Voorne aan Zee - Concept accountantsverslag 2024 t.b.v. gemeenteraad

25 JUNI 2025

CONCEPT ACCOUNTANTSVERSLAG 2024

Gemeente Voorne aan Zee

BDO Audit & Assurance B.V., Weena 764, 3014 DA Rotterdam, www.bdo.nl

Aan:

Geachte leden van de raad,

de raad van de gemeente Voorne aan Zee T.a.v. mevrouw A. Goslings, griffier Oostzanddijk 26 3221 AL HELLEVOETSLUIS

Wij hebben de jaarrekening 2024 van de gemeente Voorne aan Zee gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2024. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole opgenomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2024 van de gemeente Voorne aan Zee.

Rotterdam, 25 juni 2025

Het concept accountantsverslag is besproken met de portefeuillehouder financiën op 13 juni 2025 en met de uw auditcommissie op 19 juni 2025. Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. We zien zeker een verbetering ten opzichte van vorig jaar, vooral als het gaat om de wijze van samenwerking en afstemming. Maar inhoudelijk was de jaarrekeningcontrole 2024 een complex en inefficiënt proces. Het controleproces vraagt daarom een zorgvuldige evaluatie en een concreet verbeterplan vanuit de organisatie, zodanig dat voor de jaarrekening 2025 een genormaliseerd controleproces mogelijk wordt en u als raad beter in staat wordt gesteld uw controlerende taak te vervullen. Vanzelfsprekend is dit een gezamenlijk traject en zullen wij waar nodig of mogelijk u hierbij ondersteunen. Wij vertrouwen er op u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Met vriendelijke groet, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,

C.M. Steehouwer MSc RA Partner

3

ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

Inhoudsopgave

01

02

03

Dashboard accountantscontrole

Uitkomsten jaarrekeningcontrole

Resultaat & financiële positie

04

05

06

Belangrijkste bevindingen

Bijlagen

4

ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

1. Dashboard accountantscontrole

1.1 Dashboard accountantscontrole

5

ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

STREKKING CONTROLEVERKLARING

BELANGRIJKE BEVINDINGEN

RESULTAAT 2024

We zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken bij de jaarrekening

In het kader van getrouwheid hebben we een aantal fouten gerapporteerd die v.w.b. impact op resultaat en vermogen de uitvoeringsmaterialiteit niet overschrijden.

De gemeente Voorne aan Zee heeft in 2024 een positief resultaat behaald van € 2,1 miljoen









De jaarrekening geeft een getrouw beeld van vermogen en resultaat. Wij zijn dan ook voornemens een goedkeurende controleverklaring hierbij te verstrekken. De WNT-verantwoording van de gemeente Voorne aan Zee voldoet niet aan de vereisten. Dit betekent dat wij in ons oordeel in de controleverklaring een beperking opnemen en deze ook toelichten. Het jaarverslag, inclusief de opgenomen informatie in de paragraaf bedrijfsvoering, is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden. De grondslagen van de jaarrekening aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.





zijn

Getrouwheid: voor de getrouwheid hebben de ongecorrigeerde controleverschillen een totale impact van per saldo € 1,3 miljoen (voordelig) op het saldo van baten en lasten. Dit saldo bevat forse negatieve en positieve verschillen (zie 2.2).



Het tekort van € 9,4 miljoen voor 2024 is € 2,0 miljoen lager dan het verwachte tekort vanuit de begroting na wijzigingen ad € 11,4 miljoen.



In percentages valt het mee en wijkt het resultaat 2024 0,8% af van de totale begrote lasten.



Op meerdere programma’s, maar vooral op het programma ‘Wonen’, is sprake is van aanzienlijke afwijkingen van de begroting na wijzigingen.

Rechtmatigheid: de totale afwijking inzake rechtmatigheid bedraagt € 7,4 miljoen. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde verantwoordingsgrens. Onrechtmatigheden zijn met name het gevolg van het niet naleven van Europese aanbestedingsrichtlijnen (€ 2,6 miljoen) en begrotingsonrechtmatigheden (€ 4,8 miljoen).

(x €1.000) Saldo van baten en lasten

2024

BEGROTING NA WIJZIGINGEN

-/- 9.398

-/- 11.368

Mutatie reserves

11.502

11.766

RESULTAAT

2.104

398

SAMENWERKING

AANDACHTSPUNTEN 2025

UW FINANCIËLE POSITIE

Er is sprake geweest van een complex en inefficiënt proces van de jaarrekeningcontrole

Wij zien voor de gemeente Voorne aan Zee de volgende die met prioriteit opgepakt moeten worden

Uw financiële positie krijgt in onze landelijke benchmarkrapportage een 6 als score



De contactmomenten met medewerkers uit de ‘financiële kolom’ in aanloop naar de controle waren waardevol, maar hebben nog niet het gewenste effect gesorteerd ten aanzien van doorlooptijd van de controle en bevindingen daaruit.



Positief is dat er veel kennis binnen de vakteams aanwezig is. Het op de juiste wijze daarop aansluiten van financiën is een aandachtspunt dat de kwaliteit naar het gewenste niveau kan helpen.



De controle kan verkort worden indien binnen de ambtelijke organisatie een kwalitatieve toets wordt ingericht die inhoudelijk borgt dat aanlevering en beantwoording toereikend is. Dit kan een leereffect voor de lijnorganisatie met zich meebrengen.



Vanaf boekjaar 2025 wordt de wettelijke controlegrens voor de accountant verhoogd van 1% naar 2%. Fouten en onzekerheden moeten bij elkaar opgeteld (gaan) worden. Risico op een nietgoedkeurende controleverklaring neemt toe door de onzekerheden in het sociaal domein waardoor acties om onzekerheden te beperken vereist zijn.



Binnen de afdeling grondzaken is het nodig de werkwijze te uniformeren, adequate dossiervorming te borgen en de aanpak van de jaarlijkse actualisaties te verbeteren. Dit betreft ook het onderbouwen van uitgangspunten, verifieerbaar uitwerken van inschattingen en het op orde hebben van onderliggende documentatie bij ramingen.



Het college heeft met de gemeenteraad een traject doorlopen om tot passende ombuigingen en maatregelen te komen om de financiële positie meerjarig structureel in evenwicht te brengen. In de Kadernota 2026 is sprake van een structureel sluitende meerjarenbegroting.



De solvabiliteit bedraagt ultimo 2024 31,8% (2023: 36,0%) en is volgens het GTK 2020 relatief laag (nog net ‘matig’). Nuance bij de lage solvabiliteit is dat de gemeente een Woonbedrijf voert wat een forse impact heeft op de balansverhoudingen.

6

ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole

2.1 Onze opdracht en controle 2.2 Strekking controleverklaring 2.3 Aandachtspunten vanaf 2025 2.4 Proces jaarrekeningcontrole

7

ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

2.1 Onze opdracht en controle (1) Onze controle is op een aantal belangrijke thema’s nog niet volledig afgerond. Op basis van de huidige stand van zaken zijn we voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken. Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van de gemeente Voorne aan Zee, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. De reikwijdte van onze controle nader toegelicht Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Strekking van de controleverklaring Onze controle is op een aantal belangrijke thema’s nog niet volledig afgerond. Op basis van de huidige stand van zaken zijn we voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken. Wij de hebben de materialiteit voor de jaarrekening bepaald op € 2.850.000.

De rapporteringstolerantie bedraagt € 142.500 Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde

goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 2.850.000 (1%). Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 142.500 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid van de informatie in de WNTverantwoording en de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe.

Het jaarverslag en de jaarrekening van de gemeente Voorne aan Zee zijn verenigbaar De jaarstukken 2024 van de gemeente Voorne aan Zee bestaan uit:  het jaarverslag 2024 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen);  de jaarrekening 2024 (rechtmatigheidsverantwoording, balans met toelichtingen, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief SiSa-bijlage en taakvelden);  de inhoudsopgave, het voorwoord en de financiële hoofdlijnen. In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag is informatie opgenomen over ‘wat hebben we gedaan’, ‘wat hebben we bereikt’ en ‘wat heeft het gekost?’ De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar.

8

ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

2.1 Onze opdracht en controle (2) Wij hebben voor de volgende risico’s in onze controle verhoogde aandacht gehad: management override, waardering grondexploitaties en ongeautoriseerde handelingen in IT-applicaties. De materiële schattingen die onderhevig zijn aan de jaarrekening hebben we gecontroleerd en daartoe hebben we geen bijzonderheden aangetroffen De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2024. Significante verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie van uw gemeente en de baten en lasten in de jaarrekening. Daarnaast vereisen zij van het college en het management dat zij een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het management toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering.

Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, zoals inkopen van goederen en diensten, subsidieverstrekkingen, inkomensoverdrachten, etc. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening. Wij hebben voor de volgende risico’s in onze controle verhoogde aandacht gehad:  Het risico van management override of internal controls; dit is het ook op grond van de controlestandaarden te onderkennen risico dat het management buiten de getroffen interne beheersingsmaatregelen om invloed zou kunnen of willen uitoefenen op de in de jaarrekening gepresenteerde uitkomsten;  Onjuiste waardering bouwgronden in exploitatie (materiële post met verschillende schattingselementen).  De gevolgen van ongeautoriseerde handelingen in IT-applicaties a.g.v. administrator- en superuser-accounts en/of generieke beheeraccounts.

Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Voorne aan Zee Op basis van Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de ‘Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten’ (ViO), is vereist dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controlecliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Naast de controle van de jaarrekening en natuurlijk advies verrichtten wij in 2024 en 2025 geen andere werkzaamheden voor de gemeente Voorne aan Zee. Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de gemeente Voorne aan Zee uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld De accountant dient op basis van artikel 2:393, lid 4 BW, melding te maken van zijn bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Tijdens de interim-controle hebben wij ook relevante processen met betrekking tot de geautomatiseerde gegevensverwerking getoetst. Voor onze bevindingen verwijzen wij naar onze managementletter 2024. Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de organisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld. Wij vinden de inschatting van het college v.w.b.

het vermogen om risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen aanvaardbaar Gemeente Voorne aan Zee heeft een ‘voldoende’ financiële positie op basis van het toetsingskader van de Provincie. In generieke zin kunnen gemeenten bij langdurige financiële tekorten een beroep doen op een extra uitkering uit het gemeentefonds. Gemeenten kunnen echter niet failliet gaan. Het gevolg hiervan is dat crediteuren en andere stakeholders nooit benadeeld kunnen worden door een faillissement. Desalniettemin is de financiële positie vanuit het perspectief van raadsleden van belang en moet het college van burgemeester en wethouders inzicht geven in hoeverre de gemeente in staat is om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder.

9

ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

2.1 Onze opdracht en controle (3) Wij adviseren in de financiële verordening kaders aan het college mee te geven als het gaat om het rapporteren over fraude en frauderisicobeheersing. Met de invoering van de aangepaste Nederlandse Standaard 700 dienen accountants voor gemeenten in hun controleverklaringen bij jaarrekeningen naast fraude te rapporteren over de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Onze controlewerkzaamheden hebben geen informatie opgeleverd die strijdig is met de veronderstellingen en aannames van het college van burgemeester en wethouders over de gehanteerde uitgangspunten om de normale bedrijfsvoering voort te kunnen zetten. Voor een nadere uiteenzetting van onze controleaanpak ten aanzien van de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie verwijzen wij naar onze controleverklaring 2024. De besprekingen met het management en onze controlewerkzaamheden hebben geen indicaties voor materiële fraude opgeleverd Bij de planning van de jaarrekeningcontrole houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevatten. Daarnaast hebben wij beoordeeld in hoeverre sprake kan zijn van een risico omtrent corruptie of een risico omtrent het niet-naleven van wet- en regelgeving.

Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties met verschillende personen binnen de gemeente Voorne aan Zee. Daarnaast nemen wij kennis van de door u opgenomen toelichtingen in de jaarstukken. Het voorkomen en mitigeren van frauderisico’s is primair de verantwoordelijkheid van het college en de raad. Daarom hebben wij op diverse momenten met u en uw auditcommissie over dit onderwerp van gedachten gewisseld. Deze besprekingen en onze controlewerkzaamheden hebben geen indicaties voor materiële fraude opgeleverd.

De gemeente Voorne aan Zee heeft in 2024 de frauderisico-analyse geactualiseerd. In dit kader hebben wij de volgende observaties/aanbevelingen:  Gemeente Voorne aan Zee heeft geen centraal geformaliseerd beleid met betrekking tot het voorkomen van corruptie/ondermijning. (In)formeel is overigens wel sprake van een mix aan (anti-)corruptiemaatregelen. Wij dringen erop aan dit toe te voegen aan de frauderisicoanalyse.  Gemeente Voorne aan Zee beschikt niet over een geformaliseerd frauderesponsplan. Een frauderesponsplan stelt gemeente Voorne aan Zee in staat om adequaat en voortvarend te handelen om schade voor de organisatie, in welke vorm dan ook, zoveel mogelijk te beperken.  De processen van het Woonbedrijf en IT/cyber dienen expliciet en/of met meer diepgang uitgewerkt te worden in de frauderisicoanalyse;  Wij dringen erop aan de frauderisicoanalyse jaarlijks met het college en de auditcommissie te bespreken.  In de financiële verordening van de gemeente Voorne aan Zee ontbreken kaders voor het college als het gaat om het rapporteren over fraude en frauderisicobeheersing. Wij adviseren bij de actualisatie van de financiële verordening dit te overwegen. Hierbij hebben wij specifiek aandacht besteed aan de veronderstelling dat er bij de opbrengstverantwoording frauderisico’s bestaan.

Wij hebben in onze controleverklaring melding gemaakt van de belangrijkste frauderisico’s en hoe wij deze hebben geadresseerd. Tijdens de controle van boekjaar 2024 betroffen dat de risico’s zoals beschreven op de vorige pagina. Voor een nadere uiteenzetting van onze controleaanpak ten aanzien van de frauderisico’s verwijzen wij naar onze controleverklaring 2024. Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor materiële fraude(risico’s) of vermoedens van materiële fraude(risico’s).

10 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

2.2 Strekking controleverklaring We zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken bij de jaarrekening over 2024 We zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken. Een goedkeurende controleverklaring betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2024 als van de activa en passiva per 31 december 2024 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Wij hebben onderstaande verschillen geconstateerd welke niet zijn verwerkt in de jaarrekening. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 142.500 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. De niet-gecorrigeerde verschillen overschrijden individueel en gezamenlijk de materialiteit niet. ONGECORRIGEERDE CONTROLEVERSCHILLEN 2024* #

Omschrijving

Post/toelichting

Fouten (in €)

Resultaatimpact (in €)

Onzekerheden (in €)

Verwijzing

1

Presentatiefout verloopoverzicht MVA (des)investeringen

Materiële vaste activa

10.600.000

-

-

4.3

2

Kosten groot onderhoud ten onrechte geactiveerd (extrapolatie)

Materiële vaste activa

1.283.016

-1.283.016

-

4.3

3

Presentatiefout balansverlenging overlopende activa

Overlopende activa

227.468

-

-

4.3

4

Te hoge toevoeging aan reserves (geëxtrapoleerd en per saldo)

Eigen vermogen

63.969

63.969

-

4.3

1.122.968

-1.122.968

-

4.3

221.000

-120.000

-

4.3

5

Te hoge onttrekking uit reserves (geëxtrapoleerd en per saldo)

Eigen vermogen

6

Bedrag inzake regeling M16 is ten oprechte als nog te besteden verantwoord

Overlopende passiva

7

Vrijval Beschermd wonen niet verantwoord

Overlopende passiva

209.272

209.272

-

4.3

8

Bedrag inzake RMC middelen is ten oprechte als nog te besteden verantwoord

Overlopende passiva

172.729

172.729

-

4.3

890.166

890.166

-

4.3

-

-

2.431.000

4.3

9

Nog te betalen kosten Wmo/ Jeugdwet te hoog verantwoord

Overlopende passiva

10

Onzekerheden prestatielevering Wmo/ Jeugdwet

Sociaal domein

11

Presentatiefout opgelegde OZB aan Woonbedrijf niet geëlimineerd

Belastingen en heffingen

1.158.000

-

-

4.3

12

Onzekerheid te ontvangen subsidie PZH

Facilitaire grondexploitaties

-

-

-650.000

4.2

13

Onzekerheid geraamde opbrengsten glasrechten

Facilitaire grondexploitaties

-

-

-456.000

4.2

14

Verliesvoorziening Oude Goote te hoog verantwoord

Facilitaire grondexploitaties

193.000

193.000

-

4.2

15

Ten onrechte niet doorgerekende indexatie van opbrengsten grondexploitaties

Grondexploitaties

1.970.000

1.970.000

-

4.2

16

Foutief geraamde opbrengsten grondexploitaties o.b.v. gerealiseerde transacties

Grondexploitaties

1.483.000

1.483.000

-129.000

4.2

17

Te lage verliesvoorziening Kickersbloem 3

Grondexploitaties

967.000

-967.000

-

4.2

18

Ten onrechte niet doorberekende indexatie van kosten grondexploitaties

Grondexploitaties

470.000

-470.000

-

4.2

19

Te hoge kostenramingen grondexploitaties

Grondexploitaties

1.120.000

1.120.000

-

4.2

625.639

-625.639

-

4.3

-

-

625.100

5.1

1.513.513 V

1.821.100

20

Voorziening spaarverlof te laag verantwoord

Voorzieningen

21

Onzekerheid SiSa-regeling onderwijsachterstanden

Specifieke uitkeringen

TOTAAL IMPACT OP RESULTAAT EN VERMOGEN Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)

2.850.000

Uitvoeringsmaterialiteit (70% van de materialiteit)

1.995.000

Rapporteringstolerantie

8.550.000 5.985.000 142.500

11 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

2.3 Aandachtspunten vanaf 2025 Aanpassing van de materialiteit van 1% naar 2% is een belangrijke wijziging voor 2025. Daarnaast zijn er ontwikkelingen op het gebied van de APPA-voorziening en het Besluit financiële verhouding 2001. Voorziening voor pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers Met de invoering van het nieuwe pensioenstelsel is besloten dat ook de APPApensioenaanspraken van politieke ambtsdragers in een pensioenfonds ondergebracht moeten worden per 1 januari 2028. Dat betekent dat per die datum de APPA-voorzieningen toereikend moeten zijn. Een algemeen aandachtspunt betreft het opnemen van het partnerpensioen in deze APPAvoorziening. Gemeente Voorne aan Zee heeft de APPA-voorziening inclusief het partnerpensioen berekend. Op het moment van overdracht per 1 januari 2028 kunnen er ten gevolge van schommelingen in de rekenrente mogelijke tekorten ontstaan. Een lagere rekenrente in het laatste jaar voor de overdracht kan een aanzienlijk gevolg hebben. Eind oktober 2024 heeft de commissie BBV in een Q&A aangegeven dat er géén vrijstelling mogelijk is voor een verplichte vrijval van de APPAvoorziening. Een alternatief in de verslaggevingsvoorschriften van het BBV is dat de voorziening tegen nominale waarde kan worden verantwoord.

Dit heeft als gevolg dat rente-effecten géén rol meer spelen en de middelen voor de berekende nominale verplichting in de voorziening zijn opgenomen. Indien een decentrale overheid verandert in de keuze (wel of geen rekening houden met de rentecomponent) is dat wel een stelselwijziging die als zodanig moet worden verwerkt middels onder andere een raadsbesluit en/of een begrotingswijziging. Het voordeel van de verantwoording van de voorziening tegen nominale waarde is dat de voorziening niet meer gevoelig is voor de (ontwikkeling van de) rekenrente tot het moment van de kapitaaloverdracht naar het ABP. Een nadeel van deze optie is dat de voorziening mogelijk moet worden opgehoogd. Daarnaast betreft het een stelselwijziging die als zodanig moet worden verwerkt. Deze optie heeft dus extra administratieve gevolgen. Wij hebben begrepen dat u vooralsnog geen keuze gemaakt heeft de APPA-voorziening tegen nominale waarde of op contante waarde te verantwoorden.

Om de gevolgen van de overgang voor provincies, gemeenten en waterschappen in te schatten, wordt een onderzoek gestart. Het betreft een gezamenlijk onderzoek van het ministerie van BZK, IPO, VNG en Unie van Waterschappen. Het onderzoek richt zich op de omvang van de al opgebouwde APPA-aanspraken, de toekomstige premie en de al beschikbare middelen. Aan de hand van deze gegevens worden de financiële gevolgen voor afzonderlijke provincies, gemeenten, waterschappen en het Rijk ingeschat. Deze inschatting wordt vervolgens teruggekoppeld aan de decentrale overheden om een indicatie te krijgen van de mogelijke financiële gevolgen in 2027, het jaar voordat de overgang ingaat. Aanpassing materialiteit naar 2% voor 2025 Vanaf boekjaar 2025 wordt de wettelijke controlegrens voor de accountant verhoogd van 1% naar 2%. Deze wijziging betreft tevens de samenvoeging van de controlegrens van 1% voor fouten en 3% voor onzekerheden tot een norm van 2%. Wij adviseren u uw controleprotocol voor de accountantscontrole hierop aan te passen. In aansluiting hierop zal de verantwoordingsgrens dan maximaal 2% dienen te bedragen (zie ook paragraaf 4.1). Gemeente Voorne aan Zee heeft de verantwoordingsgrens al bepaald op 2%, zodat aanpassing of heroverweging niet noodzakelijk is.

Aanpassing Besluit financiële verhouding 2001 Het grensbedrag voor de verzameluitkering wordt per 1 januari 2027 verlaagd naar € 1,0 miljoen inclusief BTW voor de totale omvang van de beschikbare bijdrage. Als de totale omvang van de beschikbare bijdrage lager is dan € 1,0 miljoen inclusief BTW, is het grensbedrag voor de verzameluitkering € 50.000 inclusief BTW per ontvanger. Met dit wijzigingsbesluit is het grensbedrag voor de verzameluitkering verlaagd, vooruitlopend op een wijziging van de Fvw waarbij de verzameluitkering in haar geheel zal worden afgeschaft. Door de verlaging van het grensbedrag hoeven minder specifieke uitkeringen als verzameluitkering te worden vormgegeven.

12 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

2.4 Proces jaarrekeningcontrole Er is sprake geweest van een intens en inefficiënt proces van de jaarrekeningcontrole. Een diepgaande gezamenlijke evaluatie en daaruit volgend realiseerbaar verbeterplan is nodig om haalbare afspraken voor volgend jaar te maken. Naar aanleiding van de evaluatie van de controle voorgaand jaar zijn afspraken gemaakt om onze samenwerking en het proces van de jaarrekeningcontrole naar een hoger niveau te tillen. Belangrijke afspraken naar aanleiding van deze evaluatie waren het inplannen van contactmomenten met de proces-/ posteigenaren om nog voor de voorbereiding van het balansdossier onderwerpen te bespreken en zodoende een ‘vliegende start’ te maken met de jaarrekeningcontrole 2024. Ook hebben we afgesproken dat wij in de weken voor aanvang van de jaarrekeningcontrole gezamenlijk een ‘voorcheck’ zouden doen op de kwaliteit van het balansdossier om nog bij te kunnen sturen als daar aanleiding voor zou zijn. Dit alles met als doel het controleproces te versnellen, minder bevindingen te hebben en een betere en voortdurende afstemming met elkaar te hebben. Deze contactmomenten met medewerkers uit de financiële kolom waren zeker waardevol. Tegelijk moeten we vanuit het aantal vragen en bevindingen uit de controle ook constateren dat dit deel van het beoogde effect hiermee niet is gerealiseerd.

Ten opzichte van vorig jaar ervaren we een verbetering in de communicatie op de diverse niveaus. Op onderdelen zien we dat een stap vooruit is gezet. Deze zit vooral in het aan tafel krijgen van medewerkers uit de vakteams. In het proces hebben we voorgesteld de vakteams aan te haken in de gesprekken met ons, wat echt versnellend heeft gewerkt. Bij hen merken we dat de inhoudelijk dossierkennis zeker aanwezig is. Een aandachtspunt is het leggen van een stevige en permanente verbinding tussen de vakteams en financiën. Samen met een meer inhoudelijke coördinatie binnen de financiële kolom verwachten wij dat daar nog verdere stappen gezet kunnen worden, zodat aanlevering van een beter en diepgaander balansdossier realistisch wordt. We merken nu dat eventuele omissies niet of beperkt binnen de interne processen worden ondervangen en wij ‘het eerste filter’ waren. Dat leidt tot onnodig veel vragen, doorlooptijd en bevindingen. Een intern controlerend mechanisme vanuit een inhoudelijk coördinerende functie kan dat ondervangen en ook zorgen voor een kwaliteitsimpuls in de beantwoording van onze vragen.

Een belangrijk verbeterpunt zien we ook bij de afdeling grondzaken ten aanzien van het proces van actualisatie van de grondexploitaties. Dit deel van de controle heeft veel effort gekost en ook tot veel bijstellingen en controleverschillen geleid. Opvallend is dat niet volgens een uniforme aanpak wordt gewerkt qua uitwerking, maar ook niet wat betreft de te hanteren uitgangspunten voor bijvoorbeeld de indexatie van te verwachten kosten en opbrengsten. De onderbouwing van kostenramingen kwam moeizaam tot stand en bevatte ook zaken welke daar niet meer in thuis hoorden. In paragraaf 4.2 gaan we meer inhoudelijk op de controle van de grondexploitaties in. Een en ander betekent dat het jaarrekeningproces intens en inefficiënt is verlopen en tot veel correcties heeft geleid. Logischerwijs heeft dit geleid tot een fors hogere tijdsbesteding dan gepland, waarin we de organisatie voortdurend hebben meegenomen. Ook de tijdige aanlevering van ons verslag aan de gemeenteraad komt door een dergelijk proces onder druk te staan, hoewel we aanmerkelijk sneller tot afronding verwachten te komen dan voorgaand jaar. Om de organisatie echt weer een volgende stap te laten maken en ook realiseerbare afspraken voor het jaarrekeningtraject 2025 met elkaar te kunnen maken is het nodig dat we een diepgaande gezamenlijke evaluatie van de controle op korte termijn houden.

De hieruit volgende acties moeten leiden tot een realiseerbaar verbeterplan zodat we ook haalbare afspraken kunnen maken voor de controle 2025. We dragen hier graag ons steentje aan bij en maken daarvoor ook graag afspraken om gedurende de komende maanden vinger aan de pols te kunnen houden wat betreft de realisatiekracht, maar ook om inhoudelijk een bijdrage te kunnen leveren in bijvoorbeeld kennisdeling.

13 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

3. Resultaat & financiële positie

3.1 Resultaat per programma 3.2 Weerstandsvermogen en ratio’s 3.3 Ons beeld van uw financiële positie

14 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

3.1 Resultaat per programma Het resultaat 2024 wijkt ongeveer 0,8% af van de totale begrote lasten (na wijziging). Op basis van onze ervaringsnorm bij decentrale overheden is een afwijking van 2-3% inherent aan een complex begrotingsproces. Realisatie vs. gewijzigde begroting Het resultaat 2024 van de gemeente Voorne aan Zee is € 1,7 miljoen beter in vergelijking met de begroting na wijzigingen. Percentueel wijken de werkelijke cijfers slechts 0,8% af ten opzichte van de begroting na wijzigingen (als percentage van de totale begrote lasten). Deze afwijking is beperkt. In onderstaand overzicht is het resultaat per programma in het kort weergegeven: OVERZICHT REALISATIE PER PROGRAMMA 2024 *1.000 € Programma

Realisatie

Begroting na wijziging

Verschil

1. Bestuur

-/- 15.636

-/- 14.559

-/-1.077

2. Wonen

-/- 27.905

-/- 26.194

-/- 1.711

3. Werken

590

-/- 1.548

2.138

-/- 71.297

-/- 70.542

-/- 755

5. Middelen

-/- 870

-/- 1.947

1.077

Algemene dekkingsmiddelen

153.272

152.155

1.117

-/- 47.523

-/- 48.729

1.206

-/- 29

-/- 5

-/- 24

-/- 9.398

-/- 11.368

1.971

Onttrekkingen reserves

15.656

15.900

-/- 244

Dotatie aan reserves

-/- 4.154

-/- 4.134

-/- 20

2.104

398

1.707

4. Leven

Overhead Vennootschapsbelasting Saldo van baten en lasten

RESULTAAT

Het tekort van € 9,4 miljoen voor 2024 is € 2,0 miljoen lager dan het geplande tekort vanuit de begroting na wijzigingen ad € 11,4 miljoen Wij vinden het naast de analyse op de ontwikkeling van het resultaat ook goed om de ontwikkeling van het saldo van baten en lasten te analyseren, dus

exclusief de reservemutaties. Het saldo van baten en lasten bepaalt immers de ‘winst’ (of ‘verlies’) van het betreffende jaar. Het eigen vermogen stijgt (of daalt) met de omvang van het saldo van baten en lasten. Het ‘verlies’ van € 9,4 miljoen voor 2024 is € 2,0 miljoen lager dan het geplande ‘verlies’ vanuit de begroting na wijzigingen ad € 11,4 miljoen (excl. mutatie reserves). Op meerdere programma’s sprake is van aanzienlijke afwijkingen tussen begrote baten en lasten en de daadwerkelijke baten en lasten. Voorspellend vermogen begroting is voor verbetering vatbaar Net als voorgaande jaren is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en het resultaat van baten en lasten bij de gemeente Voorne aan Zee op onderdelen relatief groot. Uiteraard zijn op onderdelen specifieke omstandigheden aan de orde waardoor sprake is van afwijkingen van de begroting na wijzigingen. Desondanks concluderen wij dat het voorspellend vermogen van de begroting (na wijzigingen) voor verbetering vatbaar is. De belangrijkste afwijkingen van de begroting na wijzigingen zien we terug in het programma Wonen:  Onderschrijding op lasten van € 4,7 miljoen; en  Onderschrijding op baten van € 6,4 miljoen. Wij zijn van mening dat de raad middels toelichtingen goed geïnformeerd wordt over de afwijkingen tussen begroting en realisatie.

Wij adviseren de gemeente Voorne aan Zee om de verbetering van het voorspellend vermogen structureel onderdeel van het begrotingsproces te maken. Dit kan door gestructureerd afwijkingen van de begroting te evalueren waarmee lering kan worden getrokken voor toekomstige prognoses. Dit wordt ook wel ‘backtesting’ genoemd. Hiermee kan het lerend vermogen van uw organisatie verbeteren. Door gestructureerd en gedocumenteerd de kwaliteit van de prognoses te beoordelen aan de hand van realisatie zoals achteraf is gebleken, kunnen toekomstige prognoses verbeterd worden en/of kan eerder bijgestuurd worden.

15 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

RATIO WEERSTANDSVERMOGEN

3.2 Weerstandsvermogen en ratio’s

2,4

Het weerstandsvermogen is uitstekend en de solvabiliteit van de gemeente Voorne aan Zee is nog net matig t.o.v. de signaleringswaarden van GTK 2020.

2,0

Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie. Hieronder vindt u een andere toelichting op de ratio's van uw gemeente.

1,4

Weerstandsvermogen van de gemeente Voorne aan Zee is ruim voldoende In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bedraagt volgens deze paragraaf € 68,7 miljoen. Voor het bepalen van de beschikbare weerstandscapaciteit neemt de gemeente Voorne aan Zee de vrij aanwendbare reserves (algemene reserve) mee. In geval van calamiteiten is het mogelijk om een deel van deze reserves een andere aanwending te geven. In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd. De gemeente Voorne aan Zee heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op € 29,9 miljoen. Hierbinnen heeft de gemeente Voorne aan Zee ene post onvoorzien meegenomen. Deze post kan in principe worden ingezet om de kleine risico’s financieel op te vangen. In 2024 bedraagt de post onvoorzien € 2,50 per inwoner, ofwel ruim € 0,2 miljoen. Het weerstandsvermogen van de gemeente Voorne aan Zee is volgens het GTK 2020 ruim uitstekend te noemen. De solvabiliteit van gemeente Voorne aan Zee is relatief laag De solvabiliteit bedraagt ultimo 2024 31,8% (2023: 36,0%). Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de gemeente Voorne aan Zee in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen.

De solvabiliteit van de gemeente Voorne aan Zee laat een (nog) ‘matig’ beeld zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020). Nuance bij de lage solvabiliteit is dat de gemeente Voorne aan Zee een Woonbedrijf voert.

2,3 2,1

2,2 1,8

1,8

1,8

1,6 1,2 1,0 2023

2024 Begroting

Realisatie

SOLVABILITEITSRATIO 37,0% 36,0% 35,0%

36,0% 35,0%

34,0% 33,0%

32,2%

32,0%

31,8%

31,0% 30,0% 29,0% 2023

2024 Begroting

Realisatie

16 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

NETTO SCHULDQUOTE (GECORRIGEERD)

3.2 Weerstandsvermogen en ratio’s Op basis van de financiële kengetallen concluderen wij dat de financiële positie van de gemeente Voorne aan Zee momenteel krap is (relatief lage solvabiliteit en structurele exploitatieruimte) en dat waakzaamheid (dus) geboden is. Netto schuldquote De netto schuldquote bedraagt 91,5% (2023: 83%). De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. De netto schuldquote van de gemeente Voorne aan Zee laat een positief beeld zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020). Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van de gemeente Voorne aan Zee is relatief laag doordat de grondpositie (de waarde van de grond) ten opzichte van de totale baten laag is. De afgelopen jaren worden lopende projecten (verder) afgerond waardoor de boekwaarde van de grondexploitaties gedaald is. De gemeente Voorne aan Zee valt met een ratio grondexploitatie van 6,5% (2023: 17,0%) qua signaleringswaarde in de categorie ‘minst risicovol’. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit van de gemeente geeft de belastingdruk weer.

Een percentage hoger dan 100% geeft weer dat de belastingdruk van de gemeente Voorne aan Zee hoger is dan het landelijk gemiddelde. Met een ratio van < 100% is de belastingdruk in de gemeente Voorne aan Zee iets lager dan het landelijk gemiddelde. Op basis van de financiële kengetallen concluderen wij dat de financiële positie van de gemeente Voorne aan Zee momenteel in samenhang nog voldoende is (relatief lage solvabiliteit en structurele exploitatieruimte), maar dat waakzaamheid en actie geboden is.

100,0%

96,5%

95,0% 90,0%

91,5%

87,0%

85,0%

83,0%

80,0% 75,0% 2023 Begroting

2024 Realisatie

RATIO GRONDEXPLOITATIE 25,0% 20,0%

22,0% 17,0%

15,0% 10,0%

6,5%

5,2%

5,0% 0,0% 2023

2024 Begroting

Realisatie

17 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

3.3 Ons beeld van uw financiële positie

STRUCTUREEL BEGROTINGSSALDO (IN MILJOENEN €) 0,0

Zonder verdere maatregelen zal het eigen vermogen van de gemeente Voorne aan Zee ultimo 2028 per saldo afgenomen zal zijn met circa € 21,7 miljoen tot circa € 150,2 miljoen.

-1,0

Een sterk versnipperd landschap, gedeelde onzekerheid. Dat is de titel van ons benchmarkonderzoek gemeenten dat wij in januari 2025 hebben uitgebracht over de financiële positie van gemeenten. Wij concluderen hierin dat de meeste gemeenten over 2023 een positief resultaat hadden (per saldo € 1,7 miljard) terwijl voor de komende vijf jaren grote tekorten worden verwacht (over vijf jaar totaal voor alle gemeenten € 3,9 miljard). Dit is voornamelijk het gevolg van de gewijzigde financieringssystematiek vanuit het Rijk, wat leidt tot het zogenoemde ravijn. In de grafiek hiernaast zijn de begrote eindstanden van het structureel begrotingssaldo van de gemeente Voorne aan Zee per jaar inzichtelijk gemaakt. Zonder verdere maatregelen betekent dit dat het eigen vermogen van de gemeente Voorne aan Zee ultimo 2028 per saldo afgenomen zal zijn met circa € 21,7 miljoen tot circa € 150,2 miljoen. De algemene reserve van Voorne aan Zee per 31 december 2024 bedraagt € 68,5 miljoen, dus Voorne aan Zee lijkt daarmee nog voldoende buffer te hebben om deze tekorten op te vangen, maar moet voor de langere termijn wel keuzes maken. Wat wij verder zien in ons benchmarkonderzoek is dat de gemeenten verschillend anticiperen op dit ravijn.

Sommige gemeenten hebben al ombuigingen verwerkt in de begroting, anderen bedenken taakstellingen zonder dat dit volledig geconcretiseerd wordt en er zijn ook gemeenten die afwachten. Ook gemeente Voorne aan Zee is een zogenaamde ‘nadeel-gemeente’ waardoor maatregelen genomen moesten worden. De begroting van de gemeente Voorne aan Zee is het jaar 2025 structureel (nagenoeg) sluitend. Voor de jaren 2026 – 2028 heeft het college de beïnvloedbare budgetten in beeld gebracht en heeft een kadernota 2026 opgesteld waarin gestreefd wordt om in ieder geval het laatste jaar van de meerjarenbegroting 2026 – 2029 structureel sluitend te maken. Hierin zijn lastenbeheersing, inkomstenverhogingen, het verstevigen van de algemene reserve en samenwerking met stakeholders belangrijke pijlers. In de Kadernota 2026 is sprake van een structureel sluitende meerjarenbegroting.

-5,0

Uw score in onze landelijke benchmarkrapportage: 6 Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld. In dit GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van de gemeente. Wij hebben deze signaleringswaarden als basis gebruikt voor het bepalen van uw score en dus financiële positie. Indien uw gemeente voor de komende jaren (2024 tot en met 2028) per saldo een negatief resultaat begroot (en inteert op het eigen vermogen), beïnvloedt dit de score. Een uitwerking van deze systematiek beschrijven wij in onze benchmarkrapportage.

-2,0 -3,0

2025

2026

2027

2028

0,0

-4,0 -6,0

-5,8

-7,0 -8,0 -9,0

-8,3

-7,6

18 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

4. Belangrijkste bevindingen 4.1 Rechtmatigheidsverantwoording 4.2 Grondexploitaties uitgelicht 4.3 Belangrijke (overige) bevindingen 4.4 BBV, WNT en SiSa 4.5 Belangrijke schattingsposten

19 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

4.1 Rechtmatigheidsverantwoording (1) Blijkens de rechtmatigheidsverantwoording bedraagt de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 7,4 miljoen (2023: € 12,3 miljoen). Strekking van de rechtmatigheidsverantwoording van de gemeente Voorne aan Zee De raad van de Voorne aan Zee heeft de verantwoordingsgrens bepaald op 2% van de totale lasten inclusief de dotaties aan de reserves en de verantwoordingsgrens is daarmee bepaald op € 5.296.820. Blijkens de rechtmatigheidsverantwoording stelt het college van de gemeente Voorne aan Zee vast dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 7.408.000 (afwijkingen € 7.408.000 en onduidelijkheden nihil) bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde verantwoordingsgrens. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college van de gemeente Voorne aan Zee overigens een bedrag van € 4.727.000 acceptabel (€ 2.681.000 nietacceptabel) op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken. De door het college gerapporteerde afwijkingen kunnen als volgt worden samengevat: BEVINDINGEN IN HET KADER VAN RECHTMATIGHEID Acceptabel (in €)

Niet-acceptabel (in €)

Totaal afwijkingen (in €)

Onduidelijkheden (in €)

-

2.599.000

2.599.000

-

4.727.000

82.000

4.809.000

-

-

-

-

-

TOTAAL

4.727.000

2.681.000

7.408.000

-

Verantwoordingsgrens (2%)

5.296.820

Onrechtmatigheden Voorwaardencriterium Begrotingscriterium Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium

Rapportagegrens

250.000

Status wijziging wet– en regelgeving Het wetgevingstraject rondom de rechtmatigheidsverantwoording is voor gemeenten afgerond op 21 maart 2025. De gedelegeerde regelgeving die relevant zijn voor het opstellen van de jaarrekening (BBV) en voor de uitvoering van de accountantscontrole 2024 en oordeelsvorming in de controleverklaring (BADO) zijn op het moment van schrijven van dit accountantsverslag formeel bekrachtigd. De wijzigingen in de BADO-notitie gaan in voor jaarrekeningen over het begrotingsjaar 2025. Voor de jaarrekening 2024 wordt nog de uitwerking uit NBA Alert 48 2.0 gevolgd. Aan de hand van te onderkennen scenario's / omstandigheden zijn in NBA Alert 48 2.0 aanwijzingen opgenomen voor de uitvoering van de accountantscontrole van de jaarrekening en de oordeelsvorming in de controleverklaring. Door de aanpassing in het BBV mag de raad vanaf boekjaar 2025 de verantwoordingsgrens maximaal vaststellen op 2% (was 3%). Vanaf 2025 wordt de verantwoordingsgrens bepaald op basis van de totale lasten, exclusief de toevoegingen aan de reserves. De actualisatie van de Kadernota rechtmatigheid (oktober 2024) leidt voor de gemeente Voorne aan Zee beperkt tot wijzigingen ten opzichte van vorig jaar.

De belangrijkste wijziging betreft een tekstuele aanpassing in de modelverordening ten aanzien van de geconstateerde bevindingen, specifiek in relatie tot de omvang van niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten, lasten en balansmutaties en welk deel acceptabel is op basis van de vastgestelde afspraken.

20 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

4.1 Rechtmatigheidsverantwoording (2) Het totaal aan overschrijdingen op lasten in 2024 ten opzichte van de laatst geautoriseerde begrotingswijziging bedraagt € 4,7 miljoen. De realisatie op de individuele investeringsbudgetten (kredieten) overschrijdt de door de raad vastgestelde investeringsbudgetten (kredieten) met € 0,1 miljoen. Voorwaardencriterium Het college toetst bij de uitvoering van haar controlewerkzaamheden of bij de uitvoering van financiële beheershandelingen binnen de geldende wet- en regelgeving is gehandeld. De relevante wet- en regelgeving is tussen het college en de raad afgestemd door middel van het normenkader. Het voorwaardencriterium is relevant bij meerdere processen binnen de gemeente Voorne aan Zee. Indien is vast komen te staan dat de gemeente niet aan het voorwaardencriterium heeft voldaan is sprake van een onrechtmatigheid. De geconstateerde afwijkingen in het kader van het voorwaardencriterium betreffen onrechtmatigheden als gevolg van het niet naleven van Europese aanbestedingsrichtlijnen (€ 2,6 miljoen). Europese aanbestedingen In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording 2024 heeft het college de juiste toepassing van de Europese aanbestedingsrichtlijnen gecontroleerd aan de hand van een zogenaamde spend-analyse. Over 2024 blijkt uit de spend-analyse een totaal aan onrechtmatigheden van € 2,6 miljoen.

Een deel van bestedingen die in dit kader als onrechtmatig worden aangemerkt worden door de gemeente Voorne aan Zee opgevoerd in de SiSa-bijlage. Op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2024 rapporteren wij dit, voor zover de rapporteringstolerantie voor SiSa wordt overschreden, in de tabel in bijlage 5.1 van dit accountantsverslag. In onze managementletter hebben wij aanbevelingen beschreven om aanbestedingsonrechtmatigheden in de toekomst te voorkomen. Wij zien dat de gemeente Voorne aan Zee (stap voor stap) bezig is aanbestedingsonrechtmatigheden te voorkomen. Voor de komende jaren staan in dit kader o.a. de volgende acties gepland:  Het herstellen van de bevindingen en (doorlopende) onrechtmatigheden (waar mogelijk);



Het verminderen van (nieuwe) onrechtmatigheden door de implementatie van een contractenadministratie en onderzoek naar een verplichtingenadministratie, het werken aan bewustwording in de organisatie en het (verder) implementeren van het three lines model.

Opvolging van deze acties is nog onderhanden. In de management letter 2025 zullen wij rapporteren over de status van de opvolging en aanbevelingen in dit kader. Begrotingscriterium Overschrijdingen van de lasten en overschrijdingen van investeringsbudgetten (kredieten) zijn op basis van de Gemeentewet onrechtmatig. Het totaal aan overschrijdingen op lasten in 2024 ten opzichte van de laatst geautoriseerde begrotingswijziging bedraagt € 4,7 miljoen. De realisatie op de individuele investeringsbudgetten (kredieten) overschrijdt de door de raad vastgestelde investeringsbudgetten (kredieten) met € 0,1 miljoen. Overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) zijn op zichzelf niet onrechtmatig. Deze zijn echter wel onrechtmatig als deze niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat aan de raad zijn gemeld. Over 2024 bedraagt het totaal aan overschrijding van baten € 5,1 miljoen, onderschrijding van lasten € 8,1 miljoen, en onderschrijding van baten € 6,5 miljoen. Het college en de raad hebben in de financiële verordening afspraken gemaakt over wanneer overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) in een begrotingswijziging aan de raad voorgelegd moeten worden.

Afgesproken is dat deze tijdig gemeld zijn indien deze in de jaarrekening toegelicht worden. Wij zijn van mening dat e.e.a. toereikend toegelicht is in de jaarrekening en dat de overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) rechtmatig zijn.

21 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

4.1 Rechtmatigheidsverantwoording (3) Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening een getrouw beeld geeft en dat de gemeente Voorne aan Zee toereikende werkzaamheden heeft uitgevoerd om de in de rechtmatigheidsverantwoording genoemde onrechtmatigheden te onderbouwen. Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Als laatste dient het college een uitspraak te doen over de naleving van bepalingen die in wet- en regelgeving zijn opgenomen met betrekking tot misbruik en oneigenlijk gebruik. Hiervoor stelt het college vast welke verplichte handhaving noodzakelijk is en welke maatregelen binnen de gemeente genomen zijn om dit te kunnen uitvoeren. Tevens stelt het college vast of de getroffen maatregelen werken. Indien geconstateerd wordt dat beleid niet bestaat of niet wordt nageleefd dan wordt dit toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening geeft een getrouw beeld Het is onze rol om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2024 van de gemeente Voorne aan Zee te controleren. Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening een getrouw beeld geeft. Onze controle richt zich op het bepalen of de rechtmatigheidsverantwoording door het college toereikend is onderbouwd.

De rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening richt zich op een drietal criteria die wij hiervoor nader hebben toegelicht. Voor de SiSa-bijlage heeft het college negen rechtmatigheidscriteria in acht genomen. Hierbij stellen wij vast of de rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld in overeenstemming met de afspraken die gemaakt zijn tussen de raad en het college in de financiële verordening zijn gemaakt.

Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Voorne aan Zee toereikende werkzaamheden heeft uitgevoerd om de in de rechtmatigheidsverantwoording genoemde onrechtmatigheden te onderbouwen In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording dienen in de jaarrekening 2024 nog de volgende aanpassingen doorgevoerd te worden, hetgeen via een addendum kan:  In de grondslagen van de jaarrekening 2024 is de oude tekst opgenomen en deze dient nog geactualiseerd te worden.  Acceptabel / niet-acceptabel dient onderbouwd te worden vanuit de afspraken in de financiële verordening. Deze onderbouwing hebben wij (nog) niet ontvangen. De paragraaf bedrijfsvoering is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële afwijkingen. De paragraaf bedrijfsvoering is onderdeel van het jaarverslag. Wij hebben deze paragraaf beoordeeld en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of deze paragraaf materiële afwijkingen bevat. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Op grond van onze werkzaamheden zijn wij van mening dat de paragraaf bedrijfsvoering verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat.

22 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

4.2 Grondexploitaties uitgelicht Afgezien van de gerapporteerde controleverschillen en onzekerheden kunnen wij ons per saldo vinden in de waardering en resultaatneming binnen de actieve en faciliterende grondexploitaties. De risico's voor de grondexploitaties van gemeente Voorne aan Zee zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s De veruit grootste balanspost met betrekking tot onderhanden projecten betreft de voorraden (grondexploitaties). Door de invloed van de parameters (zoals kostenstijgingen, stikstofproblematiek, bouwvrijstelling, fluctuatie verkoopprijzen, rente-effecten) die bepalend zijn voor de in de toekomst te realiseren opbrengsten hebben wij bij onze controle de grondexploitaties diepgaand gecontroleerd. De risico's voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s:  Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.  Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte.

Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?  Prijs: is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen? Deze drie P’s zijn tijdens de jaarrekeningcontrole besproken met uw medewerkers. Tijdens deze gesprekken zijn de uitgangspunten gechallenged. De grondexploitaties zijn met deze uitgangspunten per 31 december 2024 geactualiseerd. Tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Afgelopen jaren is in de sector van lokale overheden gebleken dat gebiedsontwikkelingen steeds vaker te maken krijgen met grote fluctuaties Aan de start van een ontwikkeling, maar ook tijdens de uitvoering van een ontwikkeling moeten risico’s zo goed mogelijk in beeld gebracht worden. Als

risico’s goed in beeld zijn, kunnen er ook maatregelen genomen worden om deze risico´s te beheersen. In de notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2019) van de commissie BBV is over risico’s de aanbeveling opgenomen om onderscheid te maken tussen risico’s die de gehele portefeuille raken, zoals markt- en conjunctuurinvloeden, en project specifieke risico’s. Project specifieke risico’s kunnen voor positieve grondexploitaties aanleiding zijn om pas op een later moment winst te nemen en die worden in mindering gebracht op de NCW's in de bepaling van de (POC) winstnemingen. We hebben vastgesteld dat voor actieve grondexploitaties project specifieke risico’s worden bepaald en gewogen. De gemeente Voorne aan Zee heeft acht grondexploitaties waarvoor een verliesvoorziening gevormd is en voor vijf grondexploitaties is winst genoten Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Voor winstneming geldt de Percentage of Completion methode (POC): voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd dient tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitaties winst te worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat.

Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. De gemeente Voorne aan Zee heeft voor drie actieve grondexploitaties winstneming op basis van voortgang (POC) verantwoord. Daarnaast zijn de grondexploitaties Molshoek en Motorbrandstofverkooppunt in 2024 met winst afgesloten. Ultimo 2024 is verder op grond van de berekening van de eindwaarden een voorziening grondexploitaties gevormd van in totaal € 15,8 miljoen voor acht grondexploitaties. Afgezien van de gerapporteerde controleverschillen kunnen wij ons vinden in de waardering van de grondexploitaties.

23 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

4.2 Grondexploitaties uitgelicht Wij uiten ook nu onze zorgen over de beheersing en de kwaliteit van de ramingen van de actieve en facilitaire grondexploitaties. Uit de controle op de waardering van de grondexploitaties volgen bevindingen Op basis van onze controle op de waardering van de grondexploitaties hebben wij controleverschillen gerapporteerd: • In de ramingen van de nog te realiseren opbrengsten is geen rekening gehouden met indexatie van toekomstige opbrengsten. Op basis van verwachtingen van marktprijzen en/of al gerealiseerde verkopen zijn de opbrengsten te laag geraamd. De resultaatsimpact hiervan bedraagt € 3,5 miljoen; • De ramingen van de nog te maken kosten bevatten kosten welke niet juist zijn geschat of aantoonbaar te hoog zijn. Als gevolg hiervan is de waardering van de grondexploitaties € 0,65 miljoen te laag. • Grondexploitatie Kickersbloem 3 is € 967.000 te hoog gewaardeerd vanwege het ten onrechte niet volledig inrekenen van een nog aan te leggen ontsluitingsweg. • In zijn algemeenheid zijn wij van mening dat de grondexploitaties (voor correcties) met teveel voorzichtigheid worden gewaardeerd, afgezien van de inschatting van de fasering die te positief lijkt te zijn. • Facilitaire projecten hebben een erg lange looptijd en in enkele gevallen liggen hier onduidelijke afspraken aan ten grondslag met onzekerheden in de waardering tot gevolg.

Beheersing schattingsproces Op basis van het doorlopen controleproces met betrekking tot de grondexploitaties lichten wij, in aanvulling op ons eerder toegelicht algehele beeld van het controleproces, een aantal specifieke observaties uit. Dat doen wij omdat wij inschatten dat de huidige werkwijze van de afdeling grondzaken een behoorlijk risico vormt. Het kennisniveau binnen de afdeling is niet voldoende om het verloop van de grondexploitaties kritisch te kunnen volgen. Daarnaast worden de grondexploitaties niet op een eenduidige wijze ingericht en gemonitord en is geen sprake van uniforme uitgangspunten voor bijvoorbeeld indexaties. Onderlinge afstemming binnen de afdeling over uitgangspunten en aanpak vindt niet plaats. Het actualiseren van ramingen vindt te conservatief plaats waardoor geen realistisch beeld wordt geschetst over de waardering van de verschillende projecten. Externe betrokkenheid door periodieke actualisatie kan de risico’s hiervan beperken. Ook het vastleggen van overwegingen rond ingenomen standpunten en het zorgvuldig documenteren van uitgangspunten onder de inschattingen vindt niet plaats, wat bijvoorbeeld blijkt uit het opnemen van diverse niet-onderbouwde stelposten in de ramingen.

Doordat boekingsgangen rond grondexploitaties op onderdelen moeizaam te volgen zijn, is het creëren van inzicht vanuit de financiële administratie in relatie tot de specificaties van de afdeling grondzaken niet zondermeer mogelijk. De controle van de grondexploitaties is dan ook bijzonder moeizaam en tijdsintensief verlopen en heeft veel vragen en grote correcties met zich meegebracht.

ONTWIKKELING NETTO BOEKWAARDE GRONDEXPLOITATIES (x € 1 miljoen) 45,0 42,1 40,0

35,0

30,0

25,0

20,0 16,3 15,0

10,0

5,0

0,0

BIE

2024

2023

24 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

4.3 Belangrijke (overige) bevindingen (1) Vanuit de controle volgen een aantal observaties, bevindingen en/of aanbevelingen.

Materiële vaste activa Vanuit de controle van de materiële vaste activa komen de volgende observaties, bevindingen en/of aanbevelingen:  In het verloopoverzicht van de materiële vaste activa zijn de overboekingen binnen de materiële vaste activa als investeringen en desinvesteringen verwerkt waardoor zowel de investeringen als de desinvesteringen voor een bedrag van € 10,6 miljoen te hoog zijn weergegeven.  Vanuit de detailcontrole op de investeringen volgen twee investeringen die als groot onderhoud hadden moeten worden aangemerkt en in de staat van baten en lasten verantwoord hadden moeten worden (geen sprake van een groot onderhoudsvoorziening). Dit betekent een geëxtrapoleerde fout van € 1.283.016. Uitzettingen Vanuit de controle van de uitzettingen komen de volgende observaties, bevindingen en/of aanbevelingen:  De gemeente Voorne aan Zee bepaalt de voorziening SoZa debiteuren o.a. op basis van een zogenaamde ‘ijzeren voorraad’. In deze methode worden de recent (2024) ontstane vorderingen waarop niet is afgelost ten onrechte meegenomen in de ijzeren voorraad. Wij hebben de impact hiervan voor de jaarrekening 2024 beoordeeld en deze is relatief beperkt. Wij adviseren u deze methode intern te evalueren.  De gemeente Voorne aan Zee bepaalt op een pragmatische wijze de voorziening voor dubieuze debiteuren (niet zijnde debiteuren SoZa).