1604 Email dd 08-07-2021 Belangenvereniging Krimwijk over rapport Krimwijk Duurzaam (incl. rapport) a.pdf

Appendix 2. VERWACHTE CO2 EMISSIEREDUCTIES Nu het nieuwe energieverbruik is bepaald, is het ook mogelijk om te berekenen hoeveel de huidige CO2 emissies van het energieverbruik verminderen door toepassing van de verschillende warmteopties. Met behulp van de CO2-emissiefactoren (Tabel 13 ) van elektriciteit en aardgas kunnen we berekenen wat de huidige CO2-uitstoot is (Tabel 14) en hoeveel dit voor de verschillende warmteopties zal zijn . Hierbij is het belangrijk om te vermelden dat voor de CO2-emissiefactor van elektriciteit wordt gerekend met de factor voor de huidige elektriciteitsmix . De verwachting is dat deze op de lange termijn harder zal gaan dalen , naar minder CO2- uitstoot per kWh , door een toename van wind en PV in de Nederlandse elektriciteitsmix . Tabel 13. CO , emissiefactor van aardgas en elektriciteit. Waarde Eenheid Energiedrager 1.884 Aardgas kg CO2/m3 Elektriciteit (marktmix) 0.475 kg CO2/kWh 3 - https://www.milieubarometer.nl/co2-factoren/ Tabel 14. Jaarlijkse huidige CO2-uitstoot per woningtype. Woningtype Emissies elektriciteit Emissies aardgas Totaal (kg CO2) (kg CO2) (kg CO2) 3948 5539 2-onder- 1-kap 1590 1649 3396 5046 Hoek 2713 4469 1756 Rijtjeshuis 1425 8478 9903 Vrijstaand OPTIE 1.

Emissies bodemwarmtepomp ( eventueel mini -warmtenet ) De CO2-emissies bij de warmteoptie met individuele bodemwarmtepomp (mini -warmtenet) zijn weergegeven in Tabel 15. Wanneer er extra PV-panelen worden geplaatst, kunnen de woningen volledig energieneutraal worden . Tabel 15. CO2- emissies per woningtype bij de mini-warmtenet optie. Waarde Eenheid Emissiereductie (%) Woningtype 1258 -77% 2-1-kap kg CO2/jaar 823 -84 % Hoek kg CO2/jaar 901 -80 % Rijtjeshuis kg CO2 /jaar 1524 -80 % Vrijstaand kg CO2/jaar

OPTIE 2 Emissies PVT -panelen De CO2 -emissies bij de warmteoptie met PVT-panelen zijn gegeven in Tabel 12. Wanneer er extra PV panelen worden geplaatst, kunnen de woningen volledig energieneutraal worden. Tabel 16. CO2- emissies per woningtype bij de PVT optie. Waarde Woningtype 1345 2-onder-1 kap Hoek 929 1036 Rijtjeshuis 1557 Vrijstaand

Eenheid kg CO2/jaar kg CO2/jaar kg CO2/ jaar kg CO2/jaar

Emissiereductie (%) -76% -82% -77% -79%

OPTIE 3. Emissies hybride warmtepomp en PV - panelen Hoewel we deze optie qua toepassing niet hebben meegenomen in dit rapport wegens de geluidsoverlast, geven we onderstaand nog een reden waarom deze toepassing minder gunstig is, namelijk de mindere CO2-reductie. De CO2-emissies bij de warmteoptie met PV - panelen zijn gegeven in Tabel 17. De CO2 -Emissie reductie is terug te vinden in Tabel 18. Hierin is ook weergegeven hoeveel de CO2 emissies kunnen worden gereduceerd als er voldoende PV -panelen worden geplaatst om elektriciteitsneutraal te worden. Tabel 17. CO , -emissies per woningtype bij de hybride warmtepomp met PV optie. Emissies Eenheid Emissies Woningtype elektriciteitsverbruik aardgasverbruik 1667 528 2-onder-1 kap kg CO2/jaar Hoek 187 1453 kg CO2/jaar 404 1137 Rijtjeshuis kg CO /jaar 2265 532 Vrijstaand kg CO2/jaar Tabel 18. Emissiereductie bij de hybride warmtepomp met PVoptie. Emissiereductie bij selectief aantal PV Woningtype panelen -60 % 2-1-kap -67% Hoek -66% Rijtjeshuis -63% Vrijstaand

Emissiereductie bij volledig elektriciteitsneutraal -70 % -71% - 75% -70 %

Appendix 3. Stappenplan Stap 1 : de buitenschil Het klinkt zo logisch , wat je niet verliest aan warmte, hoef je ook niet bij te stoken . Uit onze enquête onder de participanten in het onderzoek blijkt dat ongeveer 40 % nog geen behoorlijke isolatie ( spouwmuur-dak-glas) heeft. Wij vermoeden dat dit voor de hele wijk kan gelden . Dat biedt zicht op een gezamenlijke aanpak waardoor zowel de kosten lager kunnen zijn , als ook voordeliger financiering kan worden verkregen . De wijkbewoners worden uitgenodigd ons de stand van hun isolatie te melden en ook aan te geven of zij mee willen doen met een wijkbreed isolatieproject. Stap 2 : geschiktheidsbeoordeling voor bodemwarmtepomp of PVT De laatste marktrijpe ontwikkeling voor stroom- en warmteopwekking, is het "PVT” -paneel : Photo -Voltaïc -Thermal paneel . Dit heeft zowel voordelen als nadelen ten opzichte van een bodem warmtepomp.Voordelen zitten in de hoek van de investeringskosten en iets hogere rendementen, nadelen zitten erin dat PVT-concepten niet zonder meer kunnen koelen . Dat vergt een extra investering en veroorzaakt enigszins hogere stroomkosten ten opzichte van de functionaliteit " heating only" .

Dit paneel met zowel het standaard Solarpanelformaat ( 165x100cm ) en een grotere maat ( 198,5x99,5cm ) wekt stroom op en voorziet ook 24/7 in warmte in de winter en koeling in de zomer dankzij de ingebouwde water-water warmtepomp. Dit systeem is vergelijkbaar met een ijskast en maakt ook niet meer geluid . Hierdoor is het toepasbaar als alleenstaand systeem voor praktisch elk huistype. Met specialisten op dit gebied zal per huis worden bekeken of uw huis geschikt is en zo ja, welke maatregelen er moeten worden genomen . Daarna kan een richtbegroting worden opgesteld . Stap 3 : meerwaarde door clustervorming van buurt Bij bovengemelde stappen 1 en 2 ligt de meerwaarde van de aanpak door de Belangenvereniging in voordeliger aanschaf- en installatiekosten met mogelijk een voordeliger financieringstraject. In deze derde stap willen we onderzoeken wat er aan extra meerwaarde kan worden gecreëerd door een groep huizen te combineren . Denk hierbij ten eerste aan het gebruik van stroomopslag, belangrijk omdat vanaf 2023 de salderingsregeling wordt afgebouwd. Het zal dan lonend worden om op momenten dat er een overvloed aan stroom is (veel zon en wind ) , stroom op te slaan en die op een later moment , tegen een hoger tarief, weer aan het net ter beschikking te stellen . Via bijvoorbeeld nikkel- ijzerbatterijen zou dat kunnen .

Ten tweede zijn er in de wijk garages met prachtig platte daken, zeer geschikt voor PVT-panelen waarmee mogelijk een lokaal warmtenet kan worden gevoed . Zie hiervoor ook de tekst hierboven . Nog niet zeker, maar wel interessant, is de mogelijkheid om warmte en/of koude op te slaan (in een gesloten systeem ). Ook dat zal een minimale schaalgrootte vergen en mogelijk is dat alleen als hele wijk rendabel te maken .

APPENDIX 4.Toelichting op de warmteverliesberekening en de Béta -factor . Bij de standaardwarmteverliesberekening wordt ervan uitgegaan dat er voldoende warmte wordt geleverd om elke kamer in het huis op 20°C te kunnen verwarmen bij een buitentemperatuur van 10°C onder nul . In onderstaande grafiek is de groene lijn de "normale " temperatuur in de afgelopen 40 jaar. Vergelijk dat met de hoogste en laagste temperatuurweergaven van de periode 1901 - 2020 Dagwaarden van de gemiddelde temperatuur De Bilt 20

Celsius

. Mail Mormonthly whole regnpower 191

Graden

wewe

. Teo

2021

V

sep Hoogwe 1901-2020

Madonna NOV dec Langte 1801-2020

Van deze gegevens uitgaande, kan het warmtevermogen van de warmtepomp worden aangepast aan de gemiddelde verwachte temperatuur en nemen we de paar dagen voor lief dat er eventueel elektrisch of met gas moet worden bijgestookt. Er is daar een tabel voor opgesteld, waarbij het vermogen van de warmtepomp, de "beta -factor " wordt aangepast aan de minimaal benodigde dekking. Béta- factor warmtepomp en de warmtevraag De beta -factor zegt iets over de verdeling tussen de warmtepomp en de cv -ketel of de elektrische bijverwarming in het verwarmen van de woning. De bèta - factor is een percentage dat aangeeft hoeveel procent van de benodigde energie voor jouw woning wordt geleverd door het vermogen van de gekozen warmtepomp. Dit is vaak het percentage warmte die een warmtepomp kan leveren ten opzichte van de totale warmtevraag van een woning in kW uitgedrukt. Stel: een woning heeft een warmtevraag van 10 kW en de warmtepomp kan in maximaal 8 kW van deze warmtevraag voorzien . Dan is een hybride warmtepompsysteem nodig met een beta - factor van 0.8 of 80 % .

120 %

DEKKING WARMTEPOMP JAARLIJKSE WARMTEVRAAG

100 % DON

EWONO.W W 20 % OX O

2

06 TAFACTOR

12

Wat betekent de bota - factor voor uw energleverbruik ? beta -factor Dekking jaarlijkse warmtevraag Logischerwijs denkt u dat bij een beta factor van 0,8 de energie voor het verwarmen wordt verdeeld in 80 % elektriciteit en 20 % gas. Dit is echter niet 98% 0.9 het geval. De béta-factor is namelijk berekend op het moment dat het buiten 10° Celsius is en de warmtevraag van de 0.8 97% woning zeer hoog. Het (hybride) warmtepompsysteem moet dan dus alle zeilen bijzetten om te kunnen voorzien in 0.7 95 % de warmtevraag van 10 kW. Nu zijn dergelijke momenten van extreme 94 % 0.6 kou gedurende het jaar op de vingers van één hand te tellen . Daarom kunnen we zeggen dat een (hybride) warmtepomp 0.5 92% systeem met een béta -factor van 0.8 in 97% van de tijd in de warmtevraag kan 91% 0.4 voorzien. Dit houdt in dat een (hybride) warmtepompsysteem voor 97% elektrisch verwarmt door middel van de 0.3 88% warmtepomp en 3% met gas/ elektriciteit door middel van de cv -ketel of elektrische bijverwarming. Daarbij is de woning dus voor 97% "van het gas af" wat in de praktijk meestal 100 % zal zijn . Zelfs bij een beta- factor van 0,4 wordt tenminste 91% op het vroegere gasverbruik bespaard. Dat ligt ruim boven het streven van 50 % in 2030! 1.0

100 %

Overigens moet om meerdere redenen worden voorkomen dat elektrische bijstook ( overal tegelijkertijd ) moet worden ingezet voor de koudste dagen. Een belangrijke reden hiervoor is het voorkomen van eventuele verzwaring van het stroomnet. Door (externe) 'belastingsturing' ( demand side management) van de warmtepompen in combinatie met de buffervaten is het echter mogelijk de gelijktijdigheid van deze piekvraag / bijstook grotendeels te voorkomen . Onderstaand het door het KNMI opgestelde overzicht van de strenge vorstdagen in de periode 1991 2020 gemeten in Nederland. De kustgebieden zijn duidelijk in het voordeel met hogere gemiddelde temperaturen. Langjarig gemiddelde 1991-2020 Aantal dagen perjaar met minimumtemperatuur lager dan 10 graden Celsius (strenge vorstdagen )

25

50um

bogen

Belangocreniging Kami Kirkade 18.225IKA Voorschoten belangenverenigingkimwikogmail.com www Klimwikvereniging.nl