Bijlage 1 Ontwikkelvisie Centrum DEF mei23

Een verzorgde uitstraling van het Deltaplein brengt het winkelhart in beeld bij passanten en een samenspel tussen de Kruispuntkerk, de Schoolstraat, het raadhuis en het park, maken dat juist deze plek de veelkleurigheid en de sterke identiteit van het centrum etaleert. Het spreekt en laat zien hoe aantrekkelijk Voorschoten én haar dorpshart is en nodigt bezoekers en passanten uit om het te bezoeken. Uitgangspunt 5: De vormgeving en de inrichting van de routes, of je nu te voet, met de fiets of met de auto of zelfs over het water komt; ze leiden je als het ware als vanzelf naar één punt: het centrum.

47

48

04

ONTWIKKELLOCATIES EN VLIEGWIELPROJECTEN BINNEN DRIE ONTWIKKELZONES

49

3 ontwikkelzones, 9 ontwikkellocaties, 5 vliegwielprojecten

50

ONTWIKKELLOCATIES EN VLIEGWIELPROJECTEN BINNEN DRIE ONTWIKKELZONES De stip op de horizon in nu geplaatst! We beschreven de aanleiding voor het vraagstuk (H1), de opgaven die op het centrum afkomen (H2) én een samenhangende richting om het kloppende hart voor Voorschoten vorm te geven (H3). In dit hoofdstuk zetten we voor u uiteen hoe die richting uitwerking kan krijgen binnen drie ontwikkelzones, waarin verschillende ontwikkellocaties te vinden zijn. Een aantal van die ontwikkellocaties zijn echte vliegwielprojecten: dit zijn de plekken waar de visie op korte en middellange termijn snel gerealiseerd kan worden, die tevens een vliegwieleffect hebben voor de ontwikkeling van het centrum. We zetten uiteen welk wensbeeld er voor de verschillende zones is en met welke spelregels voor de ontwikkellocaties dit wensbeeld werkelijkheid wordt.

04

Welke ontwikkelzones zijn er? De openbare ruimte De openbare ruimte gaat over het centrale wandel- en verblijfsgebied dat het centrum bindt. De ontwikkellocaties, tevens vliegwielprojecten, zijn de Schoolstraat, het Treubplein en de Voorstraat. De Noordflank In de noordflank spelen er concrete opgaven die op korte termijn gerealiseerd kunnen worden. In deze zone is de dynamiek groot omdat er meerdere functies aan het centrum worden toegevoegd op locaties die stuk-voor-stuk heel belangrijk zijn voor het functioneren van het centrum maar waar ook al veel gebeurd. De ontwikkellocaties zijn het Churchillplein, de Kruispuntkerk en de locatie gemeentekantoor. Het Churchillplein en de Kruispuntkerk zijn daarbinnen vliegwielprojecten. De Zuidflank In de zuidflank kan ruimte ontstaan voor nieuwe functies, maar de termijn waarop is nog niet duidelijk. In de zuidflank zijn momenteel een aantal functies gehuisvest die geen directe binding hebben met het centrum, waar de ruimtelijke kwaliteit ondermaats is, of waarvan de huisvesting is verouderd. De ontwikkellocaties zijn Wagenerf, MOC-terrein en de omgeving Burgemeester van der Haarplein.

51

Ontwikkelzone openbare ruimte

52

4.1 OPENBARE RUIMTE Beeld 2040 De openbare ruimte is de rode loper die wordt uitgelegd voor alle bezoekers en gebruikers van het centrum. De mensen die er wonen, de ondernemers die er een winkel, horeca, of kantoor hebben, de inwoners van Voorschoten en alle andere bezoekers en passanten. De openbare ruimte maakt dat iedereen zich welkom voelt in het kloppende hart van Voorschoten. Op de centrumring wordt reeds beleefd dat het Voorschotense centrum bijzonder is. De ring heeft een groen karakter met fraaie bomen die in karakter aansluiten op de sfeer van het Berkhoutpark en Huize Bijdorp, maar opent zich op het Deltaplein en bij de Kruispuntkerk waar de levendigheid en allure van het centrum onmisbaar zijn. Op die plaatsen kruist de ring het centrum en is de ring te gast in het centrumgebied. Vanaf de ring zijn er inprikkers die toegang geven tot het parkeren voor de auto en waar fietsen prettig gestald kunnen worden. Er zijn verschillende aantrekkelijke routes waarbij er een speelse afwisseling is tussen verzorgde intieme straten en levendige, dynamische stadspleintjes waar altijd wat te beleven is. De inrichting van de openbare ruimte zorgt voor samenhang en geeft de verblijfskwaliteit een impuls. Mensen worden verleid langer te blijven hangen. Er is ruimte voor activiteiten, verblijven en spelen. De openbare ruimte maakt het centrum gezelliger en bruisender.

Er is meer ruimte voor groen en betere verbindingen met de grote parken en recreatiegebieden in de omgeving waardoor het lokale klimaat aangenaam is en het groene karakter wordt versterkt. Vanuit het levendige centrum loop je zo de rust en het groen in. Bestaande en nieuwe bewoners, maar ook bezoekers van het centrum profiteren zo van het beste van beide werelden

53

Ontwikkellocatie 1: Schoolstraat

54

Ontwikkellocatie 1: Schoolstraat (vliegwielproject) De Schoolstraat is een intieme winkelstraat waar zowel plek is voor de winkels en hun uitstallingen als daghoreca met een gevelterras. Het is een levendige mix van klassiek winkelen, tot winkels waar beleven en proeven centraal staat. Maar ook een plek waar een koffietje gedronken kan worden, een praatje gemaakt kan worden, plek is voor een flex-werkplek en boven de winkels gewoond wordt. De puien van de winkels en de uitstallingen ogen verzorgd en vormen een harmonisch geheel met de fraaie bestrating en kleine inrichtingselementen die de Schoolstraat groen maken. De Schoolstraat wordt begeleid door een groene lijn die het Deltaplein met entreeplein Kruispuntkerk verbindt. Deze groene lijn bestaat uit een verhoogde zitrand, gecombineerd met veelkleurig groen, zodat overal ruimte is om even te gaan zitten. Tussen de twee entreepleinen komen bij de dorpskerk en het Treubplein nog twee verblijfsplekken, waar ruimte is voor wat grotere bomen, een speelelement, een mooie bank, een terrasje en activiteiten en kleine evenementen. Dit zijn de bruisende stapstenen die verbindingen leggen met de naastgelegen Voorstraat en Churchillplein, bezoekers verleiden het centrum verder te ontdekken en mensen verleiden langer te blijven.

De winkelstraten worden goed verzorgd en dankzij de gezamenlijke inspanningen van ondernemers en gemeente voelen alle gebruikers zich welkom. Er is altijd een goede reden om naar de Schoolstraat te gaan!

Ontwikkelzone Centrumhart

55

Ontwikkellocatie 2: Voorstraat

Bestaande kwaliteit benutten, geen grote ingrepen; voornamelijk opschonen 56

57

Ontwikkellocatie 3: Treubplein

58

Ontwikkellocatie 2: Voorstraat (vliegwielproject) De Voorstraat is eigenlijk een langgerekt, groen plein, omlijst met historische bebouwing, culturele voorzieningen, horeca en wonen. Het plein wordt vooral opgeruimd en netjes gemaakt, met een mooi ‘tapijt’ van duurzame materialen als vloerbedekking, de historische grote bomen en de rijke historische bebouwing als blikvangers. Een unieke plek in de regio, die als geen ander het verhaal van Voorschoten vertelt. Om die historische kwaliteiten te kunnen laten schitteren is de inrichting van de Voorstraat juist heel rustig en terughoudend. Geparkeerde auto’s hebben daarom zoveel mogelijk elders een plek gekregen, onnodig straatmeubilair en rommelig terrasmeubilair hebben plaats gemaakt voor een dorpsplein met allure. Er is rust en samenhang ontstaan, de historische bomen en bebouwing stelen net als vroeger de show. De Voorstraat is de ontmoetingsplek voor bewoners, werkenden en bezoekers geworden. De gastvrije horeca, de vrijdagse markt, het dorpse wonen, culturele functies, activiteiten en statige kantoren vullen elkaar speels aan.

Ontwikkellocatie 3: Treubplein (vliegwielproject) Het Treubplein vormt samen met de Voorstraat het belangrijkste ontmoetingsplein in het centrum. Het zijn de podia van de stad, waar bezoekers blijven hangen om mensen te kijken, elkaar te ontmoeten en waar allerlei spontane en geplande activiteiten plaats vinden. Het is elke dag en op elk moment van de dag een plek waar het fijn is om te zijn. Waar even kan worden gezeten, op een bankje of een van de terrassen, kan worden gespeeld of een ijsje worden gegeten. Vaak vinden er activiteiten of kleine evenementen plaats waardoor het plein ook een plek krijgt in het hart van de gemeenschap, bij zowel jong als oud. Vanaf het Treubplein is niet enkel de levendige Schoolstraat beleefbaar maar ook de historische en luwe Treubstraat en de in groen gehulde pastorie. De nieuwbouw met supermarkt op het Sir Winston Churchillplein ligt op een steenworp van het Treubplein en maakt het plein een logisch onderdeel van de wandelroutes in het centrum en een prettige ontmoetingsplek. Het Treubplein staat nu nog vol met geparkeerde auto’s, maar in de toekomst is er veel meer ruimte gemaakt voor activiteiten en mensen. Mooie, grote bomen geven het Treubplein een fijne groene uitstraling en een waterelement is een leuke plek waar kinderen even spelen terwijl de ouders uitblazen op een terrasje.

59

Ontwikkelzone Noordflank

60

4.2 NOORDFLANK Beeld 2040 De noordflank vormt de noordelijke entree van het centrum. Een levendige mix van stedelijke functies en trekkers komt hier samen. Iedereen kan zien, dat hier de toegang tot een bruisend centrum is. De twee grote supermarkten trekken dagelijks veel bezoekers, een flink deel daarvan wordt iedere keer weer verleid ook even de rest van het centrum rond te wandelen, voor wat andere boodschappen, een hapje of een drankje, om even sfeer te proeven of wat mensen te ontmoeten. De markante Kruispuntkerk heeft een belangrijke rol in het culturele en sociale leven in Voorschoten; er is bijvoorbeeld een filmzaal en regelmatig zijn er samenkomsten die de inwoners binden. Voor de Kruispuntkerk ligt een gezellig entreeplein, met horeca en een terrasje, dat bezoekers met open armen de Schoolstraat in geleid. Het gemeentekantoor is een gemeenschapshuis geworden door samen te gaan met de bibliotheek. Voorschotenaren kunnen voor allerlei vragen en ondersteuning op deze mooie historische locatie terecht. En lopen graag nog even het centrum in. Ook de werkenden weten de gezellige straatjes en pleintjes in de pauze en na werktijd goed te vinden. Het Berkhoutpark, de Kruispuntkerk en het monumentale gemeentekantoor zijn een sterk ensemble en geven deze entree een historische allure.

Een uitstraling die past bij een cluster van majeure publieksvoorzieningen waar bovendien ook volop gewoond wordt. Het doorgaande verkeer tussen Leidschendam en Leiden gaat op in de sfeer van de noordflank.

Voor wandelaars en fietsers zijn de aansluitingen tussen de entrees van de supermarkten, de rest van het centrum en het park logisch en aantrekkelijk. Hier toont Voorschoten dadelijk haar aantrekkelijke, dorpse gezicht. De nieuwe supermarkt op het Churchillplein, met daarboven woningen, is een integraal onderdeel van het wandel- en verblijfsgebied geworden en trekt zo dagelijks mensen naar het centrum. De levendigheid van het centrumhart wordt zo verder vergroot en een nieuw wandellusje vormt een aantrekkelijke route naar het Treubplein. Zo wordt ook de zuidoostzijde van het Treubplein drukker met wandelaars en bezoekers en ontstaan nieuwe kansen voor ondernemers.

61

Ontwikkellocatie 4: Churchillplein

62

Ontwikkellocatie 4: Churchillplein (vliegwielproject) Op deze locatie komt plek voor een grote supermarkt, aanverwante commerciële voorzieningen, met daarboven betaalbare woningen. Geparkeerd wordt in een ondergrondse garage, waar zowel bezoekers van supermarkt als centrum en de nieuwe bewoners gebruik van maken. De supermarkt is een krachtige nieuwe trekker voor het centrum. En tegelijkertijd komen er nieuwe betaalbare woningen voor senioren, die op deze manier in het hart van het dorp kunnen wonen, met de voorzieningen en gezelligheid om de hoek. De woningen staan rondom een verhoogde binnentuin, op het dak van de ondergelegen supermarkt. De entrees van de supermarkt en eventuele andere centrumvoorzieningen liggen aan het nieuwe wandellusje, zodat bezoekers gevoelsmatig al in het centrum staan en vanzelfsprekend nog even het Treubplein op kunnen wandelen. • • • •

• • •

• •

Wandeldoorsteek van de Oranjeboomstraat langs de pastorie naar het Treubplein. Groene binnentuin voor bovengelegen woningen.

Ontwikkelzone Noordflank

Aan zijde Oranjeboomstraat en pastorie, alsmede op de verdiepingen ruimte voor woonfuncties. Realisatie van een parkeergarage. Deze wordt indien mogelijk ondergronds gekoppeld aan de bestaande garage onder de Albert Heijn. Indien mogelijk wordt de expeditie van de supermarkt op het Sir Winston Churchillplein gecombineerd met die van de Albert Heijn. De nieuwbouw heeft een levendige begane grond, dat het wandelcircuit van het centrum versterkt. Entrees van voorzieningen liggen aan het wandelcircuit (Sir Winston Churchillweg en Raadhuislaan). Parkeren op straat wordt geminimaliseerd. De nieuwbouw en het wandelgebied richten zich op het vernieuwde Treubplein. Groen inpassen aan de zijde van de pastorie en de Oranjeboomstraat. Hoogte maximaal 4 bouwlagen. 63

Ontwikkellocatie 5: Kruispuntkerk en eventueel de huidige Aldi-supermarkt

64

Ontwikkellocatie 5: Kruispuntkerk en eventueel de huidige Aldi-supermarkt (vliegwielproject) De Kruispuntkerk vormt samen met het gemeentehuis de noordelijke entree van het dorpscentrum. De Kruispuntkerk kan een bruisende locatie voor culturele en sociale activiteiten voor de gemeenschap van Voorschoten worden. Rond de kerk is er ruimte voor wonen met een levendige plint met horeca en commerciële functies. Zo wordt aangesloten op de winkels in de Schoolstraat.. De openbare ruimte verbindt de verschillende gebouwen en functies. Het wordt een levendig en aantrekkelijk plek voor de Schoolstraat, met ruimte voor een terras en verblijf en spelen. Bij voorkeur met behoud van de grote boom die hier nu het beeld domineert. De entrees van de nieuwe woningen, horeca, voorzieningen en eventuele andere functies richten zich naar de centrale openbare ruimte. • • •

• • • •

• • •

Ruimte voor woonfunctie aan zijde Schoolstraat en openbaar gebied en ruimte voor stedelijke functies op de begane grond. De bestaande steeg naast de huidige Aldi wordt een informele doorsteek voor wandelaars. De oversteek naar het raadhuis is fysiek en ontspannen en in de beleving logisch en ‘dichtbij’.

De Kruispuntkerk is een gemeentelijk monument, waarmee met respect wordt omgegaan. De kerk krijgt zo mogelijk een culturele functie. De openbare ruimte aan de Schoolstraat heeft relatie met kerk, raadhuis en Berkhoutpark. Het zorgt voor verleiding om de Schoolstraat in te gaan. Verleiding hangt samen met openbare ruime, gebouwen, gebruik, functies en entrees. Nieuwbouw en de kerk hebben waar mogelijk een levendige begane grond om de openbare ruimte te activeren. Groene inbedding van de kerk richting de Koningin Julianalaan en het Berkhoutpark. Parkeren uit het zicht en ontsloten vanaf de Koningin Julianalaan. De nieuwbouw sluit aan op de omliggende panden en kent respect voor het monument.

65

Ontwikkellocatie 6: Raadshuis, gemeentekantoor en mogelijk de bibliotheek

66

Ontwikkellocatie 6: Raadhuis, gemeentekantoor en mogelijk de bibliotheek Het monumentale raadhuis en de overige bouwdelen met monumentale waarde worden opgenomen in een nieuwe ontwikkeling waarmee een uitnodigend gemeenschapshuis voor Voorschoten wordt gerealiseerd. Daar is plaats voor de bibliotheek en dienstverlening van de gemeente, maar ook voor het bestuur en de ambtelijke organisatie. Vanuit het nieuwe gemeenschapshuis zijn aantrekkelijke wandelroutes en zichtlijnen naar de Schoolstraat, langs de Kruispuntkerk en het entreepleintje. Op die manier draagt het gemeentekantoor ook bij aan de levendigheid in het centrum en worden werknemers en bezoekers verleid de Schoolstraat in te wandelen. Daarnaast wordt zorgvuldig aangesloten op het naastgelegen Berkhoutpark en wordt de wandelroute tussen centrum, gemeentekantoor en park aantrekkelijker gemaakt. • • • • • • • • •

Het raadhuis is een gemeentelijk monument en het naastgelegen Berkhoutpark een rijksmonument, waarmee met respect wordt omgegaan. Monumentale bouwdelen blijven behouden en worden zorgvuldig aangevuld met nieuwbouw. Functie: maatschappelijk (gemeentehuis en mogelijk bibliotheek). Aan de centrumzijde staat het gebouw aan, en richt het zich met entrees op, het wandelcircuit van het centrum (verlengde Schoolstraat/ Leidseweg). Een wandeldoorsteek naar het Berkhoutpark vanaf de Leidseweg is gewenst. Aan de parkzijde staat het gebouw met de voeten in het park. Visuele relatie met de monumentale bouwdelen van de Kruispuntkerk. De bouwhoogte van de nieuwbouw sluit zorgvuldig aan op de monumentale delen, naastgelegen bebouwing en het park. Er is een sterke samenhang tussen bebouwing en openbare ruimte aan de voorzijde.

67

Ontwikkelzone Zuidflank

68

4.3 ZUIDFLANK Beeld 2040 De zuidflank transformeert van een wat rommelig ‘achtergebied’, naar een prachtige, groene centrumrand, waar allerlei maatschappelijke voorzieningen zoals bijvoorbeeld de school en brandweer worden gecombineerd met nieuwe groene woonmilieus. Aan de zijde van Wagenerf en MOC-terrein wordt de centrumrand afgemaakt en zijn in de sfeer van de binnenstad nieuwe woningen gekomen, voor senioren, starters, maar ook gezinnen. Hier wonen de mensen langs intieme, autovrije stadsstraatjes, een collectieve binnenstadstuin langs het historische water, of langs de stevige groene bomenlaan die het centrum omlijst. Tussen MOC-terrein en Wagenerf is een nieuw passantenhaventje gekomen, waar sloepjes vanaf de Vliet aanmeren en passsanten zo naar de Voorstraat wandelen voor lunch of diner. Het parkeren van bezoekers aan het centrum, maar ook bestaande en nieuwe bewoners heeft zoveel mogelijk een plek gekregen in een garage. Rond het Burgemeester van der Haarplein is een heel ander soort gebied ontstaan, met veel groen en grote bomen, waardoor het gebied vanzelf lijkt over te lopen in het openbare park rond Huize Bijdorp.

Hier liggen losjes tussen de bestaande en nieuwe bomen en in het groen wat meer stoere, compacte bouwblokken, met daarin allerlei maatschappelijke voorzieningen, kantoortjes en dienstverlening, sportvoorzieningen, maar ook veel nieuwe appartementen voor starters en senioren tussen en boven de andere functies. Deze mensen wonen gevoelsmatig in het park en bij Huize Bijdorp, maar zijn ook een klein wandelingetje verwijderd van de gezellige Voorstraat. Er lopen nu verschillende aantrekkelijke wandelroutes tussen Huize Bijdorp en centrum zodat deze innig met elkaar worden verbonden. De nieuwe woningen, voorzieningen en recreatiemogelijkheden zoals landgoed en passantenhaven leveren een stevige bijdrage aan de uitstraling en levendigheid in het centrum.

Met de ontwikkeling van de zuidflank voegt Voorschoten een uniek groenstedelijk woonmilieu toe, dat niet enkel door de nieuwe bewoners, maar door alle bezoekers van het centrum wordt beleefd en gewaardeerd. Het zorgt voor de aansluiting met de Vliet en met het mooie groene landgoed.

69

Ontwikkellocatie 7 en 8: MOC/Wagenerf

70

Ontwikkellocatie 7 en 8: MOC/Wagenerf De rafelige centrumrand aan de zijde van MOC-terrein en Wagenerf wordt zorgvuldig afgerond met een nieuwe centrumrand, aantrekkelijke doorsteekjes naar de Voorstraat en in het hart daarvan een nieuw passantenhaventje. De bebouwing sluit in maat, schaal en korrel aan op de omliggende dorpse bebouwing en biedt ruimte aan nieuwe woningen in een intiem, kleinstedelijk woonmilieu. De rand van het centrum krijgt een stevige groene afzoming met twee of drie rijen bomen. Vanaf deze groene centrumring lopen dorpse straatjes zoals het Ambachtspad en de Bloklaan richting de Voorstraat. Het bestaande groen en water langs de Bloklaan en MOC-terrein is een mooie, collectieve binnentuin geworden. Een verborgen pareltje in dit deel van het centrum. Parkeren gebeurt zoveel mogelijk uit het zicht, zodat de openbare ruimte uitnodigt om te wandelen en er veel ruimte is voor groen.

Ontwikkelzone Zuidflank

71

Ontwikkellocatie 9: Omgeving Burgemeester van der Haarplein

72

Ontwikkellocatie 9: Omgeving Burgemeester van der Haarplein De omgeving rond het Burgermeester van der Haarplein transformeert in een soort campus, waar maatschappelijke voorzieningen, wonen en sport een plek krijgen en waar het groen van de tuin van Huize Bijdorp gevoelsmatig doorloopt tot aan de centrumring. Een unieke plek om te wonen, werken of bezoeken, met de voeten in het groen, het landgoed in de rug en het centrum op wandelafstand. Op deze plek komen geen intieme binnenstadsstraatjes, maar veel groen waartussen losjes compacte bouwblokken staan van 4 tot 6 lagen hoog, afgewisseld met bestaande bebouwing. In de bestaande en nieuwe bebouwing zitten, naast veel nieuwe woningen, bijvoorbeeld ook een school, kantoren, een brandweerkazerne en sportvoorzieningen. Het parkeren is slim uit het zicht geplaatst in gebouwde voorzieningen, of verstopt in het groen, zodat in de ruimte tussen de gebouwen maximaal ruimte blijft voor groen. Hier wordt de inrichting van het naastgelegen landgoed op een eigentijdse manier doorgezet en wandelen bewoners en bezoekers zo het landgoed in. Het is een uniek woon-, werk- en voorzieningengebied, waarvan de inrichting van de buitenruimte een bijdrage levert aan de biodiversiteit en klimaatopgave in deze hoek van het centrum. Dit vraagt om een samenhangend plan en een integrale ontwikkeling.

73

74

05

UITVOERINGS PARAGRAAF

75

Voorkeur functies ontwikkellocaties

Gemeentehuis en bibliotheek Wonen / filmtheater

Supermarkt en wonen

Wonen

Plein activiteiten en kleine evenementen

Wonen

Wonen

Wonen, voorzieningen en sport

76

UITVOERINGSPARAGRAAF

05

In voorgaande hoofdstukken namen we u mee in de gewenste verandering in het centrum en de wijze waarop dit vorm kan krijgen, wat leidde tot een visie die verder is uitgewerkt in drie zones, acht ontwikkellocaties en vijf vliegwielprojecten. Maar met een visie alleen is Voorschoten niet geholpen. Er is een duidelijke strategie nodig om de visie tot actie te brengen. Ondernemers en bewoners vragen hier ook nadrukkelijk om. De visie geeft richting en samenhang aan het centrum. Het biedt een kader om alle vraagstukken die er leven en de strategische impuls aan het centrum verder vorm te geven. Een aantal van de geschetste richtingen zal zijn tijd nodig hebben en leidt tot resultaten op middellange en lange termijn. Maar er zijn ook acties mogelijk die snel tot tastbare resultaten leiden. En dat helpt! Zichtbare resultaten en acties vergroten het vertrouwen in de toekomst van het centrum van Voorschoten en zetten aan tot nieuwe ontwikkelingen die stapje voor stapje helpen het centrum door te ontwikkelen tot een aantrekkelijk, levendig en onderscheidend dorpshart voor de mensen uit Voorschoten en de regio. In dit hoofdstuk schetsen we de ontwikkelstrategie om tot de geschetste stip op de horizon te komen en welke vervolgstappen er genomen moeten worden om de ontwikkeling in gang te zetten om tot nieuw elan in het centrum van Voorschoten te komen.

We staan daarbij stil bij de rol van de gemeente, de te volgen ontwikkelstrategie, de fasering en prioritering en geven een eerste schetst van de financiële consequenties. Maar ook doen we enkele aanbevelingen waarmee Voorschoten morgen aan de slag kan. Op naar een visie in actie!

77

5.1 Stap voor stap: wie neemt het voortouw? Het centrum van Voorschoten is in de loop van eeuwen gegroeid tot wat het nu is. Een volgende stap maken in die ontwikkeling kan niet over één nacht ijs gaan en dat is ook niet verstandig. Met de ontwikkelvisie als leidraad zullen stapje voor stapje kleinere en grotere ontwikkelingen handen en voeten gaan geven aan de transformatie. Het voordeel van deze stapsgewijze ontwikkeling is dat tussentijds ingespeeld kan worden op nieuwe kansen en omstandigheden die zich aandienen. De gemeente kan ook niet alles tegelijkertijd oppakken en de markt ook niet. Deze geleidelijke ontwikkeling met kleinere stappen past bovendien beter bij een veelkleurig, historisch gebied als het centrum van Voorschoten. Het is immers een gebied met vele eigenaren, belangen, initiatiefnemers en waarden. Het is belangrijk dat iedere stap de aanzet geeft tot de volgende stap en alle stappen samen in de juiste richting werken en geen barrières opwerpen voor gewenste toekomstige ontwikkelingen. Het is ook belangrijk dat we de ontwikkeling van centrum Voorschoten nu op gang brengen want bij veel betrokkenen leeft het gevoel dat er de afgelopen jaren te weinig van de grond is gekomen en de indruk is dat nu veel partijen op elkaar wachten in het centrum.

78

Als we nieuw vertrouwen en nieuw elan willen creëren dan zal een partij met gezag en overzicht het voortouw moeten nemen. De gemeente Voorschoten is daarbij de aangewezen partij: • Uiteindelijk is voor alle ontwikkelingen de gemeente leidend in wat er aan functies en nieuwe ontwikkeling mogelijk is op een plek. Zij zal daarover in het algemeen belang de knopen moeten doorhakken en de juridisch planologisch kaders moeten vaststellen. • Op veel ontwikkellocaties is de gemeente de belangrijkste grondeigenaar en in de openbare ruimte, waar de meeste opgaven samenkomen, de hoofdverantwoordelijke. • De gemeente heeft de leiding genomen in deze ontwikkelvisie en geeft vorm aan het algemeen belang. Zij staat daarmee boven de partijen en dat schept het gezag en de verantwoordelijkheid om de ontwikkeling in gang te brengen en de samenhang en kwaliteit daarvan te borgen over de gehele ontwikkelperiode.

5.2 Rollen en verantwoordelijkheden per ontwikkellocatie In deze paragraaf worden voor de verschillende ontwikkellocaties de rollen en verantwoordelijkheden beschreven. Voor de drie vliegwielprojecten in de openbare ruimte is de gemeente aan zet. Voor de twee andere vliegwielprojecten zijn dit de initiatiefnemers, waarbij de gemeente kaderstellend is. De andere drie spelen op de langere termijn, maar ook hier is de gemeente aan zet.

aan te haken en tot bondgenoot te maken. Het geeft een krachtig signaal naar alle betrokkenen dat de gemeente ervoor gaat en dat het centrum dus een aantrekkelijke plek is om te ondernemen, investeren, bezoeken en wonen. Hier begint het nieuwe elan. Daarbij dient overigens ook rekening gehouden te worden met een hoger budget voor beheer en onderhoud. Zeker als het centrum steeds intensiever gebruikt gaat worden is dit onontbeerlijk om de kwaliteit hoog te houden en de aantrekkingskracht op peil.

Openbare ruimte Schoolstraat, Voorstraat, Treubplein Veel belangrijke opgaven komen samen in de openbare ruimte. Het is het cement van het centrum, wat alles bij elkaar houdt en wat er voor zorgt dat het centrum meer is dan de optelsom der delen. Een serieuze kwaliteitsimpuls in de openbare ruimte is een belangrijk signaal naar alle partijen. Het is een ideaal project waarbij ook kleinere vernieuwingen (een gevel opknappen, een nieuw terras maken, het vernieuwen van de uitstallingen) en grotere ontwikkelingen (herontwikkeling en nieuwbouw) samen verschil maken. Het opknappen van de openbare ruimte gaat dus parallel op met zaken als het vernieuwen van terrassen, uitstallingen, reclames en gevels opknappen.

Een integrale herinrichting van de openbare ruimte van het kerngebied vraagt een investering van de gemeente. Deze investering zal zich voor een deel terugverdienen in toenemende opbrengsten op de diverse ontwikkellocaties voor vastgoed in en om het centrum. Ook leidt het tot hogere omzetten in het centrum. Daarnaast liggen er interessante kansen voor subsidieregelingen, zoals in de subsidieregeling Vitale binnenstad.

Met het integraal opknappen en vernieuwen van de openbare ruimte kan in één klap een grote kwaliteitsimpuls aan het centrum worden gegeven, in de uitstraling, verblijfskwaliteit, samenhang, bereikbaarheid en toegankelijkheid. In de openbare ruimte is de gemeente bovendien volledig eigenaar en kan dus zonder al te veel ingewikkelde afhankelijkheden worden doorgepakt. Een integrale herinrichting van de openbare ruimte van het wandel- en verblijfsgebied (Schoolstraat, Voorstraat, Treubplein en Churchillplein) is de meest kansrijke en directe manier om de ontwikkeling en opwaardering op gang te brengen, te bouwen aan vertrouwen en belangrijke partijen uit het centrum

De gemeente is hier de trekker. Naast de openbare ruimte lopen er op dit moment twee hele actuele ontwikkelingen in het centrum, waar concrete initiatieven liggen voor nieuwe ontwikkelingen en serieuze partijen zijn aangehaakt: Churchillplein De corporatie Woonzorg als eigenaar van de verouderde flat aan de Raadhuislaan en de Aldi die hun kleine supermarkt wil verruilen voor een grote hedendaagse hebben aangegeven graag gezamenlijk een impuls aan het centrum te willen geven. Ze willen sociale huurwoningen, een supermarkt en een parkeergarage realiseren op het huidige Sir Winston Churchillplein. Woonzorg heeft de grond onder de woningen in eigendom en de gemeente het hele plein. Dit initiatief 79

past goed in de centrumvisie. Een supermarkt completeert het wandelrondje van het centrum. Ook is er een grote behoefte aan sociale woningen. De initiatiefnemers hebben aangegeven zo snel mogelijk te willen bouwen. De initiatiefnemers zijn hier aan zet. Zij hebben het investerend vermogen en zullen het vastgoed exploiteren. De gemeente dient proactief mee te denken, de kaders te stellen zodat de ontwikkeling optimaal bijdraagt aan de centrumvisie, haar grond te verkopen en juridisch-planologisch mee te werken. Kruispuntkerk en Aldi Een vergelijkbare situatie speelt er rondom de kruispuntkerk. De kerk is privaat eigendom. De eigenaar heeft aangegeven de kerk te willen herbestemmen en rond de kerk woningbouw te realiseren. De kerk is geschikt voor een cultureel programma. Wanneer de Aldi verhuist kan dit kavel onderdeel worden van deze ontwikkeling. Deze locaties in samenhang ontwikkelen biedt de kans om de entree van de Schoolstraat aantrekkelijk te maken en cultureel programma en wonen in het centrum toe te voegen. Ook hier is het mogelijk om snel door te pakken en zo het centrum optimaal te versterken. Ook hier is een proactieve houding van de gemeente van het grootste belang. Niet alleen omdat de gemeente de kaders voor herontwikkeling vaststelt, of omdat ze wat grond in eigendom heeft, maar ook voor het culturele programma.

De ontwikkelingen Churchillplein, Aldi en Kruispuntkerk leveren op korte termijn een grote impuls aan de noordflank. Aangezien er kostendragers zijn in de vorm van woningen en een supermarkt en de gemeente grond inbrengt zouden deze ontwikkelingen idealiter zonder grote gemeentelijke investeringen moeten kunnen worden gerealiseerd.

80

Gemeentehuis Het gemeentehuis voldoet niet meer aan de moderne eisen die aan een kantoorgebouw gesteld worden. In deze centrumvisie wordt voorgesteld het gemeentehuis op de huidige locatie te vernieuwen, eventueel in combinatie met de bibliotheek. De gemeente is hier in beide gevallen aan zet. De vernieuwing van het gemeentehuis is een op zichzelf staand traject met eigen planning, besluitvorming en budgetten. Het verdient echter wel aanbeveling dit zorgvuldig te coördineren met en af te stemmen op de ontwikkelingen in het centrum. Een nieuw gemeentehuis, eventueel in combinatie met een bibliotheek vormt een grote kwaliteitsimpuls voor de noordflank. Er liggen mogelijk ook in de uitvoering en vormgeving slimme koppelkansen. Aanpak zuidflank Voor de ontwikkellocaties in de zuidflank zijn geen concrete initiatieven. Maar sommige gebouwen zoals de brandweer en de sporthal zullen op termijn vervangen moeten worden. Dit biedt ruimte voor het verbinden van het centrum richting Huize Bijdorp en het toevoegen van programma. Zo kan een vernieuwde zuidflank de ontwikkeling van het centrum versterken en kunnen ook financiële opbrengsten gegeneerd worden. De gemeente heeft hier de meeste gronden in eigendom en dient een ontwikkelstrategie op te stellen, zodat hier over enkele jaren met extra kracht kan worden doorgepakt.

5.3 Organisatie De gemeente heeft een belangrijke rol in de opwaardering van het centrum, als trekker voor de opwaardering van de openbare ruimte en als kaderstellende facilitator voor de vliegwielprojecten Kruispuntkerk en Churchillplein. Om door te pakken met het zo belangrijke centrum zal er de komende jaren tijd en energie gestoken moeten worden in het verbeteren van de openbare ruimte, afspraken maken en coördineren van de diverse vastgoedontwikkelingen,

onderzoeken naar zaken als parkeren en verkeer en proactief begeleiden van goede initiatieven. Daar zijn goede mensen voor nodig, die de komende jaren als vast aanspreekpunt en aanjager in deze transformatie het voortouw gaan pakken. Een goede gemeentelijke projectgroep centrum, of programmabureau is onontbeerlijk om het vertrouwen en elan terug te krijgen. Het vormgeven van deze organisatie is de eerste actie die de gemeente moet doen.

5.4 Acties voor de korte termijn Voor de komende 1,5 jaar zien wij de volgende actiepunten: Parkeer- en mobiliteitsonderzoek Een grote wijziging in het centrum is het verminderen van de zichtbare plaats van de auto en het toevoegen van nieuw programma. De parkeeropgave is daarin heel belangrijk en het is cruciaal om op korte termijn goed inzicht te krijgen in de huidige bezetting en toekomstige ontwikkelingen. De eerste stap is om meer inzicht te verkrijgen in de behoefte aan parkeren nu en in de toekomst, ook in relatie tot de veranderingen in de mobiliteit, zoals de groei van het fietsverkeer. Hiervoor zijn parkeeronderzoek, een slimme parkeerstrategie en vormgeven aan duurzame mobiliteit essentieel. Dit is kaderstellend voor alle toekomstige ontwikkelingen. Spelregels voor ontwikkelingen In deze visie zijn voor de openbare ruimte, de noordflank en de zuidflank toekomstbeelden geschetst. Waar mogelijk zijn voor de ontwikkellocaties stedenbouwkundige uitgangspunten opgenomen. Deze zijn niet in beton gegoten en dienen in co-creatie met de belanghebbenden nader uitgewerkt te worden. Op die manier zijn de spelregels aan de voorkant duidelijk en kan doeltreffend doorgepakt worden.

Inrichtingsplan openbare ruimte in combinatie met een beeldkwaliteitsplan centrum Hét vliegwiel voor de transformatie van het centrum is de openbare ruimte. In co-creatie met alle belanghebbenden in het centrum zal een goed herinrichtingsplan voor de openbare ruimte moeten worden opgesteld. Door dit in co-creatie met ondernemers, bewoners en vastgoedeigenaren te doen kunnen parallel afspraken gemaakt worden over uitstallingen, terrassen, gevels en reclames. Dit kan in samenhang met het inrichtingsplan in een beeldkwaliteitsplan worden vastgelegd en als basis dienen voor de verdere opwaardering van het centrum. Op basis van het inrichtingsplan kan vervolgens de openbare ruimte aangepakt worden. Quick wins Iedereen wil graag snel concrete resultaten zien. Er zijn twee projecten die op korte termijn nodig zijn. Het gaat om de rotonde voor het raadhuis die vanwege de verkeersveiligheid wordt heringericht. De riolering in de Raadhuislaan (tussen rotonde en Professor Asserlaan), Oranjeboomstraat, rond de pastorie en enkele woonstraten naast het centrum (Van Heuven Goedhartstraat en Christiaan Huygenstraat) dient vervangen te worden. Dit betekent dat de straten ook heringericht worden.

Kunnen deze projecten een bijdrage leveren aan het versterken van het centrum? Hoe worden deze wegen een wezenlijk onderdeel van een noordflank die het visitekaartje van Voorschoten gaat zijn? Met een schouw met beheerders, centrummanagement, ondernemers en bewoners zullen meer van dergelijke quick-wins te ontdekken zijn. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de vormgeving van terrassen en uitstallingen, maar ook wellicht een kleine impuls in schoon, heel en veilig.

81

82

BIJLAGE

83

BIJLAGE 1: UITGANGSPUNTEN CENTRUMVISIE 2020 UITGANGSPUNTEN ZOALS GESTELD IN CENTRUMVISIE 2020 ‘Stadsdorp in Beweging’

84

1.

De strenge scheiding van wonen en werken heeft z’n langste tijd gehad, mede onder invloed van de opkomst van micro-ondernemers die een praktijk aan huis houden en enige voorzieningen inde buurt nodig hebben. En ook onder invloed van nieuwe bewoners die actief vorm willen geven aan de openbare ruimte, aan een circulaire omgeving en aan de energietransitie. De gemeente spant zich in om actieve en ondernemende bewoners naar Voorschoten te halen, in een permanente en zorgvuldige dialoog met de huidige bewoners.

2.

Voorschoten heeft niet als doelstelling om in bevolkingsaantal te groeien. Maar uitgesloten is een bevolkingstoename ook niet: de bouwkraan zal vaak langskomen. De woningvoorraad heeft meer variatie nodig jongeren om nieuwe groepen met specifieke wensen aan te trekken en om doorstroming aan te moedigen. Op sommige plekken, bijvoorbeeld in het centrum, is het goed voor de samenhang en voor de benutting van de voorzieningen om in een hoge dichtheid te bouwen.

3.

De gemeente spant zich in om naast een diversiteit aan woningen, ook meer arbeidsplaatsen en werkplekken te realiseren, teneinde de economische basis van het dorp te verbreden. Het oog is gericht op ruimteloze groei: verdichting van de economische functie zonder uitbreiding van het areaal aan bedrijventerreinen. Werk aan huis en inrichting van werkplekken in de wijken wordt bevorderd. Bij retailfuncties in de wijken wordt concurrentie met het centrum vermeden.

4.

Er is een belang in het concentreren van bedrijvigheid in het centrum. Maar er is ook een belang bij meer levendigheid in de woonwijken. Dezelfde spanning geldt voor de ‘aanloopstraten’ naar het centrum: een deel van de bedrijvigheid laat zich concentreren in het centrum, maar de aanloopstraten zijn met hun lagere vastgoedprijzen ook wel geschikt voor beginnende bedrijven of ‘start-ups’. De gemeente moet balans zoeken in deze spanning. Doorschuiven van werk- en verdienplekken vanuit woonwijken of aanloopstraten naar het centrum is nuttig, wanneer tegelijkertijd ingezet wordt op nieuwe wijkeconomie in de woongebieden. Het enorme pendeloverschot wijst er op dat de koek van de lokale werkgelegenheid de komende jaren niet herverdeeld moet worden. De koek moet groeien.

5.

De gemeente zoekt een sterk gesprekspartnerschap bij de ondernemers, om gezamenlijk te kunnen acquireren en investeringen uit te lokken. Wanneer ondernemers de medewerking van de gemeente nodig hebben om te komen tot en stabiele financiële en organisatorische positie – bijvoorbeeld via de inrichting van een ondernemersfonds – dan zal de gemeente daar graag het gesprek over aan gaan. Op dit moment kent Voorschoten een reclamebelasting voor zakelijke vastgoedgebruikers in het centrum en een BIZ op bedrijventerrein Dobbewijk. Een ondernemersfonds zou een plausibele doorontwikkeling zijn naar een gemeentebrede en integrale medeverantwoordelijkheid van de ondernemers voor het vestigingsklimaat.

6.

Een klimaat van onderling vertrouwen tussen ondernemers en gemeente is noodzakelijk voor een adequate uitvoering van de Omgevingswet. De overheid is straks niet meer een ‘buitenpartij’ die een bouwaanvraag toetst aan de technische functionaliteit van een bestemmingsplan, maar een actieve meedenker over hoe een initiatief past in de omgeving. De planning

gaat van ‘nee, tenzij’, naar ‘ja, mits’. De argumentatieve benadering van de omgevingswet werkt alleen wanneer er vertrouwen bestaat in een gedeeld toekomstbeeld van centrum en dorp. Acquisitie en verwelkoming van investeerders, bijvoorbeeld, moeten breed gedragen worden. 7.

8.

Nieuwe economische dynamiek staat niet alleen ten dienste van het verdienvermogen en de veerkracht van het dorp. De dynamiek moet ook in dienst staan van mensen met minder kansen op basis van opleiding, inkomen of startpositie. Dit betekent dat betaalbare bedrijfs- en ontmoetingsruimtes nodig zijn: flex werkplekken, kringloopwinkels en ‘repairshops’, inbrengwinkels, fietsenmakers en andere ambachtelijke beroepen, enzovoort. in de praktijk gaat het om huurprijzen vanaf 50 euro per vierkante meter per jaar. Ter vergelijking: goede kantoorruimte begint bij 110 euro per jaar. Het realiseren van een laagdrempelig toegankelijk areaal is een kwestie van goed accommodatiebeleid (leegstand en onderbenutting opsporen), goede afspraken met eigenaren en waar mogelijk benutten van rendementen uit projecten voor het financieren van de ‘onrendabele top’ van bedrijfsruimten. Het centrumgebied van Voorschoten krijgt een motorische rol bij de transformatie van Voorschoten van woongemeente naar een functioneel meer complete (meer bedrijvigheid) en meer diverse (nieuwe bewonersgroepen) gemeenschap. Het centrumgebied speelt die motorische rol door als broedplaats voor nieuw ondernemerschap te functioneren. Bij nieuwe functionele toevoegingen aan het centrumgebied zijn diversiteit en innovatie sleutelwoorden.

9.

De cultuurhistorische waarde van het centrum wordt geconserveerd en gekoesterd, maar ook benut om nieuw ondernemerschap aan te trekken en nieuwe vormen van bewoning mogelijk te maken. Acquisitie van bewoners en bedrijven richt zich op creatieve en ondernemende mensen, die zich thuis voelen in de overzichtelijke maar gelaagde omgeving van het centrum.

10. Het verdienvermogen en het aantal werkplekken in Voorschoten moeten omhoog. Daarom wordt terughoudend omgesprongen met de transformatie van leegstaand winkelvastgoed naar woningen. De voorkeur gaat uit naar andere werk- en ontmoetingsfuncties. Wel kan met name in de aanloopstraten een dubbele bestemming overwogen worden: zowel werken als wonen, zodat de pandeigenaar veel marktmogelijkheden heeft. 11. Werkfuncties met ondersteunende horeca zijn nadrukkelijk welkom, ook buiten de Voorstraat. Kleine hotels passen goed in het centrum. Airbnb en vakantieverhuur passen juist weer niet in het beeld van een bedrijvig en duurzaam milieu. 12. Er zijn op enkele locaties in het centrum substantiële ontwikkelingen te verwachten (bouwmassa). Daaronder het MOC-terrein en Wagenerf. Functionaliteit en randvoorwaarden (waaronder parkeren) zijn onderdeel van nader overleg met marktpartijen. Vanuit de functionaliteit van het centrum bezien, is ‘urban living’ een goede optie: comfortabel maar klein wonen, met veel voorzieningen en accommodaties voor algemeen gebruik in de directe omgeving. 13. Uitbreiding van de woonfunctie is mogelijk in appartementen en boven winkels, in samenhang met een hoog dagelijks voorzieningenniveau in 85

de plint, of anderszins in de directe omgeving: kleine tot middelgrote appartementen met het centrum als ‘verlengde huiskamer’, vol voorzieningen. Dat kan gaan om senioren, kenniswerkers, expats en andere ‘internationals’ en alle anderen die deze woonstijl waarderen. 14. Bijzondere aandacht heeft de invulling van ‘urban living’ met seniorenwoningen, met een actief gebruik van de aangrenzende openbare ruimte en een actieve vraag naar de voorzieningen in het centrum. Zo kan ‘urban living’ in het centrum gebruikt worden om de doorstroming op de woningmarkt in Voorschoten te ondersteunen. In de marketing van appartementen zal daarom goed gekeken worden naar Voorschotenaren die elders in het dorp een huis achterlaten. 15. Bij verdere verdichting van het centrum wordt naar inpandige parkeervoorzieningen gestreefd, bijvoorbeeld onder appartementen. De openbare ruimte als ‘verlengde huiskamer’ heeft vierkante meters nodig. 16. Het compacter maken van het centrum – verplaatsing van economische functies van de aanloop- en aanrijgebieden naar het eigenlijke centrum – is in de huidige markt wenselijk. De gemeente heeft echter noch de middelen noch de ambitie om met een uitkoop- en verplaatsingsregeling te werken.

Wel kan verplaatsing ondersteund worden door in aanloop- en aanrijstraten te werken met een dubbele bestemming: panden kunnen zowel voor wonen als voor werken gebruikt worden, al maar gelang de vraag uit de markt.

86

17. Ondernemers met belangstelling voor vestiging of uitbreiding in het centrumgebied, worden bevraagd op handhaving van en toevoeging aan de beeldkwaliteit van het gebied. Uitstallingen, reclame, gevels, puien en straatmeubilair moeten passen bij het wensbeeld van een uitnodigend en innovatief milieu. Dat betekent een zekere terughoudend in reclamevoering en uitstallingen. 18. Aantasting van gevels en puien wordt tegengegaan, het terugbrengen van puien in meer oorspronkelijke staat, wordt bevorderd. Voor panden die thans niet over een monumentale status beschikken, kan daarbij een behoorlijke ontwerpvrijheid gelden. Uitgangspunt is het scheppen van zowel karakteristieke als samenhangende gevelwanden. Gemeentelijke gevelfondsen hebben zich bewezen als effectieve instrumenten, niet alleen voor de fysieke staat van panden in het centrum, maar ook als instrument voor ‘branding’ van en samenwerking in het centrum. Gezien de financiële situatie van de gemeente kunnen geen omvangrijke budgetten worden verwacht, maar er zal toch naar de mogelijkheid gekeken worden tot inrichting van een beperkt fonds, als aanjager. 19. Ondernemers worden eveneens bevraagd op te verwachten verkeersbewegingen. Het sfeerbeeld is dat van een autoluw centrum met parkeren aan de rand of onder een dak en voorrang voor langzaam verkeer. 20.

Bij branchering gaat de voorkeur uit naar zelfstandige formules uit Voorschoten en omgeving, inclusief Leiden en Den Haag. Het oogmerk is bedrijven naar het centrum te krijgen die juist in de compacte en historische omgeving goed gedijen en willen bijdragen aan verdere verrijking van die omgeving.

21. Filialen van ketens en franchisenemers blijven welkom, zolang zij bijdragen aan het Voorschotense kwaliteitsbeeld, zich willen verbinden aan de gebiedsontwikkeling. Ze moeten ‘Voorschotense ondernemers’ worden.

26. Waar mogelijk, worden in het centrum referenties aangebracht aan andere markante plekken in Voorschoten, zoals kasteel Duivenvoorde, bijvoorbeeld door ‘visuals’ (spandoek, beeldscherm) in leegstaande panden.

22. Plaatsing van commerciële en niet-commerciële voorzieningen (zorg, cultuur, educatie) in elkaars nabijheid of in hetzelfde gebouw, draagt bij aan menging van publieksgroepen.

27. Actief gebruik van de openbare ruimte in het centrum door bewoners – ook van andere wijken in Voorschoten – en ondernemers wordt aangemoedigd. Met de kanttekening dat het dominante 28. geluid in het centrum dat van de menselijke stem moet zijn. Versterkte muziek is de uitzondering.

23. Branchegewijze clustering van retailzaken wordt bevorderd zolang dat leidt tot samenwerking en specialisatie. ‘Meer van hetzelfde’ wordt vermeden.

29. Het centrum wordt ‘leesbaar’ gemaakt voor Engelstaligen. 24. Nieuwe publiekstrekkers voor het centrum worden getoetst aan de bijdrage aan het ‘daily urban system’, het dagelijks gebruik van het centrum door de inwoners van Voorschoten. Vierkante meters zonder wezenlijke bijdrage aan samenhang, koopkrachtverbreding en bezoekmotieven voor de inwoners van Voorschoten, zijn te weinig interessant voor dit bijzondere gebied. 25. Ondernemers worden uitgenodigd om bij te dragen aan de ‘branding’ – de identiteitsvorming en marketing - van het centrumgebied als huiskamer, innovatiemotor en broedplaats van Voorschoten en zich daartoe te organiseren in het centrummanagement. De zorg voor de vestigingsomgeving is een integraal onderdeel van het ondernemerschap in het gebied.

30. De lokaal aanwezige koopkracht, de beperkte aanwezigheid van horeca en vooral het toekomstbeeld van een ‘huiskamer’ met veel kleinschalig ondernemerschap wijzen allemaal naar uitbreiding van de horeca in het centrumgebied. Het gaat dan om horeca die de ‘sophisticated’ markt van Voorschoten bedient: geen concentratie, geen uitgaansboulevard, wel goede variatie en veel ruimte voor ondersteunende horeca. Nieuwe horeca moet goed passen bij het kwaliteitsbeeld van hetzij de Voorstraat hetzij de Schoolstraat. 31. De centrumondernemers worden uitgenodigd om zelf met bewoners tot afspraken te komen over gastvrijheid en gastbegeleiding (stewards) , teneinde overlast tot een voorspelbaar en aanvaardbaar niveau te reduceren. De noodzaak voor de overheid om te handhaven en in te grijpen, moet worden verkleind door zelfregulering. Daar is – andermaal - een versterking van het centrummanagement voor nodig.

87

32. Het centrum blijft de aangewezen plek voor ‘belevingshoreca’. Het ligt niet voor de hand die in de woonwijken toe te laten. Maar initiatieven met ondersteunende horeca (bijvoorbeeld daghoreca bij werk- en ontmoetingsplekken) in de woonwijken worden welwillend bekeken. 33. Plannen voor de verdichting van de woonfunctie in het centrum worden vroegtijdig met ondernemers gedeeld, zodat zij een passend dienstenaanbod aan de nieuwe bewoners kunnen overwegen. 34. De weging van investerings- en gebruiksplannen voor vastgoed en openbare ruimte zal anders beginnen. Niet meer eerst kijken naar bezwaren en draagvlak, maar eerst kijken naar functietoevoeging en kwaliteit. We streven een ruimtelijke beleidspraktijk na die voorlopers in positie brengt: de vroege toepassers (‘early adopters’) van innovaties. Met de kanttekening dat bij pionieren stellig hoort een goede kijk op passendheid in en waarde voor de omgeving. We moeten het niet meer hebben van generieke voorschriften, maar van en programmatische samenhang in de fysieke omgeving.

88

89

BIJLAGE 2: PARTICIPATIERESULTAAT

90

91

92