Bijlage 1 Jaarstukken 2022 (aangepaste bijlage SiSa).pdf

Taakveld: 7.2 Riolering Belangrijkste ontwikkelingen

Beoogde resultaten

Fysieke leefomgeving

  

Ontwerp robuust rioolstelsel Vervangen riolering project Adegeest Effecten inzichtelijk maken van de woningbouw opgave

Ontwerp robuust rioolstelsel De uitkomsten van het basis rioleringsplan en de afvalwaterstudie vragen een nader ontwerp van het rioolstelsel. Het ontwerp moet de aanpassingen, fasering en kosten in beeld brengen. Met het ontwerpen van een robuust rioolstelsel wordt de eerste stap gezet naar een uitvoering die een bijdrage levert aan de verbetering van de waterkwaliteit. Op dit moment zijn de onderzoeken/rioleringsplannen afgerond van Adegeest, Noord Hofland en Boschgeest. Centraal gebied zuid is nu aan de beurt. Ook is er gestart met het onderzoek naar het centraal afvoeren van stedelijk water met een centrale persleiding. Vervangen riolering project Adegeest Het riool in Adegeest is over het algemeen van slechte tot matige kwaliteit, waar herstel en reparatie niet meer toereikend zijn om de afvoer van vuilwater te garanderen. Daarom is vervanging van de riolering in de wijk Adegeest opgenomen in het Integraal Waterketenplan (IWKp) 2019-2023. Dit project biedt de kans om het integraal te realiseren, waarin kansen voor klimaatveranderingen, energietransitie en duurzaamheid meegewogen worden om een duurzame en klimaatbestendige wijk te realiseren. In 2022 is gestart met de voorbereiding van deze vervangingsopgave en de uitvoering zal gefaseerd in de jaren 2023-2027 worden uitgevoerd.

Effecten inzichtelijk maken van de woningbouw opgave Voorschoten heeft de intentie om de komende jaren nieuwe woningbouw te realiseren. Nieuwe woningen betekent wel meer vervuiling eenheden, waarmee het rioolstelsel extra belast wordt. Met het huidig krap gedimensioneerd en het beperkt functioneren van het rioolstelsel wordt een berekening uitgevoerd met de gegevens die bekend zijn uit het BRP om de effecten en de benodigde financiën van de voorgenomen woningbouw inzichtelijk te maken.

76

Taakveld: 7.3 Afval Belangrijkste ontwikkelingen

Beoogde resultaten

Landelijke doel: 30 kg fijn restafval per persoon in 2025. Invoeren van statiegeld op blikjes.

Uitvoeringsplan afval

Nascheiden PMD-fractie uit restafval Op 3 november 2022 heeft de raad een keuze gemaakt om de wijze waarop de PMD-fractie (Plastic verpakkingen, Metalen verpakking en Drankenkartons) wordt gescheiden van het restafval aan te passen van bronscheiden naar nascheiden. Een vervolgstap van het Grondstoffenplan 2021-2025. Door middel van nascheiding wordt naar verwachting een betere scheiding van het PMD gerealiseerd en komen de doelen van de rijksoverheid op het gebied van afvalscheiding dichterbij. Communicatieplan afval & grondstoffen 2023-2024 In 2022 is een communicatieplan opgesteld getiteld ‘Voorschoten Vermindert Restafval’. In het Grondstoffenplan 2021-2025 ligt de nadruk op het beter scheiden van GFT (Groente, Fruit- en Tuinafval en Etensresten) en OPK (Oud Papier en Karton) uit het restafval. Het vergroten van het bewustzijn over het belang van afvalscheiding en heldere, effectieve communicatie is essentieel voor het verminderen van het restafval. Het communicatieplan bevat een jaarkalender met verschillende communicatie- en participatieactiviteiten. Grofvuil op afroep tegen betaling Er is een begin gemaakt met het tegen betaling ophalen van grofvuil op afroep. Zwerfafval De landelijke subsidieregeling van Nedvang voor zwerfafval is in 2022 afgelopen. Met deze subsidie is door vier scholen een lesprogramma zwerfafval afgenomen voor het huidige schooljaar (20222023).

Daarnaast is gestart met het opzetten van een grondstofjutters project in samenwerking met We are Nature. Er komt begin 2023 een project voorstel voor het betrekken van inwoners bij jutten in hun eigen dorpskern.

Beleidsindicatoren Nr. Beleidsindicator

Eenheid

Bron

Realisatie

2022 33 Omvang huishoudelijk restafval

Kg/inwoner

CBS statistiek Huishoudelijk afval

77

223 (2018)

Taakveld: 7.4 Milieubeheer Belangrijkste ontwikkelingen

Beoogde resultaten

Regionale Energiestrategie (RES)  Regionale samenwerking haalbaarheid/financiering warmtenet  Concept RES 2.0 – deelnemen in ontwerpproces.  Lokale implementatie RES  Monitoring in de regio Holland Rijnland  Uitvoering Deltaplan ruimtelijke adaptatie

Regionale Energiestrategie:  Uitvoeringsplannen Transitievisie Warmte  Uitvoeringsprogramma RES 1.0 voor Voorschoten uitwerken  Toename zonnepanelen op daken koopen huurwoningen, op eigen vastgoed en bedrijfsdaken  Risicodialoog met adaptatiestrategie  Projecten indienen voor impulsregeling klimaatadaptatie

Transitievisie warmte/uitvoeringsplannen Begin 2022 is een plan van aanpak gemaakt voor het project opstellen buurtgerichte routekaarten voortkomend uit de Transitievisie warmte. Er loopt een traject voor het opstellen van een uitvoeringsplan voor de Krimwijk. Eind 2022 hebben de eerste wijkbijeenkomsten plaatsgevonden. Lokale implementatie Regionale Energiestrategie Verduurzaming bedrijventerrein Dobbewijk In het kader van het project verduurzaming bedrijventerrein Dobbewijk, dat we samen met de Omgevingsdienst West-Holland en adviesbureau Klimaatroute uitvoeren, zijn in 2022 8 energiescans bij bedrijven uitgevoerd. Duurzaamheidslening In 2022 zijn 15 duurzaamheidsleningen verstrekt. Er zijn 3 leningen volledig afgelost. Regeling Reductie Energiegebruik Woningen Deze regeling omvat een subsidie van 70 euro voor het aanschaffen van kleine energiebesparende maatregelen. 1222 huishoudens hebben gebruik gemaakt van deze regeling, waarvan 730 huurders en 492 woningeigenaren. 167 huurders van woningcorporatie de Sleutels hebben een energiebespaarbox ontvangen. Duurzaam Bouwloket In 2022 heeft het Duurzaam Bouwloket 3.243 adviezen uitgebracht, waarvan 432 persoonlijke adviezen en 2811 digitale adviezen. Er zijn 943 unieke woningen geadviseerd.

Samenwerking Warmte Leidse Regio In de samenwerking Warmte Leidse Regio zijn in 2022 ontwikkelingen rond aanlanding en ruimtelijke inpassing van restwarmte uit Rotterdam (WLQ+) gevolgd, ontwikkelingen van andere bronnen (geothermie, aquathermie) gefaciliteerd, is de warmtevraag in de hele regio in kaart gebracht en met stakeholders (woningcorporaties, buurtinitiatieven, lokale initiatieven) samengewerkt om na te gaan hoe de warmtevraag ingevuld kan worden. Klimaatadaptatie In 2022 is de interne risicodialoog georganiseerd binnen de gemeente Voorschoten. Voorschoten is deelnemer van het DPRA en er is klimaatadaptatiebeleid ontwikkeld. Vastgoed Bij regulier onderhoud wordt standaard LED verlichting toegepast en voor gemeentelijk vastgoed wordt energieprestatieadvies ingewonnen. 78

Beleidsindicatoren Nr. Beleidsindicator

Eenheid

Bron

Realisatie

2022 34

Hernieuwbare elektriciteit %

RWS

7,4% (2020)

Taakveld: 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Belangrijkste ontwikkelingen

Beoogde resultaten

Op dit taakveld zijn geen beleidsmatige ontwikkelingen van toepassing.

 

Herstel padenstructuur Plaatsen gedenkmonument

Het service- en onderhoudsniveau van het beheer en onderhoud op Rosenburgh voldeed het gehele jaar aan het basis onderhoudsniveau. In het jaar 2022 is er wel een uitvraag naar een externe partij gegaan om in 2023 een beleidsvisie en beheervisie te maken. Ook het realiseren van een bestuurlijke opdracht is in 2022 voorbereid. In maart is er een gedenkboom geplaatst ter aanvulling/vervanging van het huidige gedenkmonument.

Verbonden partijen Tabel Verbonden partijen Volksgezondheid en Milieu Naam Gemeenschappelijke regeling GGZ subsidies RDOG Hollands Midden Omgevingsdienst West-Holland

Taakveld 7.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid 7.4 Milieu: legalisering, toezicht, handhaving

79

Wat heeft het gekost?

Begroting bedragen x € 1.000,- ("-" = nadeel / "+" = voordeel)

7.1 Volksgezondheid

7.2 Riolering

7.3 Afval

7.4 Milieubeheer

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Begroting

Rekening

2022

2022

2022

primair

na wijziging

Verschil 2022 Begr. na wijzing / rekening

Baten

60

80

80

0

Lasten

-1.738

-1.777

-1.714

63

Saldo

-1.678

-1.697

-1.634

63

Baten

2.731

2.993

3.033

40

Lasten

-1.634

-1.832

-1.832

0

Saldo

1.098

1.161

1.201

39

Baten

4.231

4.810

4.897

87

Lasten

-2.850

-3.386

-3.354

32

Saldo

1.381

1.424

1.544

119

Baten

0

111

90

-21

Lasten

-901

-1.196

-1.052

144

Saldo

-901

-1.085

-961

123

Baten

318

359

352

-7

Lasten

-313

-321

-332

-10

Saldo

5

38

20

-18

Totaal baten

7.340

8.354

8.452

98

Totaal lasten

-7.435

-8.512

-8.283

229

-95

-158

169

327

Onttrekking reserves

93

187

168

-19

Toevoeging reserves

0

-150

-150

0

Mutaties reserves

93

37

18

-19

Programma resultaat

-2

-121

187

308

Saldo van baten en lasten

Toelichting op verschillen begroot actueel/werkelijk in taakvelden >= € 50.000 Taakveld 7.1 Volksgezondheid (voordeel € 63.000) Op dit taakveld is er per saldo sprake van een voordeel van € 63.000. Dit is te verklaren door het btw-voordeel op de bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling Hecht (€ 31.000), en door een voordeel op de kosten voor het Centrum voor Jeugd en Gezin (€ 30.000). Het restant wordt verklaard door overige kleine verschillen. Taakveld 7.2 Riolering (voordeel € 39.000) Op dit taakveld is per saldo sprake van een voordeel van € 39.000. De lasten voor riolering zijn voor onttrekking uit de voorziening hoger als gevolg van extra kosten die gemaakt zijn voor het reguliere beheer en onderhoud van de riolering, gemalen en pompinstallaties. Door het uitstellen van vervangingsinvesteringen wordt de technische levensduur van riolering in Voorschoten op de proef gesteld. Dit zorgt ervoor dat er vaker adhoc reparatie- en onderhoudswerkzaamheden moeten plaatsvinden aan het riool. Daarnaast hebben er in 2022 extra inspecties plaatsgevonden om de rioolassets in beeld te brengen. Dit heeft gezorgd voor extra lasten die niet begroot waren (nadeel € 142.000). Het programma riolering kent een gesloten systeem. Dit houdt in dat de

80

inkomsten uit de rioolheffing alleen voor kosten met betrekking tot riolering mogen worden ingezet. De hogere lasten hebben uiteindelijk geresulteerd in een onttrekking van middelen uit de egalisatievoorziening. Taakveld 7.3 Afval (voordeel € 119.000) Op dit taakveld is per saldo sprake van een voordeel van € 119.000, na storting in de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing. In 2022 zijn € 32.000 lagere lasten gerealiseerd dan begroot, dit wordt veroorzaakt door een tweetal verschillende factoren, namelijk de hogere lasten op totaalniveau voor afvalverwerking (€ 27.000). Tegenover dit nadeel staat een voordeel bij de tractiekosten. De belangrijkste reden hiervoor is de langere levertijd van de nieuwe tractiemiddelen. De hogere baten worden veroorzaakt door de hogere afvalopbrengsten bij de gescheiden fracties zoals glas, papier en textiel (€ 265.000). Tot slot zijn de kosten van het afvalbrengstation lagere uitgevallen door minder bezoekers en lagere ingeleverde tonnages (€ 214.00). Het programma afval kent een gesloten systeem. Dit houdt in dat de inkomsten uit de afvalstoffenheffing alleen voor kosten met betrekking tot afval mogen worden ingezet. De lagere lasten hebben tot gevolg dat er geen onttrekking uit de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing vanuit de batenkant noodzakelijk is, welke wel was begroot.

De lagere lasten hebben uiteindelijk geresulteerd in een toevoeging van middelen aan de egalisatievoorziening van € 873.000. Taakveld 7.4 Milieubeheer (voordeel € 123.000) Het taakveld sluit af met een positief saldo van € 123.000 waarbij er een nadeel is op de baten van € 21.000 en een voordeel op de lasten van € 144.000. Het voordeel op de lasten wordt veroorzaakt door het niet innen van de deelnemersbijdrage Holland-Rijnland RES (€ 24.000) en een terugbetaling voor 2021 voor de deelnemersbijdrage ODWH (€ 16.000). Ook werd in 2022 geen gebruik meer gemaakt van budget voor verduurzaming van het Industrieterrein Dobbewijk (€ 34.000). Daarnaast is er sprake van onderuitputting op de in de meicirculaire beschikbaar gestelde middelen voor uitvoeringskosten klimaatakkoord (€ 57.000) en op het budget voor het milieubeleidsplan (€ 15.000). Voorgesteld wordt om een restantbedrag van voor uitvoeringsmiddelen klimaatakkoord en de resterende middelen milieubeleidsplan door te schuiven naar 2023. Het restantverschil betreft overige kleine verschillen aan zowel baten- als lastenkant.

81

P8 Wonen en bouwen

Doelstelling: "Wat wilden we bereiken ?" Er moet een goede balans zijn in het woningaanbod, daardoor kan Voorschoten verschillende doelgroepen aan zich binden. Ook bevordert de voldoende beschikbaarheid van woningen de doorstroming; We willen het dorpse groene karakter behouden, de ruimtelijke opgave voor de komende jaren richt zich daarom op de instandhouding en het beheer van de ruimtelijke structuur van Voorschoten.

Het college vult deze doelstelling in met de volgende taakvelden:

Taakveld: 8.1 Ruimte en leefomgeving Belangrijkste ontwikkelingen

Beoogde resultaten  Per 1 juli 2022 werken we volgens de minimale eisen van de Omgevingswet.  Herijken Afwegingskader waarmee de prioritering voor de nieuwe organisatie eenduidig is  Woningbouwopgave: concreet te verwachten resultaten op diverse locaties en/of startnotities met resultaat in 2022.

(Invoering) Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet is opnieuw uitgesteld, naar 1 januari 2024. Deze wet moet ervoor zorgen dat gemeenten op een praktische en flexibele manier oplossingen vinden voor maatschappelijke opgaven. Naast het eenvoudiger en sneller maken van procedures gaan we een cultuuromslag maken: ruimte bieden voor ontwikkeling en waarborgen van kwaliteit. De transitieperiode om de Omgevingswet volledig in te voeren loopt tot 2029. Tot 2029 zijn een aantal landelijke momenten waarop we zaken geregeld moeten hebben. Doordat er maandelijks nieuwe inzichten zijn in wat we moeten doen en kunnen is het belangrijk om activiteiten en resultaten gedurende het jaar te herijken en bijsturen. Wat hebben we gedaan?  Aan de minimale eisen van de VNG is voldaan  Participatiebeleid voor de initiatiefnemer is uitgewerkt  Herinrichten werkprocessen Afwegingskader Het afwegingskader woningbouw is in 2022 met de vaststelling van het coalitieakkoord herbevestigd. In lijn met een toezegging aan de raad komt de herijking van het afwegingskader periodiek in de P&C-cyclus op de agenda. Op deze manier houden we grip op de prioritering en fasering van projecten en de inzet die daarvoor nodig is. In Q2-2023 volgt er weer een herijking op het afwegingskader.

82

WONINGBOUWOPGAVE Bibliotheek+ Van Wijngaardenlaan Het burgerinitiatief voor een MFA in de huidige bibliotheek aan de Wijngaardenlaan is niet haalbaar gebleken. Momenteel wordt gewerkt aan een nieuw voorstel voor de bibliotheek en aan een voorstel om de culturele voorzieningen welke momenteel in het Culturele Centrum aan de Marijkelaan gehuisvest zijn, elders in Voorschoten onder te brengen. Het voorstel hiertoe dient medio 2023 aan de raad te worden voorgelegd, zo is afgesproken. Starrenburg III Voor Starrenburg-III is begin '22 een Beeldkwaliteit Plan vastgesteld door de gemeenteraad. Tijdens de goed bezochte webinar in juli '22, heeft de ontwikkelaar het laatste concept Stedenbouwkundig Plan getoond. Het verwerken van alle reacties hierop duurt langer dan verwacht. De inbreng van het Hoogheemraadschap ten aanzien van grondwatermanagement is hierbij cruciaal. De gemeente heeft een toetsende rol en is daarmee afhankelijk van het tempo van de ontwikkelaars. Intratuin De realisatie van 129 woningen, waarvan 33 sociale huur appartementen, is in 2022 gestart. Met buurtgemeente Leiden heeft regelmatig overleg plaats gevonden over hoe de nieuwe ontsluitingsweg wordt aangesloten op het nieuwe wegennet van Leiden. Dit in aanvulling op de Intentie-overeenkomst.

Voor de verkeersaansluiting van Het Fortuyn van Voorschoten op de Trompweg is een Voorlopig Ontwerp vastgesteld door het college van B&W. Segaar/Arsenaal De voorbereidingen voor het project Segaar Arsenaal zijn in de afrondende fase beland. Het concept stedenbouwkundig plan met 100 woningen is grotendeels gereed en door de buurt goed ontvangen. Het ontwerp-bestemmingsplan is gereed en kan binnenkort (voor de zomer) in procedure worden gebracht. Tenslotte wordt de laatste hand gelegd aan de afspraken met de ontwikkelaar in de Anterieure Overeenkomst. Ontwikkelvisie Centrum Momenteel wordt in samenwerking met bureau Kuiper Compagnons de Ontwikkelvisie Centrum opgesteld als uitwerkingskader van het rapport Blauwberg. In de Ontwikkelvisie staan de ontwikkelkansen per locatie welke mogelijk op termijn beschikbaar komen in het centrum. Vitaliteit van het centrum is hierbij het centrale criterium. Ook worden voorstellen gedaan voor de openbare ruimte als drager van de integrale kwaliteit van het centrum. Onderdeel van de Ontwikkelvisie is een globale grondexploitatie en een uitvoeringsstrategie. De ontwikkelvisie wordt juli 2023 aan de raad gepresenteerd. Jan Wagtendonkstraat Dit project heeft een herstart gekregen waarin de buurt nadrukkelijk wordt meegenomen.

In lijn met deze toezegging zijn in 2022 gesprekken met omwonenden gevoerd en werden met een bewonerskerngroep afspraken gemaakt over het proces en de participatieaanpak. Dit afstemmingstraject wordt vervolgd in 2023 en dan wordt ook gestart met wijkbrede bijeenkomsten en een modellenstudie. Het resultaat daarvan zal landen in een uitwerkingskader en aan de Raad worden voorgelegd. Participatie staat hierbij centraal. Jan Evertsenlaan In 2022 is gestart met een uitgebreid participatietraject om tot een uitwerkingskader te komen. Er is een wijkbijeenkomst geweest om de start van het participatietraject te markeren. In een klankbordgroep waarin eigenaar, ontwikkelaar en bewoners deelnemen zijn procesafspraken gemaakt over het te doorlopen (participatie)traject. Deze krijgt vervolg in 2023. In afstemming met de klankbordgroep wordt een modellenstudie uitgevoerd op basis van de ingebrachte wensen

83

van de verschillende betrokken partijen. Het resultaat daarvan wordt verwerkt in een uitwerkingskader en aan de Raad voorgelegd. Ook hierbij staat participatie centraal. Raadhuislaan In 2022 is gestart met een traject om tot een uitwerkingskader te komen. Er zijn diverse ontwerpateliers met de ontwikkelende partij geweest en er is een eerste bewonersbijeenkomst geweest om de start van het participatietraject te markeren. De modellenstudie krijgt vervolg in 2023. Een voorkeursvariant zal via een uitwerkingskader aan de Raad worden voorgelegd. Huize Bijdorp Het bestemmingsplan voor Huize Bijdorp is onherroepelijk. 2022 heeft voor de congregatie en de erfpachtnemer in het teken gestaan van een formele overdracht naar de nieuwe eigenaar. Deze formele overdracht heeft inmiddels plaatsgevonden. De gemeente en de nieuwe eigenaar hebben in 2022 vooral afstemming gehad in het kader van de uitwerking van de concrete plannen en de voorbereiding van de te verlenen omgevingsvergunning. Prof. Einsteinlaan 5 Ten aanzien van de herontwikkeling aan de Prof. Einsteinlaan (17 eengezinswoningen & 7 appartementen) is de planvorming zover uitgewerkt dat dit heeft geresulteerd in een concrete omgevingsvergunning-aanvraag, eind 2022.

Taakveld: 8.2 Grondexploitatie (niet bedr.terrein) Belangrijkste ontwikkelingen Voor de ontwikkelingen wordt u verwezen naar de paragraaf grondbeleid

Beoogde resultaten Voor de resultaten wordt u verwezen naar de paragraaf grondbeleid

Geheel volgens het huidige grondbeleid kiest de gemeente voor een vorm van gebiedsontwikkeling, waarbij duidelijk niet gekozen is voor een ondernemende, maar voor een, in meer of mindere mate, faciliterende rol. De gemeente beperkt zich grotendeels tot het vaststellen van het bestemmingsplan, het uitvoeren van toezicht op activiteiten van derden en het uitvoeren van verplicht kostenverhaal. Vanuit 2021 zijn budgetten beschikbaar voor de projecten: Foreschate, Starrenburg III, Intratuin, Einsteinlaan en Raadhuislaan. Deze budgetten zijn beschikbaar als gevolg van afgesloten anterieure of intentie overeenkomsten . In 2022 zijn daar de volgende projecten bijgekomen: Wagtendonkstraat en Jan Evertsenlaan. Ook voor deze projecten zullen intentie en/of anterieure overeenkomsten voor worden afgesloten. Voor het Project Nicolaespark zijn middelen besteed aan een gebiedsvisie en bodemonderzoek. Er is nog geen zicht op concrete bouwplannen. In de raadsvergadering van 8 december 2022 is geconstateerd dat geen gevolg kan worden gegeven aan het verzoek van amendement 144. Voorts heeft het college de opdracht gekregen om voor het eind van het tweede kwartaal van 2023 te komen met een voorstel voor een oplossing voor de huisvesting van culturele voorzieningen in Voorschoten waarvan de uitvoering tenminste in deze collegeperiode kan worden opgestart.

Voor het project Duivenvoorde Corridor is een grondexploitatie vastgesteld en voert de gemeente actief grondbeleid. Veel middelen en capaciteit zijn ingezet op het juridisch afronden van de onteigening van Noortveer. De jaarrekening geeft hiervan de financiële voortgang weer. In 2020 hebben wij – conform advies van de commissie bezwaarschriften – het besluit genomen geen subsidievoorschot te verstrekken voor het project Deltaplein, omdat een transparant inzicht in de achterliggende boekhouding vooralsnog ontbreekt. De voorziening voor dit project houden we

84

in stand omdat de subsidie pas na afloop van de juridische procedures definitief kan worden vastgesteld. Deltaplein heeft momenteel drie rechtszaken geïnitieerd (twee op het bestuursrechtelijke spoor en één civielrechtelijk).

Taakveld: 8.3 Wonen en bouwen Belangrijkste ontwikkelingen De vraag naar (specifieke) woonruimte neemt toe. Het aanbod neemt mogelijk daarentegen af, zoals de trend de afgelopen jaren laat zien.

Beoogde resultaten Plan van aanpak opstellen voor een nieuwe visie voor wonen.  Jaarprestatieafspraken 2023 maken met huurdersorganisaties en corporaties.  Woningbouwprogrammering (en daarin het aandeel sociaal) realiseren.  Er komt meer inzicht in de uitbreidingslocatie van woonwagens. 

Realisatie van 20% middensegment wordt onderdeel van de actualisaties van provinciale planlijsten. De gemeente Voorschoten maakt het mogelijk om ontwikkelaars te binden aan het realiseren van 25% sociaal en 20% middensegment d.m.v. de ‘Beleidsregel Woningbouw Voorschoten’.

Plan van Aanpak opstellen nieuwe woonvisie 2023 Vanuit de regio Holland Rijnland wordt de Regionale Woonagenda geactualiseerd. De intentie was om deze in 2022 vast te laten stellen door het Algemeen Bestuur van Holland Rijnland. Parallel daaraan zou een plan van aanpak worden opgesteld om te komen tot een nieuwe lokale woonvisie die aansluit bij de actualisatie van de nieuwe regionale visie. Echter, de vaststelling van de Regionale Woonagenda is uitgesteld tot medio 2023. Daarnaast heeft het Rijk een Nationale Woon - en Bouwagenda uitgebracht die van invloed zijn op het vast te stellen woonbeleid zowel in de regio als op lokaal niveau. De regiogemeenten hebben ervoor gekozen de nieuwe colleges en raden een zienswijze over de regionale Woonagenda te laten afgeven. Jaarschijfafspraken 2023 maken met huurdersorganisaties en corporaties. Met de komst van de Nationale Woon – en Bouwagenda zijn ook Nationale Prestatieafspraken gesloten tussen het Rijk, de Woonbond, Aedes en de VNG. Deze afspraken hebben eind 2022 geleid tot een concept Woondeal (Regionale Realisatieagenda Holland Rijnland), die in 2023 vertaald moet gaan worden in concrete lokale prestatieafspraken tussen de gemeente, corporaties en huurdersvertegenwoordigers.

Woningmarktmonitor en betaalbare woningvoorraad In juni 2022 is de woningmarktmonitor geactualiseerd en is er een presentatie gehouden in de commissie Wonen, Ruimte en Groen waarbij een toelichting is gegeven op de ontwikkelingen van de woningvoorraad binnen Voorschoten. Medio juli is er een themasessie georganiseerd voor de raad om de raadsleden te informeren over instrumenten die ingezet kunnen worden om een betaalbare woningvoorraad te realiseren. De raad is door middel van informatiebrieven ook geïnformeerd over de zelfbewoningsplicht en het instrumentarium dat in zijn algemeenheid bij kan dragen aan het bevorderen en behouden van een betaalbare woningvoorraad. Dit vooruitlopend op de nieuwe woonvisie die in 2023 opgesteld gaat worden. Kerngroep Wonen en Bouwen In 2022 zijn er nog geen nieuwe leden geworven en is gewacht met bijeenkomen tot het nieuwe college is geïnstalleerd. Eind 2022 is de kerngroep bijeen geweest om nader kennis te maken met het College. 85

Regionale ontwikkelingen In 2022 is de Bestuursopdracht Wonen afgerond en zijn in december de Regionale Woonagenda en de Regionale Huisvestingsverordening ter inzage gelegd ten behoeve van het afgeven van een zienswijze. De Regionale Woonagenda heeft invloed op de nieuwe lokale woonvisie. Beleidsplan vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) Het VTH-beleidsplan 2016-2019 is in 2021 niet geactualiseerd. De keuze is gemaakt om in het zicht van de Omgevingswet geen nieuw sectoraal beleid te maken. De invoering van de Omgevingswet is ondertussen echter 3 maal uitgesteld, laatstelijk tot 1 januari 2024. Door dit herhaaldelijk uitstel is in 2022 alsnog een concept VTH-beleidsplan voorbereid. De besluitvorming volgt in 2023.

Beleidsindicatoren Nr. Beleidsindicator

Eenheid

Bron

Realisatie

2022 35 Gemiddelde WOZ waarde

Duizend euro

CBS

424 (2022)

36 Nieuw gebouwde woningen Aantal per 1.000 woningen

Basisregistratie adressen en gebouwen

2,0 (2022)

37 Demografische druk

CBS

88,9% (2022)

38 Gemeentelijke woonlasten In euro's eenpersoonshuishouden

COELO

€ 1.289 (2022)

39 Gemeentelijke woonlasten In euro's meerpersoonshuishouden

COELO

€ 1.372 (2022)

%

86

Wat heeft het gekost?

Begroting bedragen x € 1.000,- ("-" = nadeel / "+" = voordeel)

8.1 Ruimte en leefomgeving

8.2 Grondexploitatie (niet bedr.terrein)

8.3 Wonen en bouwen

Begroting

Rekening

2022

2022

2022

primair

na wijziging

Baten

Verschil 2022 Begr. na wijzing / rekening

0

35

45

10

Lasten

-900

-1.186

-1.044

141

Saldo

-900

-1.151

-1.000

151

Baten

2.578

2.026

711

-1.316

Lasten

-2.641

-2.045

-678

1.366

Saldo

-63

-18

32

51

Baten

634

2.009

1.991

-18

Lasten

-1.041

-1.127

-1.045

82

-407

882

946

64

Totaal baten

Saldo

3.212

4.070

2.746

-1.324

Totaal lasten

-4.582

-4.357

-2.768

1.589

Saldo van baten en lasten

-1.371

-287

-22

265

57

231

63

-167

Onttrekking reserves Toevoeging reserves

0

-1.245

-1.245

0

Mutaties reserves

57

-1.014

-1.182

-167

-1.314

-1.301

-1.203

98

Programma resultaat

Toelichting op verschillen begroot actueel/werkelijk in taakvelden >= € 50.000 Taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening (voordeel € 151.000) Het taakveld sluit af met een positief resultaat van € 151.000 met een voordeel op de baten van € 10.000 en een voordeel op de lasten van € 141.000. Het voordeel op de lastenkant wordt voornamelijk veroorzaakt door een voordeel op de lasten van € 46.000 voor de invoering van de Omgevingswet en extra budget uit de septembercirculaire (€ 34.000) voor de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB). Daarnaast is de deelbijdrage voor Intratuin (€ 25.000) uitgesteld en zijn er minder kosten gemaakt voor advies rondom structuur- en bestemmingsplannen (€ 36.000). Voorgesteld wordt om het niet bestede budget voor de WKB (€ 34.000) en de bijdrage voor Intratuin (€ 25.000) over te hevelen naar 2023. Het voordeel op de baten wordt verklaard door extra niet geraamde ontvangsten. Taakveld 8.2 Grondexploitaties (voordeel € 50.000) Op de lastenkant is het voordeel € 1.366.000. Dit is voornamelijk te verklaren door verschuiving van voor het boekjaar 2022 geplande kosten in de tijd en betreft € 350.000 plankosten, € 893.000 verwervingen, € 93.000 bouwrijp maken, € 29.000 woonrijp maken en € 1.000 overige. De batenkant heeft een nadeel van € 1.316.000. De grondexploitatie is budgettair neutraal.

Het feit dat er sprake is van een verschil van € 50.000 tussen de baten en de lasten is te verklaren door een hogere dotatie aan de voorziening ad € 9.000 en een lagere doorbelasting van uren ad -€ 59.000. De grondexploitatie zelf sluit af met een saldo van € 614.000. In 2021 was het saldo € 600.000 en daarmee een minimale verslechtering. Het risicoprofiel laat een grote verbetering zien. Door

87

voortschrijding van de tijd en meer zekerheid over opbrengsten- en kostenposten is hier de verbetering € 519.000. Taakveld 8.3 Wonen en bouwen (voordeel € 64.000) Het taakveld sluit af met een positief saldo van € 64.000. Op de lasten is dit een voordeel van € 82.000 en op de baten een nadeel van € 18.000. Het nadeel op de baten wordt grotendeels verklaard door lagere baten op de bouwvergunningen. Het voordeel op de lastenkant wordt voornamelijk veroorzaakt door een onderuitputting op het budget voor aanjagen en stimuleren van woningbouwprojecten (€ 80.000). Dit budget is bij de voorjaarsnota 2022 incidenteel opgehoogd, maar als gevolg van arbeidsmarktproblematiek niet volledig uitgegeven. Voorgesteld wordt om dit niet bestede budget voor het zogeheten projectbureau wonen volledig door te schuiven naar 2023. Het restantverschil op de lasten betreft andere kleine verschillen (€ 2.000).

88

Verplichte paragrafen

89

Paragraaf Lokale heffingen 1.1 Inleiding In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de door de gemeente Voorschoten geheven belastingen, bestemmingsheffingen en rechten. De heffingsbevoegdheid ontleent de gemeente aan een wettelijke grondslag, zoals de Gemeentewet en de Wet milieubeheer. Het invoeren, wijzigen en afschaffen van lokale heffingen is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Onder de belastingen vallen de onroerende-zaakbelastingen, de belastingen op roerende woon- en bedrijfsruimten, de hondenbelasting, de toeristenbelasting, de precariobelasting en de reclamebelasting. Onder de bestemmingsheffingen vallen de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. De rechten omvatten een zeer grote groep belastbare feiten. De belangrijkste hiervan zijn de marktgelden, de begrafenisrechten en de leges inzake omgevingsvergunningen, reisdocumenten, burgerlijke stand en gemeentelijke basisadministratie. Voor zowel de bestemmingsheffingen als de rechten geldt dat de tarieven maximaal kostendekkend mogen zijn en dat opbrengst gebruikt wordt voor de dekking van gemaakte kosten. 1.2 Beleid lokale heffingen 'Inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden leveren een rechtvaardige bijdrage in de gemeentelijke voorzieningen.' Zo is het beleid van de gemeente Voorschoten op het gebied van lokale heffingen samen te vatten.

De lokale lastendruk blijft in reële termen gelijk, waarbij er van wordt uitgegaan dat leges en rechten kostendekkend blijven of worden. De OZB wordt, anders dan de gebruikelijke indexering en de gemaakte afspraken, niet verder verhoogd. 1.2.1 Aanpassing belastingen De geraamde opbrengsten van belastingen zijn voor 2022 verhoogd met het door het CPB geraamde inflatiepercentage van 1,4% (geharmoniseerde consumenten-prijzenindex). Onderstaand wordt een aantal aanpassingen nader toegelicht. OZB Bij het vaststellen van de begroting 2022 is het inflatiepercentage van 1,4% toegepast en zijn de opbrengsten OZB woningen en niet-woningen hiermee verhoogd. Bij de berekening van de OZBtarieven voor 2022 is rekening gehouden met bovenstaande uitgangspunten en bij de waardeontwikkeling is uitgegaan van een waardestijging van 7,7% voor de woningen en een waardedaling van 0,6% voor de niet-woningen. Precariobelasting De tarieven voor de precariobelasting zijn met het inflatiepercentage van 1,4% verhoogd. Reclamebelasting De opbrengst van de reclamebelasting wordt in overleg met de centrumondernemers vastgesteld en is voor 2022 niet verhoogd. Het variabele tarief is gelijk gebleven waarbij ook het minimumtarief (€ 400) en maximumtarief (€ 900) ongewijzigd zijn gebleven. Hondenbelasting De opbrengst voor de hondenbelasting is met het inflatiepercentage van 1,4% verhoogd.

Toeristenbelasting De opbrengst van de toeristenbelasting is met het inflatiepercentage van 1,4% verhoogd.

90

1.2.2 Aanpassing leges en rechten Volgens de uitgangspunten in de begroting zijn de leges en rechten voor 2022 verhoogd met het door het CPB geraamde inflatiepercentage van 1,4% (consumentenprijsindex). Hierop zijn de volgende uitzonderingen:  Voor de aanvraag tot het verlenen van een omgevingsvergunning voor het bouwen van een bouwwerk is het tarief ongewijzigd gebleven op een percentage van 5,3% van de bouwkosten;  Tarieven die door het Rijk worden vastgesteld zijn voor dat bedrag opgenomen. Riool en Afval Voor de rioolheffing en de afvalstoffenheffing geldt dat de tarieven, rekening houdend met de egalisatievoorziening 100% kostendekkend moeten zijn. Bij het vaststellen van de begroting 2022 is de opbrengst rioolheffing met circa 0,2% verhoogd en zijn de tarieven met circa 0,2% gestegen ten opzichte van 2021. Bij het vaststellen van de begroting 2022 is de opbrengst afvalstoffenheffing met circa 17,1% verhoogd (inclusief 1,4% inflatiecorrectie). De tarieven afvalstoffenheffing zijn hierdoor ook met circa 17,1% gestegen ten opzichte van 2021.

1.3 Overzicht tarieven De belangrijkste tarieven voor belastingjaar 2022 zijn: Belastingen Onroerende zaakbelasting voor woningen Tarief eigenaar (% van de WOZ-waarde) Onroerende zaakbelasting voor niet-woningen Tarief eigenaar (% van de WOZ-waarde) Tarief gebruiker (% van de WOZ-waarde) Afvalstoffenheffing  Aanleunwoning  Etagewoning met eenpersoonshuishouden  Etagewoning met meerpersoonshuishouden  Overige woonruimte met eenpersoonshuishouden  Overige woonruimte met meerpersoonshuishouden Rioolheffing  Afvoer afvalwater  Afvoer ander water dan afvalwater Hondenbelasting  Eerste hond  Tweede hond  Elke volgende hond

Tarief 2022 0,1376 % 0,2296 % 0,1953 % € 270,72 € 304,44 € 387,84 € 360,12 € 443,76 € 235,32 € 13,92 € 89,28 € 134,16 € 177,00

1.4 De opbrengsten van de gemeentelijke belastingen In onderstaand overzicht staan de geraamde en werkelijke baten voor 2022 voor de belangrijkste belastingen. Belastingen 1 2 3 4 5

OZB Eigenaren OZB Gebruikers Roerende ruimte belastingen Hondenbelasting

6 7 8

Toeristenbelasting Reclamebelasting BIZ-Dobbewijk

Precariobelasting

Begroting na wijziging Werkelijk 2022 2022 € 7.403.986 € 7.355.972 € 484.228 € 454.822 € 6.044 € 5.615 € 143.676 € 142.026 € 60.939 € 65.787 € € € 91

86.572 84.157 27.000

€ 103.183 € 79.282 € 27.293

1.5 De opbrengsten van de gemeentelijke heffingen In onderstaand overzicht staan de geraamde en werkelijke baten voor 2022 voor de belangrijkste heffingen. Heffingen 9 10 11 12 13

Afvalstoffenheffing Rioolheffing Marktgelden Begrafenisrechten Leges wabo

Begroting na wijziging Werkelijk 2022 2022 € 4.455.014 € 4.378.578 € 2.815.082 € 2.755.302 € 37.179 € 27.036 € 350.000 € 343.670 € 1.825.595 €1.804.423

1.5.1 Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt geheven van percelen waarvoor een inzamelplicht voor huishoudelijke afvalstoffen bestaat. De verschillen tussen de werkelijke lasten en baten voor de afvalstoffenheffing worden verrekend met de egalisatievoorziening. Hierdoor is de kostendekkendheid altijd 100%. Voor de afvalstoffenheffing is over 2022 uiteindelijk € 700.000 toegevoegd aan de egalisatievoorziening. Dit komt door lagere leasekosten als gevolg van latere leveringen van nieuwe tractievoertuigen, lagere kosten bij het brengstation (milieustraat) door minder bezoekers en afvaltonnages en meer inkomsten door hogere vergoedingen. Berekening kostendekkendheid afvalstoffenheffing Kosten taakveld(en) incl. omslagrente Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen* Netto kosten taakveld(en) Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Totaal toerekenbare kosten Totale kosten Totale opbrengsten Dotatie ultimo 2022 Kostendekkendheid

Raming 3.039.000 -167.000 2.872.000

Realisatie 2.694.000 -250.000 2.444.000

800.000 392.000 1.192.000 4.064.000 4.064.000

867.000 367.000 1.234.000 3.678.000 4.379.000 700.000 100%

100%

* betreft inkomsten en onttrekking uit voorziening afvalstoffenheffing.

1.5.2 Rioolheffing Rioolheffing wordt geheven van de gebruiker van een perceel van waaruit water direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De gemeente is wettelijk verplicht om haar zorgplichten voor afval, hemel- en grondwater na te komen. De verschillen tussen de werkelijke lasten en baten voor de rioolheffing worden verrekend met de egalisatievoorziening. Hierdoor is de kostendekkendheid altijd 100%. Voor de rioolheffing is over 2022 uiteindelijk € 198.000 onttrokken aan de egalisatievoorziening. Dit komt door het temporiseren en vertraging van de rioleringsvervangingsopgave. Berekening kostendekkendheid rioolheffing Raming Realisatie Kosten taakveld(en) incl. omslagrente 2.066.000 2.255.000 Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen -2.000 Inkomsten taakveld(en) onttrekking Netto kosten taakveld(en) 2.066.000 2.253.000 Toe te rekenen kosten: Overhead 359.000 389.000 BTW 297.000 311.000 Totaal toerekenbare kosten 656.000 700.000 Totale kosten 2.722.000 2.953.000

92

Totale opbrengsten Onttrekking ultimo 2022 Kostendekkendheid

2.722.000 100%

2.755.000 198.000 100%

1.5.3 Marktgelden Marktgelden worden geheven voor het gebruiken van openbare grond c.q. het innemen van een standplaats op het marktterrein, gedurende de tijd dat het markt is. De opbrengst is afhankelijk van de daadwerkelijke bezetting van de weekmarkt. Berekening kostendekkendheid marktgeld Kosten taakveld(en) incl. omslagrente Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen Netto kosten taakveld(en) Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Totaal toerekenbare kosten Totale kosten Totale opbrengsten Kostendekkendheid

Raming 37.000 0 37.000

Realisatie 82.500 0 82.500

3.000 3.000 6.000 43.000 41.000 97%

3.000 12.500 15.500 98.000 29.000 30%

1.5.4 Begraafplaatsrechten Begraafplaatsrechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en het gebruik van de diensten die daarbij worden verleend. De gerealiseerde opbrengst is al een aantal jaar relatief stabiel en is hoofdzakelijk afhankelijk van het aantal begrafenissen. De uiteindelijke kostendekkendheid komt over 2022 uit op 57%. Berekening kostendekkendheid begraafplaatsrechten Kosten taakveld(en) incl. omslagrente Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen Netto kosten taakveld(en) Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Totaal toerekenbare kosten Totale kosten Totale opbrengsten Kostendekkendheid

Raming 309.000 0 309.000

Realisatie 332.000 0 332.000

240.000 14.000 254.000 563.000 318.000 56%

256.000 15.000 271.000 603.000 344.000 57%

1.5.5 Leges Leges worden geheven voor het door de gemeente verlenen van diensten zoals opgenomen in de tarieventabel behorende bij de Legesverordening. Deze tarieventabel bestaat uit drie titels: Algemene dienstverlening, Dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving (omgevingsvergunningen) en Dienstverlening vallend onder de Europese dienstenrichtlijn (specifiek voor ondernemers). Binnen de drie titels zijn de leges onderverdeeld in hoofdstukken waarbinnen de samenhangende tarieven zijn geclusterd. De uiteindelijke kostendekkendheid komt over 2022 voor de drie titels uit op respectievelijk 68%, 83% en 25%. Voor de leges omgevingsvergunning is in de voorjaarsnota 2022 een hogere opbrengst vermeld, dit komt door niet geraamde bouwleges voor de herontwikkelingslocatie Intratuin. Dit bedrag is bij de voorjaarsnota toegevoegd aan de egalisatiereserve bouwleges.

93

Kostendekkendheid Titel 1: Leges Algemene dienstverlening Kosten taakvelden Toe te rekenen overhead Totale kosten Totale opbrengsten Kostendekkendheid

Raming 382.000 184.000 566.000 326.000 58%

Realisatie 412.000 199.000 611.000 417.000 68%

Kostendekkendheid Titel 2: Leges omgevingsvergunning Kosten taakvelden Toe te rekenen overhead Totale kosten Totale opbrengsten Kostendekkendheid

Raming 398.000 293.000 691.000 601.000 87%

Realisatie 380.000 317.500 697.500 579.500 83%

Kostendekkendheid Titel 3: Leges Europese dienstenrichtlijn Kosten taakvelden Toe te rekenen overhead Totale kosten Totale opbrengsten Kostendekkendheid

Raming 15.000 13.000 29.000 6.000 21%

Realisatie 15.500 14.500 30.000 7.500 25%

1.6 Kwijtschelding In de raadsvergadering van 2 april 2015 is de Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Voorschoten 2015 vastgesteld. Hiermee is het kwijtscheldingsbeleid geactualiseerd. Kwijtschelding is in Voorschoten mogelijk voor de onroerende-zaakbelastingen, de roerenderuimtebelastingen, de hondenbelasting (alleen eerste hond), de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en het begraafplaatsrecht (onderhouden begraafplaats). Ook voor ZZP’ers is het mogelijk om onder dezelfde voorwaarden als privé-personen voor kwijtschelding in aanmerking te komen. In 2022 zijn de volgende bedragen uitgegeven voor kwijtschelding. Belastingen OZB Hondenbelasting Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal

Raming 2022 € 2.000 € 3.000 € 172.000 € 113.000 € 290.000

Werkelijk 2022 € 1.423 € 5.274 € 160.196 € 108.554 € 275.447

1.7 Ontwikkeling woonlasten Door de totale woonlasten voor meerpersoonshuishoudens in jaar t te vergelijken met het landelijk gemiddelde in jaar t-1 (zoals geproduceerd door het Coelo) en uit te drukken in een percentage kan de ontwikkeling van de woonlasten ten opzichte van het landelijk gemiddelde worden geschetst.

Totale woonlasten gezin Voorschoten in jaar t Woonlasten gemiddelde voor gezin in t-1 Woonlasten t.o.v. landelijk gemiddelde jaar er voor (x 100%)

Rekening 2021 € 1.124,00 € 776,00

Begroting 2022 € 1.236,00 € 811,00

Rekening 2022 € 1.236,00 € 811,00

144,8%

152,4%

152,4%

94

Deze vergelijking laat voor Voorschoten zien dat de woonlasten hoger liggen dan het landelijk gemiddelde. 1.8 Samenwerking diverse gemeenten en het Hoogheemraadschap Rijnland De volledige heffing en invordering, inclusief de waardering in het kader van de Wet WOZ, is overgedragen aan belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland (BSGR). Voor de gemeente Voorschoten geldt dit voor de onroerende-zaakbelastingen, rioolheffing, afvalstoffenheffing, hondenbelasting, toeristenbelasting, precariobelasting, reclamebelasting en de BIZ-bijdragen. 1.9

Algemene ontwikkelingen

Verruiming lokaal belastinggebied De gemeente is voor de inkomsten voor het overgrote deel afhankelijk van inkomsten vanuit de rijksoverheid. Daarbij zorgt de huidige financieringssystematiek voor schommelingen in inkomsten bij de gemeenten en biedt beperkte ruimte voor autonomie. Vanuit het VNG is er overleg met het Rijk voor meer mogelijkheden voor de gemeente om belasting te heffen. De lastenverzwaring voor inwoners dient vervolgens teruggesluisd te worden via lagere inkomstenbelastingen. Momenteel liggen er voorstellen over de verruiming op lokaal belastinggebied die bedoeld zijn voor de periode na 2025.

95

Paragraaf Weerstandsvermogen Op 29 januari 2015 is de nota “Risicomanagement en Weerstandsvermogen” vastgesteld door de raad van Voorschoten. Deze nota formuleert de kaders voor succesvol risicomanagement. Uit de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing blijkt dat het weerstandsvermogen van de gemeente Voorschoten op dit moment uitstekend is. De vergelijking tussen het benodigde weerstandsvermogen en de beschikbare weerstandscapaciteit levert immers een ratio weerstandsvermogen op van 3,3. Risico’s Een risico is een mogelijke gebeurtenis met een negatief gevolg voor de organisatie. Met behulp van een risicomanagementinformatiesysteem prioriteert, analyseert en beoordeelt de gemeentelijke organisatie risico's op systematische wijze. Door een goed systeem van risicomanagement kunnen bestuurders en managers vervolgens voor risico’s, die het behalen van de doelstellingen van de organisatie bedreigen, passende beheersmaatregelen nemen. Onderdeel van het proces van totstandkoming van de jaarrekening is de risico-inventarisatie. Daarbij is organisatie breed een uitvraag gedaan om alle risico’s in kaart te brengen. Voor ieder risico is een risicoprofiel opgesteld. De inventarisatie heeft een lijst met in totaal 26 risico’s opgeleverd.

Conform de nota “risicomanagement en weerstandsvermogen” toont het onderstaande overzicht de tien grootste risico's met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Het overzicht is aangevuld met de getroffen beheersmaatregelen. Bij de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit gaat het college uit van deze ‘top 10’. De top 10 behelst circa 90% van de totale financiële omvang van de risico’s. Om voldoende dekking te hebben voor deze kleinere risico’s, wordt daarnaast een buffer van 10% (van de benodigde weerstandscapaciteit) van de 10 grootste risico’s gehanteerd. Omschrijving

Maximale omvang 2.500

Kans (in %) 70

Gemiddelde omvang 1.250

Risicoprofiel

2.500

70

1.250

875

125.385

1

62.692

626

4. Staat van het riool

1.750

70

875

612

5. Technische staat van de Tunnel Horst en Voordelaan 6. Verantwoordelijkheid Sociaal Domein (incl. Jeugd) 7. Grondexploitatie Duivenvoordecorridor 8. Schade Vuilwateroverlast

2.000

50

1.000

500

2.874

30

1.437

431

2.297

35

1.148

401

2.500

30

1.250

375

500

70

250

175

1.000

30

500

150

1. Onvoorziene prijsstijgingen door economische ontwikkelingen 2. Algemene uitkering Gemeentefonds 3. Garantstelling

9. Personele bezetting 10. Vandalisme aan objecten in openbare ruimten Totaal

875

5.020

(bedragen x € 1.000)

96

De ‘top 10’ risico's tellen op tot € 5.020.000. Voor de overige risico's is het uitgangspunt dat deze geschat worden op 10% van de totale omvang van deze ‘top 10’. Dit komt neer op € 502.000. Inclusief de opslag voor de overige risico's komt het totaal geactualiseerde risicoprofiel uit op € 5.522.000. Exogene ontwikkelingen, zoals de extreme inflatie zorgen voor een explosieve kostenstijging. Daarnaast nemen de risico’s in de openbare ruimten toe door achterstaand werk en klimaatveranderingen. De omvang van de risico’s op de grondexploitatie, Garantstellingen en personele bezetting zijn afgenomen. Het risico op structurele meerkosten vanuit de ontvlechting is geheel komen te vervallen. Per saldo zijn de financiële risico's van de gemeente opnieuw toegenomen ten opzichte van de risicoparagraaf in programmabegroting 2023. De programmabegroting 2023 was het laatste P&C instrument waarin het gemeentelijk risicoprofiel was geactualiseerd. In deze jaarrekening komt het risicoprofiel € 0,3 miljoen hoger uit. De ‘top 10’ risico’s zijn hieronder toegelicht. 1. Onvoorziene prijsstijgingen door economische ontwikkelingen Door de aantrekkende economie in de afgelopen jaren is er over het algemeen sprake van hogere prijzen voor materiaal en arbeid. Dit wordt versterkt door de Coronapandemie en de Oekraïnecrisis waardoor een tekort aan grondstoffen is ontstaan en de prijzen stijgen.

Dit zien we onder andere terug in de aanbestedingen en met name in het ruimtelijk domein. Prijsstijgingen zijn van alle tijden. Echter, sinds begin 2022 zien we een versnelling van buitenproportionele prijsstijgingen. Het risico bestaat dat de aanneemsom het beschikbare budget structureel significant overschrijdt. Dit heeft dan ook effect op het begrotingsaldo en de financiering van de gemeente: de benodigde externe financiering en de rentelasten nemen toe. Daarnaast ontstaat het risico dat bepaalde ambities en beleidsdoelstellingen niet, later of moeizaam gerealiseerd kunnen worden. Toelichting Projecten maar ook reguliere (onderhoud) activiteiten ondervinden hinder van schaarste aan personeel en materialen, wat een prijsopdrijvend effect heeft. Gehanteerde indexeringen zijn onvoldoende om de stijging van de prijzen voor (infrastructurele) werken door hoogconjunctuur op te vangen. Daarnaast kan dit ook resulteren in aanbestedingen die fors duurder uit dreigen te vallen dan begroot. De gemeentelijke uitgaven op inkopen bedragen op jaarbasis gemiddeld € 25 miljoen. Bij een prijsstijging die gemiddeld 10% hoger ligt dan het prijsniveau waarmee in de begroting rekening is gehouden komt dit neer op € 2,5 miljoen aan hogere uitgaven. De kans dat de gemeente in 2023 en de jaren erna een dergelijke prijsstijging zal moeten opvangen beschouwen wij als zeer reëel.

Vandaar dat de kans op dit risico op 70% wordt gesteld. Beheersmaatregelen Gedurende de verschillende fasen van de projecten en/of activiteiten moeten kostenraming zo goed mogelijk geactualiseerd worden op basis van de marktontwikkelingen. Ontwikkelingen omtrent, aanneemsommen, indexeringen, inflatie en de eventuele overschrijdingen volgen we op de voet om de financiële risico’s te beoordelen. Aan de hand hiervan worden significante afwijkingen op het prijspeil gesignaleerd en waar mogelijk wordt dit aangepast in de ramingen.

2. Algemene uitkering Gemeentefonds De gemeente loopt het risico op lagere inkomsten algemene uitkering gemeentefonds door exogene ontwikkelingen zoals:  Nadelige herverdeeleffecten bij wijzigingen in het verdeelmodel;  Een lagere uitkering van de onderbesteding van het BTW compensatiefonds. (Het BTW compensatiefonds is een fonds dat is gevoed door een onttrekking uit het gemeentefonds. Gemeenten kunnen de BTW die zij hebben betaald voor het uitvoeren van overheidstaken bij dit fonds declareren. Indien er na het verstrijken van een boekjaar nog middelen resteren in 97

 

dit fonds, dan worden deze teruggestort naar het gemeentefonds en over de gemeenten verdeeld via de algemene uitkering. Bij het opstellen van de begroting dienen de ramingen van inkomsten uit deze onderbesteding gebaseerd te zijn op het laatste realisatiejaar. Het risico bestaat dat er minder uit dit fonds naar de algemene uitkering terugvloeit terug vloeit dan in het voorgaande jaar.); Een lager macrobudget gemeentefonds door onderbesteding van de rijksbegroting (trap op, trap af); Ontwikkelingen in de uitkeringsbasis.

Toelichting De ontwikkelingen op het gebied van de herverdeling van het gemeentefonds worden op de voet gevolgd. Met de meicirculaire 2022 is bekend geworden wat de herverdeeleffecten zijn van de wijzigingen van het objectief verdeelmodel. Voor gemeente Voorschoten pakt het herverdeeleffect structureel nadelig uit met een korting die uiteindelijk kan oplopen tot € 140 per inwoner. Het rijk heeft in de meicirculaire besloten een ingroeipad te hanteren, waarbij het tekort per gemeente in deze kabinetsperiode maximaal mag oplopen tot € 37,50 per inwoner in 2025. Dit is dan ook zo verwerkt in voorliggende begroting. Hoe dit herverdeeleffect uit zal pakken vanaf 2026, hangt af van een evaluatie van het gewijzigde verdeelmodel, en besluiten over een eventueel nieuw ingroeipad door een volgend kabinet. Het risico bestaat dat het tekort vanaf 2026 nog verder zal oplopen tot maximaal € 140 per inwoner (een verdere daling van de inkomsten met € 102,50 per inwoner). Dit risico loopt de gemeente vanaf 2026 en bedraagt maximaal jaarlijks structureel € 2,63 mln. (25.650 inwoners * € 102,50). Het maximale risico op de overige beschreven ontwikkelingen wordt geraamd op € 0,3 miljoen.

Door nadere afspraken tussen Rijk en VNG over het vastzetten van de volumecomponent van het accres in de jaren 2022-2025 is het risico van nadelige gevolgen door onderbestedingen van de rijksbegroting niet langer aanwezig. Het risico op nadelige effecten op de inkomsten door een hogere beroep op het BTW compensatiefonds en mutaties in de uitkeringsbasis blijft wel aanwezig. Beheersmaatregelen In de raming van de algemene uitkering gemeentefonds is in de begroting met ingang 2026, een stelpost opgenomen voor inkomstenderving algemene uitkering als gevolg van een verdere oplopende korting/ als gevolg van het herverdeeleffect. Daarbij is uitgegaan dat ook in 2026 het huidige ingroeipad wordt voorgezet, wat betekent dat de korting in 2026 oploopt met €15 per inwoner. Hiervoor is in de begroting m.i.v. 2026 een stelpost opgenomen van € 385.000. Rekening houdend met genomen beheersmaatregelen is het maximale risico op een nadeel uit de herverdeling € 2,2 mln. Het maximale risico op de overige beschreven ontwikkelingen wordt geraamd op € 0,3 miljoen. Hiermee wordt het maximale risico algemene uitkering gemeentefonds geschat op € 2,5 miljoen. De kans op dit risico wordt hoog ingeschat en daarom geraamd op 70%.

3. Garantstelling Het financiële risico dat de gemeente loopt als een garantienemer niet aan zijn of haar betalingsverplichtingen kan voldoen en de geldverstrekker een beroep doet op de door de gemeente afgegeven garantie. Toelichting Conform de Financiële Verordening artikel 8 besluit het college niet over het verstrekken van garanties groter dan € 75.000 dan nadat de raad gelegenheid heeft gehad wensen en bedenkingen te uiten. Een actief garantiebeleid vergt ook een actieve sturing op de risico’s van afgegeven garanties. Tot op heden zijn er geen signalen binnengekomen dat partijen niet aan hun betalingsverplichtingen konden voldoen en is er nooit door geldverstrekkers aanspraak gemaakt op eerder afgegeven garanties. De kans dat het risico zich zal voordoen wordt om die reden als laag 98

ingeschat, namelijk maximaal 1%. De financiële impact kan wel heel groot zijn. De maximale omvang van alle nog openstaande bankgaranties aan instellingen en particulieren bedraagt ultimo 2022 € 125,4 miljoen. Doordat partijen hebben afgelost op de openstaande leningen is de totale schuld waar de gemeente borg voor staat met ruim 4 miljoen afgenomen. Vooralsnog kan hiermee het risicoprofiel vastgesteld worden op ca. € 0,63 miljoen. Beheersmaatregelen Het gemeentelijk beleid is erop gericht dat er geen nieuwe garantstellingen zonder waarborg worden afgegeven. Bij de afgifte van garanties door de gemeente wordt er gekeken naar de kredietwaardigheid van de partijen. Daarnaast worden de hiernavolgende beheersmaatregelen toegepast:  

Jaarlijks bij het opstellen van de jaarrekening worden de financiële gegevens van de geld nemende organisaties beoordeeld. De financiële instellingen (geldgevers) jaarlijks wijzen op de plicht om betalingsachterstanden op geborgde geldleningen te melden.

4. Staat van het riool Door achterstaand onderhoud van het riool en veranderende klimaatomstandigheden bestaat het risico dat een deel van het riool verzakt of het begeeft. Toelichting Momenteel is onvoldoende inzicht in de status van rioolobjecten door verouderde en/of niet uitvoeren van inspecties op de objecten. Geschat wordt dat bij 5% van het riool sprake is van een erbarmelijke staat. Voor de totale vervanging van het riool zou een investeringsbedrag van € 35 miljoen nodig zijn. Voor een onvoorziene vervanging van 5% van het totale riool zou maximaal een bedrag van € 1,75 miljoen nodig zijn. Gelet op de klimaatveranderingen wordt de kans ingeschat op hoog, 70%. Beheersmaatregelen Bij het vervangen van het riool werkt de gemeente zo veel als mogelijk risico gestuurd. De inventarisatie van de staat van het riool zal in 2023 worden afgerond. Het op te stellen IWKP 2024-2028 zal toezien op het inlopen van achterstaand onderhoud. 5. Technische staat van de Tunnel Horst en Voordelaan De kwaliteit van het beton bij de Tunnel Horst en Voordelaan ter hoogte van het gesloten / overkluizend spoordragend deel verkeert mogelijk in slechte staat. De onzekerheid over de eventuele hoogte van deze kosten, brengt een financieel risico met zich mee. Eventueel herstel hiervan vormt een kostenpost die niet begroot is.

Toelichting ProRail heeft IV infra opdracht gegeven voor betononderzoek aan de toeritten, West en Oost. Op basis van de verzamelde gegevens uit het onderzoek wordt een herbeoordeling uitgevoerd. Na de resultaten van het betononderzoek worden de acties en kosten i.o.m. ProRail en gemeente Voorschoten besproken. De gemeente moet deze kosten volledig betalen, alleen zijn de kosten momenteel nog niet in te schatten. Beheersmaatregelen De ontwikkelingen en onderzoeken vanuit ProRail omtrent de technische staat van de Tunnel Horst en Voordelaan worden nauwlettend in de gaten gehouden. Indien nodig wordt de begroting, kosten raming en kans hierop aangepast.

6. Verantwoordelijkheid Sociaal Domein (incl. Jeugd) 99

De gemeente loopt het risico op hogere uitgaven binnen het sociaal domein door het open einde karakter van onder andere de jeugdhulp en de Wmo. Factoren die hierbij een rol spelen zijn de stijging van de omgang van de doelgroep, de stijging van de zorgkosten en de toenemende complexiteit van zorgvragen. Toelichting Bij het bepalen van het maximale risico wordt uitgegaan van 20% van het totale budget in 2023 van € 14,4 miljoen. De kans dat dit risico zich voordoet wordt ingeschat op redelijk klein (30%), omdat de begroting in de reguliere P&C-cyclus wordt aangepast op basis van de laatste prognoses. Beheersmaatregelen Gedurende de P&C-cyclus wordt gerapporteerd over de eventuele ontwikkelingen die zich voor hebben gedaan. Eventuele financiële consequenties worden in de reguliere P&C-cyclus verwerkt. Daarnaast bestaat er sinds 2021 een dashboard voor zowel jeugdhulp als de Wmo, waarmee de sturing is verbeterd. Ten slotte wordt er gewerkt aan het implementeren van kostenbesparende maatregelen. 7. Grondexploitatie Duivenvoordecorridor Financieel verlies op de grondexploitatieprojecten en bestuurlijke imago schade. Toelichting In bovenstaande tabel is het risicoprofiel op eindwaarde opgenomen. Op basis van de mondiale prijsstijgingen, veroorzaakt door de hoge vraag naar grondstoffen en het beperkte aanbod door o.a.

de coronacrisis en de Oekraïne-crisis, is het risicoprofiel geactualiseerd. Daarbij is uitgegaan van onderstaande risico’s: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Hogere plankosten € 155.000, kans 25% Hogere kosten, slopen, saneren € 70.000, kans 50% Hogere kosten archeologie € 87.000, kans 25% Hogere kosten woonrijp maken € 552.000, kans 25% Conjunctureel-vertraging € 617.000, kans 25% Conjunctureel-opbrengstdaling € 798.000, kans 50% Niet ontvangen Provinciale subsidie fase € 18.000, kans 50%

De omvang van het risico bedraagt daarmee op € 2.297.000 en is daarmee € 374.000 afgenomen ten opzichte van de laatste actualisatie. Ook de kans dat deze financiële risico’s zich zullen verdoen is flink afgeschaald. Deze komt nu uit op gemiddeld 35%. Bij de vorige actualisatie kwam deze nog uit op 49%. De oorzaak van de daling van de risico-omvang en de kans is dat de grondexploitatie Duivenvoordecorridor nu verder in uitvoering is. Beheersmaatregelen  

Projectrapportages Jaarlijkse en tussentijdse bijstelling van de grondexploitatie.

8. Schade Vuilwateroverlast Als gevolg van storingen, menselijk handelen, verstoppingen, breuk of ander externe onverwachte situaties (stroomstoring/hevige regenval/uitval hoofdgemalen van hoogheemraden) kan het sprake zijn van een niet goed functionerend rioolstelsel water vuil water in het openbaar gebied loopt. Toelichting Door klimaatveranderingen neemt de kans op extreme regenval en stroomuitval toe. Het risico daarbij is dat het riool het water niet goed kan verwerken. Het riool in Voorschoten is grotendeels een gemengd stelsel; schoon en vuil water worden door dezelfde rioolbuis getransporteerd. In geval van overstromingen van het riool zal daardoor vervuild water aan de oppervlakte komen. Verwacht wordt dat in dat geval enkele straten onder zouden kunnen lopen. Geschat wordt dat het 100