(bijlage 18) buitenplaats Brielle Bijlage 13 bij toelichting
Tekst van het document
Buitenplaats Brielle Beeldkwaliteitsplan oktober 2022
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
1
Colofon
Opdrachtgever
Ontwerp BKP landschap
Ontwerp BKP architectuur
BPD Ontwikkeling BV Poortweg 2 Postbus 75 2612 PA Delft
BALJON landschapsarchitecten Cruquiusweg 10 1019 AT Amsterdam
Zeinstra Veerbeek Architecten ILSY-plantsoen 5 2497 GA Den Haag
020 625 88 35
070 347 8594
robert@baljon.nl www.baljon.nl
www.zeinstraveerbeek.nl
015 268 0808 Paul Opstal locatiemanager Roosdom Tijhuis Planontwikkeling Jutestraat 8 Postbus 252 7460 AG Rijssen 010 288 8333
Lodewijk Baljon partner / landschapsarchitect Robert van der Horst partner / senior projectleider Jana van Hummel stedenbouwkundig / landschapsontwerper
Walter Zeinstra architect / directeur Rinse Tjeerdsma architect
Wouter van Drie hoofd gebiedsontwikkeling Marco Wijntje ontwikkelingsmanager
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
2
Inhoudsopgave
1.
introductie beeldkwaliteitsplan
1.1 opgave 1.2 locatie 1.3 stedenbouwkundig plan als vertrekpunt
2.
4 5 6
4.
introductie beeldkwaliteit architectuur
4.1 4.2 4.3 4.4
inleiding beeldkwaliteit uitgangspunten architectuur Zuid-Hollandse eilanden
5.
beeldkwaliteit architectuur per woonmilieu
5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8
introductie woonmilieus dijk hoven erven eilanden dorpslint groene rand blauwe laan
6.
beeldkwaliteit architectuur algemeen
6.1 6.2 6.3 6.4 6.5
metselverbanden stedenbouwkundige accenten PV panelen inspiratie voor natuurinclusief bouwen facilitair
38 39 40 41
beeldkwaliteit landschap per deelgebied
2.1 2.2 2.3 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8
introductie deelgebieden verloop dorps - landelijk kreek - eilanden groene rand dijk dorpslint blauwe laan groene laan brink
3.
beeldkwaliteit landschap algemeen
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7
erfgrenzen rooilijnen hoeken parkeerhoven bomen klimaatadaptief natuurinclusief en biodiversiteit
9 10 12 14 16 18 20 22 24
26 28 29 30 32 33 35
Buitenplaats Brielle
43 45 47 49 51 53 54 55
57 58 59 60 61
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
3
1.
Introductie beeldkwaliteitsplein
1.1 opgave
Een uitbreiding van Brielle waar de landschappelijke context beleefbaar is; dat staat voorop. Daarom is voor Buitenplaats Brielle gezocht naar een beeldkwaliteit die zich voegt in de context van de Zuid-Hollandse eilanden: in een polder met kenmerkende randen en met een verloop dat de overgang van de historische stad naar het open landschap voelbaar maakt.
Het gaat daarbij om expressie van variatie en onderlinge samenhang. Dat is in stad of dorp vaak ontstaan onder invloed van de tijd en ligging in het landschap: de wisselwerking tussen plek en bebouwing, tussen landschap en occupatie. Het samenhangende karakter komt tot uiting in een eenvoudig palet van materialen en kleuren.
Deze dorpse dan wel landelijke sfeer, bepaald door de positie aan de rand van Brielle en de stedenbouwkundige structuur die op de landschappelijke omstandigheden is geënt, vormen de basis van de beeldkwaliteit. De hier volgende omschrijving van de beeldkwaliteit gaat in op het karakter van de openbare ruimte en heeft het doel aan te geven hoe de architectuur de stedenbouwkundige kenmerken van de woonomgeving kan versterken. Samen met de hoofdelementen uit de groenstructuur, de karakteristieke randen van de wijk en de specifieke materialisering van de profielen, moet de ontspannen rangschikking van de woningen het beoogde beeld oproepen. Daarbij luistert de uitstralingen van de architectuur nauw. Afstemming van vorm, materiaal en detaillering op de gewenste samenhang, afwisseling en sfeer zijn noodzakelijk om de wijk voor iedereen tot een prettige plek te maken.
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
4
1.
Introductie beeldkwaliteitsplan
1.2 locatie
Het plangebied voor het project Buitenplaats Brielle ligt ten zuiden van de historische stadskern van Brielle. Het plangebied ligt ingekapseld door karakteristieke landschapselementen: het Spui aan de westzijde, de Voorweg aan de zuidzijde, de Veckdijk aan de oostzijde en de Hossenbosdijk aan de noordzijde. De Hossenbosdijk fungeert als de hoofdontsluiting. De landschappelijke recreatieve zone langs het Spui en de historische lijnen in het landschap zijn leidend voor de landschappelijke uitgangspunten en de contouren van de woonvelden.
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
5
1.
Introductie beeldkwaliteitsplan
1.3 stedenbouwkundig plan als vertrekpunt De historische verkaveling, de schetsverkenningen en de gemeentelijke en provinciale randvoorwaarden vormen de basis van de stedenbouwkundige verkaveling. – Hoofdgroenstructuur als drager – Gebouwen als mozaïek in landschap – Spel van verspringende gebouwen in rustige openbare ruimte – Onderscheid in straten waar wel of geen autoverkeer doorheen rijdt
verbinding maken met de ecologische hoofdzone via de zuidkant van het plan.
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
6
1.
Introductie beeldkwaliteitsplan
overgang stedelijk - landelijk karakter
groene lobben t.b.v. creëren van afstand tot Voorweg
fijne korrel woningen
Delfts stoepje aan Hossenbossendijk (stedelijk karakter)
legenda verloop dorps karakter - landelijk karakter fijne korrel aan randen rijwoningen met ‘Delfts stoepje’
identiteit woningen Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
7
2. Beeldkwaliteit landschap per deelgebied
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
8
2.
Beeldkwaliteit landschap per deelgebied
2.1 introductie deelgebieden Buitenplaats Brielle is onder te verdelen in 7 verschillende karakteristieke elementen, waar landschap op verschillende wijze de drager vormt:
1. kreek
2. groene rand
3. dijk
4. dorpslint
5. blauwe laan
6. groene laan
1. kreek 2. groene rand 3. dijk 4. dorpslint 5. blauwe laan 6. groene laan 7. brink Elke zone heeft een eigen kenmerkende positie in het plan, met passende aansluiting op het omliggende landschap en de openbare of collectieve ruimten. Karakteristieke materialisatie van de buitenruimten en de architectuur versterken de verschillen in de zones. Ook zien we een verloop van dorps in het noordelijk deel naar landelijk in het zuidelijk deel. Dit uit zich in verschillen in profiel (vormgeving bestrating en beplanting) en architectuur.
7. brink
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
9
2.
Beeldkwaliteit landschap per deelgebied
2.2 verloop dorps landelijk Er is sprake van een verloop van een meer dorps karakter in het noorden naar een meer landelijk karakter in het zuiden van de wijk. Dit komt tot uiting in de straatprofielen, de bestrating, de erfgrenzen en de architectuur. De Hoven: In het dorpse deel wordt gerefereerd aan de binnenstad van Brielle. In de straatprofielen is duidelijker onderscheid tussen rijweg en trottoir. We vinden hier dorpse stoepjes, veranda’s, stenen paaltjes met kettingen en dorpse haagjes als overgang van privé naar openbaar.
DE HOVEN
De Erven In het landelijke deel wordt vaker gerefereerd aan het Zuid-Hollandse platteland. De rijbaan en het trottoir zijn hier op gelijk niveau en beiden gematerialiseerd in nuances van bruin/rode klinkers. We vinden hier erven, groene voortuinen en meer landelijke hagen.
DE ERVEN
In de hierna volgende voorbeelden per deelgebied is het verschil zichtbaar gemaakt in profielen en materialisatie.
DE EILANDEN
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
10
2.
Beeldkwaliteit landschap per deelgebied
Materialisatie De rijweg en molgoten zijn door de hele wijk consistent gematerialiseerd. De rijweg wordt uitgevoerd in dikformaat betonsteen, kleurvast en zonder vellingkant, kleur wijnrood/havanna genuanceerd, keperverband (Strackstone of gelijkwaardig).
consistent palet hele wijk
De molgoot wordt in dezelfde steen uitgevoerd, maar in een donkerder tint, kleur havanna/antraciet genuanceerd, stromenverband (Strackstone of gelijkwaardig). Het streven is om waterpasserende verharding toe te passen daar waar mogelijk. Ten behoeve van de klimaatadaptatie worden de parkeerplaatsen ‘rainproof’ uitgevoerd. De parkeerplaatsen liggen direct in aansluiting op de wegen en worden in waterpaserende verharding uitgevoerd. Zowel in het dorpse als het landelijke gedeelte worden de parkeervakken in grastegels tegels uitgevoerd. Deze tegels leveren extra brede voegen op, waardoor er ruimte is voor graslijnen tussen de tegels (G&W tegel, Groensteen, of gelijkwaardig). De grastegel is vergelijkbaar in het formaat als de tegel in de trottoirs van het dorpse deel. Deze trottoirs hebben grijsgele 20x20 tegels, kleur Lavaro urban 400’ of gelijkwaardig, diagonaal verband. In het landelijke gedeelte worden de worden de trottoirs uitgevoerd in dezelfde steen als de rijweg (dikformaat betonsteen, kleurvast en zonder vellingkant, kleur wijnrood/havanna genuanceerd, keperverband, Strackstone of gelijkwaardig), halfsteensverband. Daar waar het dorpse en het landelijke trottoir elkaar ontmoeten, is een aanvullend materiaal mogelijk. Bij het opstellen van het Inrichtingsplan wordt dit onderzocht.
De parkeerhoven hebben een waterpasserende rode betonklinkers (‘Ecodrain’ of gelijkwaardig), keper- en resp. elleboogverband.
rijweg:Strackstone dikformaat, wijnrood/havanna, keperverband (o.g.); molgoot: Strackstone dikformaat havanna/antraciet, stromenverband (o.g.)
parkeervak: G&W tegel, of Groensteen,
erf eilanden in kreekzone
parkeerhof: ‘Ecodrain’ rood, keper- en elleboogverband (o.g.)
referentie: ‘Ecodrain’ in Zwolle
trottoir landelijk
Hydro Lineo standaard grijs (o.g.)
referentie: Hydro Lineo in Krabbendijke
trottoir dorps
trottoir à niveau: Strackstone dikformaat, wijnrood/havanna, halfsteensverband (o.g.)
trottoir: Lavaro urban 400, 20x20, diagonaal (o.g.)
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
referentie: kleur Lavaro urban 400 in Berkel en Rodenrijs oktober 2022
11
2.
Beeldkwaliteit landschap per deelgebied
2.3 kreek - eilanden
Positie in de hoofdstructuur In de ecologische zone rond de kreek is op acht eilanden een bijzondere landschappelijke woonvorm opgenomen - samengestelde woonerven met specifiek architectuur refererend aan de clustering van uiteenlopende gebouwen op een boerenerf. Het eiland is t.o.v. het krekenlandschap een zichtbare verhoging in het landschap. Vanuit de straten in de wijk kijk je in twee gevallen langs lange lijnen tussen de eilanden door. De eilanden zijn geïntegreerd in de natuurrijke omgeving door het benutten van steile taluds en losjes geschoren hagen.
legenda groenstructuur met bloemrijk gras en heestergroepen oppervlaktewater met oeverbeplantingen plas-draszone met natuurvriendelijke oever erven met groene erfafscheidingen
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
12
2.
Beeldkwaliteit landschap per deelgebied
Overgang openbaar - privé De rand van het eiland bestaat uit een talud met een rustieke haag rondom. Door de natuurlijke uitstraling vormt de haag een relatie met het kreeklandschap. Om de ecologische waarde van het omringende landschap voort te zetten bestaat de haag uit verschillende soorten struiken.
bewoners ruimte voor een eigen plek aan de rand van het gemeenschappelijke erf. Dit zorgt voor een zachte overgang tussen privé en openbaar. De haag aan de buitenzijde van het eiland maakt onderdeel uit van het landschap en wordt beheerd door de gemeente.
Een laag hek vormt de grens tussen privé en openbaar terrein. Dit stelt de bewoners in staat de privé-zijde van de haag te behandelen zoals zij willen, terwijl het ruwe karakter van het buitenste gedeelte behouden blijft. De haag is tussen 1,20 en 1,50 meter hoog. Deze kan aan de bovenkant worden afgesneden om een open zicht naar het landschap te behouden. De buitenkant heeft een los geschoren karakter.
Crataegus + Acer + Ligustrum
groene bestrating Hydro Lineo
Het collectieve erf aan de binnenzijde van het eiland is verhard in een lijnenpatroon, met een afwisseling van dichte en open verharding. Daarmee ontstaat een informele balans tussen gras en harde bestrating. In de bestrating zorgen bomen voor kleur, schaduw en privacy.
kleurrijke en schaduwrijke bomen
balans tussen open en gesloten bestrating
Aan de erfzijde biedt een zone van 3 meter de
privé
Buitenplaats Brielle
bufferzone 3m vrij in te richten
collectief erf
privé
Beeldkwaliteitsplan
losse gemengde haag 1.25 - 1.50m hoog voor privacy én integratie landschap
privé-tuin
zachte rand met flauwe helling
ecologische kreekzone
oktober 2022
13
2.
Beeldkwaliteit landschap per deelgebied
2.3 groene rand
Positie in de hoofdstructuur De woningen die uitkijken over de kreek of het Spui hebben goed zicht op deze bijzondere landschapselementen.
legenda groenstructuur met bloemrijk gras en heestergroepen oppervlaktewater met oeverbeplantingen plas-draszone met natuurvriendelijke oever eilanden met groene erfafscheidingen
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
14
2.
Beeldkwaliteit landschap per deelgebied
Overgang openbaar - privé De vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen aan de spui en kreek hebben prettig georiënteerde voortuinen. En ze hebben zicht op het landschap. Parkeren kan op eigen terrein tussen de woningen in, waardoor langs de straat alleen parkeerplaatsen voor bezoekers nodig zijn. De tuinen zijn door een lage en brede haag afgescheiden. De haag is 1.2 meter breed, zodat meerdere soorten gemengd kunnen worden geplant en ecologische kwaliteiten kunnen ontstaan (egelroute, dekking vogels).
Crataegus + Acer + Ligustrum
landschappelijke zone loopt door tot rijbaan
rijbaan, parkeervak en trottoir à niveau
De landschappen van de kreek en het Spui lopen door tot aan de weg. De parkeervakken liggen aan het trottoir en bestaan uit gebakken klinkers afgewisseld met ‘greenbricks’ ten behoeve van afwatering en groen straatbeeld.
profiel 1 (De Hoven)
openbare weg
kreekzone grastegels
grastegels op parkeerplekken voor afwatering en groen straatbeeld
privé-tuin brede, lage gemengde haag voor privacy én uitzicht op landschap
2
1
profiel 2 (De Erven) spuilandschap
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
rijbaan openbare weg
oktober 2022
groen en trottoir parkeren
privé-tuin
15
2.
Beeldkwaliteit landschap per deelgebied
2.4 dijk
Positie in de hoofdstructuur De Hossenbosdijk is de toegangsweg tot de historische stad. Hier aan is de nieuwe wijk op twee punten ontsloten. De woningen aan de dijk vormen de stevige noordrand.
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
16
2.
Beeldkwaliteit landschap per deelgebied geveltuintje
Overgang openbaar - privé De woningen aan de dijk hebben aan de voorzijde een privé-stoepje van 1.2 meter diep. Dat komt overeen met de straten in de binnenstad van Brielle. Het stoepje is de interactiezone en onderscheidt zich van het trottoir met een grote grijze tegel (met natuursteen uiterlijk). Langs de gevel zorgt een strook grind voor ruimte voor waterinfiltratie, of om te vormen in een geveltuin (klimaatadaptatie), in te richten door de bewoner. Het stoepje is door bewoners vrij in te richten met meubilair en potten. Op deze manier ontstaat een persoonlijk karakter. Aan de portieken (gespiegelde woningen!) bieden plantenbakken een prettige accentuering van de entrees en zorgen voor een continue beeldkwaliteit langs de dijk.
grindstrook
20 cm breed grind geveltuintje
referentie Brielles stoepje
smal stoepje 1.2m met grote tegels en plantenbakken bij de entree
diepe achtertuin met berging
Doordat de voortuin is geminimaliseerd, is er extra ruimte voor de goed op de zon gelegen achtertuinen.
privé-tuin
Buitenplaats Brielle
privéstoepje
Beeldkwaliteitsplan
openbare weg
openbare dijk
oktober 2022
17
2.
Beeldkwaliteit landschap per deelgebied
2.5 dorpslint
Positie in de hoofdstructuur Een centrale ontsluitingslus loopt vanaf de Hossenbosweg als een dorpslint door de wijk heen. De woningen aan het dorpslint hebben een gezicht naar de straat, waar meer beweging plaatsvindt dan in andere deelgebieden. Een fijne, groene overgang van privé naar openbaar maakt hier contact tussen de bewoner en de voorbijganger mogelijk.
legenda primair autoverkeer
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
18
2.
Beeldkwaliteit landschap per deelgebied
Overgang openbaar - privé De woningen aan het dorpslint (de appartementen uitgezonderd) hebben voortuinen van 3.5 tot 6 meter diep. Lage, brede hagen omkaderen de tuinen en scheiden deze van het openbare trottoir. Dit zorgt voor een zachte overgang naar de straat. In het dorpse deel is dit een hulsthaag en in het landelijke deel een beukenhaag.
Lavaro urban, 20x20, diagonaal (o.g.)
grastegel
Ilex x meserveae ‘Blue Prince’
dorps troittoir met troittoirband
klinkers afgewisseld met ‘greenbricks’
lage, dorpse haag voor connectie met én afstand tot openbare weg
Aan het dorpslint wordt ook geparkeerd. De parkeervakken bestaan G&W grastegel ten behoeve van afwatering en een groen straatbeeld.
profiel 1 (De privé-tuin
Strackstone dikformaat, wijnrood/havanna, halfsteensverband (o.g.)
openbare weg
privé-tuin
Fagus sylvatica
landelijk voetpad lage, landelijke haag voor connectie met én afstand tot openbare weg
voortuinen 3-6m met zicht op de parkstrook
1
2
profiel 2 (De Erven) privé-tuin Buitenplaats Brielle
parkstrook Beeldkwaliteitsplan
openbare weg
privé-tuin oktober 2022
19
2.
Beeldkwaliteit landschap per deelgebied
2.6 blauwe laan
Positie in de hoofdstructuur De blauwe lanen vormen een visuele en ecologische verbinding die tot in het hart van de wijk loopt. Het regenwater dat in de wijk valt wordt naar de blauwe laan geleid, aldaar gezuiverd in helofytenfilters en belandt vervolgens in de ecologische kreekzone. Woningen aan de blauwe laan liggen aan een dynamisch landschap; soms natter en soms droger.
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
20
2.
Beeldkwaliteit landschap per deelgebied
Fagus sylvatica
Overgang openbaar - privé Vanaf de gevel loopt het landschap langzaam af naar het midden van de straat, als in een kleine vallei. Het diepste punt fungeert als wadi - bij regenval wordt hier voor korte tijd water zichtbaar gebufferd. In droge periodes is het aantrekkelijk groen.
referentie contact met water helofytenfilter
lage, landelijke haag haaks op de gevel
De woningen aan de noordzijde van de autovrije blauwe laan hebben een veranda of pergola aan de zonnige voorgevel. Bewoners hebben vrij zicht op de parkstrook. De woningen aan de zuidzijde, die minder zon op de voorgevel krijgen, hebben een voortuin van circa 3 meter diep. De woningen worden ontsloten via een smal voetpad. Hierdoor ontstaat een goede maat in het midden van de straat voor een parkachtige ruimte met speel- en ontmoetingsplekken.
speel- en ontmoetingsplekken in het groen
Lavaro urban, 20x20, diagonaal (o.g.)
referentie veranda aan parkstrook
dorps voetpad
veranda of pergola van max. 1.5m diep met vrij zicht op de parkstrook
wadi afhankelijk van regen droog of nat
profiel 1 privé-tuin
De woningen aan de blauwe laan met autostraat hebben een voortuin. De hagen zijn een voortzetting van het dorpslint.
privéveranda
openbare parkstrook
Strackstone dikformaat, wijnrood/havanna, halfsteensverband (o.g.)
landelijk voetpad
grastegel
Taxus baccata
parkeren in grastegels t.b.v. rainproof
lage, landelijke haag voor connectie met én afstand tot openbare weg
voortuinen met vrij zicht op de parkstrook
1 2
profiel 2 privé-tuin Buitenplaats Brielle
parkstrook Beeldkwaliteitsplan
openbare weg
privé-tuin oktober 2022
21
2.
Beeldkwaliteit landschap per deelgebied
2.7 groene laan
Positie in de hoofdstructuur Een groot deel van de woningen staat aan een groene, autovrije laan. De groene lanen hebben voldoende maat om als landschappelijke parkstrook te voelen. Ze bestaan uit bloemrijk gras met solitaire struiken (of meerstammige bomen) en bomen; alsof de landelijke vegetatie van de ecologische kreekzone de wijk binnenkomt en tussen de gebouwen doorstroomt. Lange zichtlijnen zorgen voor een visuele relatie tussen de lanen en de groene omgeving van de kreekzone in het zuiden, de Veckdijk in het oosten en het Spui in het westen. De doorzichten vanuit de woonomgeving naar het buitengebied verlenen de groene lanen extra kwaliteit. In de uitwerking moet het verschil tussen de relatie met het Spui of met de kreekzone worden versterkt.
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
22
2.
Beeldkwaliteit landschap per deelgebied
Overgang openbaar - privé De woningen aan de zuidzijde in de groene lanen hebben een voortuin van circa 3 meter diep. De woningen aan de noordzijde van de groene lanen hebben een veranda of pergola aan de bezonde voorgevel. Ze worden ontsloten via een smal voetpad. Hierdoor ontstaat een mooie maat in het midden van de straat voor een groene, parkachtige ruimte met speel- en verblijfplekken.
Ligustrum vulgare ‘Lodense’
referentie paal met ketting
lage, dorpse haag haaks op de gevel met open zicht naar groen
stenen paal met ketting
referentie speelplekken in reliëfrijk groene straat
Lavaro urban, 20x20, diagonaal (o.g.)
referentie veranda aan parkstrook
speel- en ontmoetingsplekken in bloemrijk groen, met speels reliëf
dorps voetpad
veranda of pergola van max. 1.5m diep met vrij zicht op de parkstrook
Er is een sterke relatie tussen de woningen en het groen voor de deur. Het openbare groen fungeert hier als gemeenschappelijke ruimte met een wat besloten sfeer. De scheiding tussen privé en openbaar is vrij open. Voortuinen van de dorpse blokken hebben stenen paal met ketting als scheiding tussen privé en openbaar (refererend aan de Brielse binnenstad). In de landelijke delen is geen afscheiding, anders de hagen haaks op de gevel. Op deze manier wordt de verbinding tussen tuin en groene ruimte versterkt. privé-tuin
Buitenplaats Brielle
privéveranda
parkstrook (breedte variabel)
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
23
2.
Beeldkwaliteit landschap per deelgebied
2.8 brink
Positie in de hoofdstructuur Op drie plekken in de wijk zijn groene brinken te vinden als echte ontmoetingsplekken. Hier is ruimte voor verbijzonderingen van de openbare ruimte en in de architectuur. Elke brink heeft een eigen karakter.
3
Overgang openbaar - privé Brink 1 ligt in het meer landelijke deel van de wijk en heeft daarom zoveel mogelijk een natuurlijke uitstraling. Dit wordt versterkt door begeleiding met heestergroepen vanuit de groene lanen richting de brink. Op de hoek is een verblijfplek in de zon. Het appartementengebouw is omzoomd met een groene blokhaag, als buffer tussen de openbare brink en de appartementen op de begane grond.
2
1
Brink 2 ligt op het kruispunt van blauwe laan en dorpslint. Hier wordt de relatie met de wadi vergroot door watergerelateerde speelelementen en verblijfplekken langs de wadi. Het appartementengebouw is omlijst door een veranda. Brink 3 wordt doorsneden door het dorpslint en ligt in het meer dorpse deel. Het groen kent een parksfeer met verblijfplekken. In het groen zijn speelplekken of actieve ontmoetingsplekken voor bewoners van alle leeftijden (bijvoorbeeld jeu de boulesbaan) te vinden. De omliggende woningen zijn met hagen, klimopschermen of paaltjes met kettingen gescheiden van de openbare brink, afhankelijk van de positionering in een dorpse of landelijk blok.
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
24
3. Beeldkwaliteit landschap algemeen
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
25
3.
Beeldkwaliteit landschap algemeen
3.1 erfgrenzen
De oplossing langs de erfgrens wisselt met het karakter van de openbare ruimte. De erfafscheiding versterkt de landschappelijke kwaliteit van de openbare ruimte als de mate van landelijkheid of dorpsheid. Zo hebben woningen in de dorpse groene lanen haakse hagen en paal met ketting, en die in de landelijke lanen alleen hagen. Veranda’s of pergola’s komen enkel voor in het dorpse deel. Het stoepje aan de dijk refeert aan de binnenstad van Brielle en de gemengde hagen op de taulds rond de eilanden en langs de groene rand zorgen voor een goede landschappelijke inpassing. Hagen aan de straatzijde zijn zoveel mogelijk laag, maximaal 1.5 meter, voor een open relatie met de straat. Langs achtertuinen ( soms ook langs de zijtuinen), waar meer privacy is gewenst, vormen hogere hekken (2 meter) met klimop de erfafscheiding.
legenda losse gemengde haag lage haag hekwerk klimop stoepje met plantenbak bij entree veranda of pergola stoepje eilanderf stenen paaltjes met ketting en haakse lage haag
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
26
3.
Beeldkwaliteit landschap algemeen
palet dorps
Ilex x meserveae
Ligustrum vulgare
palet landelijk
Fagus sylvatica
Taxus baccata
losse haag kreek en groene rand
hekwerk klimop
Crataegus monogyna + Acer campestre + Ligustrum vulgare
Hedera helix
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
27
3.
Beeldkwaliteit landschap algemeen
3.2 rooilijnen
De speelse ruimtelijke kwaliteit die het mozaïek van scherven oplevert wordt versterkt door een variatie aan rooilijnen. Verspringende roolijnen en tuindieptes dragen bij aan de informele dorpse en landelijke sfeer in de wijk. Daar waar tuinen verspringen van diepte dient dat op evenwichtige manier te gebeuren. Er is sprake van een samenspel tussen de rooilijnen en het aangrenzende landschap. Voortuinen langs het dorpslint zijn dieper voor een prettige relatie met de straat. Voortuinen aan de groene rand hebben een diepte waarbij goed van de groene kwaliteit van de omgeving gebruik gemaakt wordt. Voortuinen en veranda’s aan de blauwe en groene lanen zijn juist minder diep, omdat de lanen een mooi verlengstuk vormen van de private buitenruimten.
legenda 1.20 m (stoepje) 1.50 - 3 m (bufferzone, indicatief) 1.50 m (veranda) 3 m (tuin, indicatief) 3.50 - 4.50 m (tuin, indicatief)
verkaveling indicatief
5 m (tuin, indicatief)
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
28
3.
Beeldkwaliteit landschap algemeen
3.3 hoeken
illustratie van hoekwoningen met een lage haag op de hoek en een klimopscherm aan de achterzijde
Open hoeken komen overal in de wijk voor. Hierdoor hebben hoekwoningen een gezicht naar twee verschillende zijden. Om blinde gevels of hoge wanden als erfgrenzen te voorkomen, dienen de erfafscheidingen op de hoeken laag te blijven en gevels aan de hoeken zich te openen richting de straat, middels voordeuren, erkers of andere benoemde middelen (zie beeldkwaliteit architectuur). Hoge schermen met klimop langs achtertuinen lopen tot aan de hoek, de erfgrens bestaat hier enkel uit een lage haag om lucht te creëren vanuit visueel oogpunt. Dit levert groene, overzichtelijke, veilige en speelse ruimten op, die bovendien aantrekkelijk zijn vanuit klimaatvriendelijk perspectief. Indien garages grenzen direct aan het openbaar gebied en worden ten minste omlijst door een hoog klimopscherm of een hoge haag.
legenda hoek naar straat
verkaveling indicatief
hoek naar entree parkeerhof
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
29
3.
Beeldkwaliteit landschap algemeen
3.4 parkeerhoven
Positie in de hoofdstructuur Het grootste gedeelte van het parkeren vindt plaats in de parkeerhoven van de woonblokken. Vanaf de ontsluitingslus rijdt de bewoner het parkeerhof in. Doordat zo het parkeren in de straten is beperkt, ontstaat een woonomgeving met een openbare ruimte met aanzienlijke landschappelijke kwaliteit.
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
30
3.
Beeldkwaliteit landschap algemeen
Overgang openbaar - privé De groene erfafscheidingen tussen de parkeerhoven en de achtertuinen ondersteunen het groene karakter van de wijk. Ze bieden beschutting, privacy en dragen bij aan het groene beeld en spelen een rol in de ecologie van de woonomgeving. Aanvullend staan enkele bomen in blokhagen tussen de parkeervakken, ook prettig als groen decor gezien vanuit de tuinen.
referentie begeleiding klimopscherm langs berging en achterpad
referentie bomen in blokhagen tussen parkeerplaatsen
referentie begeleiding pad door hoog klimopscherm en lage haag
groen decor van hagen en bomen
aantrekkelijke groene begeleiding pad naar hof
Op de erfgrens is een hoog klimopscherm voorzien, dat ook doorloopt langs de bergingen, zodat het parkeerhof groen is ingekaderd. Waar er tussen parkeren en de kavels een achterpad loopt, staat een lage haag tussen auto en pad van 1,20 meter hoog. De entree van het parkeerhof wordt aan weerszijden gemarkeerd met zowel een hoog klimopscherm (op de privé-kavel) als een lage haag (op openbaar terrein). Het type haag is afhankelijk van de positie in het dorpse of het landelijke deel van de wijk.
groene omkadering t.b.v. privacy en groen beeld
waterpasserende verharding
privé-tuin
Buitenplaats Brielle
openbaar parkeerhof
Beeldkwaliteitsplan
privé-tuin
oktober 2022
31
3.
Beeldkwaliteit landschap algemeen
3.5 bomen
Alle beplantingen, en zo ook de bomen, in de wijk zijn afgestemd op het karakter van het landschap. Daarmee wordt aansluiting op de omgeving gezocht en bijdrage bij aan het scheppen van verschillende sferen. De ecologisch relevante kreekzone heeft een open en water gerelateerd karakter. In deze kreekzone die veelal open van structuur is worden t.b.v. flora en fauna struwelen toegepast. Dit gebied wordt ecologisch beheerd. In de wijk maken we onderscheid tussen laanbomen (geschikt voor straten en lanen met boomspiegels tussen verharding) en parkbomen (meer variatie in maat, vorm en vrucht). In het Inrichtingsplan worden soorten en standplaatsvoorzieningen nader beschreven.
bomen in ecologische hoofdzone
parkbomen (laagvertakt, enkelstammig of meerstammig)
laanbomen
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
32
3.
Beeldkwaliteit landschap algemeen
3.6 klimaatadaptief
Maatregelen voor klimaatadaptatie hebben een nadrukkelijke invloed op de beeldkwaliteit in de wijk. Vanwege lopend onderzoek naar waterhuishouding zijn nog geen uitspraken te doen over de precieze invulling van watergerelateerde aspecten. We doen in dit hoofdstuk uitspraken over de kwaliteiten die voorzieningen in de woonomgeving moeten brengen. Een koele wijk Het ontwerp voor Buitenplaats Brielle is zo opgezet dat hittestress wordt voorkomen. De ontsluitingsstructuur is gericht op het beperken van de verhardingen. De rijweg en de trottoirs zijn efficiënt smal gehouden. De wijk is, zo groen mogelijk. Veel woningen liggen aan rijkelijk met bomen beplante groene wiggen met alleen voetpaden als verharding. De wijk kent doorgaande oost-west georiënteerde groene ruimten: de ecologische zone, die bovendien een brede watergang bevat, en de groene wiggen. Op de heetste momenten in de zomer kan de, dan dominante, oostenwind door deze groenstructuur waaien en voor verkoeling zorgen. Het grote aantal bomen in de wijk biedt schaduw op paden, straten en gevels.
legenda woningen verharding waterpasserende verharding open groene verharding tuin groen wadi water rijweg of woonpad
verkaveling indicatief
voetpad
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
33
3.
Beeldkwaliteit landschap algemeen
Regenwater vertragen, bergen en afvoeren In Buitenplaats Brielle gaan we duurzaam om met hemelwater. Het hemelwater van daken en verhardingen wordt zo lang mogelijk in de wijk gehouden en wordt benut om de ecologische zone te voeden. Doordat de wijk zo groen mogelijk is en zo min mogelijk is verhard, is de afstroming verkleind. Het hemelwater dat op verhardingen valt, wordt via de groene wiggen naar de groen-blauwe zone in de wijk geleid. Na zuivering kan het overstorten naar de ecologische zone. In droge tijden is het ook mogelijk om vanuit het Spui water in de ecologische zone te laten en natuurschade door verdroging te voorkomen en doorstroming in de watergangen te verbeteren.
open verharding kreek
Uitgangspunt is het zichtbaar en voelbaar maken van de route van het water in het landschap. Dat wordt bereikt door water zoveel mogelijk bovengronds te laten bewegen. In welke mate dat mogelijk is, zal blijken uit het waterhuishoudkundige onderzoek.
groenblauwe straten wadi
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
34
3.
Beeldkwaliteit landschap algemeen
3.7 natuurinclusief en biodiversiteit Flora Het karakter van de beplanting in de ecologische zone heeft ook invloed op de keuze van beplantingen in de wijk zelf. Het loont te investeren in goede standplaatsen, waarbij voldoende ondergrondse voorzieningen voor een optimale groeiplaats essentieel zijn. Daarnaast is het van belang rekening te houden met diversiteit, klimaatbestendigheid, hittestress en geschiktheid voor het landschapstype. De voorkeur gaat uit naar duurzaam gekweekte bomen. Een indicatie van plantensoorten voor goede ecologische zone zijn els, es, fladderiep, zomereik, veldesdoorn, meidoorn, (knot)wilg, vlier en dergelijke.
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
35
3.
Beeldkwaliteit landschap algemeen
Fauna Er zijn diverse soorten in het gebied aanwezig, die goed in de nieuwe buurt kunnen worden ingepast. Met name vogels die aan het water zijn gerelateerd, nu het Spui, in de toekomst ook de kreek, is het gebied interessant. Denk daarbij aan diverse eendensoorten, zwaluwsoorten, en soorten die zich ophouden in rietkragen. Vleermuizen, insecten en amfibiën zijn soorten die ook bij de kreekzone horen. De verbinding met het open landschap biedt voor de ecolgische kwaliteit bijzondere mogelijkheden. Het is een natuurlijke rijkdom die goed is te ervaren. Juist de beleving van de natuur draagt bij aan een duurzame ontwikkeling. Maatregelen om een aantrekkelijk leefgebied voor plant en dier te scheppen lopen uiteen van woningniveau tot inrichting buitenruimte zoals insectenhotels en vleermuiskasten. Brede (gemengde) hagen zorgen voor een microecologische structuur in de wijk. Zo is liguster heel aantrekkelijk voor de huismus en trekt klimop insecten en daarmee zangvogels aan. Zo kan de wijk zelf ook een interessante leefplek voor fauna worden.
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
36
4. Introductie beeldkwaliteit architectuur
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
37
4.
Introductie beeldkwaliteitsplan architectuur
4.1 inleiding
Het beeldkwaliteitsplan voor het Buitenplaats Brielle is de uitwerking van het stedenbouwkundig plan naar beeldkwaliteitscriteria voor woningbouw, infra en erfafscheidingen. Het document is een samenwerking tussen de gemeente en ontwikkelaars. Deze samenwerking onderschrijft het gezamenlijk belang van groene, natuurinclusieve en ruimtelijke kwaliteit in deze uitbreidingswijk in de gemeente Brielle. Het beeldkwaliteitsplan geeft sturing aan de architectonische, stedenbouwkundige en landschappelijke uitwerking van de woningbouwontwikkeling. Het doel van dit document is om de ruimtelijke samenhang van het gebied te handhaven. Het biedt daarbinnen vrijheid in oplossingsrichtingen om de plannen uit te werken met oog voor kwaliteit en een juiste balans tussen ambities en haalbaarheid. Het document is een toetsingskader voor in te dienen plannen. Het document heeft als doel om ontwikkelaars, architecten en bewoners te inspireren om gezamenlijk vorm te geven aan het eigen karakter van Buitenplaats Brielle.
A
D
Aan deze tekening kunnen geen rechten worden ontleend. Alle rechten voorbehouden. Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
38
4.
Introductie beeldkwaliteitsplan architectuur
4.2 beeldkwaliteit
Buitenplaats Brielle is de ontwikkeling van een nieuw woonmilieu binnen de gemeentegrenzen van Brielle. Op basis van lijnen in het landschap van historische waterwegen en akkers is een nieuwe woonwijk vormgegeven. De stedenbouwkundige en landschappelijke basis wordt gevormd door een groen-blauw assenstelsel waaromheen de bouwvlakken zijn georganiseerd. In de groene ruimte worden drie dorpse pleinen gevormd waar ruimte is voor spelen en ontmoeten. Daarnaast is er een beek die door de groene ruimte van de buurtschap stroomt. De architectuur van Buitenplaats Brielle is geïnspireerd op de bebouwingskenmerken van de Zuid-Hollandse eilanden. Kleuren, materialen en architectonische elementen van de omliggende dorpen en steden zijn herkenbaar toegepast in de nieuwe bebouwing. De architectuurstijl verloopt van dorps aan de noordkant, landelijk in het midden en ruraal bij de ecologische hoofdstructuur.
In het stedenbouwkundig plan onderscheiden we vier woonmilieus of sferen die we hierna ‘de Dijk’, ‘de Hoven’, ‘de Erven’ en ‘de Eilanden’ zullen noemen. Naast deze vier woonmilieus zijn er drie bijzondere randen en stroken in het plan te onderscheiden. Deze landschappelijke dragers zijn door hun verbindende kwaliteit en woonsfeer overstijgende beeldbepalende situering als apart te benoemen deelgebieden bestempeld. Hierin onderscheiden we ‘de Groene Rand’, ‘het Dorpslint’ en ‘de Blauwe Laan’. Tot slot zijn er in het plangebied nog enkele bijzondere plekken zoals pleinen, hoekverdraaiingen en blok-beëindigingen die extra aandacht verdienen. In dit document staan referentiebeelden, foto’s van voorbeelden die de bedoeling van de tekst ondersteunen. Maar vaak geven de referenties slechts een aspect van de beeldkwaliteit weer. In alle gevallen gaat de tekst boven deze referenties. Ze laten de onderlinge verschillen en de herkenbaarheid van de verschillende woonsferen zien, hoe compact of hoe ruim het is, wat voor gevelopbouw er is bedoeld en hoe materialen kunnen worden toegepast.
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
39
4.
Introductie beeldkwaliteitsplan architectuur
4.3 uitgangspunten
Stedenbouwkundige Uitgangspunten Buitenplaats Brielle • Er zijn vier woonmilieus aanwezig: ‘de Dijk’, ‘de Hoven’, ‘de Erven’ en ‘de Eilanden’. • Naast deze woonmilieus zijn er drie accentgebieden: ‘de Groene Rand’, ‘het Dorpslint’ en ‘de Blauwe Laan’. Voor deze gebieden zijn specifieke toevoegingen gericht op hun locatie in het gebied wenselijk. Deze accenten benadrukken de bijzondere eigenschappen van hun plek in het projectgebied. • Dorpse schaal en korrel • Grote variatie aan woningtypes en lengte van blokken in het gebied • Van noord naar zuid wordt er een overgang van een dorpse sfeer naar een landelijke sfeer zichtbaar in de architectuur. • De zijgevels (kopgevels) dienen een gezicht te krijgen naar de openbare ruimte (bijvoorbeeld een raam, erker, uitbouw, groene gevel met tuidraden of entree). • Bebouwingsrichting langs de randen zorgt voor een open structuur vanuit de omgeving. • De randen vormen gezamenlijk een silhouet van kappen naar de omliggende gebieden/wijken. • Er zijn in ‘de Hoven’ en ‘de Erven geen achterkanten naar de openbare ruimte gesitueerd. • Gewenste samenhang binnen de architectuur wordt gevormd door samenhang in architectonische vormentaal, materiaal- en kleurgebruik en kapvorm. Binnen de gewenste samenhang is ook variatie en individualiteit gewenst, dit komt tot uiting in de verschillende woonmilieus.
Materiaalgebruik gevel • Gevels in baksteen vormen de basis voor materialisatie van de woningen. • Uitzonderingen in de vorm van gekeimde of in het werk gecementeerde gevels en houten gevels zijn op kleine schaal mogelijk als accenten aan de hof, hoeken of straat. Dit is verder uitgewerkt in de woonmilieus. • Toevoegen van andere materialen (zoals hout, stuc, e.d.) in de gevel is denkbaar als verrijking van de architectuur en voor het creëren van accenten. • Het baksteen kleurpalet varieert van rood-bruin naar lichtere tinten zoals beige, okergeel, en oranjerood. • Voorkeur hebben stenen met (lichte) nuancering zodat ieder deelgebied één van de kleuren in de steen van de naastgelegen woningen kan overnemen. Dit zorgt voor een gevarieerd en evenwichtig palet aan kleuren. • De erfscheiding naar het openbaar gebied wordt vormgegeven met hagen en hekwerken met hedera. • Nadrukkelijk geen platvolle voegen toepassen (met uitzondering van gekeimde gevels) en de kleurkeuze van de voeg afstemmen op de steenkeuze. • Er worden kwalitatief hoogwaardige, duurzame materialen toegepast die esthetisch verouderen en hun kwaliteit niet verliezen tijdens de levensduur van de bebouwing of zelfs aan esthetische kwaliteit winnen.
Kappen • Om de dorpse sfeer te versterken worden hoofdzakelijk kappen toegepast. • Kaprichting volgt overwegend de straatrichting. • De rijwoningen krijgen hoofdzakelijk een zadeldak. Incidenteel kan een doorgeschoten kap of verlaagde goot een accentbeëindiging van een rij vormen. De vrijstaande woningen en tweeonder-één kap woningen kunnen samengestelde kapvormen krijgen. • Uitzonderingen (platte daken) zijn heel incidenteel denkbaar; meer als verbijzondering van een structuur/erf of bijzondere doelgroep (bijv. appartementengebouwen). Deze worden bij voorkeur uitgevoerd met een mos-sedum dak. • Kleur en materiaal van de kappen zijn per deelgebied voorgeschreven. Als afwerking is dof, gepatineerd of geëngobeerd mogelijk. Incidenteel is het mogelijk om een bouwblok een (genuanceerde) oranje dakpan toe te passen, bij voorkeur op locaties waar de pv panelen niet vanaf de straatzijde zichtbaar zijn. • De zonnepanelen dienen zorgvuldig gepositioneerd te worden op de dakvlakken; vooral bij woningen met kappen kan een integrale en vroegtijdige benadering goede resultaten opleveren. • Eventuele dakkapellen worden ontworpen in relatie tot de architectuur. Ditzelfde geldt voor erkers, serres en bloemkozijnen.
Architectuur De architectuur van Buitenplaats Brielle is een eigentijdse inwretatie van de vormentaal en architectuur van de Zuid-Hollandse eilanden. Deze worden aangevuld met aandacht voor hedendaagse thema’s als duurzaamheid, het gebruik van materialen met een natuurlijke oorsprong en natuur-inclusiviteit. De vormentaal van de woningen draagt bij aan de herkenbaarheid van Buitenplaats Brielle voor bezoekers en bewoners. De woningen nodigen uit om in de openbare ruimte te verblijven en dragen bij aan de oriëntatie in de wijk door slim gebruik van kapverdraaiingen, verticale of horizontale geleding in de gevel en accenten in de architectuur in en om bijvoorbeeld raam- en entreepartijen.
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
Gevels zijn voorzien van hoogwaardige metselwerkdetails die de individualiteit van de bouwblokken versterken. Karakteristieke ZuidHollandse elementen als de natuurstenen plint, metselwerk of gestucte gevel, tuitgevel en kaders rondom deuren- en ramen komen als eigentijdse vertaling terug in de architectuur van Buitenplaats Brielle. Iedere woonmilieu krijgt in samenhang met de andere buurten z’n eigen architectonische sfeer en landschappelijke invulling naar gelang de positionering in het landschap. Het wordt een buurtschap met woningen in een eenduidige hoofdvorm met een stevige baksteenarchitectuur. Herkenbare gevels die zich duidelijk manifesteren naar de openbare ruimte bepalen de woonsferen van Buitenplaats Brielle. 40
4.
Introductie beeldkwaliteitsplan architectuur
4.4 architectuur Zuid-Hollandse eilanden De Zuid-Hollandse eilanden hebben vanuit hun historie een eigen architectuurstijl. Kleinschalige woningen, met een dwars of langskap en baksteen gevels in verschillende kleuren of voorzien van stucwerk. Opvallend in de materiaal- en kleuren zijn de vanille steenkleur gecombineerd met een rood/roze baksteen en de afwezigheid van een trasraam. De historische centra van dorpen zijn veelal pandsgewijs opgezet. Kleine woningen, met grote ramen, een lage borstwering en regelmatig voorzien van een topgevel. Gevels Gevels zijn overwegend uitgevoerd in metselwerk in onverzadigde kleuren, keimwerk en stucwerk met ingesneden motief of volledig glad. Opvallend is de afwezigheid van het trasraam. In plaats daarvan wordt vaak een natuursteen plint of geschilderde plint van 2-3 stenen hoogte toegepast. Kaders rondom ramen en deuren en rollagen boven de ramen en deuren worden veelvuldig toegepast. Gestucte gevels komen regelmatig voor. De borstwering, de begane grond verdieping of de gehele gevel worden afwisselend van pleisterwerk voorzien. Daken Kenmerkend voor Brielle en omliggende dorpen is het toepassen van de oranje dakpan op woningen en antraciet dakpannen of leien op gebouwen met een publieke functie zoals kerken en scholen. De woningen gebouwd voor en rond 1930 hebben meestal een kaprichting haaks op de straat, de
kaprichting van woningen die later zijn gebouwd is overwegend parallel aan de straatrichting. Dakkapellen Dakkapellen worden veelvuldig toegepast in Brielle. Vooral in het centrum zijn er verscheidene varianten terug te vinden. In het historische centrum van Brielle worden dakkapellen consequent in de goot geplaatst. In de eerste uitbreidingswijken aan de noordzijde van het centrum staat een wijkje met dakkapellen die door de goot steekt. Dit wordt gecombineerd met een mastgoot. In de latere uitbreidingswijken buiten de vestingmuren van Brielle worden de dakkapellen toegepast in het dakvlak. Kleuren- en materialen Buitenplaats Op basis van bovenstaande informatie is voor Buitenplaats Brielle het kleuren- en materialen palet vastgelegd. Dit is per woonsfeer nader gespecificeerd.
Direct onder kozijn Bij stucwerk: Antraciet (2-3 steenhoogtes) Dak Hellend dak Oranje keramische dakpannen Antraciet keramische dakpannen Plat dak Bruin of groen dak Kozijnen Beige Wit Ramen Donkergroen Wit Beige
Gevels Metselwerk: Rode Steen met lichte voeg Beige met lichte voeg Accentsteen Rode steen met lichte voeg Beige met lichte voeg Stucwerk: Wit – met ingesneden motief Plint Bij metselwerk: Natuursteen grijs 2-3 steenhoogte (soms gecombineerd met neut) Bij Metselwerk: Toepassing van trasraam, deze wordt in voorgevel uitgevoerd in wit stucwerk
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
41
5. Beeldkwaliteit architectuur per woonmilieu
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
42
5.
beeldkwaliteit architectuur per woonmilieu
5.1 introductie woonmilieus 1. De Dijk De Dijk is gelegen aan de noordzijde van Buitenplaats Brielle. Langs de dijk wordt gestreefd naar een gevarieerd beeld van bebouwing. De gevelwand is grotendeels aaneengesloten, er ontstaat een centrum-dorpse uitstraling. Bouwblokken opgeknipt in architectonische eenheden van drie of vier woningen, appartementengebouwen, twee-ondereen-kap en vrijstaande woningen wisselen elkaar af. Het parkeren vindt plaats aan de straat in langsparkeervakken en in parkeerhoven binnen de bouwblokken. Elke woning heeft een Brielse stoep als overgang openbaar-privé. De bouwblokken variëren in lengte langs de dijk, het bouwblok is hier de architectonische eenheid. Bouwvolumes hebben een hoge gootlijn en de kaprichting volgt overwegend de straatrichting. Als accent mogen sommige volumes worden uitgevoerd als drie lagen plat of met een topgevel of risaliet. De gevels zijn opgebouwd uit steenachtige materialen en verticaal geleed. Accenten in de gevel worden gecreëerd door bijvoorbeeld kaders rond de voordeur en ramen, een erker of een bloemkozijn. De individuele herkenbaarheid van een woning of woonblok is hier belangrijk. 2. De Hoven De Hoven is het meest compacte deel van Buitenplaats Brielle. Het woonmilieu is het best te vergelijken met een dorps/stadshart. Op de scherven is er ruimte voor compacte bebouwing.
Aan de rand en aan het lint is ruimte voor een groter woonhuis of twee-onder-een-kap woningen. De gemene deler is de groene openbare ruimte. Het parkeren vindt plaats binnen het bouwblok en incidenteel aan straat. De bebouwing is hier
aaneengesloten, van appartementencomplex tot rijwoning. De lengte van de blokken varieert, het bouwblok is hier de architectonische eenheid. De eengezinswoningen hebben voornamelijk een hoge gootlijn en in de rooilijn zitten kleine verspringingen of een hoekverdraaiing. Dit laatste levert verrassende doorzichten op. Een hoekwoning kan met een kapverdraaiing en een erker of raam in de zijgevel een gezicht krijgen naar de openbare ruimte. De gevels zijn opgebouwd uit steenachtige materialen en verticaal geleed. Accenten in de gevel worden gecreëerd door bijvoorbeeld een kader rond de voordeur, een topgevel of een zitbankje geïntegreerd aan de gevel. 3. De Erven Richting de ecologische hoofdstructuur verandert Buitenplaats Brielle in een sfeer die landschappelijker wordt, het woonmilieu is informeler dan de Hoven. In het hart van de Erven is de bebouwing compact. Langs de rand en in het lint is meer ruimte voor een groter woonhuis of twee-onder-een-kap woning. Je woont altijd met je voorgevel aan een groene openbare ruimte. Aan de pleinen is ruimte voor een accent in de vorm van een bijzonder appartementencomplex met afgeknotte kap of setback op de bovenste verdieping. Er wordt geparkeerd in het hart van de bouwblokken in parkeerhoven en incidenteel aan de straat. De bebouwing is aaneengesloten. Het bouwblok is hier de architectonische eenheid.
Elk bouwblok is opgebouwd uit twee lagen met kap en heeft een duidelijk begin en einde. Dit wordt gerealiseerd door bijvoorbeeld een bijzondere kopgevel, een incidenteel verhoogde kap, een topgevel met gedraaide kap en een plaatselijk verlaagde goot. De gevelwand heeft in De Erven een meer horizontale
Buitenplaats Brielle
1. De Dijk
2. De Hoven
geleding welke bereikt kan worden door verschil in kleuren metselwerk of materiaal zoals houten gevelbekleding.
3. De Erven
4. De Eilanden De eilanden liggen in de Kreek (de ecologische hoofdstructuur) aan de zuidzijde van Buitenplaats Brielle. Op de acht eilanden wordt gezocht naar een gevarieerd beeld. Er is hier ruimte voor acht woonensembles in een uitgesproken architectuurstijl. De woonensembles liggen rondom een gemeenschappelijk erf en elke woning heeft uitzicht op de kreek, het groenblauwe landschap waar de eilanden in liggen. De eilanden hebben een losse bebouwingskorrel met veel vrijstaande en korte woonblokken. De sfeer is hier landelijk en informeel met oog voor haar omgeving: de kreek. Per eiland kan een eigen architectuursfeer worden gerealiseerd. Er wordt geparkeerd op eigen terrein. De bebouwing staat vrij op haar eigen kavel of in korte bouwblokken geschakeld waarbij er voldoende groene ruimte rondom op het eiland gewaarborgd
Beeldkwaliteitsplan
4. De Eilanden
oktober 2022
43
5.
beeldkwaliteit architectuur per woonmilieu
blijft. De gevels van de woningen zijn gericht op zowel het gemeenschappelijke erf als de kreek. De architectuurstijl, kapvorm en het kleuren- en materialenpalet worden per eiland vastgesteld, het ensemble is hier de architectonische eenheid. 5. Accentgebied Het Dorpslint De Hoven en de Erven zijn met elkaar verbonden door een accentgebied: het Dorpslint. Binnen dit gebied is het woonblok de architectonische eenheid. De bouwblokken vertonen meer afwisseling in de gevel zoals topgevels, versieringen en accenten zoals kaders rondom de voordeur- en ramen en in kleurgebruik. Wat betreft architectonische uitstraling en materiaalkeuze is het achterliggende beeldthemagebied leidend: langs de Hoven meer steenachtig en dorps en aan de Erven meer landelijk en kan er meer gebruik gemaakt worden van bijvoorbeeld hout in de gevel. 6. Accentgebied de Groene Rand Aan de west-, zuid- en oostzijde van Buitenplaats Brielle ontstaat een losse stedenbouwkundige structuur met zachte groene overgangen naar het landschap. De bebouwing vormt een afwisselend silhouet van kappen en bouwvolumes. De woningen hebben één of twee lagen met een kap. De architectuurstijl volgt het beeldthema-gebied waar de woning onderdeel van is: de Erven of de Hoven.
5.Dorpslint
6. Groene Rand
7. Blauwe Laan
7. Accentgebied de Blauwe Laan De woningen aan de kreek zijn onderdeel van accentgebied De Blauwe Laan waar extra aandacht uitgaat naar de verbinding van het wonen met de openbare ruimte. Deze woningen zijn aan de voorzijde georiënteerd op de kreek door middel van bijvoorbeeld een pergola, veranda of openslaande deuren.
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
44
De Erven 5.
beeldkwaliteit architectuur per woonmilieu
5.2 dijk
Het Lint
De bouwstijl en uitstraling van de woningen aan de Dijk is het beste te omschrijven als centrumDe Terpen dorps. Dit is het voornaamste aanzicht van buiten op Buitenplaats Brielle, hier is een grote variëteit aan woningtypes. Bouwblokken opgeknipt in architectonische eenheden van drie of vier woningen, appartementengebouwen, twee-ondereen-kap en vrijstaande woningen wisselen elkaar af. De hoeken en koppen van de eindwoningen en appartementengebouwen begeleiden de bewoner en bezoeker de woonwijk in. De afleesbaarheid van de architectonische eenheid wordt bepaald per
bouwblok van de appartementen, rijwoningen, 2^1 kap en vrijstaande woningen. Architectuur De gevelwand wordt opgebouwd uit bouwvolumes met een verticale geleding. In de gevelwand worden bouwblokken met een repeterende of gespiegelde gevelopbouw afgewisseld met eenheden met een pandsgewijze opbouw. In elk bouwblok hebben enkele woningen een risaliet, topgevel of gevelaccent. De kappen zijn voorzien van een getimmerde goot en bij een topgevel wordt afwisselend wel of geen overstek toegepast. De erfafscheiding wordt bij woningen met een Brielse stoep meegenomen in het ontwerp. Aan de Dijk zijn alle eenheden door hun uitstraling en detaillering individueel herkenbaar. Het gevelbeeld wordt hierdoor afwisselend, maar zonder extremen. De afwisseling tussen gevels is hierbij belangrijker dan accentvorming (erker, topgevel, deurlijsten) in een individuele gevel.
Langs de dijk ontstaat een afwisselende straatbeeld.
De woningen zijn individueel herkenbaar.
Aan de dijk staan woningen in stevige baksteen architectuur
Woningen en appartementen hebben een duidelijke verticale geleding.
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
Als blokbeeïndiging wordt er een kapverdraaiing toegepast. Buitenplaats Brielle
45
1.
Beeldkwaliteit architectuur per woonmilieu
Architectonische eenheden van meer dan vijf woningen of verticaal geschakelde woningeenheden hebben een variatie in de gevel door het draaien van kaprichting, het verspringen van de rooilijn of het toepassen van een bijzonder gevelelement. Bij het appartementencomplex aan de Rotonde bij de Veckdijk is het van belang dat het volume van 6 bouwlagen aansluit bij de overige bebouwing. In de gevelopbouw kan dit door het toepassen van een opbouw met 1 laags plint, opgaande gevel (1-4e verdieping) en setback of afgeknot zadeldak op de 5e verdieping.
Dakkappellen staan in de goot of op het dakvlak.
Gevels hebben een verticale opbouw en afleesbare maat en schaal bij woningen en appartementen.
Kappen Aan de dijk is variatie aan kapvormen mogelijk. Op lange bouwblokken en appartementen volgt de kap hoofdzakelijk de straatrichting. Dit kan worden gecombineerd met een dwarskap, topgevel of risaliet om de dorpse schaal te behouden. Op tweeonder-een-kap en vrijstaande woningen mag een
samengestelde kap, dwarskap of langskap worden toegepast. Waar deze begint is vrij te bepalen. Bij appartementencomplexen is een afgeknot zadeldak of een setback op de bovenste verdieping mogelijk. Als er dakkappellen worden toegepast dan zijn deze in dezelfde architectuurstijl en staan in de goot of in het dakvlak. Kleurgebruik Aan de dijk wordt gebruik gemaakt van een mix van donkere pannen en donkere/lichtere stenen gecombineerd met stuc of keimwerk in wit of beige. Er wordt per eenheid een palet van twee geveltinten toegepast die gezamenlijk worden toegepast, bijvoorbeeld één voor de gevel en een voor de accenten zoals kaders, plint, rollagen en koppenlagen. Het kleurenpalet voor de dakpannen bestaat uit donkere, blauwe en grijze pannen die ook gecombineerd gebruikt mogen worden zodat er een nuancering ontstaat. Incidenteel of als (stedenbouwkundig) accent mag een oranje dakpan toegepast worden.
Appartementencomplex in een dorpse schaal Appartementen met plat dak in een dorpse schaal. Balkons kunnen worden uitgevoerd als loggia en kunnen fungeren als hoekaccent
Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
46
5.
beeldkwaliteit architectuur per woonmilieu
5.3 hoven De Hoven
Deelgebied De Hoven ligt direct achter de Dijk. Deze woonsfeer heeft een dorpse uitstraling met minder variatie in het bouwblok, dit gebeurt om het contrast met de Erven niet te groot te maken. De architectonische eenheid en uitstraling, wordt bepaald per bouwblok van de rijwoningen, 2^1 kap en vrijstaande woningen.
te veranderen. De woningen hebben een dorpse uitstraling door de gevel op te bouwen in een verticale geleding, met een gecementeerde plint en een getimmerde goot. Dit effect kan worden versterkt door gebruik te maken van een (gemetseld) kader om de entree, siermetselwerk in de gevel of een gevelbankje.
De afleesbaarheid van de eenheden kan worden bereikt door bijvoorbeeld de rooilijn te laten verspringen, een topgevel toe te passen of binnen een bouwblok de goot- en nokhoogte een keer
In de compositie van de gevel is er per cluster sprake van herhaling en rust. Dit kan bereikt worden door ofwel gevelindelingen te herhalen of door deze om en om te spiegelen. Tussen naburige blokken wordt afgewisseld in de horizontale lijn van de plint, raamgrootte of gootlijn. Om te voorkomen dat er doorlopende reeksen woningen ontstaan.
De Erven
Het Lint
Per cluster is er sprake van rust in het gevelbeeld door gevelopbouwen te herhalen
Een bankje opgenomen in het gevelontwerp.
De Terpen
De Hoven heeft een relatief eenvoudige architectuur. Verbijzonderingen zoals luifels, en een penant zorgen voor de architectonische uitstraling.
Buitenplaats Brielle
Combinatie van horizontaal en verticaal metselwerk
Woningen hebben een verticale opbouw in de gevel en getimmerde goot.
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
47
1.
Beeldkwaliteit architectuur per woonmilieu
Kappen Het dakenlandschap van de Hoven wordt gedomineerd door langskappen die de straatrichting volgen. Op vrijstaande en 2^1 kap woningen is met een dwarskap, langskap of samengestelde kap meer variatie mogelijk. Woonblokken met meer dan vijf woningen hebben een variatie in de gevel door het draaien van kaprichting, het verspringen van de rooilijn of het toepassen van bijzondere gevelornamenten. Balkons zijn mogelijk als loggia of als ondiep balkon
Een topgevel als blokbeëindiging.
Kleurgebruik Voor de Hoven wordt een relatief licht baksteenpalet gebruikt in de tinten tot licht geel/zandkleurig tot licht/rood/bruin. Per architectonische eenheid worden twee tinten metselwerk gekozen die gecombineerd kunnen worden toegepast. De naburige woonblokken hebben nooit exact hetzelfde kleurenpalet maar er is altijd één kleur/materiaal die terugkomt. Op deze wijze kan er een samenhang worden gerealiseerd in kleur- en materiaalgebruik. Het kleurenpalet voor de dakpannen bestaat uit donkere, blauwe en grijze pannen die ook gecombineerd gebruikt mogen worden zodat er een nuancering ontstaat. Incidenteel mag een oranje dakpan toegepast worden.
Appartementencomplex in een dorpse schaal
Kaders om deuren en ramen en genuanceerde oranje dakpan. Appartementencomplex in een dorpse schaal Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
48
De Hoven 5.
beeldkwaliteit architectuur per woonmilieu
5.4 erven
Architectonische Eenheid Deelgebied De Erven bevindt zich in het hart van Buitenplaats Brielle. Woonsfeer en materiaalgebruik geven een landelijke uitstraling. De woningontwerpen zijn een eigentijdse vertaling van historische kenmerken en onderscheiden zich van de dorpse stijl van de Hoven. De architectonische eenheid en uitstraling, wordt bepaald per bouwblok van de rijwoningen, 2^1 kap en vrijstaande woningen.
De Erven
Topgevels breken een lang bouwblok.
Horizontale geleding in de gevel Waar de samengestelde rijen woningen in de Hoven een verticale geleding in de gevel hebben is deze bij de Erven overwegend horizontaal. De nadruk ligt bij de Erven op een groter dakoverstek in combinatie met een mastgoot. Verder heeft elk bouwblok een duidelijk begin en einde. Bijvoorbeeld door het toepassen van een topgevel of verhoogde kap als begin en een doorgeschoten kap aan het einde van een woonblok.
Het Lint
De Terpen
Gevels hebben een horizontale gevelopbouw.
Gevels worden opgebouwd in een combinatie van hout en metselwerk.
Een blokbeeindiging met een doorgeschoten kap Buitenplaats Brielle
Beeldkwaliteitsplan
oktober 2022
49
1.
Beeldkwaliteit architectuur per woonmilieu
Kleurgebruik De overgang van dorps naar landelijke woningen wordt in deze sfeer gerealiseerd door een verloop van rood/paars/donkerbruine stenen naar een lichtroze/ beige steen. De gevels mogen, om het landelijke karakter te versterken, worden opgebouwd uit een combinatie van hout, keimwerk en metselwerk. Het kleurenpalet voor de pannen bestaat uit donkere, blauwe en grijze pannen. Incidenteel mag een oranje dakpan toegepast worden.
Een doorgeschoten kap Binnen de Erven is er een grotere variatie aan kaprichtingen dan in de Hoven. De meeste bouwblokken volgen de straatrichting met hun nokrichting, maar op accentlocaties of om een lang bouwblok op te breken mag een topgevel, verhoogde kap of een doorgeschoten kap worden toegepast. Dit om het landelijke karakter te benadrukken. Op vrijstaande en 2^1 kap-woningen is met een dwarskap, langskap of samengestelde kap meer variatie mogelijk. Daarnaast is het mogelijk om te werken met een doorgeschoten kap als accent of om de kap al op de 1e verdieping te laten beginnen.