmaplan en de verplichte paragrafen.
In het programmaplan is het beleid in Voorschoten op hoofdlijnen opgenomen, met het geld , inclusief de toelichtingen, dat we daarvoor beschikbaar hebben. De paragrafen richten zich op de beheeraspecten zoals bedrijfsvoering, weerstandsvermogen, kapitaalgoederen, lokale heffingen, grondbeleid en de paragraaf bezuinigingen, taakstellingen en ombuigingen. De financiële begroting gaat vooral in op de financiële positie van onze gemeente. Hierin is het totale financiële overzicht opgenomen. Dit bestaat uit de door de raad vastgestelde kaders, het algemene financiële beeld en het overzicht van de baten en lasten. De opbouw van de beleidsbegroting en de financiële begroting lichten we hieronder toe. Beleidsbegroting Op grond van artikel 8 van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) bevat de beleidsbegroting: a. b. c. d. e.
De te realiseren programma's; Een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen; Een overzicht van de kosten van overhead; Het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting; Het bedrag voor onvoorzien.
In de programma’s is opgenomen welke maatschappelijke doelen we nastreven en per taakveld wat de belangrijkste ontwikkelingen zijn en wat het belangrijkste resultaat is. Per taakveld is daarnaast een inhoudelijke toelichting opgesteld voor het begrotingsjaar en volgende jaren. De beleidsindicatoren geven een indicatie van de gewenste maatschappelijke effecten. De totaalramingen per taakveld en programma en de cijfermatige vergelijking per taakveld is opgenomen aan het eind van het programma. Naast het programmaplan bevat de beleidsbegroting de wettelijk verplichte paragrafen. In de tabel hieronder staan deze vermeld. Tabel Paragrafen Paragraaf 1. Lokale heffingen
2. Weerstandsvermogen en Risicobeheer
Inhoud Ontwikkelingen op het gebied van de belastingen en heffingen. Per heffing geven wij aan wat het beleid is en op welke wijze het tarief tot stand is gekomen. Ook geven wij inzicht in de (geraamde) opbrengsten. Financiële gezondheid van de gemeente De paragraaf geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om financiële risico’s op te vangen.
8
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen
7. Grondbeleid
8. Bezuinigingen, taakstellingen en ombuigingen
Beleid ten aanzien van het beheer van kapitaalgoederen. Dit zijn onder andere onderhoud en vervanging van openbaar groen, wegen, riolering, openbare verlichting, verkeerslichtinstallaties en -borden, watergangen (waarvoor de gemeente een onderhoudsverplichting heeft) en civiele kunstwerken. Ontwikkelingen en keuzes in het financieringsbeleid. De wijze waarop de gemeente met de bedrijfsvoeringstaken omgaat. Een overzicht van alle verbonden partijen. Verbonden partijen zijn organisaties waarin de gemeente een financieel én een bestuurlijk belang heeft. Visie van de gemeente op het grondbeleid. Licht de wijze waarop het grondbeleid ten uitvoer wordt gebracht toe en de prognose van de resultaten van grondexploitaties, winstneming en verloop van reserves. Een overzicht van de bezuinigingen in 2022-2025 die in de ramingen zijn verwerkt. De bezuinigingen, taakstellingen en ombuigingen die in deze begroting opgenomen zijn, staan expliciet vermeld in deze paragraaf. Hierdoor kunnen deze onderwerpen goed worden gemonitord.
9. Rechtmatigheid Financiële begroting Naast de programma’s en de paragrafen uit de beleidsbegroting kent de programmabegroting een financiële begroting. Volgens de voorschriften uit de BBV moet daarin opgenomen worden:
a.
Het overzicht van baten en lasten en de toelichting;
b.
De uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting;
c.
De bijlage met het overzicht van de geraamde baten en lasten per taakveld.
Bij het onderdeel financieel meerjarenbeeld 2022-2025 wordt een meerjarenoverzicht gepresenteerd van baten en lasten. In dit overzicht zijn de gevolgen van nieuw beleid en bezuinigingen integraal verwerkt. In de programmatoelichtingen zijn de concrete maatregelen toegelicht.
Bijlagen In de begroting zijn de volgende bijlagen opgenomen: -
Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4 Bijlage 5
Nieuw beleid per programma Algemene uitkering uit het gemeentefonds Reserves en voorzieningen Investeringen Subsidies
Disclaimer: In het document worden de financiële tabellen automatisch gegenereerd, waardoor er afrondingsverschillen in cijfers kunnen voorkomen.
9
Infographic
10
Financiële samenvatting
Exploitatie Inleiding Uit de voorliggende begroting blijkt een overschot voor 2022 van € 451.000. Dat overschot is het gevolg van extra rijksmiddelen voor jeugdzorg en vanuit de meicirculaire, alsmede door het pakket maatregelen dat wij zelf voorstellen om de kosten te beheersen. Dat overschot is ook nodig om een aantal nog niet of niet geheel in deze begroting verwerkte ambities in te vullen, zoals de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed en de huisvesting van de nieuwe organisatie.
Het meerjarig beeld van de begroting van Voorschoten is positief, maar blijft kwetsbaar door externe, moeilijk te beïnvloeden risico’s zoals jeugdhulp, de herijking van het gemeentefonds en effecten van de coronacrisis. De meerjarig kwetsbare financiële positie betekent dat de gemeente Voorschoten haar ambities met beperkte middelen moet realiseren, dan wel die ambities naar beneden moet bijstellen en/of temporiseren. Over een aantal ambities kan vanzelfsprekend pas een besluit worden genomen als de claim duidelijk is en als er meer zekerheid ontstaan is over de mate waarin herijking van het gemeentefonds onze structurele financiële ruimte verkleint. Naar verwachting ontstaat daarover in december/januari meer zekerheid.
Belangrijke ontwikkelingen Bij de gemeente Voorschoten speelt een groot aantal ontwikkelingen waarvan de financiële consequenties nog onzeker zijn. Een deel betreft ambitie en een deel autonome ontwikkelingen. In de septembercirculaire 2021 krijgen we over de rijksbijdrage meer duidelijkheid. Hieronder volgen, niet-uitputtend, een aantal belangrijke ontwikkelingen:
Herijking gemeentefonds De gemeente Voorschoten heeft in haar meerjarenbegroting rekening gehouden met mogelijk negatieve gevolgen van de herijking gemeentefonds. De opbrengsten voor Voorschoten uit het gemeentefonds zullen naar verwachting structureel dalen. Op basis van de laatste indicaties zal in 2023 de uitkering jaarlijks met € 385.000 afnemen (€ 15 per inwoner). Momenteel beraden de VNG en de Raad voor Openbaar Bestuur (ROB) zich over dit voorstel, alvorens het kabinet een definitief besluit zal nemen. Dat maakt de definitieve uitkomsten van dit voorstel in hoge mate onzeker. In de begroting 2022 is een stelpost opgenomen die voor 50% rekening houdt met bovengenoemde effecten, de andere 50% wordt benoemd als risico in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Corona De door het kabinet genomen maatregelen zijn inmiddels grotendeels afgebouwd. De langetermijneffecten van corona op onze inwoners en bedrijven zijn nog onzeker. Uiteraard blijven we alert op nieuwe ontwikkelingen zodat we indien nodig opnieuw maatregelen kunnen treffen.
11
Jeugdhulp en WMO De kosten voor jeugdhulp en WMO blijven stijgen. Dit is grotendeels het gevolg van een tekort aan rijksmiddelen en beperkte beleidsvrijheid op beide terreinen. Naar aanleiding van het oordeel van de arbitragecommissie over de tekorten in jeugdzorg is het rijk over de brug gekomen met een toezegging tot structureel extra middelen voor jeugdzorg. Gemeenten krijgen voor 2022 ruim € 1,3 miljard extra om tekorten in de jeugdzorg te dekken. Het verschil met de € 1,9 miljard die de arbitragecommissie nodig vond, zit hem in de al eerder toegezegde € 300 miljoen en de maatregelen die gemeenten nemen om volgend jaar € 214 miljoen te besparen op de jeugdzorg. Het nieuwe kabinet krijgt het advies om vanaf 2023 het oordeel van de arbitragecommissie te volgen. Het rijk en gemeenten gaan op korte termijn afspraken maken over een hervormingsagenda. Het doel hiervan is dat het jeugdstelsel op den duur beter gaan werken en financieel houdbaar worden. Vooruitlopend op deze hervormingsagenda zijn voor Voorschoten al enkele kostenbesparende maatregelen aangekondigd, zo wordt de inzet van praktijkondersteuners gecontinueerd en zijn er plannen om de toegang voor jeugd verder te verbeteren.
Inzake de WMO zijn er geen toezeggingen inzake extra middelen. De WMO-uitgaven stijgen nog harder dan de kosten voor de jeugdzorg. Deze stijging wordt met name veroorzaakt door het grotere beroep op huishoudelijke hulp en de toenemende vergrijzing. Ook op het gebied van de WMO wordt er hard gewerkt aan maatregelen om deze kosten naar beneden te krijgen. Daarnaast wordt de formatie van het nieuwe kabinet en de mogelijke gevolgen daarvan voor het abonnementstarief nauwlettend in de gaten gehouden.
Ambities Wij vinden het belangrijk om een aantal ambities te realiseren. Samengevat hebben we het in grote lijnen dan vooral over woningbouw, verduurzaming, sociaal domein (Jeugd en Wmo) en voorzieningen. Uitgangspunt voor onze ambities is het coalitieakkoord “Duurzaam vooruitstrevend”, waarvan een aantal belangrijke onderdelen inmiddels is gerealiseerd. Woningbouw Tot 2040 groeit de bevolking met ongeveer tien procent. Bovendien moeten we de achterstand in de bouwvoorraad wegwerken om zo de wachtlijsten aan te pakken. Dat plaatst Voorschoten voor een stevige opgave. We willen aan het einde van deze raadsperiode de planvorming voor 500-600 woningen afgerond hebben. We bouwen voor elke portemonnee, met veel aandacht voor jongeren, ouderen en starters.
Duurzaamheid We streven naar een energieneutraal Voorschoten in 2050. Dat doen we onder meer door inzet van wijkambassadeurs en kennisuitwisseling te stimuleren. Ook willen we investeringen in verduurzaming aanjagen en ons eigen vastgoed verduurzamen. Sociaal Domein Ieder kind en iedere jongere heeft recht op jeugdhulp wanneer dat nodig is. We geven uitvoering aan het beleidsplan sociaal domein en bestrijden eenzaamheid van ouderen en jongeren. We houden scherp toezicht op de uitvoering van de huishoudelijke ondersteuning. We zijn daarnaast bezig met het omklappen van het sociaal
12
domein van de Haagse naar de Leidse regio. We proberen daarbij te voorkomen dat inwoners van het kastje naar de muur worden gestuurd.
Voorzieningen Onze ambitie is om de voorzieningen overeind te houden. Te denken valt aan het zwembad, bibliotheek, sportvoorzieningen, buurthuizen en cultuur.
Aantrekkelijk centrum We willen een aantrekkelijk levendig centrum creëren met een gevarieerd winkelaanbod, voldoende ruimte voor voetgangers en waar ook plaats is voor evenementen.
Investeringsagenda Een hoofdlijn is daarnaast om bij onze investeringsagenda de balans tussen beschikbaar geld en capaciteit opnieuw in te regelen. Dit wordt meegenomen in nieuwe beheerplannen.
Nieuwe organisatie Tegen die achtergrond en het verder inrichten van de nieuwe organisatie (inclusief de daarbij behorende huisvesting) kijken we naar de financiën.
Van kadernota naar begroting
Met de gemeenteraad is overeengekomen de kadernota als ‘het moment’ aan te wijzen om integrale afwegingen te maken tussen de beleidsmatige voornemens en de daarvoor beschikbare financiële ruimte. In 2022 is mede vanwege de onzekerheden omtrent de rijksmiddelen gekozen voor een kaderbrief. Het financieel meerjarenbeeld zag er met de gepresenteerde ontwikkelingen bij de kaderbrief op 8 juli 2021 als volgt uit:
Tabel Recapitulatie ontwikkelingen kaderbrief 2022 Recapitulatie ontwikkelingen kaderbrief 2022 (bedragen * €1.000,-/"-"=nadeel, "+"=voordeel) Omschrijving/Jaar
2022
2023
2024
2025
A. Startsaldo voor kaderbrief 2022
136
-410
139
330
Autonome ontwikkelingen
-959
-1.415
-1.101
-1.120
Loon- en prijsontwikkelingen
-22
-22
-18
-18
Nieuw beleid
108
-150
45
203
Gemeenschappelijke regelingen
-107
-107
-107
-107
50
26
53
49
-795
-2.078
-990
-664
Overig Startsaldo Begroting 2022 (Kaderbrief 2022)
13
Terugblik kadernota Voorschoten zag zich op het moment van behandeling van de kadernota geconfronteerd met een aantal ontwikkelingen die de begroting raakten. Het betroffen voornamelijk zaken die zich buiten de eigen invloedssfeer bevonden. Het ging om autonome ontwikkelingen als bijvoorbeeld de onzekerheid rondom de herverdeling van het gemeentefonds vanaf 2023 en de onzekerheden omtrent de extra rijksmiddelen voor jeugd. Een aantal van die onderwerpen zijn in de kadernota gekwantificeerd en maken onderdeel uit van financiële ontwikkelingen zoals in de tabel hierboven gepresenteerd. Een aantal van die onderwerpen spelen in de begroting nog steeds en zijn nog niet te kwantificeren.
Het college biedt de gemeenteraad de voorliggende (structureel en reëel sluitende) begroting aan en zal in het volgende hoofdstuk nader toelichten hoe dit tot stand is gekomen. Ontwikkelingen na kadernota De gemeente Voorschoten heeft een structureel sluitende begroting voor de komende jaren.
Het meerjarenbeeld start met de begrotingspositie zoals vermeld in de kaderbrief 2022. In de raadsvergadering van 8 juli 2021 bent u ook geïnformeerd over de gevolgen van de door het Rijk uitgebrachte meicirculaire 2021. Na deze raadsvergadering hebben zich ook (financiële) ontwikkelingen voorgedaan die verwerkt zijn in deze begroting. Hieronder treft u het meerjarenbeeld aan van de begroting 2022 en een toelichting op de ontwikkelingen na de kadernota 2022.
14
Tabel Ontwikkelingen meerjarenbegroting 2022-2025 Ontwikkelingen meerjarenbegroting 2022-2025 ( bedragen * € 1.000,-/ "-"= nadeel, "+"= voordeel) Omschrijving/ Jaar
2022
2023
2024
2025
A. Startsaldo begroting 2022 ( kaderbrief 2022)
-795
-2.078
-990
-664
1. Overige ontwikkelingen/ Uitwerkingen kadernota
362
3
-102
-158
2a. Meicirculaire 2021
658
299
194
138
2b. Amendement 125 - Besparing Jeugdhulp
-273
-273
-273
-273
2c. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed
-23
-23
-23
-23
1.507
1.897
1.451
1.313
2a. Inzet stelpost herijking gemeentefonds
375
625
625
625
2b. Inzet deel stelpost indexering
132
132
130
130
0
390
196
58
2d. Extra rijksmiddelen Jeugdzorg
1.000
750
500
500
3. Wijzigingen na kadernota
-623
411
53
-26
3a. Correctie stelpost indexering
-132
-132
-130
-130
3b. Rentevoordeel
35
35
15
15
3c. Extra rijksmiddelen Jeugd
280
124
374
374
3d. Stelpost Hervormingsagenda Jeugd
-280
0
0
0
3e. Stelpost Herijking gemeentefonds
0
-193
-385
-578
3f. Vrijvallen stelpost medicijnen maatstaven
0
255
260
265
3g. Correcties Kaderbrief
-122
142
-190
-141
3h. Correcties bestemmingsreserve Sociaal Domein
-410
-58
-58
-58
3g. Kostendekkendheid afval
0
200
200
200
3i. Kleine wijzigingen
6
38
-33
27
1.246
2.311
1.402
1.129
451
233
412
465
w.v. Incidenteel
-1.047
-192
47
69
w.v. Structureel
1.498
425
365
396
2. Dekkingsvoorstel Kadernota
2c. Inzet bestemmingsreserve Sociaal Domein
B. Totaal ontwikkelingen
Begrotingssaldo 2022-2025 (A + B)
De raadsbesluiten zijn verwerkt tot en met de raadsvergadering van 15 juli 2021. De in kaart gebrachte ontwikkelingen na de kadernota laten voor 2022 een positief begrotingssaldo zien van € 450.829. Hieronder worden de verschillende mutaties na kadernota toegelicht.
15
Correctie inzet stelpost indexering Op 3 september 2021 hebben we van de toezichthouder een opmerking ontvangen inzake een maatregel bij de kaderbrief begroting 2022. Het betreft hier de halvering prijscompensatie, waarbij werd voorgesteld om de algemene indexatie voor 50% toe te passen, en voor 50% in te zetten als bezuiniging. Provincie beschouwt deze halvering van de indexering niet als reëel, tenzij hier concrete bezuinigingsmaatregelen aan ten grondslag liggen. Als de gemeente het wil hernoemen naar een kaasschaaf bezuiniging, moet de gemeente aantonen dat dit realiseerbaar is, en kan maar eenmalig worden toegepast. Omdat op dit moment niet noodzakelijk is om deze maatregel toe te passen om tot een sluitende begroting te komen is deze gecorrigeerd.
Rentevoordeel Bij de kaderbrief is uitgegaan van een positief renteresultaat van € 50.000 per jaar. Op basis van de huidige financieringsplanning blijkt dit resultaat nog iets positiever.
Extra rijksmiddelen jeugdzorg Na het verschijnen van de kaderbrief is er meer duidelijk geworden over de extra rijksmiddelen voor jeugdzorg. De structurele bekostiging vanaf 2023 is overgelaten aan het nieuwe kabinet. Vanuit de koepels (IPO en VNG) is erop aangedrongen dat gemeenten in hun meerjarenbegroting wel alvast rekening kunnen houden met extra structurele middelen vooruitlopend op de definitieve besluitvorming door het kabinet. In gezamenlijkheid hebben het Rijk, IPO en VNG hierover nu afspraken gemaakt. Concreet betekenen de afspraken dat gemeenten vanaf 2023 75% van de toegezegde extra middelen in hun meerjarenbegroting mogen opnemen als stelpost. Ook de provinciale toezichthouders merken deze middelen - in de lijn van de eerder toegestane € 300 miljoen – aan als structureel dekkingsmiddel. In de kaderbrief was al een voorschot genomen op de extra middelen, waarbij enige voorzichtigheid was toegepast. Dat leidt nu tot een positieve bijstelling in de begroting 2022.
Stelpost Hervormingsagenda Jeugd Het voordeel op de extra rijksmiddelen jeugd voor 2022 is verwerkt in een stelpost Hervormingsagenda. Uiterlijk 31 december 2021 zal het Rijk de gemeenten informeren over de definitieve hervormingsagenda. Dit kan leiden tot nieuw te nemen maatregelen, waarvoor met de vorming van de stelpost al geld wordt gereserveerd.
Herijking gemeentefonds Begin 2021 werd een herverdeling gemeentefonds voorgesteld die zou leiden tot een voordeel van € 1 per inwoner van Voorschoten. Op basis van deze informatie is bij de kaderbrief 2022 besloten om de eerder opgenomen stelpost Herijking te laten vervallen.
Op 9 juli jl. heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) een aangepast verdeelvoorstel voor het gemeentefonds voorgelegd aan de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). Het aangepaste voorstel liet een nadeel zien van € 49 per inwoner van Voorschoten, wat neerkomt op circa € 1,2 miljoen. Op 12 augustus 2021 hebben de fondsbeheerders de ROB en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) geïnformeerd over de uitkomsten van de actualisatie van het voorstel voor de nieuwe verdeling van de middelen in het gemeentefonds van 2017 naar 2019. Deze actualisatie laat een nadeel zien van € 89 per inwoner voor Voorschoten, ofwel € 2,1 miljoen.
16
Het verdeelvoorstel wordt vanaf 1 januari 2023 stapsgewijs ingevoerd, zodat gemeenten voldoende tijd hebben om zich aan te passen aan de nieuwe financiële situatie. Hierbij zijn de herverdeeleffecten gemaximeerd tot € 15 per inwoner per jaar en maximaal € 60 tot en met 2026. Dat betekent dat Voorschoten van 2023 ca. € 385.000 minder aan algemene uitkering uit het gemeentefonds ontvangt, oplopend tot € 1,5 miljoen in 2026.
Er zijn geen vastgestelde richtlijnen hoe om te gaan met de huidige indicaties rondom herijking gemeentefonds. Het geldende kader vanuit provincie is dat in de begroting 2022 wel vooruitgelopen kan worden op eventuele nadelen (voorzichtigheidsprincipe) maar niet op eventuele voordelen. Bij de huidige begroting is een stelpost opgenomen waarbij de effecten voor 50% worden gedekt. Door de helft in te dekken, gaan we uit van het gemiddelde tussen de uitschieters van de afgelopen jaren waarin over herziening wordt gesproken. De overige 50% is opgenomen in de risicoparagraaf van de begroting.
Vrijval stelpost herverdeling medicijnenmaatstaven Behalve de stelpost herijking bevat de begroting ook een zogeheten stelpost herverdeling medicijnenmaatstaven. Deze is gekoppeld aan de herijking gemeentefonds. Bij de raadsinformatiebrief inzake de meicirculaire is al aangegeven dat deze is komen te vervallen voor 2022. Met het instellen van een nieuwe stelpost herijking gemeentefonds is een aparte stelpost inzake herijking medicijnenmaatstaven niet meer nodig. Deze is dan ook komen te vervallen.
Correcties Kadernota Bij de kaderbrief is een drietal cijfers niet goed gepresenteerd, waardoor het gepresenteerde saldo niet correct is. Ten eerste zijn de cijfers rondom restwaardesystematiek (A1) verkeerd benoemd. In plaats van de effecten 2022-2025 te presenteren, zijn de effecten voor 2021-2024 benoemd. Daarnaast zijn de bedragen ten behoeve van verzekeringen (A21) en materiële lasten (A22) gepresenteerd als voordelen, terwijl dit nadelen betreft. Hiertoe zijn correcties doorgevoerd.
Correcties bestemmingsreserve Sociaal Domein Bij de begroting 2021 is ter dekking van uitgaven Jeugdzorg in 2022 een onttrekking aan de bestemmingsreserve Sociaal Domein geraamd van € 621.000. Hiermee worden structurele lasten gedekt door incidentele baten. Dit is niet in lijn met de richtlijnen zoals deze zijn opgesteld vanuit de commissie BBV. Daarnaast behoeft in de kaderbrief voorgestelde dekking voor de capaciteitsuitbreiding bij Mens en Samenleving (voorheen Maatschappelijke Ontwikkeling) een aanpassing, zodat incidentele lasten door incidentele baten worden gedekt.
Structurele kostendekkendheid afval In tegenstelling tot de begroting 2021 is in de huidige begroting 100 % structurele kostendekkendheid bereikt. Hiertoe is de opbrengst afvalstoffenheffing voor de jaren 2023-2025 verhoogd tot het opbrengstniveau van 2022. Daarnaast wordt in deze jaren ook een deel van de voorziening ingezet (ca. € 90.000 per jaar vanaf 2023). Door het bereiken van structurele kostendekkendheid behalen we in de jaren 2023-2025 een voordeel van jaarlijks € 200.000. Dit voordeel heeft geen betrekking op het gesloten systeem van de afvalstoffenheffing, maar wordt veroorzaakt doordat bij de begroting 2021 deze dekking ten laste van de algemene middelen werd gebracht.
17
Diverse kleine wijzigingen Naast bovengenoemde mutatie zijn er ook nog verschillende marginale mutaties die van invloed zijn op het begrotingssaldo. Deze worden verder buiten beschouwing gelaten.
Overige ontwikkelingen begroting 2022 Sluitende begroting Voor de jaren 2022-2025 is het college erin geslaagd om een structureel en reëel sluitende begroting aan te bieden. Het college stelt voor om het overschot in 2022 nog niet nader te besteden, zodat dit ruimte biedt aan nog niet of niet geheel in deze begroting verwerkte ambities en opgaven.
18
Vermogenspositie De vermogenspositie wordt onderverdeeld in de volgende onderwerpen: - Eigen vermogen - Vreemd vermogen - Weerstandsvermogen
Eigen vermogen Het eigen vermogen is opgebouwd uit de algemene reserves en de bestemmingsreserves. De algemene reserves bestaan uit de concernreserve en de reserve weerstandsvermogen. De concernreserve heeft geen vastgestelde bestemming en is daarmee ook het vrij besteedbare deel van de reserves. De bestemmingsreserves hebben wel een door de raad vastgesteld doel en kunnen alleen voor dat doel worden aangewend, tenzij de bestemming van de reserve wordt gewijzigd door de raad. In het meerjarenperspectief daalt het eigen vermogen van € 31,5 miljoen in 2021 naar € 27,5 miljoen in 2025. In de toelichting op het meerjarenperspectief (in de financiële begroting) is een overzicht opgenomen van alle reservemutaties. In de bijlage 'Reserves en Voorzieningen' treft u een overzicht aan van alle algemene- en bestemmingsreserves.
De solvabiliteitsratio geeft de verhouding weer van het eigen vermogen als onderdeel van het totale vermogen. De solvabiliteitsratio bedraagt over 2021 36,7%. Dit betekent dat 36,7% van het gemeentebezit met eigen vermogen gefinancierd is, wat volgens VNG-normen matig is. De ratio van 30,4% in 2025 wordt aangemerkt als matig. Hierbij dient men zich te realiseren dat de resterende 63,3% voor 30,3% bestaat uit lang aangetrokken geldleningen. De rest bestaat uit door de raad ingestelde voorzieningen voor de bekostiging van toekomstige lasten (voor bijv. onderhoud van de openbare ruimte) en uit exploitatie-gerelateerde posten zoals crediteuren en andere nog te betalen bedragen. Na het kabinetsbesluit over de herijking van het gemeentefonds wordt de solvabiliteitsratio opnieuw bezien en kan bepaald worden of extra maatregelen wenselijk zijn.
Tabel Solvabiliteitsratio 2021-2025 (bedragen * € 1.000) Prognose per 31 december
2021
2022
2023
2024
2025
Eigen vermogen (A)
31.504
29.765
28.666
27.801
27.453
Totaal vermogen (B)
85.766
89.666
94.078
94.392
90.347
Solvabiliteitsratio (A/B)
36,7%
33,2%
30,5%
29,5%
30,4%
Vreemd vermogen Het vreemd vermogen is opgebouwd uit de voorzieningen en de schulden.
Voorzieningen De stand van de voorzieningen bedraagt per 1 januari 2022 € 12,5 miljoen en neemt in 4 jaar tijd af naar € 12,4 miljoen. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen en bijlage 2.
19
Schulden De schulden van de gemeente Voorschoten bestaan uit langlopende en kortlopende geldleningen. Op de langlopende geldleningen wordt jaarlijks afgelost. Binnen de integrale financiering zal Voorschoten per 1 januari 2022 naar verwachting voor € 26,0 miljoen aan langlopende geldleningen en € 6,0 miljoen aan rekening courant aangetrokken hebben. De netto schuldquote per 1 januari 2022 is 41,6%, neemt in 2022 toe tot 55,0% en eindigt eind 2025 op ca. 61,4%. Eind 2025 bedraagt de omvang van de lang aangetrokken financiering naar verwachting ca. € 35,4 miljoen. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Financiering.
In de Nota schuldenbeheersing is afgesproken de omvang van de totale schuld, dus de lange én korte schuld, niet meer te laten oplopen dan € 53 miljoen. Uitgaande van een geëxtrapoleerd jaarlijks gemiddeld vervangingsinvesteringentotaal van € 2,5 miljoen wordt die grens bereikt als van 2022 tot en met 2030 jaarlijks gemiddeld ca. € 2,0 miljoen aan aanvullende investeringen wordt gerealiseerd (dus boven de in het meerjarenperspectief opgenomen investeringsplan). Omdat deze € 15,1 miljoen investeringsruimte nog niet concreet is ingevuld zijn de daaruit voortvloeiende bedragen nog niet in het voorliggende meerjarenperspectief verwerkt.
Weerstandsvermogen De verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde capaciteit ten opzichte van de jaarrekening 2020 is ongewijzigd. Bij de jaarrekening 2020 was deze 5,9 en bij de begroting 2022 geldt een score van 5,9. De huidige omvang van de reserve Weerstandsvermogen staat op dit moment op € 4,0 miljoen en is daarmee hoog genoeg ten opzichte van de verwachte benodigde € 3,4 miljoen.
20
Beleidsbegroting
21
Recapitulatie Tabel Recapitulatie Programma's
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
bedragen x € 1.000 "-"=nadeel/"+"= voordeel )
baten
lasten
saldo
baten
lasten
saldo
baten
lasten
saldo
baten
lasten
saldo
P0 Bestuur en ondersteuning
181
-5.720
-5.539
105
-5.069
-4.964
341
-5.397
-5.056
356
-5.557
-5.201
P1 Veiligheid
220
-2.202
-1.982
220
-2.202
-1.982
220
-2.202
-1.982
220
-2.188
-1.968
P2 Verkeer en vervoer
125
-3.230
-3.105
125
-3.574
-3.449
125
-3.604
-3.479
125
-3.627
-3.502
P3 Economie
41
-420
-379
41
-394
-353
41
-314
-273
41
-294
-253
P4 Onderwijs
302
-1.862
-1.560
302
-1.844
-1.543
302
-1.887
-1.585
302
-1.882
-1.581
P5 Sport, cultuur en recreatie
267
-4.864
-4.596
267
-4.662
-4.394
267
-4.640
-4.373
267
-4.624
-4.357
P6 Sociaal Domein
5.468
-21.958
-16.491
5.467
-21.905
-16.438
5.467
-21.708
-16.240
5.467
-21.566
-16.099
P7 Volksgezondheid en milieu
7.340
-7.435
-95
7.475
-7.446
29
7.476
-7.362
113
7.491
-7.463
27
3.212
-4.582
-1.371
1.306
-2.515
-1.210
1.069
-2.278
-1.209
757
-1.960
-1.203
Totaal programma's
P8 Wonen en bouwen
17.156 -52.273 -35.117
15.309 -49.612 -34.303
15.308 -49.392 -34.084
15.027 -49.163
-34.136
Algemene dekkingsmiddelen
43.170
-863
42.307
42.925
-876
42.049
43.222
-905
42.317
43.790
-903
42.886
Overhead
-8.607
2.019
-10.472
-8.452
2.019
-10.605
-8.585
2.019
-10.679
-8.659
2.019
-10.627
Heffing vennootschapsbelasting
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Onvoorzien
0
-26
-26
0
-26
-26
0
-26
-26
0
-26
-26
62.345 -63.634
-1.289
60.549 -61.002
-453
60.836 -60.719
117
Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Geraamde resultaat
1.760
-20
1.740
64.105 -63.654
451
60.253 -61.119 1.119
-866
-20
1.099
61.372 -61.139
233
885
-20
865
61.434 -61.022
412
369
-20
349
61.205 -60.739
465
* De Algemene dekkingsmiddelen (taakveld 0.5, 0.61, 0.62, 0.64, 0.7 en taakveld 3.4, de overhead (taakveld 0.4), de heffing vennootschapsbelasting (taakveld 0.9) en het bedrag voor onvoorzien (taakveld 0.8 alleen bedrag onvoorzien) zijn in deze tabel apart zichtbaar gemaakt en met regels onder het totaal van programma's opgenomen. De bedragen van deze taakvelden behoren bij programma 0 en programma 3 en zijn in deze tabel anders dan in de overige tabellen in deze begroting in mindering gebracht op de bedragen in te tabelregel van programma 0 en programma 3. Door reserves op te bouwen (doteren) en weer in te zetten (onttrekken) zorgt de gemeente dat middelen na goedkeuring door de raad, beschikbaar zijn voor het behalen van haar doelstellingen.
22
P0 Bestuur en ondersteuning
Wat willen we bereiken ? De ambitie is vijf sterren dienstverlening. De dienstverlening is duidelijk, tijdig, klantgericht en toegankelijk. De komende jaren richten we ons op het optimaliseren en stimuleren van de digitale dienstverlening;
Voorschoten is een zelfstandige gemeente met haar eigen bestuur en eigen agenda. Het college werkt constructief samen met de gemeenten uit de Leidse Regio en met Wassenaar en Leidschendam-Voorburg;
Burgers herkennen zich in het Voorschotense bestuur. De bestuursstijl is betrouwbaar, open en transparant. Daarom komt beleid zoveel mogelijk tot stand in samenspraak met burgers en hun vertegenwoordigers. Wij stimuleren hierbij het particulier initiatief en scheppen zoveel mogelijk de randvoorwaarden om deze initiatieven mogelijk te maken;
De gemeente houdt de lasten in reële termen gelijk en geeft niet meer geld uit dan dat er binnenkomt;
Kernwoorden bij de aanpak zijn een integrale en strategische benadering van al het gemeentelijk bezit en het vergroten van het inzicht in de financiële resultaten ervan. Daarbij is de aanpak gericht op de uitgangspunten dienstverlenend (in- en extern) en flexibel.
Wat gaan we daarvoor doen ?
0.1 Bestuur Belangrijkste ontwikkelingen 2022
Belangrijkste resultaten 2022
•
Grip op samenwerking
•
Eigen organisatie: basis op orde
•
Regionale samenwerking continueren en
•
Invoering omgevingswet
blijven oppakken •
Participatie
Toelichting Eigen organisatie: basis op orde De gemeente Voorschoten heeft sinds september 2021 weer een eigen gemeentelijke organisatie. In het gemeentehuis van Voorschoten werken de medewerkers volledig aan de eigen opgaven in het belang van onze inwoners en ons dorp. De afstand tussen medewerkers en bestuurders wordt daardoor kleiner. We willen tevens meer van buiten naar binnen werken en zo nog meer de inwoners betrekken bij het maken van beleid. We werken aan het op orde brengen van de basis en doen dit met in het achterhoofd onze kernwaarden
23
vakkundig, betrouwbaar en in eenvoud. We willen zorgen voor duidelijkere werkprocessen, zowel binnen als buiten de organisatie. Waar mogelijk willen we ook voor inwoners processen vereenvoudigen.
Grip op samenwerking De start van de nieuwe gemeentelijke organisatie is een moment van bewustwording. Waarom zitten we in bepaalde (gemeenschappelijke) regelingen en samenwerkingen, wat willen we ermee en welke strategie past hierbij? Zowel inhoudelijk als financieel zijn gemeenschappelijke regelingen van steeds groter belang. De kosten van GR-en nemen toe. Per regeling kan dat verschillend zijn, afhankelijk van het inhoudelijke en financiële belang. We hebben geconcludeerd dat dit gesprek de komende paar jaar nog meer fundamenteel gevoerd moet worden.
Regionale Samenwerking continueren en blijven oppakken, maar kritisch Er wordt door Voorschoten veel samengewerkt in de regio, dat kan op verschillende schaalniveaus zijn. Op Holland Rijnland-niveau, maar ook in de Leidse regio of Hollands Midden. We willen de Focus op de Leidse regio en Holland Rijnland continueren, maar zijn wel kritisch op de kosten en wat er wordt opgeleverd aan producten van Holland Rijnland. Er zijn de afgelopen tijd diverse stappen gezet waar het gaat om het ”omklappen” van het sociaal domein van de Haagse regio naar de Leidse regio.
Invoering Omgevingswet Op 1 januari 2022 treedt de Omgevingswet in werking. Het motto van de Omgevingswet is ‘Ruimte voor ontwikkeling, waarborgen van kwaliteit’. Het gaat daarbij om het zorg dragen voor een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving en goede omgevingskwaliteit. De gebruiker van de leefomgeving wordt daarbij centraal gesteld. De transitie van de Omgevingswet duurt tot 2029 met tussenliggend een aantal landelijke momenten waarop we zaken geregeld moeten hebben. In 2021 moet door de raad in ieder geval een besluit genomen worden over:
•
een generiek delegatiebesluit;
•
doorwerkend adviesrecht van de raad;
•
participatiebeleid onder de Omgevingswet;
•
gemeentelijke commissie voor de fysieke leefomgeving.
Daarnaast worden zeker drie plannen van aanpak ter besluitvorming voorgelegd, dat zijn plan van aanpak omgevingsplan, omgevingsvisie en invoering Omgevingswet periode 2021 tot en met 2023 (inclusief een financiële herijking van de invoering). Verder moeten we aangesloten zijn op het landelijke digitale stelsel Omgevingswet, moeten processen en systemen zijn aangepast om een omgevingsvergunning binnen 8 weken af te kunnen geven, zijn structurele kosten door de Omgevingswet vanaf 1-1-2022 in de P&C cyclus meegenomen en zijn werkafspraken met (keten)partners gemaakt. Indien deze werkafspraken tot extra kosten leiden die niet via de generieke bijdrage kunnen worden afgedekt dan zal dit aan de gemeenten worden doorberekend.
Participatie De Gemeente Voorschoten heeft ambitieuze doelen. Deze kunnen we alleen samen met de inwoners en stakeholders bereiken. Voor de verschillende opgaven nemen de projectleiders en beleidsadviseurs de
24
participatie en communicatie component mee. De medewerkers worden steeds bewuster van hun eigen rol om de samenleving te betrekken. De afdeling duurzaamheid loopt hiermee voorop en maakt al gebruik van een participatiekompas. Dit is een methodiek in de vorm van een stappenplan wat ons richting geeft welke participatie-activiteiten passen per opgave en per fase in het proces van een opgave. Voor bouwprojecten wordt de bestaande aanpak langs deze methode vernieuwd. Participatie is ook onderdeel van de invoering van de Omgevingswet per 1 juli aanstaande. Andere afdelingen en medewerkers volgen hierin om deze werkwijze ook toe te passen.
Samenwerkingsverbanden
Naam
Leidse Regio
Juridische vorm
Informele bestuurlijke samenwerking
Vestigingsplaats
Leiden
Bestuur en toezicht
Samenwerkingsverbanden in de regio
Bestuur en toezicht: Portefeuillehouders regio van de 5 Leidse regio-gemeenten (Leiden, Oegstgeest, Leiderdorp, Voorschoten en Zoeterwoude). Doelstelling: Waar mogelijk wil Voorschoten zo veel mogelijk samen werken in de Leidse regio. Dat betekent voor thema's waarvoor dit een geschikte schaal is, dat kan zowel op beleid als op uitvoering zijn. Op dit moment wordt er bijvoorbeeld onderzocht of het Sociaal Domein beter kan worden vormgegeven in de Leidse regio, in plaats van een versnipperde samenwerking, zoals nu het geval is. Besluit tot deelname Bestuurlijk belang omdat de Leidse regio met vijf gemeenten, hun inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen één stedelijk gebied gebruiken, is samenwerking noodzakelijk. De gemeenten die deelnemen aan de samenwerking Leidse Regio maken daarnaast ook alleen deel uit van de regionale samenwerking Holland Rijnland. Voor sommige onderwerpen is een grotere schaal essentieel. Dan kiest Voorschoten ervoor om dit op te pakken in Holland Rijnland-verband.
Doelstelling
De gemeente Voorschoten werkt waar dit meerwaarde biedt samen in de Leidse regio (gemeenten Leiden, Leiderdorp, Voorschoten, Oegstgeest en Zoeterwoude). We zien daarin de Leidse regio als een “daily urban system”. Afhankelijk van het onderwerp kan dit op verschillende schaalniveaus zijn. Soms is dat Holland Rijnland-niveau, soms Hollands Midden en soms Leidse regio. Gemeenten kunnen meer bereiken voor hun inwoners wanneer zij hun krachten bundelen en samenwerken met burgers, bedrijven en maatschappelijke partners. Uitgangspunt is dat Voorschoten zelfstandig blijft. We zien daarin regionale samenwerking als het slimste antwoord op de opgaven van de toekomst: de
25
overgang naar duurzame energie; toenemende vergrijzing; een groeiende zorgbehoefte; behoud van banen en welvaart; de beschikbaarheid van voldoende betaalbare woningen; de bereikbaarheid van huis, school en werk; een leefbare en veilige omgeving.
Wat gaan we daarvoor doen ?
0.2 Burgerzaken Belangrijkste ontwikkelingen 2022 •
Een belangrijk uitgangspunt in de
Belangrijkste resultaten 2022 •
Wij verbeteren de dienstverlening aan
dienstverlening is nog steeds digitaal waar
inwoners en bedrijven continue op basis van
het kan en persoonlijk waar het nodig is. In
de uitkomsten van de peilingen in 2020 en
de Coronatijd is dit van extra waarde
de continue feedback die wij vragen.
gebleken. • •
Door digitalisering blijft de aandacht voor
Het team burgerzaken werkt verder aan de inrichting zodat zij klaar is voor de toekomst.
identiteitsfraude belangrijk bij Burgerzaken. Aandacht voor adresfraude in het kader van
•
ondermijning en de aanpak adreskwaliteit
We gaan door met huisbezoeken om adresfraude tegen te gaan.
per 2022 is ook van groot belang. • •
In 2022 wordt de Uniforme Samenhangende
We door werken door aan de realisatie van de Samenhangende Objectenregistratie.
Objectenregistratie gerealiseerd met daarin de basisgegevens over objecten in de fysieke werkelijkheid.
•
Goed verlopen verkiezingen, voor de gemeenteraad op 16 maart 2022 waarbij toegankelijkheid een aandachtspunt blijft.
•
Op 16 maart 2022 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats.
26
Toelichting Nieuwe gemeentelijke organisatie, “van buiten naar binnen” Er wordt hard gewerkt aan het bouwen en stroomlijnen van de eigen Voorschotense organisatie. Bereikbaarheid van de gemeentelijke organisatie voor de inwoners, organisaties en ondernemers is erg belangrijk vandaar dat is gekozen voor een platte organisatiestructuur: dicht bij de inwoners en opgavegericht. Dit willen we ook tot uiting laten komen in de manier waarop we de dienstverlening vormgeven. Een belangrijk uitgangspunt in de dienstverlening is nog steeds digitaal waar het kan en persoonlijk waar het nodig is. We gaan meer kijken naar wat inwoners nodig hebben en door van buiten naar binnen te werken halen we op wat inwoners prettig en eenvoudig vinden. Dit betekent efficiënte en effectieve processen of het nu om een gehandicaptenparkeerkaart gaat of een vergunning. De dienstverlening is het visitekaartje van de gemeente. De gemeente Voorschoten staat voor vakkundigheid, betrouwbaarheid en eenvoud. Het is voor ons belangrijk dat de ambtenaren van Voorschoten een gezicht hebben bij de inwoners, maar natuurlijk ook andersom. Elkaar ontmoeten geeft een samengevoel.
Recente Ontwikkelingen Door digitalisering blijft de aandacht voor identiteitsfraude belangrijk bij Burgerzaken. Aandacht voor adresfraude in het kader van ondermijning en de aanpak adreskwaliteit per 2022 is ook van groot belang. In 2022 wordt de Uniforme Samenhangende Objectenregistratie gerealiseerd met daarin de basisgegevens over objecten in de fysieke werkelijkheid. Op 16 maart 2022 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Daarna zal er meer duidelijk worden over eventuele nieuwe ambities of een andere samenstelling van het college. Dit is een belangrijk ijkpunt voor een nieuw coalitieakkoord.
Uitkomsten burgerpeiling Wij verbeteren de dienstverlening aan inwoners en bedrijven continue op basis van de uitkomsten van de burgerpeilingen die in 2020 hebben plaatsgevonden, daarnaast vragen we continue feedback. Met name op gebied van de relatie en samenwerking met ondernemers is nog veel te winnen. Ondernemers voelen zich weinig betrokken bij de gemeente en haar (beleids)initiatieven. De regeldruk wordt in de gemeente als hoog ervaren. In de nieuwe Economische Agenda worden flexibelere bestemmingsplannen opgenomen, waarbij meer functiemenging mogelijk wordt ten aanzien van het centrumgebied. Dit draagt mogelijk bij aan de vermindering van de ervaren regeldruk. Er zal met een bredere vertegenwoordiging van ondernemers in gesprek worden gegaan. Het is belangrijk de expertise en input van inwoners en ondernemers te benutten via korte lijnen. De gemeente Voorschoten maakt keuzes over wat ze wel en niet doet. We gaan door met huisbezoeken om adresfraude tegen te gaan. We werken daarnaast door aan de realisatie van de Samenhangende Objectenregistratie.
Dienstverlening De gemeente Voorschoten streeft naar een tijdige, duidelijke en vraaggerichte dienstverlening. Op basis van de uitkomsten van de burgerpeiling en ondernemerspeiling voeren wij verbeteringen door evenals op basis van de dagelijkse feedback alle dienstverlening. In 2022 werken wij het concept voor de gemeentewinkel verder uit en de mogelijkheden van verdere digitalisering. De ontwikkelingen op het gebied van dienstverlening gaan snel en de verwachtingen van inwoners en
27
ondernemers nemen toe op dit vlak. Inwoners en ondernemers verwachten dezelfde handige nieuwe technologieën en service van de private dienstverlener, óók van de gemeente. De digitale dienstverlening sluit hier waar mogelijk op aan. Het is belangrijk hierbij aandacht te houden voor de inwoners die minder digitaal vaardig zijn. De mogelijkheden voor een chat-functie worden onderzocht. Dit is technisch haalbaar maar qua personeel is dit nog de vraag omdat je in de reactietijd het moet waarmaken. De gemeente blijft goed bereikbaar via het telefoonnummer 14071 en natuurlijk kunnen inwoners die dat willen langs komen op het gemeentehuis voor hun producten en diensten.
Burgerzaken Een ontwikkeling als de introductie van de digitale identiteit (E-ID) voor de identiteitsvaststelling geeft aan hoe het werk verandert voor de medewerkers van burgerzaken. De complexiteit van vraagstukken neemt toe evenals de verwachtingen van inwoners. De medewerkers worden ondersteund onder andere middels training en opleiding om op deze ontwikkelingen te kunnen inspelen.
Adresfraude Het team basisregistratie personen haakt aan bij de aanpak van adresfraude via de projectleider Landelijke aanpak adreskwaliteit (LAA). Vanuit de LAA krijgt de gemeente signalen van die wijzen op verkeerde adresregistraties. Via het Informatieknooppunt van LAA vindt een analyse plaats en daarna kan onderzoek door de gemeente plaatsvinden. Huisbezoeken maken onderdeel uit van het onderzoek. Op basis daarvan vindt correctie plaats in de BRP. Dit betekent dat rijksdiensten daarna de dienstverlening voor die bewoner waar nodig kunnen aanpassen, zoals een huurtoeslag, studiefinanciering of uitkering.
Samenhangende Objectenregistratie Vorig jaar is gestart met doorontwikkeling in samenhang van de geo-basisregistraties (DiS Geo). Doelstelling daarvan is meer samenhang te creëren in de geo-informatie infrastructuur. Onderdeel is de doorontwikkeling van enkele bestaande geo-basisregistraties tot een samenhangende objectenregistratie. In de objectenregistratie gaan in ieder geval de objecten van de basisregistratie adressen en gebouwen (BAG) en de basisregistratie grootschalige topografie (BGT) op. Daarnaast is het de bedoeling dat ook het gedeelte van de WOZ administratie waarin objectgegevens zijn opgenomen en een aantal basisgegevens uit de registraties voor het beheren van de openbare ruimte (BOR) in de objectenregistratie worden opgenomen. Dit traject bestrijkt meerdere jaren waarbij in stappen wordt toegewerkt naar een Samenhangende Objectenregistratie in 2025.
De verwachting is dat dit extra werk vraagt via een projectmatige aanpak, extra scholing, uitbreiding in fte’s en mogelijk dat er extra programmatuur moet worden aangeschaft. Dit betekent extra benodigde middelen. Dit staat beschreven in de impact analyse. Eind van het jaar is er meer bekend over de stappen die genomen moeten worden en in de voorjaarsnota komt dit onderwerp dan terug.
Verkiezingen Op 16 maart 2022 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Net als vorig jaar is er aandacht voor de toegankelijkheid zodat inwoners met een beperking aan het stemproces kunnen deelnemen.
28
Wat gaan we daarvoor doen ?
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Belangrijkste ontwikkelingen 2022
Belangrijkste resultaten 2022 •
Strategische-kernportefeuille en verduurzaming vastgoed
•
Huisvestingsplan ambtelijke organisatie
•
Integraal accommodatiebeleid (MFA)
Toelichting Strategische- en kernportefeuille en verduurzaming Het vastgoed is vanuit het Beheerplan vastgoed 2021-2024 ingedeeld in de strategische portefeuille (14 objecten) en de kernportefeuille (18 objecten). De kernportefeuille bevat objecten die niet worden afgestoten. De strategische portefeuille bevat objecten waarbij discussie is over de toekomst (sloop, afstoten) of waar een zeer laag energieverbruik is (en verduurzamen economisch gezien niet loont). Voor de strategische objecten geldt: eerst een keuze maken over wel of niet afstoten en bij niet afstoten overgaan tot verduurzamen.
In combinatie met het project integraal accommodatiebeleid (wat met name gaat over de strategische locaties) en in lijn met het beheerplan 2021-2024 (wat met name gaat over de kernportefeuille) wordt in 2022 de besluitvorming rondom de strategische vastgoedportefeuille verder opgepakt. We gaan de gehele portefeuille opnieuw doorlichten en komen met voorstellen over de omvang van de portefeuille. Exponenten daarvan zijn, voorstellen tot het afstoten van panden maar ook panden zoals het Cultureel Centrum, de MFA en de gemeentelijke huisvesting zullen in deze discussie naar voren komen.
Er zullen mogelijk objecten worden afgestoten waardoor er incidentele verkoopopbrengsten ontstaan, maar er ook structurele effecten zijn. Enerzijds kan dit leiden tot structurele verlaging van de lasten, zoals het wegvallen van structurele onderhoudskosten, exploitatielasten, beheersrisicio’s en anderzijds kan dit leiden tot een afname van de structurele baten zoals het wegvallen van huuropbrengsten en de afwaardering van boekwaarden van strategische objecten. De netto verkoopopbrengsten worden in principe gebruikt om de schulden af te lossen conform de schuldennota. Bij wijze van uitzondering kan voorgesteld worden deze aan te wenden om de multifunctionele accommodatie binnen de gemeente te realiseren, tenzij de raad gemotiveerd anders besluit.