bijlage inspreektekst mevrouw van Driel 213005 Land met een plan Perspectief 2121 Issue 1 DEC 2021 int-gecomprimeerd

 Fig. 29 50 tinten blauw, Leven met water in de toekomst vereist een nieuw soort landschap 50 shades of blue, Living with water in the future will require new types of landscapes.

Mede hierom wordt in het Blauwe Hart van straks de grens tussen binnen en buiten de stad opnieuw getrokken. In droge en door ringdijken ‘ommuurde’ stadspolders liggen historische én nieuwe stadsdelen – waar functiestapeling, ‘optoppen’, modulair bouwen en

HOOG

and 'swaying towns and villages' alternate. Before we explain this in more detail, we will first consider the legitimacy of the choice to give free rein to the water in this part of the country. The argument to leave or flood the western Netherlands in the distant future does not do justice to the identity of the Netherlands. Saying goodbye to the low polder country is like Switzerland without mountains. Not that this landscape heritage must always be maintained at all costs– after all, it is necessary in to raise the water level in peat meadow areas to prevent oxidation, subsidence and CO2 emissions. And yes, the sea level can rise swiftly, resulting in insecurity and salt seepage. But filling the 'bathtub' and giving up the most essential part of our identity in advance is the other extreme. That is why our plan is for a heroic and climate-adaptive Netherlands, where the age-old struggle against and with water is still visible. That's why, according to Lucebert: 'everything of value must become resilient'. Partly for this reason, the boundary between inside and outside the city will be drawn once again in the Blue Heart. In dry urban polders surrounded by ring dikes, historic and new city districts are located - where stacking functions, 'topping up',

DROOG / ZOET

NATUUR

NAT /ZOUT

PERSPECTIEF2121 Land met een plan

PRODUCTIE

LAAG 27

het gebruik van ‘schone’ bouwmaterialen in zwang zijn geraakt. Buiten de stadspolders is de waterdruk hoog en hebben we geaccepteerd dat het water soms hoog staat of zelfs permanent terugkeert. Dit betekent dat woongebieden ‘amfibisch’ zijn: adaptief, flexibel, op palen, demontabel, verplaatsbaar, met lage dichtheden en ‘te gast’ in het waterrijke landschap. De infrastructuur is eveneens aanpasbaar, aquatisch en ‘licht’. Deze drijvende wijken deinen mee met de fluctuerende waterpeilen. We staan niet langer met de rug naar het water, maar maken gebruik van de mogelijkheden die het water biedt. Dit ‘bouwen op waterbasis’ vindt onder meer plaats op de verstedelijkingsas Amsterdam-Almere – dus in het IJmeer en rondom Fort Pampus. Een Pampusstad past in reeds in het Algemeen Uitbreidingsplan (AUP) vastgelegde ruimtelijke structuur van de Amsterdamse regio en is al vaak onderwerp van studie geweest. De locatie ligt in het verlengde van IJburg en beschikt over optimale omstandigheden om deze ‘stadsontwikkeling op waterbasis’ handen en voeten te geven en op te schalen.

modular construction and the use of 'clean' building materials have become fashionable. Outside the urban polders, the water pressure is high and we have accepted that the water is sometimes high or even returns permanently. This means that residential areas are 'amphibious': adaptive, flexible, on piles, demountable, movable, with low densities and 'guests' in the wetland landscape. The infrastructure is also adaptable, aquatic and 'light'. These floating neighborhoods sway with the fluctuating water levels. We no longer stand with our backs to the water, but make use of the opportunities offered by the water. This 'water-based building' takes place, among other things, on the AmsterdamAlmere urbanization axis – in the IJmeer and around Fort Pampus. A Pampus city fits into the spatial structure of the Amsterdam region already established in the General Expansion Plan (AUP) and has often been the subject of study. The location is an extension of IJburg and has optimal conditions to implement and scale up this 'water-based urban development'.

Schiphol is verplaatst naar de Noordzee

 Fig. 30 Schiphol op zee Schiphol airport at sea.

28

Schiphol is verplaatst naar de Noordzee. Het oude vliegveld in de Haarlemmermeer ligt onder water en de landingsbanen en faciliteiten dienen als ontwikkelbasis voor een nieuwe ‘terpstad’. Industriegebieden als het Botlekgebied, de Eerste Maasvlakte, Moerdijk en Hoogovens zijn teruggegeven aan – of terug-

Schiphol has been moved to the North Sea. The old airport in the Haarlemmermeer is under water and the runways and facilities serve as a development base for a new 'terp city'. Industrial areas such as the Botlek area, Eerste Maasvlakte, Moerdijk and Hoogovens have been returned to – or taken back by

 Fig. 31 Kantstad: Ontwikkeling van de hoge kant Contourcity : Development of the higher grounds

genomen door – de natuur, of getransformeerd tot culturele hotspots of broedplaatsen voor hippe entrepreneurs, start- en scale-ups.

– nature, or have been transformed into cultural hotspots or breeding grounds for hip entrepreneurs, start-ups and scale-ups.

Kantstad

Contourcity

De Kantstad die zich ontvouwt op de hoge gronden van Brabant en Limburg, en in de Achterhoek, Twente, Drenthe en Overijssel, laat zich omschrijven als een verzameling van kleine en middelgrote steden in een groene en landschappelijke omgeving. Het bestaat uit aantrekkelijke vestigingsplaatsen, op de overgang van laag en nat naar hoog en droog. Nieuwe hogesnelheidstreinen verbinden de Kantstad in 25 minuten met de oude steden in het westen en de nieuwe Duinstad. Dit stedelijk gebied is energieneutraal, flexibel in opzet, gezond en groen, met veel beweegruimte en gebruikmakend van de nieuwste technologieën.

The Contourcity, which unfolds on the high grounds of Brabant and Limburg, and in the Achterhoek, Twente, Drenthe and Overijssel, can be described as a collection of small and medium-sized cities in a green and scenic environment. It consists of attractive settlement sites, at the transition from low and wet to high and dry. New high-speed trains connect the Contourcity with the old cities in the west and the new Dune City in 25 minutes. This urban area is energy neutral, flexible in design, healthy and green, with plenty of room to move and makes use of the latest technologies. The Contourcity is urbanizing, but in a different way than we are used to. The former countryside – which once suffered from population decline and aging but underwent a renaissance toward 2121 – plays a key role in this. Due to digitization and working from home, the need to live close to work has disappeared and more and more people are looking for peace, space and a sense of community in a living environment. Because a large part of the farmers have stopped or bought out, half of the agricultural land in the east and south became available for the construction of many homes – made from wood and other biobased materials, such as hemp and humus.

PERSPECTIEF2121 Land met een plan

De Kantstad verstedelijkt, maar wel op een andere manier dan we gewend zijn. Het voormalige platteland – dat ooit gebukt ging onder bevolkingskrimp en vergrijzing, maar in 2121 een renaissance heeft ondergaan – speelt hierin een sleutelrol. Door digitalisering en thuiswerken verdween de noodzaak om dicht bij het werk te wonen en steeds meer mensen zoeken in een woonomgeving rust, ruimte en gemeenschapszin. Omdat een groot deel van de boeren is gestopt of uitgekocht, kwam de helft van de landbouwgronden in het oosten en zuiden beschikbaar voor de bouw van vele woningen – vervaardigd in hout en andere biobased materialen, zoals hennep en humus.

29

 Fig. 32 2121 Visie Pampus, de nieuwe water stad 2121 Vision Pampus, the new water city

30

Tot slot een blik op hoe dit visioen van Duinstad, Blauwe Hart en Kantstad doorwerkt in vier sectoren, te weten landbouw, energiewinning, water en natuur, en mobiliteit.

Finally, a look at how this vision of a Dune City, Blue Heart and Contourcity affects four sectors, namely agriculture, energy production, water and nature, and mobility.

Het traditionele landbouwareaal is in 2121 gekrompen tot de helft van de huidige hoeveelheid. In het Blauwe Hart is vooral zilte landbouw mogelijk, deels onder water, met producten als zeekraal, zeekool en broccoli. Glastuinbouw blijft mogelijk, voor de teelt van hoogwaardige en gezonde producten, die ooit tot een niche behoorden, maar nu een volwaardig marktaandeel innemen. Denk aan kruiden en cressen, aan lamsoor en zeewier. Hier en daar wordt nog traditioneel voedsel (groenten en fruit) geteeld, als onderdeel van een circulaire landbouw waarbij energie en grondstoffen zoveel mogelijk worden hergebruikt. Voor de kust liggen zeewier- en algenboerderijen, symbolen van de aquacultuur, dat een nieuwe voedselbron is.

The traditional agricultural area has shrunk to half its current amount in 2121. In the Blue Heart, especially saline agriculture is possible, partly under water, with products such as glasswort, sea kale and broccoli. Greenhouse horticulture remains possible for the cultivation of high-quality and healthy products that once belonged to a niche, but now occupy a fully-fledged market share. Think of herbs and cresses, sea lavender and seaweed. Here and there traditional food (fruit and vegetables) is still grown, as part of a circular agriculture in which energy and raw materials are reused as much as possible. Off the coast are seaweed and algae farms, symbols of aquaculture, which is a new food source.

In de Kantstad worden naast voedsel vooral grondstoffen geteeld voor de biobased economie, zoals hennep, humus en vlas waarmee hoogwaardige bioproducten worden gemaakt – denk aan bouwmaterialen, biopolymeren, cosmetische en farmaceutische producten, en kleding. De traditionele teelt van aardappelen en suikerbieten is goeddeels verdwenen. De circulaire landbouw is natuurinclusief en stimuleert natuurontwikkeling. Kenmerkend is het herstel van de weidevogelpopulatie. Met name de grutto, ooit bijna uitgestorven, heeft een spectaculaire come-

In the Contourcity, in addition to food, raw materials are mainly grown for the biobased economy, such as hemp, humus and flax, which are used to make highquality bio products – such as building materials, biopolymers, cosmetic and pharmaceutical products, and clothing. The traditional cultivation of potatoes and sugar beet has largely disappeared. Circular agriculture is nature-inclusive and stimulates nature development. The recovery of the meadow bird population is characteristic. In particular, the black-tailed godwit, once

back gemaakt en staat symbool voor de toegenomen biodiversiteit in Nederland. Energiewinning is volledig ingepast in het landschap. Op de Noordzee staan nog tienduizenden reusachtige windmolens, maar op land zijn die vrijwel allemaal afgebroken en vervangen door kleine windmolentjes op daken. Windmolens op land staan alleen nog op geëigende plekken, zoals in Flevoland, Zeeland en langs dijken, snelwegen en industrieterreinen. Ook de vele zonneweiden zijn verdwenen, vooral vanwege natuur- en landschapsschade die zij veroorzaakten. In plaats daarvan is 2,5 miljard vierkante meter aan dak- en geveloppervlak – plus geluidsschermen langs wegen en spoorlijnen – in gebruik om energie op te wekken.

almost extinct, has made a spectacular comeback and is a symbol of the increased biodiversity in the Netherlands. Energy production is fully integrated into the landscape. There are still tens of thousands of gigantic windmills in the North Sea, but on land they have almost all been demolished and replaced by small windmills on roofs. Windmills on land are only located in appropriate places, such as in Flevoland, Zeeland and along dikes, highways and industrial estates. The many sunbathing areas have also disappeared, mainly because of the damage to nature and landscape that they caused. Instead, 2.5 billion square meters of roof and facade surface – plus noise barriers along roads and railways – are used to generate energy.

integrale energielandschappen waar wind, zon en waterstof gecombineerd worden Met name in de Kantstad liggen zogenoemde ‘integrale energielandschappen’, waar verschillende bronnen als wind, zon en waterstof gecombineerd worden. Voor de kust liggen energie-eilanden waar opgewekte energie wordt opgeslagen met waterstof, op land liggen natuurvriendelijke ‘energieopslagmeren’. Geoen aquathermie zijn dominante en duurzame warmtebronnen voor de gebouwde omgeving. De hightechindustrie wordt van energie voorzien door grote waterstofcentrales die vooral in de Randstad staan. Veel daken zijn vergroend, niet alleen om overvloedige regenval vast te houden, maar ook om gebouwen beter te isoleren.

Half of the vacant agricultural land has been used for nature development. This mainly concerns the planting of new forest. Partly for the production of wood as an alternative to traditional and polluting building materials such as cement, steel and concrete, partly for biodiversity and tackling environmental and climate problems. The major rivers have become wider and the number of water retention areas has increased significantly – to maintain the drinking water supply, at least during prolonged periods of drought. Due to this drought – every three years it

PERSPECTIEF2121 Land met een plan

De helft van de vrijgekomen landbouwgronden is gebruikt voor natuurontwikkeling. Het gaat dan met name om de aanplant van nieuw bos. Deels voor de productie van hout als alternatief voor traditionele en vervuilende bouwmaterialen als cement, staal en beton, deels voor de biodiversiteit en de aanpak van milieu- en klimaatproblemen. De grote rivieren zijn breder geworden en het aantal waterretentiegebieden is flink toegenomen – om in ieder geval tijdens langdurige periodes van droogte de drinkwatervoorziening op peil te houden.

In the Contourcity in particular, there are so-called 'integrated energy landscapes', where various sources such as wind, sun and hydrogen are combined. Off the coast are energy islands where generated energy is stored with hydrogen, on land there are nature-friendly 'energy storage lakes'. Geothermal and aqua thermal energy are dominant and sustainable heat sources for the built environment. The high-tech industry is supplied with energy by large hydrogen power plants, which are mainly located in the Randstad conurbation. Many roofs have been greened, not only to retain abundant rainfall, but also to protect buildings to isolate.

31

Vanwege die droogte – elke drie jaar is het extreem droog en warm – zijn ook de steden aangepast. Ze zijn groener en beter toegerust op de gevolgen van klimaatverandering. In het Blauwe Hart is water een bindmiddel – wonen, werken en recreëren vinden voor een belangrijk deel op het water plaats. Tot slot mobiliteit, waar Nederland zo lang mee worstelde. Nadat uiteindelijk het vervoersnetwerk echt vastliep is radicaal ingegrepen. Een compleet nieuwe infrastructuur zag het levenslicht, waarin niet langer de auto centraal staat, maar het openbaar vervoer. Een integrale railverbinding (een metro-achtige treinverbinding, waarbij elke vijf minuten een trein vertrekt) verbindt alle grote en middelgrote gemeenten, en voor supersnel vervoer is een hyperloopsysteem dwars door Nederland beschikbaar . In de steden zelf ligt de nadruk op ondergronds vervoer. Daarnaast is alles op alles gezet om bewoners te verleiden om zoveel mogelijk afstanden wandelend en fietsend af te leggen. Dat betekent dat voorzieningen en recreatieve gebieden in de buurt liggen, en dat via bijvoorbeeld bovenlokale snelfietsverbindingen stations makkelijk bereikbaar zijn. Elektrisch is de norm, met een variëteit aan elektrische fietsen, ‘fietsauto’s’ en steps. Concepten voor deelmobiliteit vieren hoogtij

32

is extremely dry and warm – the cities have also adapted. They are greener and better equipped to deal with the effects of climate change. In the Blue Heart, water is a binding agent – living, working and recreation largely take pEdge on the water. Mobility in the Netherlands struggled with it for so long. After the transport network finally came to a standstill, radical action was taken. A completely new infrastructure was born, in which the car is no longer central, but public transport. An integral rail connection (a metro-like train connection, where a train departs every five minutes) connects all large and medium-sized municipalities, and a hyperloop system across the Netherlands is available for superfast transport. In the cities themselves, the emphasis is on underground transport. In addition, everything has been done to tempt residents to walk and cycle as far as possible. Facilities and recreational areas are nearby, and stations are easily accessible via, such as supralocal fast bicycle connections. Electric is the norm, with a variety of electric bicycles, 'bicycle cars' and scooters. Shared mobility concepts are is thriving.

III.

DE EERSTE STAPPEN OP HET LANGE TRANSITIEPAD THE FIRST STEPS ON THE LONG TRANSIT PATH Het toekomstbeeld ligt op tafel, maar hoe geraken we daar? Hoe zorgen we dat de onvermijdelijke transities ertoe leiden dat Nederland een begeerlijke plek blijft om te leven? Hoe voorkomen we dat de grote omwentelingen ons ‘overkomen’ en hoe overbruggen we de lange tijd die nodig is om transities in juiste banen te leiden?

The vision of the future is suggested, but how do we get there? How do we ensure that the inevitable transitions lead to the Netherlands remaining a desirable place to live? How do we prevent the great upheavals from 'happening' to us and how do we bridge the long time needed to steer transitions in the right direction?

de grootste opgave is hoe we burgers betrekken bij de oplossingen

For all these questions, it is of great importance that from now on our actions – all actions and decisions – are fully at the service of the future spatial planning that we are striving for.

De eerste stap, namelijk het in beeld brengen en bespreekbaar maken van niet alleen de ruimtelijke consequenties, maar ook mogelijke oplossingsrichtingen die de grote veranderingen met zich meebrengen (en waarbij geen vierkante meter onberoerd blijft), is in deze uitgave gezet. Maar nu begint het pas: de keuzes en ingrepen die voor ons liggen zijn niet altijd aangenaam en gemakkelijk te accepteren. Om onze delta robuust en veilig te houden, is er veel te bevechten en te winnen. Veel zal hoe dan ook veranderen, en dat boezemt angst in, roept onzekerheid op. Gebrek aan organisatievermogen, de nog altijd korte horizon van investeringen in vastgoed en infrastructuur en het groeiende wantrouwen in bestuur, beleid en wetenschappelijke kennis zijn fikse hordes om te nemen. De grootste opgave is evenwel de wijze waarop we burgers en groepen betrekken bij, meenemen in en klaarstomen voor de oplossingen die we met elkaar kunnen en moeten bedenken. Alleen vanuit gedeelde kennis kunnen we als maatschappij een gezamenlijk transitiepad bewandelen, en daar zo snel mogelijk de eerste stappen op zetten.

The first step, namely mapping out and discussing not only the spatial consequences, but also possible solutions that the major changes entail (and in which no square meter remains untouched), has been put in this journal. But it's only the beginning: the choices and interventions that lie ahead are not always pleasant and easy to accept. To keep our delta robust and safe, there is much to fight for and to win. A lot will change anyway, and that creates fear and uncertainty. The lack of organizational capacity, the shortsighted investments in real estate and infrastructure and the growing distrust in governance, policy and scientific knowledge are hurdles to overcome. The biggest challenge, however, is the way in which we involve citizens, and prepare them for the solutions. Only on the basis of shared knowledge, we can take on the journey of transition and take the first steps as quickly as possible.

PERSPECTIEF2121 Land met een plan

Voor al deze vragen is het van groot belang dat vanaf nu ons handelen – dus alle acties en besluiten – volledig in dienst staat van de toekomstige ruimtelijke inrichting die we nastreven.

33

Het belang van samen doen, van participatie dus is evident. De wereld is complex, informatie breed toegankelijk en burgers zijn goed opgeleid en mondig. Door iedereen de kans te geven niet alleen mee te denken, maar ook mee te doen neemt de steun voor en de acceptatie van veranderingen toe. Tegelijkertijd is het goed om ook de nadelen van participatie te onderkennen – met betrekking tot representativiteit en democratische legitimering, en dat participatie niet mag betekenen dat de overheid zijn handen van zaken af kan trekken.

The importance of doing things together, like participation is obvious. The world is complex, information is widely accessible and citizens are well educated and empowered. By giving everyone the opportunity not only to think along, but also to participate, support for and acceptance of changes increases. At the same time, it is good to also recognize the disadvantages of participation – with regard to representativeness and democratic legitimacy, and that participation should not mean that the government can shake its hands of business.

het gesprek moet gaan over randvoorwaarden en uitvoering

34

Participatie is succesvol als het ‘stille midden’ gehoord wordt, die zo blijkt uit onderzoek, opvallend vaak positief tegenover klimaatplannen en duurzame ingrepen staat. Daarbij is het van belang om de nuances boven tafel te krijgen. In plaats van voor of tegen moet het gesprek gaan over randvoorwaarden en uitvoering. In plaats van overheid versus burgerinitiatief moet het gaan over symbiose. Met goede participatie komen we van abstracte plannen tot concrete maatregelen, die ook voor bewoners en gebruikers goed uitpakken.

Participation is successful if the 'quiet middle' is heard, which, according to research, is remarkably often positive about climate plans and sustainable interventions. It is important to get the nuances on the table. Instead of for or against, the conversation should be about preconditions and implementation. Instead of government versus citizens' initiative, it should be about symbiosis. With good participation, we come from abstract plans to concrete measures that also work out well for residents and users.

Participatie komt pas echt uit de verf als burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties te maken hebben met een overheid die weet wat die wil. Daarom pleiten we ook voor de vorming van een ruimtelijke visie op rijksniveau – inclusief uitvoeringsgericht beleid. Waar kunnen en mogen woningen gebouwd worden? Waar worden welke elektriciteitsnetten uitgebreid? Welke spoorlijnen komen erbij? In Nederland hadden we een rijke traditie in het ordenen en sturen van ruimtelijke ontwikkelingen. Op dit moment ontbreken zulke kaders, al is de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) een hoopvolle herstart. Niettemin is nadere sturing vanuit een nieuw kabinet nodig, net als scherpe keuzes die inzichtelijk maken waar concrete oplossingen te vinden zijn. Als alles aan decentrale overheden en marktpartijen wordt gelaten, zullen optimale oplossingen niet komen bovendrijven. Regie van het Rijk is dus nodig, om op effectieve wijze langetermijnperspectieven te koppelen aan besluitvorming op de korte termijn.

Participation only really comes into its own when citizens, companies and social organizations have to deal with a government that knows what it wants. That is why we also advocate the formation of a spatial vision at national level – including implementationoriented policy. Where can and should houses be built? Where will which electricity grids be expanded? Which railway lines will be added? In the Netherlands we had a rich tradition in organizing and directing spatial developments. Such frameworks are currently lacking, although the National Environmental Vision (NOVI) is a hopeful restart. Nevertheless, further guidance from a new cabinet is needed, as are clear choices that provide insight into where concrete solutions can be found. If everything is left to local authorities and market parties, optimal solutions will not emerge. Government control is therefore necessary to effectively link long-term perspectives to short-term decision-making.

Tot slot helpt het als aan enkele randvoorwaarden wordt voldaan. Zo is kennis van de ondergrond, de bodem en het water noodzakelijk om juiste beslissingen te nemen over de inrichting van de ruimte. Niet alles kan overal, en het is slim om de kansen die de ondergrond biedt te benutten. Ook is het raadzaam om van Nederland een digital twin te maken, een ruimtelijke database waarin alle relevante informatie – in 3D en gekwantificeerd – beschikbaar is. Dit zogenoemde DigiNL biedt de mogelijkheid om alle initiatieven die nodig zijn voor de veranderopgaven te testen en driedimensionaal te verbeelden. Iedereen helpt bij het ‘vullen’ van het ruimtelijke model, om deze zo precies en gedetailleerd mogelijk te maken. Als DigiNL operationeel is, biedt het inzicht in hoe Nederland door transities en genomen besluiten verandert. Zo ontstaat een gemeenschappelijk platform om ideeën, initiatieven en projectplannen uit te wisselen en te testen. DigiNL kan worden geïntegreerd met het gebruik van de Omgevingswet, als toetsinstrument voor nieuwe plannen. Vertrouwen is in dit soort gevallen noodzakelijk, zodat politiek, markt en maatschappij blijven investeren in en bouwen aan de toekomst.

De tijd die nodig is om de grote transities door te voeren, en de urgentie die klimaatverandering, bevolkingsontwikkeling en de tanende natuur- en leefkwaliteit oproepen, maken dat noodzakelijke investeringen in onze ruimte nú om een gezamenlijk plan voor de komende eeuw vragen – want op dit moment staat de gewenste betrokkenheid van investeerders op gespannen voet met de onzekerheden van het huidige klimaatbeleid. Alleen dan kunnen financiële instellingen, bedrijven, burgers en overheden tijdig de noodzakelijke inspanningen verrichten die nodig zijn om de hier geschetste robuuste toekomst veilig te stellen.

It is also advisable to turn the Netherlands into a digital twin, a spatial database in which all relevant information – in 3D and quantified – is available. This so-called DigiNL offers the possibility to test and visualize all initiatives required for the change tasks in three dimensions. Everyone helps to 'fill' the spatial model, to make it as precise and detailed as possible. When DigiNL is operational, it will provide insight into how the Netherlands is changing due to transitions and decisions taken. This creates a common platform to exchange and test ideas, initiatives and project plans. DigiNL can be integrated with the use of the Environment and Planning Act, as a testing instrument for new plans. Trust is necessary in such cases, so that politicians, the market and society continue to invest in and build for the future. The time needed to implement the major transitions, and the urgency that climate change, population development and the declining quality of nature and quality of life evoke, mean that necessary investments in our space now require a joint plan for the coming century – because at this moment, the desired involvement of investors is at odds with the uncertainties of the current climate policy. Only then can financial institutions, companies, citizens and governments make the necessary efforts in time to secure the robust future outlined here.

This requires direction, but above all planning and design. Spatial planning is a profession that the Netherlands was famous for worldwide, which is now in urgent need of a re-evaluation. This brings us to the power of the imagination. As mentioned before, it helps if we can imagine what a future renovation might look like. Designers and spatial thinkers have done a lot of research into this and are capable of making the future visible and imaginable. Our plan for 2121 is just one example.

PERSPECTIEF2121 Land met een plan

Daartoe is regie nodig, maar vooral planning en ontwerp. Ruimtelijke planning is een metier, waar Nederland wereldwijd beroemd om was, maar dat nu dringend aan een herwaardering toe is. Dat brengt ons bij de kracht van de verbeelding. Het helpt zoals eerder gezegd als we ons een voorstelling kunnen maken van hoe een toekomstige inrichting eruit kan zien. Ontwerpers en ruimtelijke denkers hebben daar veel onderzoek naar gedaan en zijn in staat om de toekomst zichtbaar en voorstelbaar te maken. Ons plan voor 2121 is daar slechts een voorbeeld van.

Finally, it helps if some preconditions are met. For example, knowledge of the subsurface, soil and water is necessary to make the right decisions about the layout of the space. Not everything is possible everywhere, and it is smart to take advantage of the opportunities offered by the subsurface utilize.

35

EEN TERUGBLIK OP 100 JAAR WERKEN AAN NEDERLAND A LOOK BACK AT 100 YEARS OF WORKING ON THE NETHERLANDS

In 2121 is Nederland onherkenbaar veranderd. De afgelopen 100 jaar is meer gebeurd dan in de 1000 jaar daarvoor. Een nieuw Deltaplan is gerealiseerd, al kwam dat bijna te laat. Nederland leek in 2021 veilig tot minstens 2050. Alleen realiseerde men zich pas laat dat het implementeren van een nieuw Deltaplan minstens 30 jaar in beslag zou nemen. Dat besef drong pas echt door na een paar bijnarampen, zoals de Limburgse bekenoverstroming in 2021, en enkele serieuze overstromingen in de decennia daarna. De klimaatverandering bleek alle modelmatige verwachtingen in temperatuur en tijd te overtreffen. Wakker geschud, uit de door het eerste Deltaplan opgewekte veiligheidsslaap, werd in allerijl besloten tot het een zogenoemd Klimaatadaptatie-Deltaplan.

In 2121, the Netherlands has changed beyond recognition. More has happened in the past 100 years than in the previous 1000 years. A new Delta Plan has been completed, although it came almost too late. In 2021, the Netherlands seemed safe until at least 2050. It was only late that it was realized that the implementation of a new Delta Plan would take at least 30 years. That realization only really dawned after a few near-disasters, such as the Limburg stream flooding in 2021, and a few serious floods in the decades after. Climate change turned out to exceed all model-based expectations in temperature and time. Shaken awake from the safety sleep generated by the first Delta Plan, it was hastily decided on a so-called Climate Adaptation Delta Plan.

Dit plan dat in 2025 tot stand kwam, was wezenlijk anders dan de eerdere Deltaplannen. Dit keer geen technocratische blauwdruk die tegen de natuur was gericht, maar een zoektocht die ‘samen’ met de natuur werd ontwikkeld. Het achterliggende paradigma was anders, mens en natuur trokken gezamenlijk op. De opgave was ook complexer en drastischer – een meervoudige en integrale water-, klimaat-, natuur- en energieopgave. We gingen niet alleen hogere dijken bouwen, maar vooral bredere dijken, met nog meer ruimte voor de rivieren, zoals overloopgebieden die regelmatig mochten overstromen en vooral in de diepe delen van het westen polders die definitief onder water kwamen te staan. De druk op de ruimte werd in de loop van de vorige eeuw zo groot dat besloten is het roer radicaal om te gooien. Berekeningen toonden aan dat toekomstige ruimteclaims een oppervlak zouden vergen dat drie keer groter is dan Nederland zelf. Vandaar ook de nadruk op slim en meervoudig ruimtegebruik. Uiteindelijk lukte het om de complexe ruimtelijke puzzel te maken, maar daarvoor waren harde en pijnlijke keuzes noodzakelijk.

This plan, which was drawn up in 2025, was fundamentally different from the earlier Delta plans. This time not a technocratic blueprint that was aimed against nature, but a quest that was developed 'together' with nature. The underlying paradigm was different, man and nature acted together. The task was also more complex and drastic – a multiple and integral water, climate, nature and energy task. We were not only going to build higher dykes, but also wider dykes, with even more room for the rivers, such as overflow areas that were allowed to flood regularly and especially in the deep parts of the west polders that were permanently submerged. In the course of the last century, the pressure on space became so great that it was decided to radically change the course. Calculations showed that future space claims would require a surface area three times larger than the Netherlands itself. Hence the emphasis on smart and multiple use of space. In the end, we managed to make the complex spatial puzzle, but that required hard and painful choices.

Al snel werd duidelijk dat deze complexe ruimtelijke opgaven steeds meer tijd vroegen. Niet voor niets nam de doorlooptijd van complexe infrastructurele projecten fors toe.

36

It soon became clear that these complex spatial assignments required more and more time. It is not without reason that the lead time of complex infrastructure projects has

Dat betekende dat de kritische periode voor het ontwerp van deze grote opgaven in de periode 2021-2070 lag. In deze eerste editie van Perspectief 2121 maakte u kennis met ons toekomstbeeld voor Nederland over honderd jaar. In de volgende editie gaan we dieper in op enkele sleutelelementen, zoals transities in de voedselproductie, andere vormen van bouwen, nieuwe zorg- en woonconcepten, de filosofie van duurzaam handelen en de structurerende rol die het water ook over een eeuw inneemt. •

increased sharply. This meant that the critical period for the design of these major assignments was in the period 20212070. In this first edition of Perspective2121 you became acquainted with our vision of the future for the Netherlands in a hundred years. In the next edition we will look in more detail at some key elements, such as transitions in food production, other forms of construction, new care and housing concepts, the philosophy of sustainable action and the structuring role that water will also play in a century. •

de kritische periode voor het ontwerp van deze grote opgaven lag in de periode 2020-2070  Fig. 33 Ecologische stad van morgen Ecological city of tomorrow

PERSPECTIEF2121 Land met een plan

37

38

ATLAS

CHECK ONZE WEBSITE

De kaarten in onze Atlas zijn dynamisch. Ze laten belangrijke transities zien van de Nederlandse ruimte.

LANDMETEENPLAN.NL

PERSPECTIEF2121 Land met een plan

Blauwe hart

39

BACKCASTING BACKCASTING De komende eeuw brengt een groot aantal onderling verweven vraagstukken met zich mee die grote gevolgen hebben voor het toekomstige landschap van Nederland. Vele daarvan vragen om moeilijke beslissingen en aanzienlijke ingrepen. Terugkijkend in de tijd zien we dat interventies, vanaf het begin tot aan de uitvoering, vaak vele decennia hebben geduurd. Deze projecten werden vaak voorafgegaan door rampen die de politieke wil om in te grijpen boden. Met dit in het achterhoofd vestigt het onderstaande schema de aandacht op de komende decennia als een kritieke periode die bepalend zal zijn voor de langetermijnperspectieven van Nederland.

The coming century presents a myriad of interwoven issues that have substantial implications on the future landscape of the Netherlands. Many of them calling for difficult decisions and considerable interventions. Looking back in time we see that from inception to implementation, interventions have often taken many decades. These projects had often been preceded by disasters that offered the political will to intervene. With this in mind the diagram below draws attention to the approaching decades as a critical period that will determine the long-term perspectives of the Netherlands.

Hoewel er al honderden jaren voor Lely gesproken werd over de inpoldering van de Zuiderzee, was Cornelis Lely de eerste die een technisch uitvoerbaar plan presenteerde, dat een oplossing bood voor problemen zoals de afwatering van de IJssel

40

ATLAS

PERSPECTIEF2121 Land met een plan

41

42

ATLAS

RUIMTECLAIMS SPATIAL CLAIMS Hoeveel ruimte hebben we nodig en hoeveel ruimte hebben we? Voedsel, energie, industrie, wonen, bewegen en natuur hebben allemaal substantiële ruimteclaims, waarvan er nu nog veel buiten de grenzen van Nederland liggen. In de toekomst zal dit veranderen, omdat de energietransitie, de woonwensen met een groeiende bevolking, de bewegingswensen, de natuurclaims (zeespiegelstijging en toenemende verplichtingen aan beschermde natuurgebieden), de veranderingen in industrie en productie allemaal om grondgebied vechten. Bij het benaderen van deze eisen hebben we een holistisch perspectief nodig dat rekening houdt met deze uiteenlopende eisen binnen het grondgebied en daarbuiten. De diagrammen verkennen de omvang van de ruimtelijke aanspraken in relatie tot het land en proberen een synthese van deze visies te bieden.

How much space do we need and how much space do we have? Food, energy, industries, living, movement and nature all have substantial land claims, many of which today occur outside the boundaries of the Netherlands. In future this will transform as the energy transition, housing demands with a growing population, movement demands, nature claims (rising sea level and increasing obligations to protected natural environments), transformations in industry and production are all fighting for territory. In approaching these demands we need a holistic perspective that considers these diverse claims within the territory and abroad. The diagrams explore the spatial claims size in relation to the country and attempt to offer a synthesis of these views.

 Fig. 32 Transitie binnenlands ruimteclaims Transition of domestic spatial claims

PERSPECTIEF2121 Land met een plan

 Fig. 32 NL ruimteclaims wereldwijd NL spatial claims worldwide

43

WATER WATER Water komt in Nederland uit alle richtingen, en in de toekomst zal dit alleen maar toenemen. Klimaatverandering zorgt voor extreme weersomstandigheden zoals hevige buien maar ook hittestress en droogte. Door de zeespiegelstijging neemt de waterdruk toe, waardoor water onder (en soms over) de waterkeringen binnendringt en onze bodems verzilten. Door onze grote rivieren komt het water ook regelmatig in pieken vanuit riviergebieden die zich uitstrekken tot aan de Alpen.

2021

2071

2121 44

Water comes from all directions in the Netherlands, and in the future this will only intensify. Climate change is causing extreme weather conditions such as heavy showers as well as heat stress and drought. Rising sea levels are increasing water pressure, causing water to penetrate under (and over) the flood defences, salinating our soils. Through our major rivers, water also regularly comes in peaks from river areas stretching to the Alps.

ATLAS

VERSTEDELIJKING URBANISATION De komende eeuw zal een toename van de bevolking een grotere behoefte aan diverse stedelijke functies met zich meebrengen. Deze trends in combinatie met de transformatie van het landschap en de intensivering van het verkeersnetwerk zullen de vorming van drie metropolitane gebieden stimuleren: de ontwikkeling van de Kantstad, de versterking van de Kustboog en Duinstad, en de verandering naar het Blauwe Hart. De condities in deze gebieden varieren en zullen aanleiding zijn tot diverse nieuwe vormen van bouwen en nieuwe woonmodellen, die gecombineerd worden met natuur en productie.

Over the next century, an increase in population will bring a greater need for various urban functions. These trends combined with the transformation of the landscape and the intensification of the transport network will stimulate the formation of three metropolitan areas: the development of the Contour City, the strengthening of the Coastal Arc and Dune City, and the change to the Blue Heart. The conditions in these areas vary and will give rise to various new forms of building and new housing models, which are combined with nature and production. Laaggelegen steden

2021

Hooggelegen steden Schiphol op zee

2071

PERSPECTIEF2121 Land met een plan

2121

45

NATUUR NATURE De toekomst is er een die is ontworpen met de natuur. Om een veerkrachtiger landschap te bouwen dat gezond en biodivers is. Een internationale kijk biedt een groen netwerk, verweven over het land en de zee, dat diverse landschappen met elkaar verbindt. De natuurinclusieve benadering kijkt naar een nieuwe manier om het land te ontwikkelen, waarbij de natuur wordt gezien als een kracht die in staat is om de extreme milieuproblemen van de komende eeuw te verzachten.

Beschermd natuurgebied

2021

Bos Natuurgebied

2071

2121 46

The future is one that is designed with nature. To build a more resilient landscape that is healthy and biodiverse. A international outlook provides a green network, interwoven across the country and sea, interlinking diverse landscapes. The nature inclusive approach looks at a new way of developing the country, understanding nature as a strength that is able to mitigate the extreme environmental issues of the coming century.

ATLAS

PRODUCTIEF LANDSCHAP PRODUCTIVE LANDSCAPES Grootschalige veranderingen in het landschap en de beschikbare technologieën zullen de traditionele produktiepraktijken veranderen. De Noordzee biedt een radicale uitgestrektheid van ecologisch potentieel, een combinatie van productie- en natuurgebied. De vele schakeringen blauw die de binnenlandse delta zullen veranderen, bieden nieuwe productiemogelijkheden, die met het milieu verweven zijn. De teelten zullen meer gericht zijn op terroir, op gebiedseigen kwaliteit.

Large scale changes in the landscape and available technologies will transform traditional productive practices. The North sea offers a radical expanse of ecological potential, a combination of produce and nature reserve. The many shades of blue that will transform the interior delta offer new opportunities of production – one that is interlinked to the environment. The highlands will transform to a drier landscape, transforming the produce available to the Netherlands.

Landbouw

2021

Aquacultuur op zee Natuurgebied Algenproductie Aquacultuur

2071

PERSPECTIEF2121 Land met een plan

2121

47

ENERGIE ENERGY De energietransitie vergt grote ruimtelijke transformaties. In plaats van niet-hernieuwbare energiebronnen zullen nieuwe technologieën zoals waterstof, thermische warmte, getijden-, wind- en zonne-energie een belangrijke rol gaan spelen. Al deze technologieën hebben uiteenlopende ruimtelijke claims en implicaties. In het scenario wordt uitgegaan van een groei op lange termijn van windenergie op zee als gevolg van de uiteenlopende aanspraken op land. Dit betekent een omschakeling naar een blauwe waterstof economie, die afhankelijk zou zijn van hernieuwbare energie als brandstof voor vervoer, industrie en verwarming.

Wind Aardgas Groen waterstof Zonne energie

2021

2071

2121 48

The energy transition calls for major spatial transformations. Moving away from non-renewables, new technologies such as hydrogen, thermal heat, tidal, wind and sun energy will play a significant role. All these technologies have diverse spatial claims and spatial implications. The scenario looks at a long-term growth of wind energy at sea due to the diverse claims on land. This includes a switch to a blue hydrogen economy that would be dependent on renewable energy for fuel in transport, industry and heating.

ATLAS

NETWERK NETWORK De logistiek van de grote internationale goederenvervoersnetwerken zal geleidelijk veranderen. Er wordt minder gevlogen. Het spoor en de toekomstige hogesnelheidsnetten worden de belangrijkste vervoersnetwerken in Europa. In Nederland zal een intensivering van het lokale openbaar vervoer worden ingevoerd, terwijl grote projecten zoals Schiphol op Zee Nederland met de rest van de wereld zullen verbinden. Vooruitgang in scheepvaart-technologie creëert een efficiënter, schoner en goed verbonden transportnetwerk.

The logistics of the major international freight transport networks will gradually change. There will be less flying. Rail and the future high-speed networks will become the main transport networks in Europe. In the Netherlands, an intensification of local public transport will be introduced, while major projects such as Schiphol on See will connect the Netherlands to the rest of the world. Advances in shipping technology will create a more efficient, cleaner and well-connected transport network.

Schiphol op zee

2021

Vaarwegen

2071

PERSPECTIEF2121 Land met een plan

2121

49

2021 GRONINGEN

AMSTERDAM

50

ATLAS

DUISBURG

RIJN VALLEI

MAASTRICHT EINDHOVEN

ROTTERDAM ANTWERPEN

PERSPECTIEF2121 Land met een plan

51

2121 GRONINGEN KANTSTAD NOORD

VELUWE

STADSPOLDERS AMSTERDAM KUSTBOOG DUINSTAD

SCHIPHOL OP ZEE

BERGING CO2

BLAUWE WATERSTOF

WIND ENERGIE

52

ATLAS

DUISBURG

RIJN VALLEI

MAASTRICHT EINDHOVEN

KANTSTAD ZUID

UTRECHT

BLAUWE HART

BIESBOSCH

ROTTERDAM ANTWERPEN

VOORKUST PERSPECTIEF2121 Land met een plan

53

GROENE WAARDE

GREEN VALUE

MICHAEL DE BEER _ Het bosareaal van de MICHAEL DE BEER _ The forest area of Europese unie meet 158 miljoen hectare, 5% van the European union measures 158 million al het bos ter wereld en goed voor 23% van al het hectares, 5% of all the world's forest and accounting for 23% of all sawn timber gezaagde hout wereldwijd. Bos bestrijkt 37,7% van het grondgebied van de EU, maar het is niet worldwide. Forests cover 37.7% of the EU's gelijk verdeeld. Het bosbouwbeleid is grotendeels territory, but they are not evenly distributed. een nationale aangelegenheid. Uit een vergelij- Forestry policy is largely a national matter. king van de landen blijkt dat er grote verschillen A comparison of the countries shows that there are large differences: 60% of Finland, bestaan: 60% van Finland, Zweden en Slovenië valt onder de bosbouw, terwijl dat in Nederland Sweden and Slovenia are covered by forestry, while in the Netherlands it is only 8.9%. By slechts 8,9% is. Tegen 1800 had de ontwikke1800, agricultural development had wiped out ling van de landbouw het grootste deel van het beboste gebied in Nederland weggevaagd, waar- most of the forested area in the Netherlands, door slechts 4% van het landschap bebost bleef leaving only 4% of the landscape forested and en door menselijk ingrijpen nog verder bedreigd further threatened by human intervention. Although the forested area has increased werd.

Hoewel het beboste gebied sindsdien aanzienlijk is toegenomen, bestaan er nog maar significantly since then, few old forests still weinig oude bossen en worden bossen nu groten- exist and forests are now largely populated by non-native tree species and plants. deels bevolkt door uitheemse boomsoorten en planten. The economic value of forests in the De economische waarde van bossen in Neder- Netherlands is low, although their importance land is gering, hoewel het belang voor het milieu for the environment is increasingly recognized. In a nutshell, forests are steeds meer wordt onderkend. Kort samenimportant for recreation and cultural values, gevat is bos belangrijk voor recreatie en culturele waarden, produceren bossen hout, voedsel produce wood, food and other products, en andere producten, beschermen ze de bodem protect the soil from erosion, are part of the water cycle, regulate and enrich soil and air tegen erosie, maken ze deel uit van de waterkringloop, reguleren en verrijken ze de gezond- health, protect and promote biodiversity, and heid van bodem en lucht, beschermen en bevor- are champions at capturing carbon dioxide

54

DE EU-BIODIVERSITEITSSTRATEGIE VOOR 2030 WIL: THE EU BIODIVERSITY STRATEGY FOR 2030 WANTS TO: •

•

Bescherm 30% van het zeegebied en 30% van het landgebied, met name oerbossen Protect 30% of marine area and 30% of terrestrial area, especially old-growth forests Plant 3 miljard bomen voor het jaar 2030 Plant 3 billion trees by the year 2030

•

Herstel minimaal 25.000 kilometer rivieren, zodat ze vrij kunnen stromen Restore at least 25,000 kilometers of rivers so they can flow freely

•

Het gebruik van bestrijdings­ middelen tegen 2030 met 50% verminderen Reduce pesticide use by 50% by 2030

•

Verhoog de biologische landbouw Increase organic farming

•

Biodiversiteit in de landbouw vergroten Increase biodiversity in agriculture

•

Stop de achteruitgang van bestuivers Reverse the decline of pollinators

•

EU geef € 20 miljard per jaar aan de kwestie en maak het onderdeel van de bedrijfsvoering EU offers €20 billion a year to the issue and makes it part of business

 Fig. 47 Green Deal EU

deren ze de biodiversiteit, en zijn ze kampioen in vastleggen van kooldioxide en fijnstof. Het lijkt dus verstandig om ons bosareaal te vergroten, maar in de Nederlandse context van intensieve landbouw en andere ruimtelijke claims wordt bosbouw nog vaak als een slechte investeringskeuze gezien. Nederland heeft ook geen geavanceerde houtsector. Houtproductie en verwerking vindt vooral plaats in andere Europese staten, zodat ons bosbeheer nauwelijks gericht is op hoogwaardige productie.

Every 20 seconds EU forests produce enough wood to build a house. The forecast is that by the end of the century every house in the EU could be made of wood. Advances in wood technology have made wood a building product that is fire safe, long lasting, can be produced sustainably, is well priced and above all quick to build compared to traditional building methods. Now, the Netherlands is still heavily dependent on international trends in the wood market and thus has difficulty implementing changes in the industry and the environment. The challenges we face are interconnected. Our landscapes are a product of the natural systems that make them up. But they are also the product of the people and practices that inhabit them. •

PERSPECTIEF2121 Land met een plan

Elke 20 seconden produceren de bossen in de EU genoeg hout om een huis te bouwen. De prognose is dat tegen het einde van de eeuw elk huis in de EU van hout kan zijn gemaakt. Door de vooruitgang in de houttechnologie is hout een bouwproduct geworden dat brandveilig is, lang meegaat, duurzaam geproduceerd kan worden, goed geprijsd is en vooral snel te bouwen in vergelijking met traditionele bouwmethoden. Nu is Nederland nog sterk afhankelijk van de internationale trends op de houtmarkt en heeft het dus moeite om veranderingen in de industrie en het milieu door te voeren. De uitdagingen waarvoor we staan, zijn met elkaar verbonden. Onze landschappen zijn een product van de natuurlijke systemen waaruit ze zijn opgebouwd. Maar ze zijn ook het product van de mensen en de praktijken die ze bewonen. •

and particulate matter. So it seems sensible to increase our forest area, but in the Dutch context of intensive agriculture and other spatial claims, forestry is still often seen as a poor investment choice. The Netherlands does not have an advanced wood sector either. Wood production and processing mainly takes place in other European states, so our forest management is hardly focused on high value production.

55

CIRCULAIR BOUWEN NEDERLAND IN 2121

CIRCULAR CONSTRUCTION - NETHERLANDS IN 2121

ROGIER MENTINK_ Met de start van het ruimtevaarttijdperk, ruim 50 jaar geleden, is bij de mensheid het besef doorgedrongen dat we leven in een gesloten systeem. We hebben maar één planeet, waarvan we de grondstoffen in snel tempo aan het uitputten zijn en waarvan de klimatologische balans onder druk staat. Dit besef wordt urgenter, nu de voelbare tekenen van klimaatverandering zich in toenemende mate beginnen te openbaren.

56

ROGIER MENTINK_ With the start of the space age, more than 50 years ago, humanity has come to realize that we live in a closed system. We have only one planet, whose resources we are rapidly depleting and whose climatic balance is under pressure. This realization is becoming more urgent as the tangible signs of climate change increasingly begining to manifest.

Er is hierbij sprake van een merkwaardige paradox: hoewel de tekenen van klimaatverandering voor sommigen nog onvoldoende duidelijk zijn om ze ervan te weerhouden deze te ontkennen, is het volgens de meeste wetenschappers al te laat om ze nog tegen te houden, laat staan ze om te keren. We zullen moeten gaan leven met, naar voorzichtige schatting, een temperatuurstijging van 2-3 graden en een zeespiegelstijging van 1-2 meter in de komende 100 jaar. Nederland is, door onze lage ligging, extra kwetsbaar voor deze veranderingen. De consequenties voor de manier waarop we de inrichting van ons land plannen zijn daarom zeer ingrijpend. Plannen hebben een lange doorlooptijd en een nog veel langere levensduur. Willen we bouwen voor de toekomst, dan moet onze manier van plannen, ontwerpen en bouwen nú veranderen.

Opportunities for a better world

Kansen voor een betere wereld

We are facing radical choices and changes also offers opportunities, that especially for us as designers of the built environment. We are moving towards a new construction. We see opportunities for a better world in 2121.

Het besef dat we voor radicale keuzes en veranderingen staan biedt echter ook kansen, zeker voor ons als ontwerpers van de gebouwde omgeving. We gaan op weg naar een nieuwe bouw. We zien kansen voor een betere wereld in 2121.

The big catch-up

De grote inhaalslag

 Fig. 48 Modulair bouwen in een groene woonwijk Modular building in a green living neighborhood

De ontwikkeling in de bouw heeft de afgelopen 100 jaar grotendeels stilgestaan. Hoewel het werken met BIM-modellen innovatief lijkt, zijn de achterliggende techniek en uitvoering grotendeels hetzelfde gebleven. Feitelijk bouwen we in 2021 nog hetzelfde als in 1921. Het gevolg hiervan is dat de productiviteit van de bouwsector is gestagneerd en de kosten de pan uit rijzen. We hebben een grote inhaalslag te maken. Die inhaalslag bestaat volgens ons voor een groot deel uit het verregaand verduurzamen en industrialiseren van de bouw. Het bouwen met geprefabriceerde bouwdelen of modules belichaamt deze inhaalslag bij uitstek, omdat het een antwoord biedt op belangrijke kwesties waar de bouw mee worstelt:

1921

Development in construction has been largely stagnant for the past 100 years. Although working with BIM models seems innovative, the underlying technology and execution have remained the same. In fact, we are still building the same buidlings in 2021 as we did in 1921. As a result, construction productivity has stagnated and costs are skyrocketing. We have a lot of catching up to do. In our opinion, a large part of that catching up consists of making construction more sustainable and industrializing it. Building with prefabricated building components or modules embodies this catchingup process par excellence, because it provides an answer to important issues facing the construction industry:

2021

PERSPECTIEF2121 Land met een plan

 Fig. 49 Onze bouwmethodiek is in 100 jaar maar weinig veranderd. Common construction methodology has moved very little in the last century.

There is a curious paradox: although the evidence of climate change are not yet sufficiently clear for some to stop them from denying it, there is concensus scientists that it is already too late to stop it, let alone reverse it. We will have to live with, conservatively estimated, a 2-3 degree temperature rise and a 1-2 meter sea level rise in the next 100 years. The Netherlands is vulnerable to these changes because of our low topography. The consequences for the way we plan the layout of our country are therefore very far-reaching. Plans have a long lead time and an even longer life span. If we want to build for the future, then our way of planning, designing and building must change now.

57

Circulariteit: De bouw is momenteel verantwoordelijk voor 37% van de mondiale afvalberg en gebruikt 40% van alle grondstoffen. We moeten gebouwen, in plaats van als toekomstige afvalbergen, gaan zien als materialenbanken, waarin herbruikbare materialen tijdelijk worden “opgeslagen”. Traditionele gietbouw, de grote vervuiler, is zwaar, duur en weinig flexibel. Beton en metselwerk zijn na hun levensduur niet uit elkaar te halen en eindigen dus als puin. Prefabricage, waarbij (delen van) woningen in een fabriek worden gemaakt en op de bouwplaats snel worden geassembleerd, is daarentegen zeer goed circulair te maken door het gebruik van losmaakbare, herbruikbare materialen en bio-based grondstoffen.

Circularity: Construction is currently responsible for 37% of global waste and uses 40% of all raw materials. We need to start seeing buildings, rather than as future mountains of waste, but as banks of materials, in which reusable materials are temporarily "stored." Traditional cast construction, the big polluter, is heavy, expensive and inflexible. Concrete and masonry cannot be disassembled after their lifetimes and thus end up as rubble. Prefabrication, in which (parts of) houses are made in a factory and quickly assembled on the building site, on the other hand, are very good for circularity through the use of detachable, reusable materials and bio-based raw materials.

CO2-footprint: De kooldioxide-footprint van de bouw is enorm: alleen al de productie van beton- en cement vertegenwoordigt 40% van de mondiale CO2-uitstoot (ter vergelijking: het mondiale vliegverkeer draagt voor ongeveer 3% bij; wordt het naast vlieg-schaamte niet tijd voor beton-schaamte?). Met de toepassing van hout en andere bio-based materialen wordt juist CO2 opgeslagen. Houtbouw leent zich bij uitstek voor prefabricage. Hout is de laatste 150 jaar tijdelijk verdrongen door materialen op cement-basis als belangrijkste constructiemateriaal. Naast praktische voordelen als het lage gewicht, de goede bouwfysische eigenschappen, de makkelijke verwerkbaarheid en de aangename uitstraling, is hout ook C02-negatief: het slaat CO2 op, per standaard woning wel 35.000 kilo, wat grofweg neerkomt op de uitstoot van 25 jaar autorijden.

CO2 footprint: The carbon dioxide footprint of construction is huge: the production of concrete and cement alone accounts for 40% of global CO2 emissions (for comparison, global air travel contributes about 3%; besides airplane shame, isn't it time for concrete shame?). The use of wood and other bio-based materials actually stores CO2. Wood construction lends itself ideally to prefabrication. Over the last 150 years, wood has been temporarily supplanted by cementbased materials as the main construction material. In addition to practical advantages such as its low weight, good structural properties, ease of processing and pleasant appearance, wood is also C02-negative: it stores CO2. It can store as much as 35,000 kilos per standard home, which is roughly equivalent to the emissions of 25 years of driving a car.

Flexibiliteit: Hoewel we een toenemend diverse bevolking hebben met toenemend diverse gezinssamenstellingen, wordt er nog steeds voornamelijk gebouwd voor standaardgezinnen; eengezinswoningen voor 3-5 personen die ook nog eens onvoldoende levensloopbestendig zijn. Prefab woningen zijn flexibel; relatief eenvoudig aanpasbaar en zelfs verplaatsbaar. Het wordt mogelijk om, snel en zonder ingrijpende verbouwingen, nieuwe modules aan een woning toe te voegen, waardoor deze meegroeit of -krimpt met de behoefte van de bewoner. Door prefabricage van woningen worden deze ook minder “onroerend” dan we gewend zijn. Het wordt zelfs mogelijk om woningen in hun geheel te verplaatsen, wat weer een heel nieuw perspectief biedt op de woningmarkt.

58

Flexibility: Although we have an increasingly diverse population with increasingly diverse family compositions, it is still mainly built for standard families; singlefamily homes for 3-5 people that are also insufficiently life cycle-proof. Prefab houses are flexible; relatively easy to adapt and even relocate. It becomes possible to add new modules to a home quickly and without major renovations, allowing it to grow or shrink with the needs of the resident. Prefabrication of homes also makes them less "immovable" than we are used to. It even becomes possible to move homes in their entirety, which in turn offers a whole new perspective on the housing market.

 Fig. 50 Traditionele bouwplaats vs modulair bouwen Traditional construction site vs modular components

Eenvoud: Het traditionele bouwproces is traag, specialistisch en duur. De bouwsector zoals wij die nu kennen heeft last van krapte op een behoorlijk specialistische arbeidsmarkt. Metselaars, stukadoors, timmerlieden en betonvlechters zijn duur en moeilijk te krijgen. De prefab bouw in hout is veel eenvoudiger. Er is minder gespecialiseerd personeel nodig en de arbeidsomstandigheden zijn beter, wat leidt tot minder uitval en fouten en op termijn dus tot lagere kosten.