Bijlage 4 OMGEVINGSVISIE VOORNE AAN ZEE 2040 - Deel A

Vaststelling - Deel A

Omgevingsvisie Voorne aan Zee 2040

’t Is mooi hier

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................................................................................................................................. 4 1.

Inleiding ........................................................................................................................................................................................................................... 5 1.1 Wat is de Omgevingsvisie Voorne aan Zee? ............................................................................................................................................................................... 5 1.2 We bouwen voort op....................................................................................................................................................................................................................... 5 1.3 Keuzes maken ..................................................................................................................................................................................................................................... 5 1.4 Zelfbindend en relatie met het omgevingsplan ...........................................................................................................................................................................

5 1.5 Detailniveau en deelgebieden ......................................................................................................................................................................................................... 6 1.6 De omgevingsvisie als dynamisch instrument ............................................................................................................................................................................. 6 1.7 De omgevingsvisie maakten we samen ......................................................................................................................................................................................... 7

2.

De koers van Voorne aan Zee .................................................................................................................................................................................. 9 2.1 De stip op de horizon voor Voorne aan Zee ............................................................................................................................................................................. 9 2.2 De kracht van Voorne aan Zee .................................................................................................................................................................................................... 10 Groot aantal diverse landschapstypen .......................................................................................................................................................................................... 11 Groot aantal diverse waarden ........................................................................................................................................................................................................ 13 2.3 De Voornse Vesting; onze ambities en opgaven in balans .....................................................................................................................................................

18 2.4 Dilemma’s, conflicterende ruimteclaims en meervoudig ruimtegebruik ............................................................................................................................ 21

3.

Gebiedsgerichte uitwerking ...................................................................................................................................................................................... 23 3.1 Inleiding .............................................................................................................................................................................................................................................. 23 Duiding deelgebieden ........................................................................................................................................................................................................................ 23 Visie op de stads- en dorpsranden ................................................................................................................................................................................................ 25 3.2 Vestingsteden ....................................................................................................................................................................................................................................

27 Identiteit ............................................................................................................................................................................................................................................... 28 Aanvullende koers per vestingstad ................................................................................................................................................................................................ 35 3.3 Kustdorpen........................................................................................................................................................................................................................................ 43 2 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

Identiteit ............................................................................................................................................................................................................................................... 44 Aanvullende koers per kustdorp .................................................................................................................................................................................................... 46 3.4 Polderdorpen .................................................................................................................................................................................................................................... 56 Identiteit ............................................................................................................................................................................................................................................... 57 Algemene koers polderdorpen .......................................................................................................................................................................................................

59 Aanvullende koers per dorp............................................................................................................................................................................................................ 60 3.5 Haringvliet en Voordelta met strand, duinen en zanderijen.................................................................................................................................................. 72 Identiteit ............................................................................................................................................................................................................................................... 73 Algemene koers.................................................................................................................................................................................................................................. 79 Aanvullende koers per onderdeel ..................................................................................................................................................................................................

80 3.6 Landschappelijke Noordrand ........................................................................................................................................................................................................ 83 Identiteit ............................................................................................................................................................................................................................................... 84 Koers..................................................................................................................................................................................................................................................... 85 3.7 Polders................................................................................................................................................................................................................................................ 89 Identiteit ...............................................................................................................................................................................................................................................

90 Koers..................................................................................................................................................................................................................................................... 91 3.8 Glastuinbouw .................................................................................................................................................................................................................................... 98 Identiteit ............................................................................................................................................................................................................................................... 99 Koers................................................................................................................................................................................................................................................... 100 3.9 Bedrijventerreinen .........................................................................................................................................................................................................................

105 Identiteit ............................................................................................................................................................................................................................................. 106 Algemene koers................................................................................................................................................................................................................................ 107 Aanvullende specifieke koers per bedrijventerrein ................................................................................................................................................................. 111

Colofon................................................................................................................................................................................................................................ 114

3 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

Voorwoord ’T is mooi hier! En dat moet het natuurlijk blijven. Dat is wat we voor ogen hebben met deze Omgevingsvisie Voorne aan Zee. We hebben waardevolle input gekregen via een enquête en tijdens de goede gesprekken die wij gevoerd hebben met onze betrokken inwoners en ondernemers tijdens onze participatieronde langs alle dorpen en steden in Voorne aan Zee. Ook tijdens (digitale) bijeenkomsten met maatschappelijke organisaties en overheden hebben we belangrijke informatie gekregen. Die gesprekken heb ik zelf ook als erg waardevol en prettig ervaren, want met elkaar maken we daarmee Voorne aan Zee nog mooier. Voorne aan Zee is een prachtige gemeente om te wonen, te werken en te recreëren. Natuur, bos, de openheid, bijzonder erfgoed en het water zijn altijd dichtbij. Onze gemeente is een unieke groene en waterrijke oase van rust en ruimte gelegen tussen stad en delta. We koesteren de eigenheid, authenticiteit en variatie en wensen deze te bewaken en te etaleren. Dit geldt voor zowel het stedelijk gebied met verschillende vestingen met leefbare dorpen en steden, als ook in het dynamische en gevarieerde landschap van Voorne aan Zee. De kwaliteiten die Voorne aan Zee zo bijzonder maken, willen we houden en waar mogelijk versterken. Dit doen we door bij nieuwe initiatieven in te zetten op vernieuwing en hoge kwaliteit.

Het moet een aanvulling zijn, kortom iets wat we nog niet hebben. Om die mooie gemeente te blijven, moet je ook veranderen en vernieuwen. Daarbij hebben we te maken met een voortdurend veranderende wereld om ons heen. We hebben keuzes moeten maken, want niet alles kan overal. Die keuzes en afwegingen leest u in deze omgevingsvisie. We hebben het ontwerp van de omgevingsvisie vrijgegeven voor inspraak. Tijdens deze periode hebben inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden kunnen reageren op de visie door een zienswijze in te dienen. Wij zijn blij met de ondersteunende reacties uit de samenleving en hebben serieuze aandacht voor de ingebrachte kanttekeningen. De inbreng heeft tot aanscherping van de omgevingsvisie geleid.

Namens het College van Burgemeester en Wethouders

Igor Bal Wethouder ruimtelijke ontwikkeling

4 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

1. Inleiding 1.1 Wat is de Omgevingsvisie Voorne aan Zee? De Omgevingsvisie van Voorne aan Zee beschrijft een langetermijnvisie voor de leefomgeving op hoofdlijnen. De spreekwoordelijke ‘stip op de horizon’. De visie bevat veel thema’s die allemaal betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Denk dan bijvoorbeeld aan klimaat energie, gezondheid, mobiliteit, recreatie, natuur en landschap, bedrijvigheid, wonen en maatschappelijke voorzieningen1. Ook leggen we een relatie met het sociale domein. We zetten in de omgevingsvisie in op ambitieuze doelen, maar het is ook een realistisch verhaal. De visie gaat in op de benodigde acties voor essentiële ruimtelijke opgaven. Het is steeds belangrijk om de verschillende thema’s integraal af te wegen en heldere keuzes te maken over wat wel of geen prioriteit heeft. Het is zo ook duidelijk of nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in Voorne aan Zee bijdragen aan die langetermijnvisie.

1.2 We bouwen voort op Hoe de gewenste toekomst van Voorne aan Zee er uit komt te zien, hebben we al in 2021 samen met de inwoners, ondernemers en verenigingen ontdekt. De uitkomst is vastgelegd in de Toekomstvisie Voorne aan Zee. In de Toekomstvisie staat beschreven hoe we Voorne aan Zee graag zien ontwikkelen de komende jaren. Onderverdeeld in de thema’s: het landschap centraal, vitale en sociale dorpen en wijken, werken en ondernemen stimuleren en ondersteunen en samen duurzaam. Ook het coalitieprogramma 2023-2026 – met de onderwerpen waar het college de komende jaren op gaat inzetten – is gebaseerd op de strategische koers van de Toekomstvisie Voorne aan Zee.

1.3 Keuzes maken Om de beschreven koers te kunnen varen en Voorne aan Zee nog sterker en aantrekkelijker te maken, moeten we een aantal keuzes maken. Keuzes over de ruimte om ons heen, de omgeving waarin we wonen, werken en onze vrije tijd doorbrengen. Zoals waar we willen ontwikkelen en wat willen we behouden. Niet alles kan overal. De te maken keuzes over onze leefomgeving staan in deze omgevingsvisie. Hierbij zijn de overkoepelende Nationale en Zuid-Hollandse omgevingsvisie ook van invloed. Ook regionale opgaven en ambities zijn richtinggevend voor onze gemeente. Voorne aan Zee is ingedeeld in deelgebieden, want in ieder gebied gelden weer andere uitdagingen, ambities en keuzes.

1.4 Zelfbindend en relatie met het omgevingsplan De omgevingsvisie geeft aan met welke plannen en ideeën we tot 2040 aan de slag gaan. Belangrijk dus voor Voorne aan Zee als zelfbindend document. De omgevingsvisie is één van de verplichte instrumenten die de nieuwe Omgevingswet met zich meebrengt. Deze nieuwe wet vat 26 losse wetten over ruimtelijke ontwikkeling samen: van bouwen en landschap tot water en milieu. Voor het toetsen van de wenselijkheid van een ontwikkeling of initiatief is een omgevingsvisie noodzakelijk. De daadwerkelijke regels voor de fysieke leefomgeving worden straks vastgelegd in

1

Deze opsomming is niet uitputtend

5 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

het omgevingsplan. Het is van groot belang dat de ambities die wij opnemen in de omgevingsvisie straks, daar waar mogelijk, een plek krijgen in het op te stellen gebiedsdekkende omgevingsplan. De komende jaren werken we verder aan deze koppeling.

1.5 Detailniveau en deelgebieden De omgevingsvisie gaat over verschillende schaalniveaus. Het is vooral een toekomstbeeld op gemeentelijk niveau. Elk deelgebied is bekeken en per deelgebied is een koers beschreven om gemaakte keuzes concreet te maken en uitgangspunten scherp te krijgen. Dit is gedaan voor de vestingsteden, kustdorpen, polderdorpen, Haringvliet en Voordelta, de landschappelijke Noordrand, de polders, glastuinbouw en bedrijventerreinen. De omgevingsvisie is nadrukkelijk geen inrichtingsplan. We zoeken in de omgevingsvisie niet het niveau van ‘de stoeptegel’ op, maar hebben we het over de strategische ambities (waar willen we naartoe), opgaven (wat moeten we daarvoor doen) en keuzes (hoe gaan we dat voor elkaar krijgen) op hoofdlijnen, passend bij het abstractieniveau van een omgevingsvisie.

1.6 De omgevingsvisie als dynamisch instrument Als één ding zeker is, dan is het dat niets vastligt. In lijn met de Omgevingswet presenteren we de Omgevingsvisie Voorne aan Zee dan ook als levend, dynamisch document dat we tijdens het werken met de omgevingsvisie als gemeente blijven aanscherpen. De wereld staat niet stil. Zo kunnen we verwachten dat er in de aankomende periode grote ontwikkelingen op ons afkomen die van invloed zijn op deze visie en onze ambities als Voorne aan Zee. Gedacht kan worden aan ontwikkelingen in het kader van de NOVEX Rotterdamse Haven waarbij integrale afstemming moet plaatsvinden met onze regionale partners zoals het Havenbedrijf Rotterdam en medeoverheden. We hebben nu een eerste versie van onze omgevingsvisie opgesteld. De ambities uit de omgevingsvisie werken door in het omgevingsplan, de programma’s en de vergunningverlening. Monitoring en evaluatie kan aanleiding zijn om de omgevingsvisie bij te stellen. In het laatste hoofdstuk beschrijven we hoe we dit proces voor ons zien. Voorne aan Zee wil de omgevingsvisie elke twee jaar evalueren om te beoordelen of we nog op de juiste weg zijn.

6 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

1.7 De omgevingsvisie maakten we samen Voorne aan Zee heeft deze visie samen met zoveel mogelijk betrokkenen uit de Voornse samenleving gemaakt. In dit project is er samengewerkt onder de noemer “Voorne aan Zet!”. Er was een grote bereidheid om mee te denken. In bijlage II van het Bijlagenboek zijn de opbrengsten van de participatie opgenomen. Hieronder is te lezen op welke manieren we met de samenleving hebben gesproken. Dat hebben we gedaan in twee fasen. In de eerste fase van dit project zijn we gestart met een online enquête onder inwoners en ondernemers uit Voorne aan Zee over de fysieke leefomgeving. Ruim 841 inwoners en partners van Voorne aan Zee hebben deze enquête ingevuld. In korte tijd hebben we zo inzicht gekregen in de meningen van de samenleving over een aantal belangrijke onderwerpen. Daarnaast hebben we verschillende gesprekken gevoerd en hebben deskundigen van de gemeente alle informatie over de fysieke leefomgeving in beeld gebracht. Bericht van gemeente Voorne aan Zee over de online enquête

Gesprekken over de omgevingsvisie met de ambtenaren en gemeenteraad van Voorne aan Zee

7 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

In de tweede fase zijn wederom gesprekken met belangrijke (keten)partners en maatschappelijke organisaties gevoerd. Hier zijn ook de dorp- en wijkraden voor uitgenodigd. In een brede Omgevingstour zijn vervolgens fysieke gesprekken op straat, de markt, of in buurthuizen gevoerd over de concept omgevingsvisie Voorne aan Zee. Ook een brede (tweede) enquête is onderdeel van deze participatieronde. Deze enquête is door 1.098 mensen ingevuld.

Gesprekken over de omgevingsvisie met inwoners van Voorne aan Zee

8 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

2. De koers van Voorne aan Zee 2.1 De stip op de horizon voor Voorne aan Zee Om de juiste koers te varen, is het belangrijk om een stip op de horizon te benoemen. Deze stip op de horizon beschrijft waarom we onze identiteit en kernkwaliteiten veiligstellen in een veranderende wereld, met alle trends en ontwikkelingen die op ons afkomen. De visie waar we voor staan, waarmee we ons als nieuwe gemeente willen profileren naar de buitenwereld toe is:

Voorne aan Zee is een prachtige gemeente om te wonen, te werken en te recreëren. Natuur, bos, de openheid, bijzonder erfgoed en het water zijn altijd dichtbij. Onze gemeente is een groene en waterrijke oase van rust en ruimte gelegen tussen stad en delta. Met gevarieerde woon-, werk- en leefmilieus en voorzieningen. ‘t Is mooi hier! Dit willen we natuurlijk blijven. De kwaliteiten die Voorne aan Zee zo bijzonder maken wensen we te behouden en waar mogelijk te versterken. Maar om te blijven wie je bent moet je ook veranderen. We koersen op kwaliteit en niet ‘meer van hetzelfde’. Voorne aan Zee koestert de eigenheid, authenticiteit en variatie en wenst deze te bewaken en te etaleren. Dit geldt voor zowel het stedelijk gebied met dorpen en vestingsteden, de ligging aan zee als ook in het dynamische en gevarieerde landschap van de gemeente Voorne aan Zee. Daarvoor willen we toewerken naar een adaptief, innovatief, meervoudig en veerkrachtig gebruik van onze ruimte. We richten Voorne aan Zee zo in, dat het klaar is voor de toekomst. Daarin bewegen we mee met maatschappelijke trends en natuurlijke processen. Zo blijven we nog heel lang van Voorne aan Zee genieten

9 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

2.2 De kracht van Voorne aan Zee Voorne aan Zee is volop in ontwikkeling, al eeuwenlang. We hebben de ambitie om de kwaliteiten die van Voorne aan Zee een aantrekkelijke gemeente maken te behouden door ze verder te verrijken en te versterken. De kernkwaliteiten geven richting en houvast bij nieuwe initiatieven, maar ook bij tal van maatschappelijke trends en ontwikkelingen die op de gemeente afkomen.

Het landschap is de drager van bijna alle kwaliteiten in Voorne aan Zee

10 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

Groot aantal diverse landschapstypen Voorne aan Zee is een groene en waterrijke oase tussen stad en delta. Inwoners en bezoekers genieten van de kust, de natuur, het open polderlandschap en de zichtbare elementen van onze geschiedenis. Het landschap is de drager van bijna alle kwaliteiten in Voorne aan Zee. In de gemeente bevinden zich dan ook een groot aantal diverse landschapstypen: Kustlandschap: een gebied waar strand, duinen en binnenduinranden samenkomen. Dit gebied is onderdeel van Natura2000-gebied. Grote water- en groenstructuren: zijn erg typerend voor het landschap in Voorne aan Zee. Er zijn veel wateren: Brielse Meer, Oostvoornse Meer en Haringvliet. In het noorden van de gemeente bevindt zich een belangrijke groene buffer, de landschappelijke Noordrand, tussen het eiland Voorne-Putten en de Rotterdamse haven. Zanderijen; als overgangsgebied bestaande uit een halfopen landschap met richting het duingebied een grotere mate van begroeiing en bospercelen en richting de agrarische polders een groeiende mate van openheid. Oude zeekleipolders: hebben voornamelijk een agrarische functie en heeft als kenmerk open weides en akkers gelegen tussen dijken. Jonge zeekleipolders: zijn grootschaliger dan de oude zeekleipolders en zijn vaak te herkennen aan de hoekige vormen en rechte polderwegen, ze zijn planmatig verkaveld.

Veenpolders: zijn één van de oudste polders van Voorne en hebben als kenmerk een onregelmatig verkavelingspatroon, een ringvorm en laag liggend land die omringd is met dijken. De grond is nat en licht brak waardoor er veel ruimte is voor biodiversiteit. Glastuinbouwcomplexen: worden geconcentreerd in delen van de gemeente. De omgeving heeft een groene uitstraling.

11 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

Verschillende landschapstypen in Voorne aan Zee. Bron: Energieverkenning Voorne-Putten, Feddes/Olthof en Pondera Consult

12 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

Groot aantal diverse waarden Belangrijke waarden voor Voorne aan Zee laten zich goed verdelen onder de landschappelijke kwaliteiten, de cultuurhistorisch kwaliteiten en de gebruikswaarden.

Landschappelijke waarde De huidige landschappelijke kwaliteiten, landschappelijke structuren en de beleving van het landschap zijn onderdeel van de landschappelijke waarde. Het landschap van Voorne aan Zee heeft veel diversiteit van duinen tot weide en akkerlanden. De kwaliteiten zijn ingedeeld in verschillende gebieden, de randen van het eiland en de polders en bossen, de dorpen en steden en netwerken in het binnenland.

Sterke landschappelijke randen en een rustig en open middengebied, Gebiedsprofiel Voorne-Putten, provincie Zuid-Holland

Op de randen van het eiland  De weidsheid van het kust- en deltalandschap is aansprekend. Zo ook de weidsheid bij het Haringvliet met uitzicht op groot open water. In Voorne aan Zee zijn brede, aantrekkelijke stranden aanwezig, wat veel toerisme aantrekt.  De duinen en de binnenduinrand hebben een hoge natuurwaarde met een grote biodiversiteit en zorgen voor een goede overgang van het strand richting het open landschap. 13 Omgevingsvisie Voorne aan Zee



Langs het Brielse Meer en het Oostvoornse Meer liggen aantrekkelijke recreatiegebieden. De recreatiegebieden bieden veel mogelijkheden voor wandelen en fietsen, vissen, oeverrecreatie en kleine watersportactiviteiten. Bovendien vormen de recreatiegebieden in het noorden een belangrijke buffer tussen het eiland en de haven van Rotterdam.

Dynamische randen

In het binnenland: polders  In het buitengebied is openheid doordat je ver uit kan kijken over de agrarische- en poldergebieden.  De erven dienen als groene eilanden in de polders.  De omlijsting van de veenpolders door dijken zorgt voor ruimte voor biodiversiteit en een begrenzing van het open landschap.

Een open binnenland met polders

14 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

In het binnenland: de bebouwing en netwerken  Kreken zijn kleine watergeulen die zijn gevormd door dijkdoorbraken of een restant van een ingedijkte vroegere getijdengeul. Kenmerken zijn een onregelmatige slingerende vorm en een natuurlijke invulling aan het landschap. De kreken dienen als belangrijke ecologische verbindingen.  Bossen in de gemeente zorgen voor een recreatiemogelijkheid en een uitloopgebied voor inwoners. Ook is er afwisseling in soorten bossen, zoals productiebossen en natuurlijke bossen.  In Voorne aan Zee zijn twee vestingsteden, Brielle en Hellevoetsluis, en diverse dorpen te vinden: Vierpolders, Zwartewaal, Rockanje, Oostvoorne, Tinte, Nieuwenhoorn en Oudenhoorn. Door de diversiteit en eigenzinnigheid van de verschillende dorpen hebben ze allemaal een eigen DNA en karakter.

Bebouwing en netwerken in het binnenland

Cultuurhistorische waarden De cultuurhistorische waarden zijn terugkomende aspecten of structuren die in het diverse landschap kenmerken laten zien van de oude historie in de gemeente. De historie van het gebied is belangrijk voor de identiteit waarop wordt voortgebouwd. De kwaliteiten vormen het landschap en de dorpen en steden tot hoe ze nu zijn.  De landgoederen dragen bij aan meer recreatie en ruimte voor planten en dieren. De landgoederen zijn onderdeel van het cultuurhistorisch erfgoed. Bekende landgoederen in Voorne aan Zee zijn landgoed Strypemonde, Mildenburg, Olaertsduyn, Kranenhout, ’t Reigersnest, Kooijsight en De Leyse.  In de gemeente bevinden zich verschillende historische verdedigingswerken. De Maas-Haringvlietstelling is nog duidelijk herkenbaar in het landschap en bestaat uit een waterlinie met forten. Daarnaast zijn overblijfselen van de Atlantikwall uit de Tweede Wereldoorlog aanwezig.  In het duingebied ligt het rijksbeschermde dorpsgezicht Ontginningen Voornes Duin.

15 Omgevingsvisie Voorne aan Zee





   

In Voorne aan Zee zijn twee vestingsteden Brielle en Hellevoetsluis. Beide hebben een rijksbeschermd stadsgezicht. De vestingsteden hadden vroeger als doel de stad of marinehaven te beschermen. Kenmerken van de vestingsteden zijn grachten, poorten, de stervormen, bunkers en vestingwallen. Voorne aan Zee bevat veel polders en hierbij hoort een rijke inpolderingsgeschiedenis. Het toevoegen van dijken/polderdijken heeft ervoor gezorgd dat hier gewoond kon worden en economische activiteiten konden plaatsvinden. Karakteristiek zijn de fijnmazige veenpolderverkaveling en de grootschalige regelmatige verkaveling van bijvoorbeeld de Zuidpolder. Oude boerderijen geven Voorne aan Zee een historisch karakter. Het Kanaal door Voorne is een kaarsrechte waterweg die een zichtlijn dwars door het buitengebied creëert. In 1830 is het kanaal gegraven voor een waterverbinding tussen de zee en de Rotterdamse haven. In 1971 is de Haringvlietdam geopend als onderdeel van de Deltawerken. Het draagt bij aan de rust in het Haringvliet, de verdeling van de kust, voorkomt overstromingen en het is de zuidelijke entree van het eiland. Verspreid over de gemeente liggen zo’n 600 monumenten waarvan 2/3 deel een beschermd rijksmonument is en 1/3 deel een beschermd gemeentelijk monument is. De gemeente is rijk aan archeologische waarden.

Een historische boerderij, Kazerne Haerlem en de Sint Catharijnekerk

16 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

Specifieke gebruikswaarden De gebruikswaarden hebben betrekking op de functies die in het landschap worden uitgevoerd. In Voorne aan Zee zijn gebruikswaarden die eruit springen, namelijk landbouw en recreatie.       

De gemeente is een oase van rust en ruimte in een drukke regio, gelegen dichtbij het havengebied van Rotterdam. Er is ruimte om tot rust te komen in de mooie landschappen met een enorme weidsheid. Er zijn recreatiemogelijkheden op het water bij het Oostvoornse Meer, Brielse Meer en Haringvliet voor diverse watersporten, pleziervaart en vissen. Daarnaast zijn de brede en rustige stranden, zoals bij Rockanje, geschikt voor zwemliefhebbers en zonaanbidders. Er bevinden zich veel verschillende recreatieve routes voor fietsers, wandelaars, ruiters. Rond het Oostvoornse Meer ligt een MTBroute. De oude trambaan is een recreatieve fietsroute en draagt daarnaast bij aan de cultuurhistorische waarde. De gemeente kent vele agrarische bedrijven met onder andere akkerbouw, glastuinbouw en veeteelt. Er zijn twee grootschalige glastuinbouwclusters en enkele bedrijventerreinen waarvan de voornaamste Kickersbloem, Seggelant, Pinnepot, Moolhoek en ’t Woud zijn. In de gemeente is er aanbod van verblijfsaccommodaties zoals vakantie- en recreatieparken, campings, hotels en B&B’s. Bezoekers kunnen hier overnachten en gebruik maken van dagrecreatie. De dagrecreatie in Voorne aan Zee is zeer divers met badstranden, mooie natuurbeleving, recreatie aan het water, watersporten, recreatieve routes en het bezoeken van de vestingsteden en cultuurhistorisch erfgoed.

De aanwezige ruimte kent specifieke gebruikswaarden. Niet altijd uniek, wel heel Voorns.

17 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

2.3 De Voornse Vesting; onze ambities en opgaven in balans In de voorgaande paragraaf staat de kracht van Voorne aan Zee beschreven. De grote variëteit aan landschapstypen met bijzondere landschappelijke waarden vormt de basis van deze gemeente. Het samenspel van dynamische kust- en deltalandschappen en het open polderlandschap is een belangrijke kwaliteit van Voorne aan Zee. De rijke cultuurhistorie is hier zichtbaar en heeft zijn sporen nagelaten. Het bijzondere gebruik van de ruimte door met name de recreatiesector, maar ook de land- en tuinbouw, typeren de gemeente. Dat die kwaliteiten blijven is niet vanzelfsprekend. Diverse ontwikkelingen zetten druk op de huidige situatie. Om deze kwaliteiten veilig te stellen voor de toekomst en om nieuwe, gewenste kwaliteiten toe te voegen, zetten we als gemeente in op een aantal gemeentebrede ambities. Aan de hand van het model ‘de Voornse Vesting’ beschrijven we wat onze richtinggevende ambities zijn. Dit zijn ambities die ons helpen onze unieke kwaliteiten te beschermen en te versterken. Ze fungeren als het ware als een kompas om de gewenste koers te varen. Conform de Toekomstvisie Voorne aan Zee streven wij er naar een gemeente te zijn waarin de mensen (sociaal/cultureel), fysieke leefomgeving (ecologie) en welvaart (economie) op harmonieuze manier in balans zijn. We streven sociale, ecologische en economische duurzaamheid na.

Deze drie ambities zijn verbeeld in ‘de Voornse Vesting’:  Ambitie 1 - We verbeteren het welzijn en wonen voor huidige en toekomstige generaties.  Ambitie 2 - Ons landschap, natuurlijke leefomgeving en erfgoed staan centraal.  Ambitie 3 - We stimuleren werken en ondernemen en zetten in op een sterke recreatiesector.

18 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

Figuur ‘De Voornse Vesting’, waarbinnen we onze ambities en opgaven structureren. Een helder verhaal dat sterk en stevig staat. Net zo sterken stevig als een vesting.

19 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

Ambitie 1 - We verbeteren het welzijn en wonen van de inwoners voor huidige en toekomstige generaties. Brede welvaart (alles wat bijdraagt aan een goede kwaliteit van leven) van bewoners stellen we als voorwaardelijk. We zijn een inclusieve gemeente, alle mensen en doelgroepen in Voorne aan Zee doen ertoe. We vinden het belangrijk dat iedereen in Voorne aan Zee prettig kan wonen, meedoen en daarmee onderdeel kan zijn van de Voornse samenleving. Onze voorzieningen en de inrichting van de openbare ruimte dragen hier in grote mate aan bij. De gemeente zet zich in voor specifieke groepen en het nadrukkelijker centraal stellen van de leefomgeving en levensgebeurtenissen van inwoners. We beschermen onze inwoners tegen gevaren van bijvoorbeeld nabijgelegen industrie. In Voorne aan Zee ben je niet alleen veilig, je voelt je er ook veilig. Inwoners van Voorne aan Zee genieten een goed en gezond woon- en leefklimaat. We bevorderen ontmoetingen en een gezonde levensstijl. Betrokkenheid bij de eigen leefomgeving, direct en ook daarbuiten, is waar we naar streven. Als overheid staan we dicht bij onze inwoners en we beschermen gezamenlijk de Voornse cultuur. Dit doen we in al onze steden en dorpen. Met participatie en het voortzetten van de dialoog (met ook wijk- en dorpsraden) versterken we onze netwerken in sociale en vitale dorpen en wijken.

Ambitie 2 – Ons landschap, natuurlijke leefomgeving en erfgoed staan centraal. In Voorne aan Zee behouden we niet alleen onze waardevolle landschappelijke en cultuurhistorische leefomgeving, maar streven we er ook naar Voorne aan Zee leefbaar en gezond te houden. We zetten in op meerwaarde creëren. In Voorne aan Zee is niet alleen ruimte voor de mens, maar ook voor bijzondere en kenmerkende planten en dieren. Daarom versterken we de biodiversiteit. Dit doen we door bijvoorbeeld natuurinclusief te bouwen, ecologisch beheer en de focus te leggen op ecologische groene en blauwe verbindingen. De bestaande natuur maken we robuust en we proberen waar dit kan mee te bewegen met de natuur. We gaan ook bewust om met onze natuurlijke hulpbronnen en richten Voorne aan Zee toekomstbestendig en klimaatadaptief in. We gebruiken de beschikbare ruimte slim en benutten kansen om de ruimte multifunctioneel in te richten. Hierbij zorgen we voor een goede afweging met ruimtevragers zoals de energietransitie, woonopgaven, vraag naar werklocaties en de recreatiesector. De gemeente streeft naar balans tussen natuur, rust, ruimte en economische belangen. Dat is goed voor mens, natuur en economie. We hebben volop aandacht voor de grote transitieopgaven van deze tijd in de land -en tuinbouwsector.

We richten ons op het samenspel tussen natuur en agrarische bedrijven om te komen tot een toekomstbestendig perspectief voor de landbouw, maar ook een robuust bodem- en watersysteem waarin we ook onze kwetsbare natuur beschermen. We ontwikkelen Voorne aan Zee door het vertellen van verhalen in de fysieke leefomgeving. Dit doen we door onze rijke geschiedenis, erfgoed en cultuurhistorie in zowel stad en land, het buitengebied en kustlandschap te beschermen en beter beleefbaar te maken voor inwoners en bezoekers. We dagen al onze initiatiefnemers uit bij te dragen aan deze opgaven om Voorne aan Zee ecologisch meer kwaliteit te geven. Ambitie 3 - We blijven werken en ondernemen stimuleren en zetten in op een sterke recreatiesector. Economische ontwikkeling draagt bij aan brede welvaart in Voorne aan Zee. Banen zorgen voor inkomen, sociale zekerheid en zingeving en zijn van groot belang voor de brede welvaart van Voorne aan Zee. Het bedrijfsleven draagt bij aan sociale cohesie en heeft zo een grote maatschappelijke functie. Economische ontwikkeling vindt plaats in balans met andere aspecten van brede 20 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

welvaart (zoals gezondheid, duurzaamheid, biodiversiteit, ruimtelijke kwaliteit en veiligheid). Voorne aan Zee zet in op het behoud van huidige vitale bedrijven. We willen ruimte bieden voor bedrijvigheid op de juiste locatie. Bestaande werklocaties gaan we beter en multifunctioneel benutten. De gemeente stimuleert de economie van Voorne aan Zee door een ‘rode loper aanpak’ te hanteren voor bestaande en nieuwe ondernemers. Daarbij ligt de nadruk op sectoren die passen bij de identiteit van Voorne aan Zee. In samenwerkingsverbanden werken we aan nauwe relaties met ondernemers en onderwijs. We richten ons niet alleen op een aangenaam vestigingsklimaat voor ondernemers, maar ook voor werknemers, door in te zetten op een goede woonomgeving met voldoende woningen voor personeel. De gemeente ziet een glanzende toekomst voor de land -en tuinbouwsector en werkt aan een toekomstbestendig landbouwperspectief met ruimte voor boeren, groen en water en beleving. De landbouw is de dragende functie onder de economie en de identiteit van het landelijk gebied (buiten de natuurgebieden) en de lokale gemeenschappen. Zonder een gezonde en toekomstbestendige landbouweconomie komt de kwaliteit van het landelijk gebied en de identiteit ervan (inclusief de gemeenschappen) onder druk te staan.

Economische en recreatieve activiteiten en ontwikkelingen staan niet op gespannen voet met de bescherming van bijzondere natuurwaarden. Een goede bereikbaarheid van onze bedrijventerreinen, centrum- en recreatiegebieden is een voorwaarde voor ontwikkeling. We zetten in op een toekomstbestendige en circulaire economie, waarbij we onze bedrijven stimuleren hun footprint te verkleinen en we gebruiken onze beschikbare ruimte slim en multifunctioneel.

2.4 Dilemma’s, conflicterende ruimteclaims en meervoudig ruimtegebruik Voorne aan Zee heeft vele verschillende urgente opgaven die variëren van het klimaatadaptief en natuurinclusief inrichten van de bebouwde omgeving en aanleggen van groen tot het stimuleren van ontmoeting en circulariteit. Er komt ontzettend veel op de gemeente af. Deze opgaven zijn soms goed samen te realiseren, maar soms ook niet. Soms versterken de opgaven elkaar, maar ze kunnen ook met elkaar conflicteren. Alle opgaven vragen iets van de gemeente; zij vragen om ruimte. De ruimte in Voorne aan Zee is schaars. We willen zorgvuldig en creatief met de beschikbare ruimte omgaan, zodat we Voorne aan Zee nog mooier kunnen maken. Enkele bestaande dilemma’s waar we ook in de toekomst blijvend oog voor moeten houden, zijn: 1. Een hoge vraag naar woningen én beperkt bouwen buiten de bestaande stads- en dorpsgrenzen (BSD/rode contouren). 2. Het belang van groen en openheid in de openbare ruimte (gezondheid, biodiversiteit, klimaatadaptatie, leefbaarheid) én de stedelijke groei in de vorm van de verdichtingsopgave. 3. Concurrerende ruimteclaims: ruimte voor wonen én ruimte voor innovatie en bedrijvigheid én een passend voorzieningenniveau én openbare ruimte én ruimte voor energieopwek. 4. Bouwen in hogere dichtheden én behoud van de leefbaarheid, historische stadsgezichten en (dorpse) identiteit. 5.

Toekomstbestendig maken van stad en land én het behouden en versterken van cultuurhistorie met erfgoedwaarden. 6. Het mengen van wonen en werken én het behouden van een prettig, gezond en veilig woon- en leefklimaat én behouden ruimte voor bedrijfsvoering. 21 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

7. Evenementen en activiteiten én ‘een oase van rust en ruimte’ met de doelen van natuurgebieden en Natura2000 8. Inzetten op een sterke en groeiende recreatiesector én het behouden en beschermen van belangrijke natuurwaarden waar het landschap centraal staat. 9. Strijdig gebruik op recreatieparken en illegale huisvesting én een tekort aan goede huisvesting voor verschillende doelgroepen. 10. Het behouden van een gezonde land- en tuinbouwsector én het inzetten van de landbouwtransitie met focus op natuurherstel. 11. Een groeiende gemeente met een groeiend aantal verplaatsingen én duurzame mobiliteitsoplossingen. Ruimtelijke oplossingen komen niet voort uit het bundelen van alle verschillende sectorale opgaven, maar juist door scherpe keuzes, door kansen te benutten om opgaven met elkaar te verbinden (meekoppelkansen) en door innovatieve combinaties te maken. De uitdaging is om altijd heldere keuzes te maken en hierbij integraal en gebiedsgericht te werk te gaan. De keuzes die we maken met deze omgevingsvisie zorgen ervoor dat we een richtinggevende visie neer kunnen zetten. Meervoudig ruimtegebruik om binnen onze beperkte ruimte meerdere ambities en opgaven te vervullen, kan hierbij een belangrijke oplossingsrichting zijn.

22 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

3. Gebiedsgerichte uitwerking 3.1 Inleiding Voor de omgevingsvisie is het nodig om te beschikken over een gedegen gebiedsindeling met gebiedsgerichte uitwerking. Hiervoor zijn meerdere redenen om te beschikken over een dergelijke gebiedsindeling met uitwerking: 1. Gebiedseigen opgaven en ambities kunnen zo goed in beeld kunnen worden gebracht. 2. Het bevordert gebiedsgericht werken. Het is straks nodig om per gebied ambitie te bepalen en kaders te stellen wat ook weer doorwerking krijgt in de planregels van het op te stellen omgevingsplan.

Duiding deelgebieden De deelgebieden van Voorne aan Zee zijn weergegeven op de kaart op de volgende pagina. De onderbouwing van de begrenzing van de acht deelgebieden is als volgt: 1. Vestingsteden: dit deelgebied omvat de vestingsteden Brielle en Hellevoetsluis, inclusief de vestingen en de woonwijken. De bestaande BSD-contour is aangehouden en hierbij zijn de nieuwe uitbreidingslocaties Buitenplaats in Brielle en Beaugaard in Hellevoetsluis meegenomen. 2. Kustdorpen: dit deelgebied omvat kustdorpen Rockanje en Oostvoorne. 3. Polderdorpen: dit deelgebied omvat polderdorpen Tinte, Vierpolders, Zwartewaal, Nieuwenhoorn en Oudenhoorn. 4. Haringvliet en Voordelta: dit deelgebied omvat het water van Haringvliet (zoet) en Voordelta (zout) met aanliggend het strand, de duinen en de zanderijen. Ook het Oostvoornse Meer is onderdeel van dit deelgebied. 5. Landschappelijke Noordrand: de groene landschappelijke buffer die de Europoort van Voorne aan Zee scheidt. Het Brielse Meer is onderdeel van dit deelgebied. 6. Polders: met oude en jonge zeekleipolders en veenpolders. Dit is het overwegend agrarische buitengebied van de gemeente. 7. Glastuinbouw: de locaties waar overwegend glastuinbouw is gesitueerd, bestaande uit de aangewezen glasconcentratiegebieden. 8. Bedrijventerreinen: overwegend de bedrijventerreinen Kickersbloem, Seggelant, Pinnepot, Moolhoek en ’t Woud.

24 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

We hebben op basis van het huidige karakter een indeling gemaakt in verschillende deelgebieden. De kaart met de deelgebieden vormt tevens de basis (de onderlegger) voor de omgevingsvisiekaart, omdat het uitgangspunt steeds is dat we het huidige karakter in de toekomst willen behouden en waar mogelijk versterken. Voor elk deelgebied is een koers geformuleerd, aan de hand waarvan we richting geven aan toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen, die passen bij het karakter van het deelgebied. De koersen voor de verschillende deelgebieden met de belangrijkste ontwikkelingen en opgaven voor de periode tot 2040 staan beschreven in de volgende paragrafen. In onze omgevingsvisie onderscheiden we acht deelgebieden. Deze indeling vindt plaats op basis van kwaliteit en functie. Het biedt mogelijkheden om gebiedsgerichte uitspraken te doen. De locaties of grenzen van een gebied zijn veelal ook een grens tussen kwaliteiten en functies. Het zijn de ruimtes die onder druk kunnen komen te staan. Ontwikkelingen vanuit een functie kunnen (negatieve) invloed hebben op de kwaliteit van het andere deelgebied. Bijvoorbeeld het uitbreiden van een bedrijfspand kan effect hebben op de kwaliteit of functie van het omliggende gebied. De woningbouwopgave kan ten koste gaan van open vergezichten of landschappelijke kwaliteiten.

Deze grensgebieden bevatten dan ook de ruimtes en locaties waar we zorgvuldig mee om moeten gaan. Over het algemeen streven we naar geleidelijke overgang, waarbij meervoudig ruimtegebruik het uitgangspunt is waarmee we kwaliteiten van gebieden kunnen behouden en waar mogelijk versterken. Bestaande landschappelijke waarden, water en bodem gelden als ordenende principes. In deze omgevingsvisie is op basis van kwaliteit, functies en beoogde activiteiten een eerste gebiedsindeling gemaakt die past bij het schaal- en detailniveau van een omgevingsvisie. Hierbij is goed gekeken naar de huidige bestemmingen en de omgevingsplanviewers van voormalige gemeenten Brielle en Westvoorne. Belangrijke opmerking is ook dat de gebiedsindeling geen visiekaart is. Met het maken van een gebiedsindeling is ook niet beoogd ander gebruik weg te bestemmen. De indeling is enkel een middel om verschillende typen gebieden inzichtelijk te maken. De begrenzing van de deelgebieden in de omgevingsvisie is nog niet in beton gegoten en kan mogelijk worden aangepast als een actualisatie of het omgevingsplan Voorne aan Zee dit vraagt.

Visie op de stads- en dorpsranden Een specifiek aandachtspunt is de stads- en dorpsranden (zie kaart deelgebieden). Het zijn randen grenzend aan de duinen, de polders, groenstructuren, water of de dijk. De bebouwingsranden langs het water en de polders zijn vanaf grote afstand zichtbaar. De bebouwingsranden langs de duinen en de groenstructuren hebben een meer introvert en gelaagd karakter. In de randen rondom de steden en dorpen komen vaak veel opgaven samen. Soms zijn de randen zacht en zorgen ze voor een geleidelijke overgang naar het landelijk gebied, maar in andere gevallen zijn de randen heel hard en duidelijk begrensd. Sommige randen zijn niet goed herkenbaar en onduidelijk. We willen deze randen op een aantal plekken meer benutten en meer kwaliteit te geven. Per rand bekennen we kleur en geven we aan welke ontwikkelingen en functies we toestaan en onder welke randvoorwaarden. 

De polderranden dragen in beginsel bij aan het karakter van dorp of kern en overgang naar het landelijk gebied en polderlandschap. Eventuele ontwikkelingen moeten bijdragen aan een kwaliteitsimpuls van het specifieke polderlandschap (oude- en jonge zeekleipolders of de veenpolders). Het bebouwde gebied van stad of dorp heeft een heldere rand ten opzichte van de open polder. Gestreefd wordt naar ‘zachte’ stads- en dorpsranden, door bebouwing aan de rand laag te houden en ontwikkelingen goed landschappelijk in te passen.

25 Omgevingsvisie Voorne aan Zee









  

Op enkele plekken, zoals bij Hellevoetsluis, ligt de bebouwing direct achter de dijk. De dijk vormt een heldere en strakke rand voor de bebouwing. Aan de oostkant van Rockanje ligt een scherpere grens die samenvalt met de ringdijk van de polder. We behouden de heldere scherpe grens die de dijk vormt voor de stadsrand. In Hellevoetsluis richten we de stadsranden (polderranden) flexibel in. Hier zijn mogelijkheden voor toekomstige stedelijke voorzieningen in combinatie met groen (denk aan een zorgboerderij in het groen). Dit zorgt voor een zachte groene overgang van stad naar het buitengebied. Waar mogelijk gebruiken we de randen kleinschalig voor waterberging of onze energieopgave (kleinschalig zon), mits heel goed landschappelijk ingepast. De stadsranden van Hellevoetsluis zijn geen verzamelranden voor onze energieopgave en wateropgave. In Brielle houden we de overgebleven ruimte om het Spui heen open en herkenbaar. De voormalige schootsvelden rond de vesting van Brielle mogen enkel gebruikt worden voor functies die respect hebben voor het open karakter en de openheid niet aantasten. We zetten ook in op het zoveel mogelijk openhouden van de schootsvelden rond de vesting van Hellevoetsluis, fort Noorddijk en fort Penserdijk. Bij Rockanje en Oostvoorne grenst de bebouwing aan het duinlandschap.

In het algemeen is sprake van geleidelijke overgangen en behoud van zachte gelaagde randen met een menging van landschappelijke elementen en bebouwing. In de duinrand van Rockanje (westelijk van de Duinzoom) en de duinrand bij Oostvoorne staan we geen nieuwe ontwikkelingen toe en willen we de kleinschaligheid van het landschap behouden. Voor de polderdorpen onderzoeken we per dorp de mogelijkheden voor een ‘straatje-erbij’ of zelfs een ‘buurtje-erbij’. Het is niet de bedoeling dat Nieuwenhoorn aan Hellevoetsluis vastgroeit. Deze openheid bewaken we. Waterfronten houden we open ten behoeve van het zicht op het water en beleving vanaf het water. De bebouwingsrand vormt een helder front naar het water en wordt dooraderd door een waterstelsel met open verbindingen naar het grote water. In Hellevoetsluis gaan we aan de slag met de beleefbaarheid van het Haringvliet met het project Zuidfront.

26 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

3.2 Vestingsteden

27 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

Identiteit Brielle en Hellevoetsluis en zijn de vestingsteden van Voorne aan Zee. De vestingsteden kennen een lange geschiedenis en zijn rijk aan cultuurhistorische elementen, monumenten en objecten. Beide vestingen zijn onderdeel van de Stelling van de Monden van de Maas en het Haringvliet en zijn ook beschermd stadsgezicht. Brielle Geuzenstad Brielle is de op een na grootste plaats binnen Voorne aan Zee. De stad is gelegen aan het Brielse Meer en verder opgebouwd in het Voornse polderlandschap. Brielle is een middeleeuwse stad die begin 18e eeuw omwald is. Het is zowel een prettige woonomgeving als een recreatieve, toeristische en cultuurhistorische vestingstad. Naast veel winkels en horeca, beschikt de vesting over een haven, die verbonden is met het Brielse Meer. Het beschermde stadsgezicht schept een eigentijds recreatiegebied met honderden monumenten. Brielle telt op één stad na (Harlingen) de meeste monumenten per inwoner van Nederland. Het meest bijzondere en in het oog springende gebied is de vesting. De vesting ligt als een 'eiland' in het landschap en is op enkele plaatsen verbonden met het omliggende gebied. De vesting is opgebouwd uit een door een vestingwal omsloten middeleeuwse binnenstad met daaraan gerelateerde gebouwen, schootsvelden, gracht, bastions, ravelijnen en het buitendijks gebied met havenbatterij.

Sinds 1713 is weinig aan de vesting veranderd, waardoor de verdedigingswerken tot de belangrijkste overgebleven vestingwerken van Nederland behoren. Brielle heeft met zijn negen bastions de meeste nog bestaande bastions van alle vestingsteden in Nederland. Andere beeldbepalende objecten en elementen zijn de Sint-Catharijnekerk (de Brielse dom), de markt met het oude stadhuis, het Arsenaal, Molen 't Vliegent Hert, Het Asyl voor Oude en Gebrekkige Zeelieden, bestaande uit veertien hofjeswoningen, de Sloepenloods, de Watertoren en het Merulaweeshuis.

Historisch Brielle

28 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

In de vesting van Brielle zijn talloze voorzieningen te vinden en de stad heeft populaire winkelstraten, zoals de Voorstraat, Nobelstraat, Turfkade en Vischstraat. Brielle is, naast het historisch centrum, opgebouwd uit verschillende naoorlogse uitbreidingswijken genaamd de Plantage en Ommeloop (Spuilaan en omgeving), Zuurland, Rugge, Meeuwenoord, Kleine Goote, Nieuwland en Nieuwland-Oost. In Zuurland is een winkelcentrum aanwezig waar verschillende voorzieningen te vinden zijn. Ook aan het Ruggeplein is een winkelcentrum gelegen in de wijk Rugge. Onder andere het sportcomplex Geuzenpark biedt ruimte aan verschillende voorzieningen om te sporten.

Naoorlogse uitbreidingswijken en belangrijke structuren van Brielle

Belangrijke entrees, lijnen en structuren voor Brielle zijn: 

Het Spui Een belangrijke groenblauwe landschappelijke drager die enkele van deze woonwijken doorkruist is het Spui.



De Groene Kruisweg - Schrijversdijk De Groene Kruisweg is een regionaal verbindende weg van oost naar west tussen de Maasvlakte en de Hartelbrug/Spijkenisse. De stad Brielle wordt vanaf de Groene Kruisweg ontsloten in alle richtingen.



G.J. van den Boogerdweg Belangrijke entreeweg naar Brielle die overloopt vanuit de Rijksstraatweg vanuit Hellevoetsluis en Nieuwenhoorn. De route is onderdeel van de liniedijk die de historische vesting van Brielle met de vesting van Hellevoetsluis verbindt.



De Rik De Rik is een entree vanuit Tinte, maar is wel ondergeschikt aan de andere genoemde wegen/lijnen. 29 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

Hellevoetsluis Hellevoetsluis is de grootste stad van onze gemeente. Kenmerkend zijn de rijke maritieme cultuurhistorie, de band met het Haringvliet en de vele recreatiemogelijkheden. De schitterende ligging aan het Haringvliet heeft een belangrijke rol gespeeld in het verloop van de geschiedenis voor Hellevoetsluis. De stad Hellevoetsluis ontwikkelde zich begin 17e eeuw van een vluchthaven naar een belangrijke marinehaven die omwald is. Hellevoetsluis is uniek omdat de vestingwerken geen stad maar een haven moesten beschermen en het is de enige versterkte haven van Nederland. Meer over de geschiedenis van Hellevoetsluis leest u hier en hier. De stad Hellevoetsluis is opgebouwd uit een historisch vesting en een aantal woonwijken met verschillende buurten. Hellevoet met de vesting De wijk Hellevoet bestaat uit de vesting en woonbuurten Dichters- en Schrijversbuurt, Glaciswijk, Groote Weergors en de Marinebuurt. De vesting van Hellevoetsluis is een rijksbeschermd stadsgezicht en heeft een aantal bijzondere historische gebouwen, schepen en musea. Enkele beeldbepalende monumenten en elementen zijn hier naast de vestingwerken het Droogdok Jan Blanken, Fort Haerlem, Molen de Hoop, de Watertoren, Vuurtoren en Kruittoren. Verder vormt de vesting het cultuurhistorische centrum.

Ook heeft de vesting de functie als bestuurlijk centrum met het gemeentehuis van Voorne aan Zee gelegen in de vesting.

Maritieme stad Hellevoetsluis

Nieuw-Helvoet Deze wijk bestaat uit de buurten Nieuw-Helvoet, Bloemen- en Plantenbuurt, Boomgaard, Dorp en Hoonaart, Kulck-Noord en Kulck-Zuid, Rijksstraatweg en omgeving en de Vogelbuurt. Nieuw-Helvoet is een 'dorp in de stad’ en is door de uitbreidingen van Hellevoetsluis aan de stad vastgegroeid. In deze oudere stadsdelen is veelal sprake van een menging van wonen, detailhandel, kantoren en kleinschalige bedrijvigheid. Dit is een contrast met de grootschalige uitbreidingswijken, die veel meer monofunctioneel van aard zijn. Het naast elkaar bestaan van verschillende 30 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

functies brengt een levendigheid met zich mee die bepalend is voor de sfeer en het karakter van deze wijken. Wel kan overlast ontstaan als gevolg van belangentegenstellingen tussen de verschillende functies. De Rijksstraatweg biedt onder andere ruimte aan winkels, kantoren en clusters aan voorzieningen. Centrumgebied De wijk bestaat uit de buurten Centrumgebied-Oost en Centrumgebied-West. In het centrumgebied ligt het winkelcentrum De Struytse Hoeck, dat onlangs een kwaliteitsslag heeft ondergaan. Het winkelcentrum vormt met haar stedelijke omgeving en haar stedelijk woonklimaat het economische hart van Hellevoetsluis waar veel boodschappen worden gedaan. Het centrumgebied heeft een aantal bijzondere herkenningspunten gekregen, met als voornaamste de Centerpoint-toren die het centrum markeert. Ook de overkluizing van het winkelcentrum De Struytse Hoeck over het Kanaal door Voorne is een opvallend element. Met deze overbouwing is de barrièrevorming van het kanaal teruggedrongen. Om meer levendigheid in de avonduren te creëren zijn woningen aan het gebied toegevoegd. De woonfunctie in het centrum is versterkt door de bouw van verschillende torenflats langs het Kanaal door Voorne met ‘waterappartementen’- complexen ondergeschikt aan de Centerpoint-toren. Ook op de kop van de Oostdijk zijn woningen toegevoegd aan het gebied.

De Struytse Hoeck

Hoogteaccenten in Hellevoetsluis, Waterlinze

In Hellevoetsluis wonen onze inwoners in verschillende woonwijken, zoals naooorlogse woonwijken De Struyten, De Kooistee en Den Bonsen Hoek. De Ravense Hoek is de jongste woonwijk van Hellevoetluis.

31 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

De groen en ruim opgezette Ravense Hoek

Havens Hellevoetsluis beschikt over een zestal havens met in totaal zo'n 2000 ligplaatsen en verschillende watersportverenigingen. Naast de moderne jachthavens is er de historische vestinghaven met musea, verdedigingswerken en gezellige restaurants, terrassen aan het water en uitgaansmogelijkheden. Hellevoetsluis kent de volgende havens: Koopvaardijhaven, Groote Dok, Heliushaven / Marina Cape Helius, Veerhaven / Tramhaven, Marina Hellevoetsluis en havens in het Kanaal door Voorne.

Algemene koers voor de vestingsteden De vestingsteden als grootste plaatsen van Voorne aan Zee zijn van wezenlijk belang voor de gemeente. De vestingsteden staan voor grote uitdagingen. Zo gaat het vooral om de vitaliteit van de steden, levendigheid, vergroening, energieopgaves, klimaatbestendigheid, beleefbaarheid en bereikbaarheid. We hebben graag dat de vestingsteden prettige steden blijven om te wonen, werken of te recreëren. Een groot deel van de opgaven beschreven in hoofdstuk 3 is op de vestingsteden van toepassing. In algemene zin richten we ons in de vestingsteden vooral op de volgende speerpunten:      

Vitale en sociale steden, buurten en wijken; Groene vestingsteden; Energieneutrale en klimaatbestendige vestingsteden; Culturele en beleefbare vestingsteden; Ondernemende vestingsteden met kansen voor recreatie en toerisme; Bereikbare vestingsteden met een hoge leefbaarheid.

Vitale en sociale steden, buurten en wijken De sfeer en leefbaarheid in de vestingsteden is van goede kwaliteit. Om dit te behouden dient echter geïnvesteerd te worden in het creëren en versterken van verblijfsplekken en ontmoetingsplekken die ook uitnodigen tot beweging. De winkelcentra en buurtcentra krijgen daarbij specifiek de aandacht en we streven op verschillende locaties naar een kwaliteitsimpuls. De openbare ruimte richten we in waar mogelijk voor ontmoeten. 32 Omgevingsvisie Voorne aan Zee

Voorzieningen zijn bereikbaar en sluiten aan op de behoeftes. De input van de brede samenleving is hierbij van belang en we hanteren waar mogelijk een wijkgerichte- of buurtaanpak. Het voorzieningenniveau van Brielle en Hellevoetsluis is op peil en houden we in stand bij een groeiend aantal inwoners, zowel kwantitatief als kwalitatief. Het gaat dan om voorzieningen in de brede zin (sport, zorg, detailhandel, onderwijs, welzijn en cultuur). Voorzieningen zijn zoveel mogelijk geclusterd op wijkniveau. We maken ontmoetingsclusters met onderwijs, opvang en gezondheid. We zetten in op sterke wijken. Net als in de dorpen werken we in de vestingsteden aan een lokale uitwerking van ons Gezond en Actief Leven Akkoord. De vestingsteden bieden verschillende typologieën en woonsferen, zoals wonen in historische context, wonen aan het water, wonen in dorpse sferen of stads wonen. Net als veel andere plekken in Nederland is een woningtekort in onze vestingsteden. Dit vraagt om vooruit denken en flexibel handelen. In de vestingsteden is vraag naar gedifferentieerde en vraaggerichte woningbouw met speciale aandacht voor gezinnen met kinderen, starters en senioren. We hanteren in de vestingsteden het Ontwikkelkader Wonen benoemd in H4.2 van deel B; Passend wonen voor iedereen in Voorne aan Zee. In de vestingsteden kan verder meer ruimte gecreëerd worden door woningen te splitsen.