Bijlage 8 Omgevingseffectrapport Voorne aan Zee - definitieve Foto van de Leefomgeving april 2023

Fase

Beoordeling Toelichting

Huidige situatie

+/-

Voor dit beleidsthema is primair gebruik gemaakt van de Leefbaarometer. Deze laat zien dat de scores per deelgemeente uiteenlopen: Westvoorne scoort voor het overgrote deel van de woonomgeving ruim voldoende tot uitstekend en Brielle scoort voldoende tot goed. De leefbaarheid in Hellevoetsluis is echter beduidend lager, met grote gebieden in Nieuw-Helvoet, De Koolstee, Hellevoet en het zuidoosten van De Struyten die zwak scoren op de Leefbaarometer. Het voorzieningenniveau, de sociale cohesie en sociale veiligheid zijn factoren die in belangrijke mate bijdragen aan deze lage scores.

Autonome ontwikkeling

+/-

Er zijn geen autonome ontwikkelingen voorzien die een grote invloed gaan hebben op de leefbaarheid in de gemeente.

Doelbereik Omgevingsvisie

+/-

Huidige situatie Sociale cohesie en leefbaarheid is een lastig te beoordelen onderwerp in dit type rapportage. Sociale cohesie en leefbaarheid zijn beleidsthema’s die zich voor een groot deel in het sociaal domein bevinden. De Omgevingsvisie en het bijbehorende OER beperken zich echter tot het ruimtelijke domein. Toch hebben sociale cohesie en leefbaarheid ook een ruimtelijke component, namelijk de bijdragen die maatschappelijke voorzieningen leveren.

Met behulp van de Leefbaarometer kan de leefbaarheid in alle bewoonde wijken, buurten en straten gemonitord worden.122 De Leefbaarometer laat zien hoe de situatie van de leefbaarheid er is en hoe die zich in de afgelopen jaren

122 FAQ | Leefbarometer

81

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

heeft ontwikkeld, en geeft een modelmatige schatting van de leefbaarheid. De gewogen omgevingskenmerken die tezamen de 'leefbaarheid' vormen zijn gegroepeerd in vijf dimensies: 1. Woningvoorraad. 2. Fysieke omgeving. 3. Voorzieningen. 4. Sociale samenhang. 5. Overlast en onveiligheid. laat de score van de gemeente zien op de Leefbaarometer. Te zien is dat Westvoorne als geheel goed scoort en Brielle ruim voldoende. Binnen Hellevoetsluis zijn uiteenlopende scores te zien, van zwak tot zeer goed. Als de score van de gemeente wordt vergeleken met de gemiddelde score in Nederland(ruim voldoende)

Figuur 4-53) is te zien dat gebieden in Hellevoetsluis en Brielle een negatieve afwijking hebben. Westvoorne daarentegen heeft (kleine) positieve afwijkingen t.o.v. de gemiddelde score in Nederland. Brielle en Westvoorne scoren sinds 2002 al redelijk constant op het gebied van Leefbaarheid. In Hellevoetsluis hebben veel wijken zich verbeterd van een zwakke leefbaarheid in 2002 tot een ruim voldoende of voldoende leefbaarheid in 2020. Alleen de wijk De Kooistee scoort nog altijd zwak op het gebied van leefbaarheid.

82

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

Figuur 4-52 Score van Voorne aan Zee op de Leefbaarometer. Bron: Leefbaarometer

Figuur 4-53 Score van de gemeente op de Leefbaarometer t.o.v. gemiddelde in Nederland. Bron: Leefbaarometer.

Er kan ook worden gekeken naar hoe elk van de leefbaarheidsdimensies bijdraagt aan de score op de Leefbaarometer. Er wordt daarbij weergegeven of een gebied op deze dimensie beter of slechter scoort dan de gemiddelde leefbaarheidsscore van het gebied. De Woningvoorraad in Voorne aan Zee levert geen tot een positieve 83

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

bijdrage aan de leefbaarheid.123 Fysieke omgeving levert een positieve bijdrage aan de score in Westvoorne en Hellevoetsluis, maar een negatieve bijdrage in Brielle. Door de dimensie Voorzieningen wordt een (zeer) negatieve bijdrage geleverd, met name in Hellevoetsluis. Zowel Sociale samenhang als Overlast en onveiligheid leveren een positieve bijdrage aan de score op de Leefbaarometer van de gemeente, wel is er op sommige vakantieparken structureel sprake van ondermijning, wat de sociale veiligheid niet bevordert. Op een lager schaalniveau scoren grote delen van de wijken Nieuw-Helvoet, De Koolstee, Hellevoet en De Struyten in Hellevoetsluis echter wel slecht op de factoren sociale cohesie en sociale veiligheid. Grote delen van Hellevoetsluis krijgen in de Leefbaarometer dan ook een score zwak. Veel essentiële voorzieningen zoals huisartsen zorg, basisonderwijs en dagelijkse levensmiddelen zijn in Voorne aan Zee goed bereikbaar. De gemiddelde reisafstanden tot een huisartsenpraktijk, basisonderwijs en dagelijkse levensmiddelen liggen rond 1 km en daarmee zijn deze voorzieningen goed te voet of per fiets bereikbaar. De afstanden tot voortgezet onderwijs zijn met name in Westvoorne en Hellevoetsluis groter, maar wel goed bereikbaar per fiets of per bus (ieder halfuur).

De poliklinieken in Brielle en Hellevoetsluis en het ziekenhuis in Spijkenisse zijn vanuit alle dorpen bereikbaar, ieder halfuur vertrekt er een bus. In alle dorpen zijn sportverenigingen en horeca aanwezig. Over het algemeen is er tussen 2007 en 2021 geen grote verbetering of verslechtering te zien in de afstand tot essentiële voorzieningen, zoals zorg en onderwijs. Ook de reisafstand tot vrijetijdsvoorzieningen vertoont in deze cijfers geen sterke verandering. 124 De beweegvriendelijkheid van de omgeving laat soms te wensen over, zowel in de bebouwde delen als in de groene delen van Voorne aan Zee. Fietspaden en wandelpaden hebben niet altijd prioriteit bij nieuwe ontwikkelingen, waardoor er vaak geen geld meer voor beschikbaar is. Ook zijn veel groengebieden buiten de dorpen vaak niet gemakkelijk toegankelijk met fiets en wandelpaden. Om de beweegvriendelijkheid te stimuleren zou er ingezet moeten worden op de ontwikkeling van meer fietspaden en wandelpaden. De toegankelijkheid van de publieke ruimte voor kwetsbare inwoners is ook belangrijk. Punten waar de gemeente aan zou kunnen werken zijn: Toegankelijkheid wandelroutes. Toegankelijkheid openbare toiletten voor mindervaliden Aantal parkeerplaatsen mindervaliden Bereikbaarheid en toegankelijkheid horeca & winkels, openbare gebouwen en openbare ruimten.

Meer bankjes met arm-/rugleuningen in openbare ruimte Bereikbaarheid en toegankelijkheid van de bushaltes Ook heeft Ongehinderd de toegankelijkheid van stembureaus getoetst voor Voorne aan Zee125. De stembureaus voldeden hierbij over het algemeen goed. In de toekomst zou de gemeente vaker de samenwerking met een organisatie kunnen aangaan, zoals bijvoorbeeld Ongehinderd, om de toegankelijkheid van openbare gebouwen, horeca & winkels en de openbare ruimte in de gemeente te toetsen. Autonome ontwikkeling Men wil nieuwe woningbouw graag binnen de huidige bebouwingscontouren realiseren, omdat de provincie uitbreiding niet toestaat. Deze inbreiding gaat echter ten koste van groen in de dorpen. Het is belangrijk dat de toegankelijkheid van groen meegenomen wordt bij de ontwikkeling van inbreidingslocaties. Vervolgens worden ook zonnevelden en windmolens in het buitengebied en wordt de groene ruimte hier ook beïnvloed. Alles bij elkaar raak je hiermee het welzijn van de inwoners, de balans tussen al die afwegingen is erg ingewikkeld. Verder heb nog vele ontwikkelingen met betrekking tot andere onderwerpen die in deze foto van de leefomgeving aan bod komen hebben allemaal invloed op de leefbaarheid. Deze ontwikkelingen worden beschouwd bij de desbetreffende onderwerpen.

123 Kaart | Leefbarometer 124 CBS StatLine - Nabijheid voorzieningen; afstand locatie, regionale cijfers 125 Gemeente Voorne aan Zee | Ongehinderd, geraadpleegd in: maart 2023

84

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

Referentienormen maatschappelijke voorzieningen Voldoende maatschappelijke voorzieningen zijn een aandachtspunt bij het ontwikkelen van nieuwe woonwijken. Hiervoor wordt verwezen naar de referentienormen die in de gemeente Amsterdam gehanteerd worden. Deze referentienormen zijn onderverdeeld in een aantal maatschappelijke voorzieningen: onderwijs, jeugd, zorg, basisvoorzieningen, werk, participatie en inkomen (WPI), kunst en cultuur, sport, groen, en spelen en sporten in de openbare ruimte.1 Voor elk van deze maatschappelijke voorzieningen is een bepaalde hoeveelheid ruimte nodig; zie Tabel 4-12 hieronder. Onder elke categorie vallen verschillende voorzieningen, in de tabel is uitgegaan van de totale ruimtevraag van deze voorzieningen bij elkaar. Onder de categorie Onderwijs vallen bijvoorbeeld primair onderwijs, voortgezet onderwijs en schooltuinencomplexen, en onder de categorie Basisvoorzieningen vallen jongerencentra, huis van de wijk en buurtkamers. Om de leefbaarheid in Voorne te garanderen moet bij de ontwikkeling van nieuwe woningen rekening gehouden worden met de ruimtevraag van voorzieningen die daarbij komen. Tabel 4-12 Amsterdamse referentienormen. Eenheid getallen: per maatschappelijke functie het aantal benodigde m2 per 100 woningen

Categorie

Woonmilieu Centrum stedelijk

Gemengd stedelijk

Groen blauw

Onderwijs

Totale ruimtevraag

679,8

1013,8

1290,8

Jeugd

Totale ruimtevraag

29,2

29,2

29,2

Zorg

Totale ruimtevraag

89,8

89,8

89,8

Basisvoorzieningen

Totale ruimtevraag

14,6

14,6

14,6

Kunst en cultuur

Totale ruimtevraag

45

45

45

Sport

Totale ruimtevraag

218

527

934

Bouwstenen voor de Omgevingsvisie • Voorzieningenniveau dient op peil gehouden te worden, daarbij gaat het vooral om niet-essentiële voorzieningen. • Er dienen veel levensloopbestendige woningen ontwikkeld te worden dichtbij voorzieningen op gebied van zorg, ontmoeting en levensonderhoud. • Inbreiding dient weloverwogen plaats te vinden, met zoveel mogelijk oog voor behoud van leefbaarheid en groen. • Beweegvriendelijkheid laat te wensen over (wandel- en fietsinfrastructuur).

85

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

4.7

Gezond en veilig Voorne aan Zee

4.7.1

Gezondheid

Ambities Creëren van een gezonde leefomgeving: aantrekkelijke, (bloemrijke) groene openbare ruimte die bijdraagt aan sport en beweging, spelen en ontdekken en ontmoeting en meedoen. Fase

Beoordeling Toelichting

+/-

De mentale gezondheid is vergelijkbaar met die van de gemiddelde Nederlander, met als uitzondering dat ouderen minder risico op mentale problemen lopen en een bovengemiddeld hoog aandeel van de inwoners zich gelukkig voelt. Gemiddeld krijgen inwoners van de gemeente iets minder beweging dan de gemiddelde Nederlander, waarbij vooral inwoners van Hellevoetsluis niet aan de beweegrichtlijn voldoen. Er lijkt geen verband met de inrichting van de openbare ruimte te zijn, want hierin scoort Hellevoetsluis opvallend beter dan de andere twee deelgemeenten en ook beter dan het Nederlands gemiddelde. De gemiddelde afstand tot zorgvoorzieningen is hoger dan het Nederlands gemiddelde. Tot slot is het milieugezondheidsrisico ondanks de nabijheid van de Rotterdamse haven kleiner dan in grote steden.

Autonome ontwikkeling

+/-

De oplossing voor de lage bewegingsgraad in Hellevoetsluis lijkt niet te liggen in een andere inrichting van de openbare ruimte. De gemeente werkt regionaal samen op het vlak van gezondheidsbevordering, onder meer binnen het Preventieakkoord Gezonde Voeding. Er zijn in de autonome ontwikkeling geen redenen om aan te nemen dat de gezondheid van inwoners van de gemeente verandert.

Doelbereik Omgevingsvisie

+/-

Huidige situatie

Huidige situatie Gezondheid in de gemeente bestaat uit zowel fysieke als mentale gezondheid. Er is een aantal factoren die gebruikt wordt om de huidige situatie te beschrijven, waarvan de data voornamelijk afkomstig is van de GGD en het CBS. Voor de huidige situatie is er in eerste instantie gekeken naar een zestal factoren, twee voor de fysieke gezondheid en vier voor de mentale. Dit staat in Tabel 4-1213-12 weergegeven.

86

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

Mentaal126

Fysiek129

Tabel 4-1213 Fysieke en mentale gezondheid per gemeente in vergelijking met regionale gemiddelde. Groen betekent een betere uitkomst dan het regionale gemiddelde, geel hetzelfde en rood een slechtere uitkomst.

Categorie

Regio Rijnmond (referentie)

Brielle

Hellevoetsluis

Westvoorne

Beweegrichtlijn

48%

50%

40%

50%

Sport wekelijks

54%

54%

43%

56%

Risico op psychosociale problemen (13-16)

26%

27%

28%

23%

Hoog risico op depressie en angststoornis (18-65)

5,9% - 6,7%127

4,8%

8,0%

5,0%

Hoog risico op depressie en angststoornis (65+)

5,9% - 6,7%

2,2%

2,5%

2,7%

Voelt zich gelukkig (18+)

88% (Nederland) 128 95%

92%

92%

Het valt met name op dat er in de gemeente Hellevoetsluis, en in mindere mate ook in Brielle, ruimte is voor verbetering van de gezondheid. Voor de gemeente Hellevoetsluis is er met name op het gebied van gezondheid en levensstijl veel te winnen: slechts 40% van de inwoners voldoet aan de beweegrichtlijnen, en 43% sport wekelijks. Voor de andere gemeenten zijn deze percentages (boven)gemiddeld: 50% en 54% (Brielle) en 50% en 56% (Westvoorne)129. Daarnaast valt het op dat ook de mentale gesteldheid achterloopt in Hellevoetsluis vergeleken met de andere twee gemeenten en de referentie. De uitzondering hierop wordt gevormd door mensen in de leeftijdsgroep 65+, deze zijn gemiddeld genomen gelukkiger dan anderen in de regio en verschillen onderling tussen de gemeenten maar weinig. Daarnaast geldt voor elk van de drie gemeenten dat meer dan 90%, voor Brielle zelfs ongeveer 95%, van de inwoners zich gelukkig voelt. Dit is hoger dan het landelijke gemiddelde. Het hierboven beschreven beeld wordt niet bevestigd door de scores voor beweegvriendelijke omgeving, waar Hellevoetsluis juist beter uit de verf komt met een score van 62 (weliswaar inclusief een ontbrekende deelfactor) in vergelijking met 51 (Westvoorne) en 43 (Brielle). De lagere gezondheid in Hellevoetsluis wordt dus niet veroorzaakt door euvels in de inrichting van de openbare ruimte.

Zie voor een verdere vergelijking per aspect Tabel 4-1314-13130. Tabel 4-1314 Beweegvriendelijke omgeving en sub-indicatoren per gemeente in vergelijking met nationale gemiddelde130

Categorie

Nederland (referentie)

Brielle

Hellevoetsluis

Westvoorne

Beweegvriendelijke omgeving

57

43

62

51

Voorzieningen

59

26

37

22

Sportaccommodaties

47

54

69

51

Recreatie blauw en groen

42

79

79

58

Speelplekken

63

12

Geen data

71

Er liggen met name verbeterpunten met betrekking tot de bereikbaarheid van voorzieningen en de speelplekken.

126 GGD Rotterdam-Rijnmond - Cijfers over mentale gezondheid 127 GGD GHOR (2021) - Risico op angststoornis of depressie onder jongvolwassenen toegenomen 128 CBS (2020) - Statistische trends: Regionale verschillen in geluksbeleving en tevredenheid met het leven in 2013-2019 129 GGD Rotterdam-Rijnmond - Gezondheidsprofiel 130 Sport en bewegen in cijfers - Op de kaart: Beweegvriendelijke omgeving (RIVM)

87

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

De gemiddelde afstand tussen inwoners en voorzieningen voor gezondheid en welzijn is hoger dan het landelijke gemiddelde voor alle drie de gemeenten. Daarmee is ook het aantal voorzieningen dat te bereiken is binnen een bepaalde afstand lager dan het landelijke gemiddelde, behalve voor de afstand tot een ziekenhuis 131. Door het dorpse, landelijke karakter is te verklaren waarom deze dichtheid lager is dan het landelijke gemiddelde waar bijvoorbeeld ook grote steden in worden meegenomen. Bovendien is door datzelfde dorpse karakter het milieugezondheidsrisico lager dan in meer verstedelijkte gemeenten, zie Figuur 4-61. Hierop is te zien dat voornamelijk de gebieden rond de grote wegen een verhoogd risico kennen. Autonome ontwikkeling De toenemende vergrijzing die bovengemiddeld aanwezig is in de gemeenten, betekent dat de vraag naar bewegingsen sportvoorzieningen kan verschuiven. Sportaccommodaties moeten daarom rekening houden met de toenemende groep ouderen en hun sportbehoeften. Doordat het aandeel ouderen in de bevolking stijgt, zullen er ook meer bewegingen plaats gaan vinden door mensen die slecht ter been zijn. Met het oog op de huidige bevolkingssamenstelling per leeftijdscategorie zal dit binnen de gemeente zeker een aandachtspunt worden 132.

Het gezondheidsbeleid van de gemeente zet in op verschillende thema’s, zoals mentale gezondheid, het terugdringen van gezondheidsachterstanden, een gezonde leefstijl (o.a. verslavingspreventie, gezond gewicht) en een gezonde leefomgeving. Een concreet voorbeeld is het preventieakkoord: de gemeente werkt samen met de gemeente Nissewaard aan de gezondheid van de inwoners door middel van het Preventieakkoord Gezonde Voeding uit 2021, waarin een groot aantal lokale organisaties is verbonden die de voordelen van gezond eten benadrukken 133. Dit is opgezet door de stichting PUSH, die binnen de gemeenten nog meer initiatieven kent ten behoeve van de gezondheid van de inwoners, zoals het aanbieden van activiteiten en beleid als het geuzenakkoord te Brielle134 135. Verder wordt er vanuit zowel de overheid als gemeente actief ingezet op een rookvrij omgeving, met name voor kinderen. De rookvrije generatie waar naar wordt gestreefd is echter nog ver weg, dus de gemeente zou hier nog actiever beleid op kunnen voeren. Bouwstenen voor de Omgevingsvisie • Gezondheid in Hellevoetsluis is minder goed dan in de andere twee deelgemeenten, komt echter niet door de inrichting van de openbare ruimte want die is juist beweegvriendelijker in Hellevoetsluis. • Zorgvoorzieningen zijn niet overal even goed bereikbaar.

Dit is een aandachtspunt, zeker gezien de sterke vergrijzing in de gemeente de komende decennia. • De gemeente zou nog actiever in kunnen zetten op een rookvrije omgeving om zo een rookvrije generatie te creëren. • Het is onbekend of er gezondheidsproblemen zijn op het gebied van woningbouw in relatie tot het effect van hoogspanningslijnen in de gemeente. • Het besluit gevoelige bestemmingen is komen te vervallen. Het is raadzaam om in de omgevingsvisie op te nemen hoe om te gaan met gevoelige bestemmingen langs Rijks- en Provinciale wegen.

131 CBS StatLine - Nabijheid voorzieningen; afstand locatie, regionale cijfers 132 AlleCijfers.nl - Statistieken gemeente Hellevoetsluis / Brielle / Westvoorne: Inwoners naar leeftijd 133 Helius (2022) - Samen gezondheid beschermen en verbeteren 134 Stichting PUSH 135 Gemeente Brielle - Sportakkoord / Geuzenakkoord

88

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

4.7.2

Veiligheid

Ambities • Tegengaan van ondermijnende activiteiten: veerkracht versterken en meldingsbereidheid stimuleren. Fase

Beoordeling Toelichting

Huidige situatie

Autonome ontwikkeling

Doelbereik Omgevingsvisie

+

Bronnen van externe veiligheid zijn buisleidingen, het vervoer van gevaarlijke stoffen en de opslag van LPG. Langs de N218 liggen enkele huishoudens binnen de 10-6 plaatsgebonden risico (PR) contour. De gemeente geeft te kennen dat het risico hier echter beperkt is omdat het gaat om buisleidingen. Daarnaast is het overstromingsrisico binnen de gemeente redelijk klein, door (op sommige plekken recent verbeterde) dijken die voldoen aan de norm. Met betrekking tot sociale veiligheid scoort de gemeente vergelijkbaar met het landelijke gemiddelde.

+

Het veiligheidsbeleid van Westvoorne en Brielle is verouderd en moet aangepast worden om te voldoen aan de nieuwe eisen onder de omgevingswet,. Ook moet hierin de ligging van propaantanks worden opgenomen. De vaststelling van aandachtsgebieden op het gebied van externe veiligheid kan mogelijk leiden tot een aanpassing van normen rondom buffers van leidingen. Daarnaast loopt er een verkenning naar nieuwe buisleidingen. Het is onbekend wat het effect hiervan is op de externe veiligheid. Daarnaast zal er door klimaatverandering sprake zijn van een zeespiegelstijging met een mogelijk groter risico op een dijkdoorbraak. Hoogwaterbescherming ligt echter buiten het handelingsperspectief van de gemeente. Met betrekking tot sociale veiligheid zijn geen autonome effecten voorzien.

+/-

Huidige situatie Voor de foto van de leefomgeving identificeren wij drie aspecten binnen veiligheid: Externe veiligheid, hoogwaterveiligheid en sociale veiligheid. Onderstaande tekst behandelt deze aspecten per stuk. Externe veiligheid Figuur 4-54 geeft potentiële risicobronnen weer als gevolg van het vervoer van gevaarlijke stoffen. Voor het gebied ligt een aantal RRGS (register risicosituaties gevaarlijke stoffen) buisleidingen, waarvan twee een plaatsgebondenrisicoprofiel kennen (108 risicoprofiel). Deze plus een aantal aftakkingen zijn als potentieel brandaandachtsgebied in het rood gearceerd in Figuur 4-54. Daarnaast is de N57 onderdeel van het basisnet vervoer gevaarlijke stoffen over de weg en kent een contour met de aanduiding explosieaandachtsgebied. De weg zelf is brandaandachtsgebied. De haven van Rotterdam is een derde risicobron; een gifwolkaandachtsgebied en brandaandachtsgebieden zijn te vinden aan de noordzijde van de gemeente. In de gemeente is er verder nog een klein aantal installaties te vinden met een lokaal brand- en explosieaandachtsgebied.

Binnen de PR 10-6/jr contouren van de buisleidingen liggen een aantal bedrijven en in totaal zeven woningen. Uit overleg met de gemeente blijkt dat het risicoprofiel hier beperkt is omdat het gaat om buisleidingen.

89

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

Figuur 4-54 Indicatieve kaart van potentiële risicobronnen met betrekking tot de externe veiligheid 136

Hoogwaterveiligheid Vanuit historisch oogpunt is waterveiligheid een belangrijk aspect binnen de gemeente. Het eiland Voorne-Putten wordt omringd door Dijkring 20, deze heeft een totale lengte van 71 kilometer. In totaal 54 kilometer hiervan is een gronddijk, en de resterende 17 kilometer zijn Zeeduinen. De duinen liggen allemaal in de gemeente Voorne aan Zee en vormen het zeewerende onderdeel van de dijkring. Ten noorden van de gemeente vormt een dijk de bescherming tegen water vanuit de Noordzee via de Maasvlakten en het Calandkanaal, maar ook tegen water vanuit de Oude- en Nieuwe Maas en de Nieuwe Waterweg vanuit het binnenland. Ten oosten vormen wateroverschotten vanuit de Rijn en de Maas via de Oude Maas en het Spui een potentieel gevaar. Het Spui komt uit in het Haringvliet, de bescherming tegen overstromingen wordt hier geboden door het zuidelijke deel van dijkring 20. Deze sluit in westelijke richting aan op de Zeeduinen.

De berekende overstromingskans van de primaire waterkering van de dijkring was groter dan eens per 1000 jaar, met kwetsbare dijkvlakken in Hellevoetsluis rondom de vesting en iets ten oosten daarvan aan het Haringvliet (DV5, DV6 en DV 12), zie ook onderstaande kaart. Inmiddels zijn de dijken bij Hellevoetsluis versterkt om te voldoen aan de overschrijdingskans bij maatgevend hoogwater van 1/4000e per jaar137, 138,139

136

DCMR Milieudienst Rijnmond Interpro - Dijkversterking Hellevoetsluis 138 Van den Herik Sliedrecht - Dijkversterking Spui-West) 139 De Groot, B. & RWS-WVL (2014) - Veiligheid Nederland in kaart: Overstromingsrisico Dijkring 20 Voorne-Putten 137

90

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

Figuur 4-55 Faalkans per dijkvlak in dijkring 20 volgens berekeningen uit 2014. Bron: De Groot, B. & RWS-WVL (2014) - Veiligheid Nederland in kaart: Overstromingsrisico Dijkring 20 Voorne-Putten

Het risico van overstromingen op Voorne-Putten ligt voor het grootste gedeelte buiten de gemeente Voorne aan Zee en vooral in buurgemeente Nissewaard, zie Figuur 4-56. Opvallend is dat het Kanaal door Voorne de grens lijkt te vormen tussen het risicogevoelige oostelijke deel enerzijds, en het minder risicogevoelige westelijke deel. Dit komt door de (lage) kanaaldijken aan weerszijden. Bij het vastleggen van de toegestane overstromingskansen bij dijkdoorbraken wordt er in Nederland gekeken naar de ernst van de gevolgen. Hierdoor zijn frequentere overstromingen vaker “toegestaan” in dunbevolkte gebieden waar mensen makkelijk kunnen vluchten, dan in dichtbevolkte steden140. Binnen de gemeente Voorne aan Zee is er geen sprake van een risico op overstroming met kans van minder dan eens in de 1000 jaar. Wel is er een risico op overstromingen die voorkomen tussen de eens per 1000 en eens per 10.000 jaar, met name in de gebieden aan de noordzijde langs het Brielse Meer (dit is voornamelijk natuur en agrarische grond) en het gebied ten oosten van het Kanaal door Voorne in- en nabij Hellevoetsluis (bebouwd en bewoond gebied). Extra risico is te zien bij overstromingen met een voorkomen van tussen de eens per 10.000 jaar en eens per 100.000 jaar.

Dit geldt met name voor Hellevoetsluis (bebouwd en bewoond gebied), met nog enkele kwetsbare gebieden in het noordoosten van de gemeente (met name agrarische grond). Gebaseerd op het risico van voorkomen en het grondgebruik, speelt er met name rondom Hellevoetsluis een mogelijk probleem met het oog op hoogwaterveiligheid. De tweede-kamerbrief Water en Bodem Sturend geeft aan dat we in Nederland meer

140 STOWA - Nieuwe normering van waterveiligheid

91

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

rekening moeten houden met extremen en dat in de toekomst niet alle schade te voorkomen is. 141 Er kan niet klakkeloos aangenomen worden dat de dijken deze gebieden wel zullen beschermen.

Figuur 4-56 Lokaal Individueel Risico op een dijkdoorbraak in Voorne-Putten

141 Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2022) – Water en Bodem sturend

92

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

Figuur 4-57 Overstromingsbeeld Doorbraak Primaire Waterkeringen. Bron: https://zuid-holland.klimaatmonitor.net/, geraadpleegd in december 2022

Op de overstromingsdieptekaart is te zien dat locaties met een hoge maximale waterdiepte bij overstromingen, grotendeels overeenkomt met het individuele risico. Er is te zien dat er met name in de gebieden ten oosten van het Kanaal door Voorne sprake is van grote individuele risico’s en diepe overstromingen tot 2 meter, met hier en daar in het agrarisch- en natte-natuurlijk gebied binnen Voorne aan Zee een kleiner individueel risico en overstromingsdiepte. De diepere overstromingsgebieden liggen allemaal aan de randen, bij zee en strand of het Brielse Meer. Er is een aantal kwetsbare locaties in de gemeente als het aankomt op hoogwaterveiligheid. Het gaat hier met name om zorglocaties, trafo’s en nutsvoorzieningen, Beerenplaat en de ontsluiting Voorne-Putten.

Sociale veiligheid Onder sociale veiligheid wordt het gevoel van veiligheid in de openbare ruimte bedoeld. In andere woorden: Voelen mensen zich beschermd tegen mogelijke gevaren die die worden veroorzaakt door menselijk handelen in de openbare ruimte? Voor de inventarisatie is gebruik gemaakt van de Leefbaarometer142, waaruit de conclusie getrokken kan worden dat er op dit moment geen echte problemen spelen op dit gebied. Vergeleken met het landelijke gemiddelde is er weinig verschil met betrekking tot overlast en onveiligheid. Ook het totaal aantal misdrijven is lager dan het landelijk

142 Overlast & onveiligheid | Leefbarometer

93

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

gemiddelde in alle drie de huidige gemeenten. De gemeente Voorne aan Zee kent daarmee inderdaad geen risico’s met betrekking tot sociale veiligheid

Autonome ontwikkeling Externe veiligheid Binnen de Omgevingswet gaat in aanvulling op het persoonsgebonden risico gewerkt worden met aandachtsgebieden voor brand, explosies en gifwolken als gevolg van ongevallen met gevaarlijke stoffen. Deze aandachtsgebieden omvatten een groter gebied dan de PR-contour, maar zijn nog niet vastgesteld. Dat betekent dat er onder meer rondom de RRGS buisleidingen en LPG installaties sprake kan zijn van een groter risicocontour en daarmee mogelijk meer adressen die hierbinnen vallen. Het veiligheidsbeleid van de gemeenten is verouderd en moet aangepast worden om te voldoen aan de bovengenoemde eisen onder de omgevingswet. Ook moet hierin de ligging van propaantanks worden opgenomen. Een tweede aandachtspunt is een verkenning naar een nieuwe buisleidingcorridor Noordwest-oost. Deze ligt voor het grootste deel parallel aan de huidige buisleidingen, maar moet her en der uitwijken van deze route door de aanwezigheid van glastuinbouw. De ontwikkeling van windturbines vormt een derde uitdaging binnen de autonome ontwikkeling; er bestaan veiligheidsrisico’s rondom de plaatsing hiervan. Hoogwaterveiligheid De dijken rondom Voorne-Putten zijn in beheer bij de waterschappen, deze dragen met Rijkswaterstaat de verantwoordelijkheid voor de aanleg, verbetering en onderhoud hiervan.

Meerlaagse veiligheid voor overstromingen (scenario’s, evacuatieplannen, ed.) is de verantwoordelijkheid van Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond. De dijken die onderdeel uitmaken van dijkring 20 voldoen voor het grootste deel aan de veiligheidsnormen. Daarmee vormt hoog water niet direct een bedreiging. Het is wel zo dat er door klimaatverandering en zeespiegelstijging een serieuzere kans ontstaat op overstromingen vanaf de Noordzee, waardoor de veiligheidsnormen eerder dan verwacht kunnen worden overschreden. Ook hiervoor geldt dat het monitoren en actie ondernemen niet bij de gemeente maar bij het waterschap en Rijkswaterstaat ligt. Sociale veiligheid Vooralsnog lijken er in Voorne aan Zee geen problemen te zijn rondom sociale veiligheid, noch lijkt er aanleiding te zijn dat deze in de toekomst ontstaan.

Bouwstenen voor de Omgevingsvisie • Hoe gaat de gemeente om met aandachtsgebieden voor externe veiligheid, ook in relatie tot (zeer) kwetsbare objecten? Het onderscheid moet per locatie beoordeeld worden door de gemeente, in overleg met DCMR. In de Omgevingsvisie moet aangegeven worden hoe de gemeente op hoofdlijnen omgaat met aandachtsgebieden en kwetsbare objecten. Een voorbeeld is het treffen van mitigerende maatregelen in bepaalde situaties (aarden wal verplicht binnen explosieaandachtsgebied. Gemeente dient ook aan te geven hoe aandachtsgebieden gedefinieerd worden. Hiervoor moet voortgebouwd worden op de externe veiligheidsvisies van de deelgemeenten. • Leidingreservering voor de aanleg van nieuwe leidingen, is verankerd in het huidige Omgevingsplan van landelijke gebied Brielle en de Omgevingsvisie van Westvoorne. Dit beleid moet geharmoniseerd worden. Gaat om reservering Deltacorridor, zie Figuur 4-58.

94

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

Figuur 4-58 Reserveringen voor buisleidingen voor de Delta-Rijn corridor

95

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

4.7.3

Luchtkwaliteit

Ambities In het Koersdocument is voor dit thema het volgende speerpunt geformuleerd: Maken van een keuze over de normstelling van milieufactoren: luchtkwaliteit, geluidshinder, etc. (kaders vastleggen in de Omgevingsvisie, normstelling vastleggen in het Omgevingsplan). Fase

Beoordeling Toelichting

+

De gemeente voldoet aan de wettelijke normen voor NO2, PM2,5 en PM10, maar de WHO-adviesnormen worden overal licht overschreden. Een aandachtspunt is houtstook; roetconcentraties in de gemeente zijn echter niet zorgwekkend.

Autonome ontwikkeling

++

De landelijke luchtkwaliteit blijft de komende decennia verbeteren doordat er de laatste jaren veel meer aandacht voor is gekomen. Voor zowel fijnstof als stikstof komen hiermee voor 2030 en daarna autonoom de WHO-adviesnormen in beeld.

Doelbereik Omgevingsvisie

+/-

Huidige situatie

Huidige situatie Tabel 4-1415 laat de wettelijke jaargemiddelde luchtkwaliteitsnormen zien. De huidige wettelijke jaargemiddelde luchtkwaliteitsnormen in Nederland zijn gebaseerd op de EU-richtlijn uit 2008143. De adviesnormen van de WHO, de zogenaamde gezondheidskundige advieswaarden, zijn strenger en zijn in september 2021 aangescherpt 144 op basis van wetenschappelijk onderzoek dat uitwijst dat zelfs met de oude WHO normen nog relatief veel gezondheidsproblemen optraden. Op 26 okober 2022 heeft de Europese commissie een voorstel gedaan om de richtlijn voor de luchtkwaliteit per 1 januari 2030 aan te scherpen om de Europese richtlijn dichterbij WHO-richtlijn te brengen 145. Over dit voorstel wordt nog onderhandeld in onder andere het Europees parlement, dus deze richtlijn kan nog veranderen. Tabel 4-1415 Luchtkwaliteitsnorm in Nederland en richtlijnen van de EU en de WHO

Huidige luchtkwaliteitsnorm in Nederland (op basis van EU-richtlijn)

Voorgestelde EU-richtlijn 2030

WHO-richtlijn

NO2 (stikstofdioxide)

40 μg/m3

20 μg/m3

10 μg/m3

PM2.5 (fijnstof)

25 μg/m3

10 μg/m3

5 μg/m3

PM10 (fijnstof)

40 μg/m3

20 μg/m3

15 μg/m3

De gemeente Voorne aan Zee voldoet niet aan de nieuwe WHO advieswaarden voor NO2 en fijnstof (Figuur 4-59 en Figuur 4-60). Gemotoriseerd verkeer en industrie zijn belangrijke bronnen van zowel NO 2 als fijnstof. Het grootste deel van de NO2 is afkomstig uit de richting van Rotterdam en de Maasvlakte, waardoor de NO2-waarden aan de noordkant van Voorne aan Zee relatief hoger zijn. Ook rond de N57 en Hellevoetsluis zijn de NO 2-waarden relatief hoog (14 - 16 μg/m3) vanwege de uitstoot door brandstofvoertuigen. De gemiddelde fijnstofwaarden liggen in de gehele gemeente bijna uniform rond de WHO-advieswaarden (7 – 8 μg/m3 voor PM2.5 en 15 – 16 μg/m3 voor PM10), en zijn iets hoger rond de kernen van Hellevoetsluis, Brielle, Oostvoorne en Zwartewaal. De gemiddelde luchtkwaliteitswaarden in Voorne aan Zee voldoen wel in de hele gemeente aan de huidige wettelijke jaargemiddelde luchtkwaliteitsnormen van Nederland en in vrijwel de gehele gemeente aan de voorgestelde EU-

143 Kenniscentrum InfoMil - Beleid 144 WHO (2021) - WHO global air quality guidelines: particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon

monoxide: executive summary 145 European Commission (2022) - Revision EU ambient air quality legislation

96

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

richtlijn voor 2030. Ook komen er weinig klachten op de luchtkwaliteit vanuit de samenleving en is er een beperkt effect op de volksgezondheid, ook in het noorden van Voorne aan Zee. Op de kaart met het milieugezondheidsrisico (Figuur 4-61) is te zien dat er een beperkt effect van luchtkwaliteit is op de volksgezondheid, zeker in vergelijking met hoogstedelijke en industriële gebieden in Rotterdam. Wel is er een toenemende zorg over de invloed van houtstook op de luchtkwaliteit. In deze tijd van energieschaarste en hoge kosten is er ook een kans dat dit toeneemt. Dit kan lokaal overlast geven en hierover komen relatief veel klachten binnen. Verder wordt in Voorne aan Zee snoeihout niet opgehaald en mag dit opgestookt worden, wat ook tijdelijk voor rookoverlast kan zorgen.

Figuur 4-59 Concentratie fijnstof (PM2.5 links, PM10 rechts). Bron: Fijnstof 2020 PM10 en PM2,5 | Atlas Leefomgeving, geraadpleegd in februari 2023

Figuur 4-60 Stikstofdioxideconcentratie (links) en roetconcentratie (rechts). Bronnen: Stikstofdioxide 2020 (NO2) | Atlas Leefomgeving, geraadpleegd in februari 2023; Roet (EC) | Atlas Leefomgeving, geraadpleegd in februari 2023

97

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

Figuur 4-61 Milieugezondheidsrisico in het jaar 2016. Het milieugezondheidsrisico (MGR) geeft in procenten aan hoeveel van de totale ziektelast bij bewoners in een bepaalde zone door omgevingsgeluid en luchtvervuiling komt. Bron: Milieugezondheidsrisico | Atlas Leefomgeving, geraadpleegd in februari 2023

Autonome ontwikkeling Prognoses van het RIVM laten zien dat de landelijke luchtkwaliteit de komende decennia blijft verbeteren doordat er de laatste jaren veel meer aandacht voor is gekomen met onder andere het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit. Door verduurzamingen in de mobiliteit en energievoorziening zullen concentraties van luchtverontreinigende stoffen de komende decennia dalen; het RIVM voorspelt dat in 2030 landelijk de concentratie van NO2 circa 40 procent lager ligt dan in 2018. Voor PM10 wordt een daling van 17 procent voorspelt en voor PM2,5 een daling van 30 procent (RIVM, 2022). Voor Voorne aan Zee liggen de voorspellingen van NO2 en PM10 in 2030 rond de WHO-normen en ligt de voorspelling van PM2.5 in 2030 nog boven de WHO norm op 6-8 μg/m3 (RIVM, 2022). Hoewel de luchtvervuiling vanuit de Rotterdamse haven volgens de prognoses sterk zal afnemen zal deze in 2030 nog steeds een belangrijke bron van luchtvervuiling zijn.

Het is voor de gemeenten in Voorne aan Zee moeilijk om beleid te voeren op de luchtkwaliteit. Dat komt doordat de Maasvlaktes en Europoort als belangrijkste bronnen van luchtvervuiling buiten de gemeentegrenzen liggen. Dat de gemeenten luchtkwaliteit niet als groot probleem ervaren en niet een van de prioriteiten is, is te zien aan het niet 98

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

ondertekenen van het Schone Lucht Akkoord door Hellevoetsluis, Brielle en Westvoorne. Er is destijds voor gekozen hier niet aan mee te doen omdat hier ook verplichtingen aan zitten van het opstellen van een monitoringsplan en monitoren en daar hadden de gemeenten de capaciteit niet voor. Daarnaast is het moeilijk om doeltreffend beleid te voeren. Ze kunnen enkel voor de belangen van de gemeente opkomen in overleg met de Rotterdamse haven. Wel is in 2022 het beleidsplan luchtkwaliteit Gemeente Hellevoetsluis gepubliceerd. Hierin wordt gesteld dat na de fusie naar Voorne aan Zee een gebiedsgerichte uitwerking met een eigen normstelling meer op leefbaarheidsniveau meer gestalte zal krijgen.146 Hier liggen kansen voor de omgevingsvisie om bijvoorbeeld het beperken van het gebruik van houtkachels en het verbranden van tuinafval te agenderen. Ook kan de gemeente in de toekomst invloed uitoefenen op de luchtkwaliteit door duurzaam vervoer te stimuleren.

146

99

Gemeente Hellevoetsluis (2022), Beleidsplan Luchtkwaliteit Gemeente Hellevoetsluis 2020 - 2030

Datum: 21 april 2023

OMGEVINGSEFFECTRAPPORT OMGEVINGSVISIE GEMEENTE VOORNE AAN ZEE

Figuur 4-62 Voorspelde verschillen in de concentraties van PM10, PM2,5 en NO2 tussen 2018 en 2030. Bron: (RIVM, 2022)

100

Datum: 21 april 2023