Bijlage 1. Jaarstukken 2023 VERVALLEN
Tekst van het document
6 september 2024
Jaarstukken 2023
51
Voorne aan Zee, afval
Bedragen x €1.000
Totaal directe lasten Voorziening egalisatie afval
8.788 2.587
Voorziening dubieuze debiteuren
63
Toerekening overhead
408 Totale lasten
11.846
Totale baten
-11.783
Kostendekkendheid in % 2023
100%
Rioolheffing Elke gemeente is wettelijk verplicht om haar zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater na te komen. Hoe de gemeente op korte en lange termijn invulling geeft aan de gemeentelijke zorgplichten, is vastgelegd in de gemeentelijke riolerings-/watertakenplannen. Het uitgangspunt is dat de kosten voortkomend uit de zorgplicht voor maximaal 100% worden gedekt uit de rioolheffing. Omdat de rioolheffing niet is geharmoniseerd, gelden de uitgangspunten zoals opgenomen in de meerjarenraming van de voormalige gemeenten. De rioolheffing is een zogenaamde bestemmingsbelasting, waarbij de tarieven en de berekening daarvan herleid moeten kunnen worden naar de gemeentelijke begroting. Op dit moment gaan de drie gemeenten verschillend om met de heffing en verschilt ook de hoogte van de heffing. Aangezien de administratie niet voorziet in het bijhouden van de lasten per voormalige gemeente, kan alleen de kostendekkendheid (achteraf) in totaal voor Voorne aan Zee worden getoond. Bedragen x €1.000
Voorne aan Zee , rioolheffing Totaal directe lasten Voorziening egalisatie riool
4.218 2.959
Voorziening dubieuze debiteuren
46
Toerekening overhead
655 Totale lasten
7.878
Totale baten
-7.852
Kostendekkendheid in % 2023
100%
Lijkbezorgingsrechten Onder deze naam worden rechten geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor diensten die de gemeente heeft verleendin verband met de begraafplaats. De verordeningen van de voormalige gemeenten zijn nog van toepassing op dit recht. Er heeft wel een indexatie plaatsgevonden van 4,9%. Marktgelden Voor het hebben van een standplaats op de als marktterrein aangewezen openbare wegen of gedeelten daarvan wordt een recht geheven onder de naam marktgeld. De verordeningen van de voormalige gemeenten zijn nog van toepassing op dit recht. Er heeft wel een indexatie plaatsgevonden van 4,9%. Marktgeld werd en wordt in de drie de voormalige gemeenten geheven. Havengeld Havengeld wordt geheven omdat schepen gebruik maken van bijvoorbeeld de haven en overige faciliteiten die hen ter beschikking staan bij het aanmeren op specifieke locaties. De gemeenten Brielle en Hellevoetsluis hebben beide een verordening die toeziet op de heffing van ‘havengeld’. Het havengeld is geïndexeerd met 4,9% Retributies Retributie wordt geheven als de gemeente een dienst verleent aan een individu of een van haar bezittingen ter beschikking stelt, tenzij deze bedrijfsmatig wordt verstrekt of bestaat in het tijdelijk ter beschikking 6 september 2024
Jaarstukken 2023
52
stellen van gemeentepersoneel. Alleen de voormalige gemeente Brielle heeft een verordening die toeziet op dit onderwerp. De inkomsten uit retributies zijn geïndexeerd met 4,9%.
Reinigingsrechten In de voormalige gemeente Westvoorne worden reinigingsrechten geheven op basis van de daarvoor geldende verordening. Voor het inzamelen van bedrijfsafval is geen wettelijke plicht aanwezig. De gemeente heeft wel een wettelijke plicht bij hun percelen huishoudelijk afval in te zamelen. In dit geval heffen wij zoals aangegeven, alleen in de voormalige gemeente Westvoorne reinigingsrechten. Het uitbreiden van deze heffing over de gehele gemeente Voorne aan Zee ligt niet voor de hand. Ondernemers in de rest van de gemeente maken al gebruik van alternatieven. Om de ondernemers die gebruik maken van deze dienst in voormalig Westvoorne de tijd en mogelijkheid te bieden een alternatief te organiseren wordt voorgesteld de beëindiging met ingang van het jaar 2024 plaats te laten vinden. De reinigingsheffing is vanuit generiek indexatieperspectief geïndexeerd met 4,9%. Reclamebelasting De reclamebelasting is van toepassing in de binnenstad van Brielle, in het gedeelte dat is gelegen binnen de stadswallen (de vesting). Binnen dit gebied wordt een belasting geheven voor openbare aankondigingen zichtbaar vanaf de openbare weg. De inkomsten worden beschikbaar gesteld aan de Brielse Belangenvereniging voor Handel en Nijverheid.
Het doel van de vereniging is de binnenstad van Brielle economisch te versterken en meer bezoekers naar de binnenstad te trekken, zodat alle ondernemers hiervan profiteren. BIZ Seggelant Vierpolders Voor het bedrijfsterrein Seggelant bestaat een Bedrijven Investerings Zone (BIZ). Door mi deze BIZ wordt binnen dat gebied een extra OZB-heffing geheven die vervolgens aan de BIZ-stichting ter beschikking wordt gesteld voor vooraf vastomlijnde doeleinden. In samenwerking met belanghebbenden zijn uitvoeringsplannen uitgewerkt en is de BIZ Seggelant op 1 januari 2022 van start gegaan. De voormalige gemeente Brielle inde, via de SVHW, vanaf die datum de BIZ-bijdrage bij ondernemers en keert die uit aan de BIZ-stichting van de Ondernemersvereniging Seggelant. Het betreft een jaarlijks bedrag van € 50.000 aan uitgaven en inkomsten voor een periode van 5 jaar met ingang van 2022 met een mogelijkheid tot verlenging.
Leges Inwoners of ondernemers betalen leges voor het gebruikmaken van diensten van de gemeente.. Wettelijk uitgangspunt is maximaal 100% kostendekkendheid. De voormalige gemeenten Brielle, Hellevoetluis en Westvoorne hebben gelijkluidende verordeningen vastgesteld voor het jaar 2023. De legesinkomsten zijn verhoogd met het inflatiepercentage van 4,9%. Bedragen x €1.000
Voorne aan Zee Directe lasten burgerzaken
2.861
Totale lasten
2.861
Totale baten
-594
Kostendekkendheid
20%
Woonlasten (geraamde lokale lastendruk) Onder de gemeentelijke woonlasten verstaan we het gemiddelde bedrag dat een betaalt aan OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Hierbij is het van belang dat voor rioolheffing en afvalstoffenheffing voor de voormalige gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne afzonderlijke verordeningen van toepassing zijn. Voor inwoners van de voormalige gemeente Westvoorne gelden nog de tarieven van 2022 voor afvalstoffenheffing en rioolheffing. Dit komt omdat de gemeenteraad van Westvoorne heeft besloten deze verordeningen voor 2023 niet vast te stellen . Om de ontwikkeling van de woonlasten in beeld te brengen, is uitgegaan van een gezin van vier personen met een eigen woning. Gerekend is met een gemiddelde WOZ-waarde. De woning is aangesloten op het riool. In de vergelijkingen tussen 2023 en 2022 is rekening gehouden met de stijging van de WOZ-waarde van de afzonderlijke gemeenten op basis van de waarderingsgegevens, die het SVHW in september 2022 heeft afgegeven.
6 september 2024
Jaarstukken 2023
53
Brielle
Hellevoetsluis
Westvoorne
Verwachte gemiddelde woningwaarde
€ 341.123
€ 345.274
€ 452.631
OZB-tarief 2022
0,0987%
0,0903%
0,0930%
OZB-tarief 2023 Voorne aan Zee
0,0912%
Woonlasten 2022 OZB
€ 292
€ 265
€ 362
Rioolheffing
€ 231
€ 160
€ 288
Afvalstoffenheffing
€ 293
€ 334
€ 366
OZB
€ 311
€ 315
€ 413
Rioolheffing
€ 242
€ 168
€ 288
Afvalstoffenheffing
€ 307
€ 350
€ 366
Totale woonlasten 2022
€ 816
€ 759
€ 1.016
Totale woonlasten 2023
€ 860
€ 833
€ 1.067
Stijgingspercentage woonlasten
5,47%
9,67%
5,05%
Woonlasten 2023
Kwijtschelding Kwijtschelding van een gemeentelijke belasting kan worden verleend als de belastingplichtige niet in staat is anders dan met buitengewoon bezwaar de aanslag geheel of gedeeltelijk te betalen. Van buitengewoon bezwaar is in het algemeen sprake als de middelen ontbreken om een aanslag te betalen en ook niet binnen afzienbare tijd kunnen worden verwacht. Om de rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor elke inwoner te waarborgen is er een landelijk geldend kwijtscheldingsbeleid ontwikkeld en vastgelegd in de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. Artikel 255 van de Gemeentewet bepaalt vervolgens dat, voor wat betreft het verlenen van kwijtschelding, gemeenten de rijksregeling moeten volgen. Dit is vastgelegd in de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 199. De kwijtscheldingsmogelijkheden zijn vastgelegd in de Verordeningen kwijtschelding 2023.
6 september 2024
Jaarstukken 2023
54
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om onverwachte financiële tegenvallers op te vangen, zodat ze haar taken en verantwoordelijkheden kan blijven uitvoeren. Het bestaat uit de relatie tussen weerstandscapaciteit (de middelen waarover de gemeente kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken) en risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Het gaat dus om het beschikbare geld en andere middelen die kunnen worden ingezet om onverwachte kosten op te vangen. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de gemeente.
Het benodigde Weerstandsvermogen De bepaling van het maximaal benodigde weerstandsvermogen is gebaseerd op het model van Van Unen en Teerlink. Voordeel van deze benadering is dat: • het gebruik van zware, ingewikkelde rekenmodellen wordt voorkomen; • maatwerk mogelijk is; • gewerkt wordt met algemeen aanvaardbare en overzichtelijke criteria; • sprake is van een hoge mate van gebruiksvriendelijkheid en transparantie voor het bestuur (raad en college). Bovendien is het model gecheckt op realiteitsgehalte en is het flexibel. Het kan zonder veel moeite aangepast worden aan gewijzigde omstandigheden in bestuur, organisatie en lokale samenleving.
De bepaling van het risico Uitgegaan wordt van vier categorieën risico’s die zich in de praktijk kunnen voordoen. Alle risico’s die zich in de praktijk voor kunnen doen, vallen in één van de categorieën. Het gaat dan om: 1. Lasten van de Gewone Dienst; 2. Baten van de Gewone Dienst; 3. Grondexploitatie; 4. Balans. Voor elke categorie wordt een genormeerd benodigd weerstandsvermogen bepaald. Samen vormen die het totaal berekende, benodigde maximale weerstandsvermogen. Ad 1. Lasten Gewone Dienst Hier doen zich de meeste risico’s voor. Een normatief bepaalde buffer wordt gebaseerd op de weging van criteria die voor de gemeente relevantzijn (= risicoprofiel gemeente). Gescoord wordt op een 4-puntsschaal (1=laag risico, 4=hoog risico). Voor de eenvoud en inzichtelijkheid is gekozen voor slechts vier gradaties. Voor de weging worden de volgende criteria gehanteerd: • beheer- of groeigemeente; • sociale structuur; • centrumfunctie; • demografische structuur; • bedrijfsvoering; • verbonden partijen; • kwaliteit ambtelijk en bestuurlijk management; • beheer kapitaalgoederen. In onderstaand overzicht zijn de scores van de gemeente Voorne aan Zee weergegeven. Uiteraard is bij de toekenning van de scores sprake van een zekere subjectiviteit. Normale voorzichtigheid is betracht en aangesloten is zoveel mogelijk bij het gematigd risicoprofiel dat de gemeente Voorne aan Zee kent.
6 september 2024
Jaarstukken 2023
55
Tabel risicoprofiel gemeente Voorne aan Zee Score
1
2
3
Beheer- of groeigemeente
X
Sociale structuur
X
Centrumfunctie
4
X
Demografische structuur
X
Bedrijfsvoering
X
Verbonden partijen
X
Kwaliteit ambtelijk en bestuurlijk management
X
Beheer kapitaalgoederen
X Totaal
Gewicht Eindtotaal
0
4
4
0
1x
2x
3x
4x
0
8
12
0
De totaal score bedraagt 20 punten. De volgende stap is de scores te koppelen aan een bijbehorend percentage van de lasten van de gewone dienst, waardoor in feite de risico’s uitgedrukt worden in een percentage van deze lasten. Uitgegaan wordt van de volgende indeling: • 8 t/m 13 punten 8% • 14 t/m 20 punten 10% • 21 t/m 26 punten 12% • 27 t/m 32 punten 14% Bij de uitkomst van 20 punten komt dit neer op een te vormen deelbuffer van 10% van de lasten van de gewone dienst. Als basis nemen we de cijfers van de primitieve begroting 2023. Dit betekent voor de gemeente Voorne aan Zee een bedrag van € 26,3 miljoen. Ad 2. Baten van de Gewone Dienst Voor dit onderdeel wordt een deelbuffer aangehouden van 10% van de omvang van de Algemene Uitkering. Daarbij wordt verondersteld dat daarmee ook alle overige inkomsten en mutaties zijn ondervangen. De ervaring leert in ieder geval dat de meeste en meest omvangrijke mutaties plaatsvinden binnen de Algemene Uitkering. De geraamde opbrengsten bedragen ruim 49% van de totale gemeentelijke dekkingsmiddelen en zijn gevoelig voor conjuncturele ontwikkelingen. In de Algemene Uitkering voor 2023 is een frictiekostenvergoeding begrepen van € 4,4 miljoen. Gekoppeld aan de cijfers van de primitieve begroting 2023 betekent dit voor de gemeente Voorne aan Zee een bedrag van € 12,4 miljoen. Ad 3.
Grondexploitatie Bij dit onderdeel wordt afgeweken van de objectieve methode. Voor dit onderdeel wordt per project een risicoanalyse opgesteld. Het totaal van de geprognosticeerde risico’s van alle projecten is bepalend voor de noodzakelijke omvang van het weerstandsvermogen op dit punt. Voor de gemeente Voorne aan Zee is voor dit onderdeel het benodigd berekend weerstandsvermogen € 7,6 miljoen. Voor een uitgebreide toelichting op de risico’s van de bovengenoemde projecten wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. Ad 4. Balans Dit onderdeel vereist een iets andere benadering. Het totaal van de afgegeven borgstellingen en financiële deelnemingen moeten hierbij worden meegewogen. Dit maakt echter niet volledig onderdeel uit van het balanstotaal. Deze zaken worden door de accountant wel betrokken bij het oordeel over de jaarrekening. Voor dit onderdeel wordt gewerkt met deelbuffer 1% van het balanstotaal. Deze berekeningen leiden voor dit onderdeel tot een theoretisch berekend maximaal noodzakelijk weerstandsvermogen van € 4,9 miljoen.
6 september 2024
Jaarstukken 2023
56
Beoordeling borgstellingen De gemeente Voorne aan Zee heeft garantstellingen verleend voor (hypothecaire) geldleningen particulier woningbezit en aan verenigingen/stichtingen binnen de gemeente met gemeentegarantie. Het financiële risico voor de gemeente is echter beperkt. Daarnaast zijn gewaarborgde geldleningen WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw) verstrekt voor de financiering van ouderenhuisvesting. Als het WSW in de financiële problemen geraakt, zullen alle woningcorporaties borg staan. Pas daarna volgt een beroep op individuele gemeenten. Het risico wordt dan ook als zeer laag gekwalificeerd en is als zodanig opgenomen in het risicoprofiel. HET TOTAAL BENODIGDE WEERSTANDSVERMOGEN BEDRAAGT (IN MILJOENEN EURO’S) LASTEN GEWONE DIENST BATEN GEWONE DIENST GRONDEXPLOITATIE BALANS TOTAAL RISICOBUFFER 60%
BEDRAG € 26,3 € 12,4 € 7,6 € 4,9 € 51,2 30,7
De praktijk wijst uit dat risico’s niet allemaal tegelijk zichtbaar worden. Volstaan kan worden met een lagere risicobuffer dan het theoretisch berekende. In het verleden is altijd 60% gehanteerd, wat neerkomt op een risicobuffer van € 30,7 miljoen. Voor de grondexploitatie Kickersbloem 3 is het risicoprofiel verlaagd door de vergevorderde status van het complex en is onderdeel gemaakt van het totale risicoprofiel op grondexploitaties. Jaarlijks wordt de benodigde risicobuffer herijkt. Het volgens het model berekende bedrag van €51,2 miljoen wordt voorzichtigheidshalve ook getoetst aan een lijst met specifiek benoemde materiële risico’s. Het totaalbedrag van deze lijst blijft ruim onder de uitkomst van de modelberekening. Op basis van het risicoprofiel van de gemeente Voorne aan Zee kan de benodigde weerstandscapaciteit worden berekend. Hiermee is berekend dat een reserve van € 30,7 miljoen benodigd is om de risico’s in financiele zin af te dekken. Dit bedrag wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit om het weerstandsvermogen te kunnen bepalen.
6 september 2024
Jaarstukken 2023
57
Vermogenspositie van de gemeente Voor het bepalen van de beschikbare weerstandscapaciteit wordt gerekend met: a. omvang van de vrij aanwendbare reserves; b. omvang van de post onvoorziene uitgaven. Ad a. Vrij aanwendbare reserves De vrij aanwendbare reserves bestaan uit de algemene reserves. Ad b. De post onvoorzien De post onvoorzien kan in principe worden ingezet om de kleine risico’s financieel op te vangen. In 2023 bedraagt de post onvoorzien € 2,50 per inwoner ofwel ruim € 180.000. De beschikbare weerstandscapaciteit is: Beschikbare weerstandsratio (in miljoen €) bedragen x € 1.000 Algemene reserves Post onvoorzien
Begroting 2023 59,48 0,18 59,66
Totaal
Rekening 2023 66,39 0,18 66,57
Beoordeling weerstandsvermogen In het voorgaande is zowel de benodigde als de beschikbare weerstandscapaciteit bepaald. Om het weerstandsvermogen van de gemeente Voorne aan Zee te bepalen en daarover een oordeel te vellen, zal een relatie worden gelegd tussen deze twee. De ratio van het weerstandsvermogen wordt bepaald met de formule: beschikbare weerstandscapaciteit ____________________________ benodigde weerstandscapaciteit Begroting 2023 1,8
Ratio weerstandsvermogen
Rekening 2023 2,1
De gemeente Voorne aan Zee streeft ernaar om zo min mogelijk risico’s te lopen en, mits financieel verantwoord, zoveel mogelijk risico’s af te dekken. Onderstaande tabel laat een classificatie van de verschillende ratio’s zien: Waarderingscijfer
Ratio Weerstandsvermogen
Betekenis
A
> 2,0
Uitstekend
B
1,4 > x < 2,0
Ruim voldoende
C
1,0 < x < 1,4
Voldoende
D
0,8 < x < 1,0
Matig
E
0,6 < x < 0,8
Onvoldoende
F
< 0,6
Ruim onvoldoende
De weerstandsratio per 31 december 2023 kan, zoals in de tabel valt af te lezen, worden gewaardeerd als uitstekend. De gemeente Voorne aan Zee beschikt momenteel dus over een ruim voldoende vermogenspositie om de risico’s in financiële zin af te dekken.
6 september 2024
Jaarstukken 2023
58
Financiële kengetallen Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat gemeenten in hun jaarstukken (paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing) een uniforme basisset van vijf financiële kengetallen moeten opnemen. Voor onze gemeente is het beeld voor wat betreft deze kengetallen als volgt:
Kengetallen Netto schuld-quote Netto schuld-quote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Gemeentelijke belastingcapaciteit voormalig Hellevoetsluis Gemeentelijke belastingcapaciteit voormalig Brielle Gemeentelijke belastingcapaciteit voormalig Westvoorne
Begroting 2023 92%
Rekening 2023 82%
87% 35% 22% -5%
83% 36% 17% -3%
92%
92%
95%
95%
118%
118%
Sturing met financiële kengetallen De financiële kengetallen geven inzicht in de financiële positie van de gemeente. De afzonderlijke kengetallen zeggen echter weinig over onze financiële positie. Om een goed beeld te krijgen, moeten we de kengetallen altijd in samenhang met elkaar bekijken. In het algemeen geldt dat bijsturing noodzakelijk is als sprake is van een hoge schuld, een situatie waarin de structurele lasten hoger zijn dan de structurele baten en wanneer sprake is van relatief hoge woonlasten (weinig ruimte om belastingen te kunnen verhogen). Heeft een gemeente geen of weinig schulden, relatief veel eigen vermogen, veel structurele inkomsten in relatie tot structurele lasten en veel ruimte om eventueel de belastingen te verhogen, dan staat een gemeente er over het algemeen goed voor. Met behulp van de vijf financiële kengetallen die betrekking hebben op de balans en de begroting kunnen we een goed globaal beeld schetsen van de financiële gezondheid van onze gemeente. Het ministerie van BZK heeft een infographic gemaakt, dat de betekenis en samenhang van de verschillende financiële kengetallen duidelijk maakt. Deze is hieronder weergegeven.
6 september 2024
Jaarstukken 2023
59
Tabel normen en signaleringswaarden Voor de financiële kengetallen heeft de VNG normen opgesteld, de provincie Zuid-Holland geeft signaleringswaarden. Onderstaande tabel geeft de financiële kengetallen van onze gemeente ten opzichte van deze normen en signaleringswaarden weer: Begroting
Rekening
2023
2023
>130%
92%
82%
>130% <30% >100% <0%
87% 35% 22% -5%
83% 36% 17% -3%
>120%
92%
92%
>120%
95%
95%
>120%
118%
118%
Normen VNG Kengetallen
voldoende
Netto schuldquote <100% Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Gemeentelijke belastingcapaciteit voormalig Hellevoetsluis Gemeentelijke belastingcapaciteit voormalig Brielle Gemeentelijke belastingcapaciteit voormalig Westvoorne
6 september 2024
<100% >50% <50% >0,6% <100% <100% <100%
matig 100130% 100130% 30-50% 50-100% 0-0,6% 100120% 100120% 100120%
Jaarstukken 2023
onvoldoende
60
Begroting
Rekening
meest risico 90-130% >130%
2023
2023
92%
94%
<90% >50% <20% >0%
90-130% 20-50% 20-35% 0%
>130% < 20% >35% <0%
87% 35% 22% -5%
91% 36% 17% -3%
<95%
95-105%
>105%
92%
92%
<95%
95-105%
>105%
95%
95%
<95%
95-105%
>105%
118%
118%
Signaleringswaarden Provincie Kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Gemeentelijke belastingcapaciteit voormalig Hellevoetsluis Gemeentelijke belastingcapaciteit voormalig Brielle Gemeentelijke belastingcapaciteit voormalig Westvoorne
minst risico < 90%
neutraal
Financiële positie gemeente Voorne aan Zee Op basis van de uitkomsten van de financiële kengetallen en de weerstandsratio, zoals eerder genoemd in deze paragraaf (weerstandsratio van 2,1) kunnen we concluderen dat onze financiële positie momenteel krap aan voldoende is en dat dus waakzaamheid geboden is: • Er is sprake van relatief geringe schulden (lage schuldquote). • We zijn net voldoende in staat om aan onze financiële verplichtingen te voldoen (solvabiliteit). • Het aandeel van (eventueel risicovolle) grondexploitaties is relatief beperkt (weinig risico). • Er is sprake van enige ruimte voor eventuele verhogingen van eigen belastingen. • Hoewel deze wel is verbeterd ten opzichte van de begroting 2023, is er geen sprake van structurele ruimte in onze exploitatie. Hierbij merken wij op dat, op grond van de huidige informatie, het Rijk vanaf 2026 substantieel minder middelen beschikbaar stelt. Dit is (het zogenoemde ravijnjaar). Dit heeft uiteraard forse invloed op de structurele begrotingsruimte en daarmee op het kengetal structurele begrotingsruimte vanaf 2026. Concluderend kunnen we stellen dat het algemene beeld dat volgt uit de basisset van kengetallen op de korte termijn geen bijzondere aandachtspunten laat zien, maar we gesteld moeten staan voor het nemen van maatregelen voor de jaren vanaf 2026.
6 september 2024
Jaarstukken 2023
61
Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Volgens artikel 12 van het BBV dient de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ten minste de kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen te bevatten. Van de genoemde kapitaalgoederen wordt het beleidskader aangegeven, de daaruit voortvloeiende financiële consequenties en de vertaling van deze financiële consequenties in de begroting. Voor een goed onderhoud aan de kapitaalgoederen zijn nodig:
een actueel beheersysteem;
voldoende budget voor klein- en grootschalig onderhoud;
voldoende kennis van wet- en regelgeving.
In deze paragraaf vullen we de kaders in om onze kapitaalgoederen te onderhouden. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het niveau van de voorzieningen en dus ook voor de jaarlijkse lasten.
Risico’s De budgetten in de Begroting 2023 zijn gebaseerd op de beleids- en beheerplannen vanuit de voormalige gemeenten. In 2023 is een start gemaakt met de harmonisatie van de beheersplannen. Een risico is dat stijging van de prijzen niet gelijkloopt met de jaarlijkse indexering van de gemeentebegroting. Bij het opstellen van de geharmoniseerde beheerplannen voor gemeente Voorne aan Zee houden we hier zoveel mogelijk rekening mee.
Beheerplannen en beheersystemen Vanuit de beleidskaders werken we concrete maatregelen uit in beheerplannen. De bestaande beheerplannen en onderhoudsplanningen staan op de nominatie, uiterlijk in 2024, voor actualisatie en harmonisatie. In deze beheerplannen staan beleidsuitgangspunten, de kwaliteit van het beheer en de benodigde middelen centraal. Met een (actueel) beheersysteem is het mogelijk om op basis van inspecties de kwaliteit van de buitenruimte te monitoren. Door het nemen van passende maatregelen kan de kwaliteit worden bijgestuurd. Ook is een beheersysteem nodig om o.a. het vereiste jaarlijkse onderhouds- en vervangingsbudget te kunnen bepalen. Er is behoefte aan actuele en nauwkeurige areaalgegevens zoals de topografische gegevens met administratieve en technische kenmerken. Deze informatie wordt mede gebruikt om beleids- en beheerplannen op te stellen. Voor het beheer van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte beschikken we over verschillende beheersystemen voor de diverse elementen. De volgende beleids- en beheerplannen zijn door de voormalige gemeenteraden vastgesteld: Brielle: Kapitaalgoed Beheerplannen Vastgesteld Looptijd Wegen Wegenbeheerplan 2017 2017-2025 Riolering Gemeentelijk rioleringsplan 2016 2017-2021 Groen Groenbeheerplan 2017 2017-2021 Hellevoetsluis: Kapitaalgoed Wegen Riolering Groen Gebouwen Gebouwen
6 september 2024
Beheerplannen Beheerplan wegen Watertakenplan 2017 - 2020 Beheerplan groen Beleidskader gemeentelijk vastgoedportefeuille Beheerplan vastgoedportefeuille
Jaarstukken 2023
Vastgesteld 2019 2016 2019 2013
Looptijd 2020-2023 2017-2020 2020-2023 -
2019
2020-2023
62
Westvoorne: Kapitaalgoed Wegen Riolering Groen Gebouwen
Beheerplannen Beheerplan wegen Gemeentelijk rioleringsplan Beheerplan groen MJOP gebouwen
Vastgesteld 2019 2019 2019 2020
Looptijd 2020-2024 2020-2024 2020-2024 2021-2030
Beheerplannen en beheerssystemen A. Wegen Kerncijfers Het wegareaal omvat globaal de volgende materialen en hoeveelheden*: Element
Eenheid
Asfalt
m²
Hoeveelheid 765.522
Elementenverharding klinkers (incl. gebakken materiaal)
m²
1.734.913
Elementenverharding tegels
m²
961.737
Halfverharding
m²
20.458
Beton
m²
4.442
* hoeveelheden afkomstig uit eerder uitgevoerde inventarisatie BOR. Beleid De wegen onderhouden we op grond van de geldende richtlijnen. Beheer Uiterlijk in 2024 wordt een nieuw wegen beleids- en beheerplan aan de raad voorgelegd ter vaststelling. Kwaliteit Het streefdoel is om de wegverharding in 2023 op het kwaliteitsniveau B te onderhouden, overeenkomstig de door het kenniscentrum voor Infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte (CROW) vastgestelde richtlijnen. Dit niveau B komt neer op een verharding in redelijke staat, die voldoet aan de kwalificatie heel en veilig, terwijl hierbij comfort en uitstraling minder van belang zijn. Dit kwaliteitsniveau is de wettelijke ondergrens van verantwoord wegbeheer. Daarnaast beheren we diverse gebieden op het vastgestelde hogere A kwaliteitsniveau, zoals de (winkel-) centra binnen de gemeente Voorne aan Zee. Bij het niveau A zijn comfort en uitstraling van hoog belang. Om inzicht te houden op de kwaliteit van de verhardingen, laten we om het jaar een weginspectie uitvoeren volgens de landelijk erkende richtlijnen van het CROW. De resultaten van de weginspectie vormen mede de basis voor het nieuwe beleids- en beheerplan. De in het beheerplan opgenomen lasten zijn die van incidenteel en planmatig onderhoud en reconstructies. Financiële consequenties De kosten van het kapitaalgoed wegen zijn als volgt: Jaarrekening
Begroting
Omschrijving (x € 1.000)
2023
2023
2024
2025
2026
Exploitatiekosten
569
1.620
1.218
1.218
1.218
Mutatie voorziening/reserve
-470
-470
-470
-470
-470
Kapitaalslasten
2.333
2.744
2.025
2.122
2.174
6 september 2024
Jaarstukken 2023
63
B. RIOLERING Kerncijfers Het rioleringsareaal omvat globaal de volgende elementen en hoeveelheden*: Element
Eenheid
Hoeveelheid
Kolken
st.
37.447
Putten
st.
11.605
Gemalen groot
st.
64
Gemalen klein
st.
1.329
Regelkasten/CVK t.b.v. gemalen klein
st.
290
Bergbezinkbassins
st.
10
Spoelpompen t,b,v, waterverversing
st.
2
HWA gemalen-IT gemalen
st.
3
Mechanische rioolleiding
m¹
243.749
Vrijvervalleiding
m¹
401.038
* hoeveelheden afkomstig uit eerder uitgevoerde inventarisatie BOR. Beleid De riolering onderhouden we op grond van de geldende wettelijke verplichtingen. Het onderhoud van de riolering moet bijdragen aan de doelstellingen met betrekking tot de zorgplichten voor de riolering, hemelwater en grondwater. Beheer Uiterlijk in 2024 wordt een nieuw rioolbeleidsplan aan de raad voorgelegd ter vaststelling. Kwaliteit Het streefdoel is om de kwaliteit van de riolering te laten voldoen aan de kwaliteit die past bij de zorgplichten voor riolering, hemel- en grondwater. Om zicht te hebben op de kwaliteit en functioneren van het rioolstelsel en gemalen worden regelmatig inspecties uitgevoerd. Daarnaast wordt er preventief en correctief onderhoud uitgevoerd. De resultaten van de inspecties vormen, naast de vaste gegevens, mede de basis voor nieuwe beleids- en beheerplannen. Financiële consequenties De totale kosten van het kapitaalgoed riolering zijn als volgt: Jaarrekening Omschrijving (x € 1.000)
Begroting 2023
2024
2025
2026
Exploitatiekosten
2023 1.113
1.269
1.342
1.342
1.342
Kapitaalslasten
2.271
2.736
1.787
1.633
1.648
6 september 2024
Jaarstukken 2023
64
C. WATER Voor het beheer van de waterwegen maakt de gemeente gebruik van verschillende beheersysteem en databronnen. We bundelen we deze databases zoveel mogelijk tot één nieuwe database. Beleid Voor water, beschoeiingen en baggeren zijn de ambities en uitgangspunten niet in beleids- of beheerplannen vastgelegd. Wel zijn het Kwaliteitsplan Onderhoud Openbare Ruimte en de keur van het waterschap, om watergangen te baggeren en te onderhouden, van toepassing. In de praktijk wordt er alleen gebaggerd als daar noodzaak toe bestaat. Vooralsnog is het uitgangspunt dat een watergang eenmaal per 7 jaar wordt gebaggerd. Beheer Voor baggerwerken wordt samengewerkt met het waterschap. Het waterschap Hollandse Delta heeft in haar keur eisen vastgelegd voor het beheer en onderhoud van watergangen en sloten in het beheer van de gemeente. In 2015 zijn tussen de gemeenten op Voorne-Putten en het waterschap uitgebreide afspraken gemaakt om de baggerwerkzaamheden gezamenlijk uit te voeren. Kwaliteit Het streefdoel is om het beheer van het water en de waterbodems te laten voldoen aan de eisen vastgelegd in de keur van het waterschap. Financiële consequenties De totale kosten van het kapitaalgoed water zijn als volgt: Jaarrekening Omschrijving (x € 1.000) Exploitatiekosten Mutatie voorziening/reserve Kapitaalslasten
2023 118 0 51
Begroting 2023 432 0 51
2024 665 43 50
2025 665 43 41
2026 665 43 41
D. Groen Kerncijfers Het groenareaal omvat globaal de volgende elementen en hoeveelheden*: Element
Eenheid
Hoeveelheid
Vormboom (lei + knot + kandalaber)
st.
1.693
Boom in verharding
st.
24.893
Boom in beplanting
st.
4.812
Boom in grasvegetatie
st.
2.146
Rozen
m²
21.685
Blokhaag (div hoogte)
m²
44.948
Plantenbak / schaal
st.
60
Bloembakken en baskets
st.
162
Wisselperken Vaste planten
m² m²
22.159
Sierheesters / botanische rozen
m²
358.171
Bosplantsoen
m²
1.267.598
6 september 2024
Jaarstukken 2023
540
65
Element
Eenheid
Hoeveelheid
Gazon
m²
1.692.749
Schraal gras / natuurlijk beheer * hoeveelheden afkomstig uit eerder uitgevoerde inventarisatie BOR.
m²
1.102.036
Beleid Openbaar groen onderhouden we op grond van afgesproken kwaliteiten. Het onderhoud moet bijdragen aan de doelstellingen van het collegeprogramma. Beheer Het beheer is opgebouwd uit het dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervanging/herinrichting. Er worden keuzes vastgelegd voor de kwaliteit van het (dagelijks en groot) onderhoud, hoe om te gaan met de doorontwikkeling van het groen bij herinrichtingen en meer natuurgericht beheer en de duurzaamheid in het beheer. In het groenbeheerplan wordt naast de beeldwaarde en het versterken van de leefbaarheid van het groen, ook gekeken naar het bevorderen van biodiversiteit, vasthouden van (regen)water en het geven van verkoeling. Kwaliteit Het doel was om het groen in 2023 minimaal op kwaliteitsniveau B te brengen en/of te houden, overeenkomstig de door het kenniscentrum voor Infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte (CROW) vastgestelde richtlijnen. Om inzicht te houden op de kwaliteit van het openbaar groen laten we inspecties uitvoeren. Voor de bomen hanteren we minimaal iedere drie jaar een zogenaamde BVC-inspectie (boomveiligheidscontrole of VTA). De resultaten van de inspecties vormen mede basis voor het nieuwe beleids- en beheerplan.
Financiële consequenties De totale kosten van het kapitaalgoed groen zijn als volgt: Jaarrekening Omschrijving (x € 1.000) Exploitatiekosten Mutatie voorziening/reserve Kapitaalslasten
2023 3.816 -375 324
Begroting 2023 3.682 -375 339
2024 4.057 -375 63
2025 4.057 -375 63
2026 4.057 -375 63
E. Gebouwen Kerncijfers De gemeente bezit een groot aantal gebouwen welke deels bedrijfsmatig en deels functioneel worden beheerd. Type gebouw
Aantal
Gemeentehuizen
3
Eigen gebruik/toiletgebouwen
9
Gebouwen eigen beheer begraafplaatsen
10
Gemalen, bouwkundig
5
Sporthallen
5
Gymzalen
8
Monumentale panden/ vestingwerken
38
(Monumentale) huurwoningen
11
(Kerk)torens
9
6 september 2024
Jaarstukken 2023
66
Type gebouw
Aantal
Poorten
6
Scholen: schadebeheer/totaalbeheer
26
Diverse gebouwen o.a. leegstandsbeheer
17
Buurthuizen / MFA’s
14
Sportaccommodaties (ook velden)
11
Lichtschip
1
Beleid De gebouwen onderhouden we op grond van de geldende wettelijke verplichtingen. Ook moet onderhoud bijdragen aan de doelstellingen van het collegeprogramma. Beheer De voormalige gemeenten beschikten over beleids- en beheerplannen. Deze plannen bundelen we uiterlijk in 2024 tot één nieuw geactualiseerd beleids- en beheerplan gebouwen voor de gemeente Voorne aan Zee. Kwaliteit De gemeente heeft veel gebouwen voor verschillende doeleinden in eigendom. Die gebouwen beheren en onderhouden we volgens de geldende wet- en regelgeving (bijvoorbeeld Arbowetgeving of het geldende Bouwbesluit). In principe is de kwaliteitsnorm sober en doelmatig. Daarnaast is het beleid om de gebouwen zo efficiënt mogelijk te gebruiken. We laten met regelmaat inspecties uitvoeren conform NEN-normeringen (2767). De gemeente gebruikt onder andere de resultaten van de inspecties als basis voor het nieuwe beleids- en beheerplan. Deze meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) worden in de komende tijd geharmoniseerd. Financiële consequenties De totale kosten van het kapitaalgoed gebouwen zijn als volgt: Jaarrekening Begroting Omschrijving (x € 1.000) 2023 2023
2024
2025
2026
Exploitatiekosten
5.206
6.048
3.157
2.468
2.437
Mutatie voorziening
0
0
-716
-126
-126
Kapitaalslasten
107
794
1.015
801
780
Samenvatting De totale netto kosten per kapitaalgoed zijn als volgt: Jaarrekening Omschrijving (x € 1.000) 2023
Begroting 2023
2024
2025
2026
Wegen
2.432
3.894
2.774
2.871
2.922
Riolering
3.384
4.005
3.129
2.975
2.990
Water
169
483
759
749
749
Groen
3.765
3.646
3.745
3.745
3.745
Gebouwen
5.313
6.842
3.456
3.144
3.092
Totaal
15.063
18.870
13.862
13.484
13.498
6 september 2024
Jaarstukken 2023
67
Financiering Algemeen De paragraaf financiering is een belangrijk instrument voor het sturen, beheersen, verantwoorden en toezicht houden op de financieringsfunctie. De paragraaf is een uitwerking van de regelgeving in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Volgens deze wet mag de financieringsfunctie uitsluitend de publieke taak dienen. De verdere lokale regels liggen vast in het Treasurystatuut.
Enkele belangrijke punten zijn in het kort:
Het uitzetten van geld moet altijd weloverwogen gebeuren. Liquide middelen in de vorm van leningen worden slechts uitgezet bij de schatkist of eventueel andere openbare lichamen.
Het beleid voor de financiering is gericht op spreiding van toekomstige renterisico’s. Het gebruik van derivaten is uitsluitend toegestaan na goedkeuring door de gemeenteraad. Het uitzetten van geldmiddelen in de vorm van deelnemingen in rechtspersonen, maatschappen en verenigingen uit hoofde van de publieke taak, zoals opgenomen in artikel 160 van de Gemeentewet, is alleen toegestaan op basis van een besluit van de gemeenteraad, dat de vereiste goedkeuring heeft van de provincie.
Treasury Korte- en lange financiering De transacties op de geld- en kapitaalmarkt zijn in 2023 overeenkomstig de richtlijnen van het Treasurystatuut uitgevoerd. De transacties voor zowel korte als lange financieringsmiddelen zijn afgehandeld via de met de Bank Nederlandse Gemeenten afgesloten Financieringsovereenkomst voor Krediet- en Depotarrangement en Elektronisch betalingsverkeer (FKDE). Binnen de grenzen van het FKDE is op een zo economisch mogelijke wijze omgegaan met het liquiditeitenbeheer. Bij de begroting 2023 heeft de gemeenteraad het college van B&W gemandateerd tot het aantrekken van een maximum van 40 miljoen vaste geldleningen. In 2023 zijn, met inachtneming van de bepalingen in het Treasurystatuut, de volgende vaste geldleningen afgesloten: Bank
Hoofdsom
Provincie Gelderland
€
10.000.000,00
Opnamedatum Looptijd 1-08-23
20
Rentepercentage 3,180
BNG
€
20.000.000,00
1-12-23
20
3,528
Gedurende een gedeelte van 2023 is eenmalig gefinancierd met kort geld. Lange lening portefeuille
2023
Stand per 1 januari 2023
€ 215.762.412
Nieuwe reeds vastgelegde leningen geplande leningen
€
30.000.000
reguliere aflossingen
€
23.086.300
vervroegde aflossingen Renteherziening op leningen Stand per 31 december 2023
€ 222.676.112
6 september 2024
Jaarstukken 2023
68
Rentekostenverdeling In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is vanaf 2017 de renteberekeningsmethodiek voorgeschreven. In het onderstaand schema is de berekening weergegeven. Schema rente toerekening
%
Begroot 2023
Realisatie 2023
€ 3.817
€ 3.667
A
Externe rentelasten, geldlening o/g
B
Externe rentebaten, geldlening u/g -/-
€ 142
€ 442
Totaal door te rekenen externe rente
€ 3.675
€ 3.225
€ 495
€ 366
€ 521
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
C1 C2 C3
De rente die aan de GREX dient te worden doorberekend -/De rente van de projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden doorberekend -/De rentebaat van de doorverstrekte leningen die aan het betreffende taakveld moeten worden doorberekend +/+ totaal door berekenen rentes -/-
div 4%5%
€ 1.016
€ 366
Saldo door te rekenen externe rente
€ 2.659
€ 2.860
D1
Rente over eigen vermogen
€ 0,00
€ 0,00
D2
Rente over voorziening (gewaardeerd op contante waarde) De aan taakvelden (programma's inclusief overzicht overhead) toe te rekenen rente De werkelijk aan taakvelden (programma's inclusief overzicht overhead) toegerekende rente (renteomslag) -/Renteresultaat op het taakveld treasury
€ 0,00
€ 0,00
€ 2.659
€ 2.860
€ 2.856
€ 2.656
€ 197
-€ 204
E F
Het geraamde rente c.q. financieringsresultaat voor 2023 bedraagt afgerond € 204.000 negatief.
Rente-omslag en doorberekening grondexploitaties De toegestane toe te rekenen rente aan bouwgrond in exploitatie wordt gebaseerd op de daadwerkelijk te betalen rente over het vreemd vermogen. De berekende rente is als volgt bepaald: het gewogen gemiddelde rentepercentage van de bestaande leningenportefeuille van de gemeente, naar verhouding vreemd vermogen/ totaal vermogen. De toe te rekenen rente aan de grondexploitaties in 2023 bedraagt 1%. Toe te rekenen rentepercentage aan vaste activa
Jaarrekening 2023
Vaste activa integraal gefinancieerd
€
380.213.747,00
Totaal werkelijk aan taakvelden toe te rekenen rente
€
2.859.541,64
Rente % aan taakvelden toe te rekenen (break-evenpoint)
0,75%
Rente % aan taakvelden toegerekend (conform begroting)
0,70%
Renteomslag
Jaarrekening 2023 €
Renteomslag aan taakvelden toegerekende rente
2.655.761,19
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
2.859.541,64
Verschil (= afwijking = renteresultaat)
-203.780,45
€ € Afwijking van de werkelijke ('toe te rekenen') rentelasten Maximale toegestane afwijking
6 september 2024
-7,13% -25% of +25%
Jaarstukken 2023
69
Kredietrisico’s Voor de uitoefening van de publieke taak kunnen gemeenten leningen verstrekken. Op deze verstrekte leningen loopt de gemeente kredietrisico. De gemeente Voorne aan Zee heeft in totaal €10,6 miljoen aan leningen verstrekt.
Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is het bedrag dat de gemeente per jaar maximaal met kort geld mag financieren. Volgens de Wet Fido bedraagt deze limiet 8,5% van het totaal van de exploitatiebegroting. Gezien de omvang van de begroting 2023 (ongeveer € 263 miljoen), betekende dit dat de gemeente haar financiële huishouding voor maximaal ongeveer € 22,3 miljoen met kort geld mocht financieren. Volgens de Wet Fido is in onderstaande tabel de spiegeling weergegeven van de gemeentelijke kortlopende middelen ten opzichte van de kasgeldlimiet gedurende 2023. Kasgeldlimiet 2023 (bedragen x 1.000)
Kwartaal 1
Kwartaal 2
Kwartaal 3
Kwartaal 4
Gemiddelde netto vlottende schuld (+), danwel gemiddelde overschot vlottende middelen (-)
-8.501
3.623
195
-1.821
Kasgeldlimiet
22.367
22.367
22.367
22.367
Ruimte onder kasgeldlimiet Overschrijding kasgeldlimiet
30.868 0
18.745 0
22.172 0
24.188 0
Begrotingstotaal (*) Percentage vastgesteld per min. regeling Kasgeldlimiet
263.143 8,5 %
263.143 8,5 %
263.143 8,5 %
22.367
22.367
263.143 8,5 %
22.367
22.367
Uit bovenstaande tabel blijkt dat de kasgeldlimiet niet is overschreden.
Renterisiconorm De Wet Financiering decentrale overheden (Fido) stelt eisen aan de renterisico’s die de gemeente loopt, en toetsing vindt plaats aan de hand van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. In 2023 is in alle kwartalen voldaan aan de kasgeldlimiet. Indien Als bij drie achtereenvolgende kwartalen niet wordt voldaan aan de kasgeldlimiet, dan dient een herstelplan te worden ingestuurd. In 2023 is zijn we binnen de wettelijke normen gebleven. Renterisiconorm (bedragen x 1000)
2023
2024
2025
2026
2. Aflossingen
23.086
23.123
23.761
23.202
3. (1+2) Renterisico
23.086
23.123
23.761
23.202
4a. Begrotingstotaal
263.143
277.435
1. Renteherzieningen
4b. Percentage regeling
20%
20%
4. (4a x 4b/100) Renterisiconorm
52.629
55.487
55.487
55.487
5a. (4>3) Ruimte onder renterisiconorm
29.543
32.364
31.726
32.285
5b. (3>4) Overschrijding renterisiconorm
-
-
-
-
6 september 2024
Jaarstukken 2023
70
Uit bovenstaande weergave van de renterisiconorm blijkt dat in 2023 de norm niet overschreden is. Het bedrag aan aflossingen is lager dan de renterisiconorm. Hierdoor wordt voldaan aan de eisen van de Wet Fido. In de begrotingsjaren 2024 tot en met 2026 is stijging van de ruimte onder de renterisiconorm zichtbaar.
Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet HOF) Deze Wet Hof richt zich op de ontwikkeling en het beheersen van begrotingstekorten en overheidsschulden. De meeste nadruk ligt daarbij op tekortreductie. De Wet Hof is een nationale doorvertaling van de EU-begrotingsrichtlijn (maximaal begrotingstekort 3% van het BBP) naar een toegestaan portie tekort voor de gezamenlijke decentrale overheden, de zogenoemde macronorm. Naar verhouding van begrotingstotalen kan deze macronorm herleid worden tot een maximaal toegestaan tekort per gemeente, de individuele referentiewaarde.
Schatkistbankieren Schatkistbankieren verplicht decentrale overheden alle overtollige beschikbare middelen op hun bankrekeningen te beleggen bij het Rijk. Onder overtollige middelen verstaat het Rijk bedragen groter dan 2% van het begrotingstotaal (met een minimum van € 1.000.000). Voor het jaar 2023 is dit bedrag voor gemeente Voorne aan Zee berekend op € 5,5 miljoen. Er is daarmee geen vrijheid om overtollige liquide middelen onder te brengen bij andere marktpartijen. Die overtollige middelen mogen alleen in rekening courant en via deposito’s bij de schatkist worden aangehouden. Decentrale overheden nemen deel aan schatkistbankieren, zodat de collectieve sector (Rijk en decentrale overheden gezamenlijk) een lagere EMU-schuld heeft. Iedere euro die decentrale overheden aanhouden in de schatkist, vermindert de externe financieringsbehoefte van het Rijk. Dit leidt automatisch tot een lagere staatsschuld. Door het schatkistbankieren kunnen decentrale overheden ook hun beleggingsrisico’s verder verminderen.
EMU-saldo Het EMU-of vorderingensaldo is het financieringssaldo minus deelname aan bedrijven en inkomsten uit kredietverstrekking van een overheid die lid is van de Europese Economische en Monetaire Unie (EMU). Met het EMU-saldo wil het Rijk de begroting en de jaarrekening van de gemeenten monitoren om te kunnen voldoen aan afspraken die gemaakt zijn binnen de Economische en Monetaire Unie (EMU). Het EMU-saldo is gebaseerd op het kasstelsel en bestaat uit het saldo van inkomsten en uitgaven op kasbasis, ongeacht of dit ten behoeve van bedrijfsvoering of investering is. Het belangrijkste verschil tussen het door de gemeente gehanteerde stelsel van lasten en baten met het door de Rijk gehanteerde kasstelsel is dat de gemeente door middel van afschrijvingen de investeringen over meerdere jaren ten laste van de exploitatie brengt, daar waar het Rijk deze investeringen in één keer ten laste van het investeringsjaar. In de volgende tabel wordt de berekening van het EMU-saldo van de gemeente Voorne aan Zee weergegeven. Bedragen x € 1.000
1 2 3 4 5
Exploitatiesaldo voor toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c) negatief expl.saldo is negatief bedrag) Mutatie (im)materiële vaste activa Mutatie voorzieningen Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie) Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en verwachte boekwinst bij verkoop (im)materiële vaste activa Berekend EMU-saldo (+1-2+3-4-5)
6 september 2024
JR 2023
2024
2025
2026
2027
8.683
2.705
55
12.791
13.334
-4.577 10.667 3.272
33.775 2.978 -34.674
4.878 4.007 1.726
-14.180 4.036 972
-13.595 4.020 1.111
0
0
0
0
0
20.655
6.582
-2.542
30.035
29.838
Jaarstukken 2023
71
Bedrijfsvoering Inleiding In het jaar 2023 is hard gewerkt aan de doelen van de fusie. De bestuurskracht is versterkt, de samenwerking in de regio en de dienstverlening zijn verbeterd. Om te komen tot meer eenduidige werkwijzen en efficiëntere processen is het projectteam Proces optimalisatie opgericht om daarbij te helpen. Procesoptimalisatie is een slimme manier om processen te verbeteren en daarmee ook de dienstverlening.
Personeel en Organisatie Op elke plek en op elk niveau binnen de organisatie is hard gewerkt om de schaalsprong, die we hebben gemaakt, vorm te geven. Deze vertaalslag wordt gemaakt naar ‘hoe we werken’ maar zeker ook naar ‘hoe we moeten samenwerken’. De in-, door- en uitstroom van onze medewerkers heeft extra aandacht gekregen in deze periode, net als de investering in het werkplezier van de medewerkers. Het is gelukt om 111 vacatures in te vullen in 2023. De arbeidsmarktcampagne, profilering van de gemeente en de ‘werkenbijvoorneaanzee’-site zijn hierbij belangrijke instrumenten geweest. Daarnaast is er aandacht besteed aan teamcoaching en is leiderschapsontwikkeling breed georganiseerd. Voorne Academie Het meer strategisch opleiden van onze medewerkers wordt vormgegeven door de Voorne Academie. De Voorne Academie is opgericht als leer- en ontwikkelplatform voor en door medewerkers van de gemeente Voorne aan Zee. In de doorontwikkeling van de organisatie worden aspecten als talentontwikkeling en cultuur verder gevormd. Organisatiediagnose De organisatiestructuur welke nu een logisch gevolg is van de wettelijke bepalingen in het kader van Overgang van Onderneming (OvO), is voornamelijk de optelsom van de drie huidige organisaties.
Deze structuur geeft nog geen invulling aan de wens van de gemeente Voorne aan Zee een toekomstbestendige organisatie te willen zijn, waar ambities slagen door middel van integraal samenwerken, waar dienstverlening aan inwoners centraal staat, middelen nog efficiënter worden ingezet, de regionale samenwerking wordt versterkt en de bestuurskracht wordt vergroot. Daarom is in 2023 een organisatiediagnose gemaakt om vooral de organisatie beter en logischer in te richten, waarbij ook gekeken is naar vergelijkbare gemeenten, en vooral om meer ruimte te creëren voor het bereiken van de doelen van de fusie. De totale huidige personele begroting is taakstellend, wat betekent dat er voldoende formatie is maar dat deze mogelijk nog niet goed genoeg is verdeeld. De diagnose is een richtinggevend advies wat we meenemen in de vervolgstappen die we gaan zetten voor het ontwerpen van de toekomstige organisatiestructuur en hoe we met een strategisch personeelsplan met routekaart naar deze toekomstsituatie willen toegroeien. In 2024 en verder wordt hier verder uitvoering aan gegeven.
Dienstverlening, burgerzaken en klantcontactcentrum (KCC) Het Klantcontactcentrum (KCC) en Burgerzaken zijn vanaf het begin operationeel op drie locaties, ondanks de uitdagingen die een fusie met zich meebrengt. Het KCC heeft extra druk ervaren door de vorming en harmonisatie van teams binnen de gemeentelijke organisatie, wat heeft geleid tot zowel kwantitatieve als kwalitatieve uitdagingen bij de telefonische bereikbaarheid. Het team KCC zelf moest op orde worden gebracht, vanwege keuzes gemaakt voor de fusie, waardoor een vaste basis pas later in het jaar gerealiseerd werd. Hoewel de processen bij Burgerzaken zijn geharmoniseerd, waren er nog steeds uitdagingen met betrekking tot aangeleerde werkwijzen. Bovendien hebben geopolitieke ontwikkelingen, zoals de toename van inschrijvingen van vluchtelingen/Oekraïners, invloed gehad. Er zijn stappen gezet in de digitalisering van aanvragen, zoals het online aanvragen van rijbewijzen. Er hebben zich geen onregelmatigheden voorgedaan en de dienstverlening is geleidelijk teruggebracht naar een niveau dat als bevredigend kan worden beschouwd.
6 september 2024
Jaarstukken 2023
72
Interne dienstverlening Huisvesting en facilitair Na de start van de nieuwe gemeente van Voorne aan Zee heeft, zoals de gehele organisatie, ook de vorming en nadere kennismaking met elkaar van het team van facilitaire zaken als onderdeel van de afdeling Interne Dienstverlening de nodige aandacht gevraagd. En dit terwijl vanaf dag één ‘de winkel open’ was en er een groot beroep op het team gedaan werd. Zoals in de begroting voor 2023 aangegeven, lag voor het nieuw geformeerde team Facilitaire Zaken de uitdaging in 2023 op de volgende hoofdonderwerpen: • Huisvesting; • (Her) inrichten facilitaire processen; • Harmonisatie contracten; • Afstemming Teams Vastgoed en Accommodaties. Huisvesting De huisvesting en (her)inrichting van het gemeentehuis van Voorne aan Zee is succesvol en binnen budget afgerond. Er komt nog een evaluatie binnen de organisatie hoe men deze huisvesting nu ervaart en wat er nog beter kan of had kunnen gaan. (Her) inrichten facilitaire processen Vanaf dag één is gestart met het ontdekken en (verder) harmoniseren van processen. Uiteraard is er in de voorbereiding naar de fusie toe al mee gestart. Echter loop je in de praktijk, waarin ook een ieder toch de oude werkwijzen uit de vorige gemeente als referentiekader heeft, in de dagelijkse uitvoering ook tegen zaken aan.
Halverwege het jaar is als één van de resultaten hiervan het facilitaire boekje, of wel de product- & dienstencatalogus van facilitaire zaken, opgeleverd. Hierin staat beschreven waarvoor de interne organisatie voor bij facilitaire zaken terecht kan en hoe dat in zijn werk gaat. Harmonisatie contracten Ook de harmonisatie van contracten is opgepakt en waar nodig en mogelijk met de teams van Vastgoed en Accommodaties de samenwerking gezocht. Vele contracten zijn inmiddels tot één contract gemaakt en/of opnieuw aanbesteed. Ook zijn het afgelopen jaar de voorbereidingen getroffen voor de Europese aanbestedingen van zowel de warmen drankenvoorziening als ook de schoonmaak gestart. Ook dit is, gezien de prolongatiedata van contracten en de ‘nieuwe’ contractwaarde en daardoor grotere (Europese) aanbestedingen een onderwerp dat in 2024 en de jaren daarna nog doorloopt. Afstemming teams Vastgoed en Accommodaties Ook heeft het afgelopen jaar in het kader gestaan van nadere kennismaking, afstemming en samenwerking met de nieuw gevormde teams van Vastgoed en Accommodaties. (Werk)afspraken zijn gemaakt en processen afgestemd. Binnen het team van Vastgoed heeft zeer nauwe afstemming plaatsgevonden voor het helder krijgen wie waar verantwoordelijk voor is.
Aan de hand van een zogeheten demarcatielijst zijn de taken en verantwoordelijkheden tussen Vastgoed en Facilitaire Zaken helder gemaakt en vastgelegd. Het is daarmee ook helder welk team voor welke contracten verantwoordelijk is en zo ook de budgettering en verwerking van facturen. Uiteraard wordt hier in 2024 mee verder gegaan omdat dit niet binnen één jaar afgerond is en dit naast de operationele dienstverlening moet plaatsvinden.
Financiën In 2023 hebben wij de volgende P&C documenten aan de gemeenteraad aangeboden: de begroting 2023 (rechtmatigheidskader boekjaar 2023); de kaderbrief voor de begroting 2024; drie jaarrekeningen 2022 (van de voormalige gemeenten); de begroting 2024; en de bestuursrapportage 2023.
6 september 2024
Jaarstukken 2023
73
Het opleveren van een reëel en structureel sluitende begroting 2024 heeft ertoe geleid dat wij weer binnen het normale toezichtregime van de provincie vallen; het repressieve toezicht. Daarnaast hebben wij eind 2023 de notitie ‘Planning en samenhang P&C documenten 2024’ afgerond. Deze notitie beschrijft de functie van en de samenhang tussen de verschillende documenten. Ook is in deze notitie een jaarplanning voor 2024 opgenomen.
Informatievoorziening en -beheer IV-Organisatie – De schaalsprong In 2023 hebben wij belangrijke stappen gezet om de IV-Organisatie op sterkte te brengen door het succesvol invullen van verschillende (functioneel- en databeheer) vacatures. Een sterke IV-Organisatie helpt de ambtelijke organisatie en het bestuur om de juiste keuzes te maken en te anticiperen op belangrijke ontwikkelingen en kansen voor de informatievoorziening en de daarvoor noodzakelijke informatiesystemen en technische voorzieningen. Dit doet Informatievoorziening in nauwe samenwerking met onze gemeenschappelijke regeling Syntrophos. Project ICT migratie fase 2 In 2023 is het project ICT migratie fase 2 uitgevoerd en afgerond. Er is van een flink aantal applicaties afscheid genomen en er zijn applicaties geharmoniseerd. Hoewel het project afgesloten is, gaat het proces om te bepalen of een applicatie (nog) voldoet continue door. De wereld is voortdurend in beweging. Wat vandaag goed werkt, kan morgen achterhaald zijn, bijvoorbeeld door nieuwe wetgeving of verbeterde processen. Informatievoorziening speelt hierin een belangrijke ondersteunende en adviserende rol.
Datagedreven werken In 2023 zijn wij vanuit informatievoorziening (kwartiermaker datagedreven werken en dataspecialisten), samen met het sociaal domein, een dataproject gestart wat aansluit op de behoefte vanuit de vakafdelingen en het bestuur (bestuursopdracht Sociaal Domein). Eind 2023 is het eerste dataproduct (basis dashboard) opgeleverd. In 2024 wordt dit verder uitgebouwd en verfijnd. Voor dit dataproduct is, in samenwerking met Syntrophos, een dataplatform ontworpen wat ervoor zorgt dat de daarin opgenomen data dagelijks geactualiseerd wordt. Het nieuwe dashboard gaat het sociaal domein helpen om beter in- en overzicht te krijgen in wat er speelt en welke tendensen er zijn. In 2024 vindt ook de verbreding naar andere domeinen (ruimtelijk, dienstverlening, bedrijfsvoering) plaats. Datadag 2023 en IV-Samenwerking in de regio In het kader van datagedreven werken was onze gemeente afgelopen jaar gastheer en organisator voor de datadag “Hoe eet jij je data?” op 7 juni in Brielle. Deze datadag is gerealiseerd in samenwerking met de gemeenten Nissewaard, Hoeksche Waard, Goeree-Overflakkee, Syntrophos en de RegioDeal. Proces nieuwe PDC (Producten- en Dienstencatalogus) Syntrophos Het proces om te komen tot een nieuwe PDC voor de deelnemers van Syntrophos is in 2023 opgestart. Het doel was om deze eind 2023 besluitrijp voor het bestuur op te leveren.
Het proces is echter complexer dan vooraf ingeschat en daardoor wordt de nieuwe PDC pas in 2024 opgeleverd. De huidige PDC loopt nog door totdat de nieuwe van kracht is. Na een inventarisatie van de archieven van de voormalige gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne is geconcludeerd dat er veel achterstallig werk verricht moet worden om a. de archieven te ordenen, b. de achterstanden weg te werken en c. om de digitale archieven te optimaliseren voordat deze overgedragen kunnen worden aan het E-depot. De inventarisatie en de daaruit voortvloeiende werkzaamheden zijn verwerkt in een “Archiefverwerkingsplan”. Dit plan is goedgekeurd en in de begroting is geld beschikbaar gesteld om verder uitvoering te geven aan het plan. Uit dit plan zijn onder andere de volgende zaken in 2023 uitgevoerd: de “oude omgevingen” (zaaksystemen) van de voormalige gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne zijn geordend en overgebracht naar het E-depot, de omgevingen van C3 (jeugd) van de voormalige drie gemeenten zijn geordend en overgebracht. In het kader van de Wet Open Overheid (WOO) is in 2023 een projectplan opgesteld om uitvoering te geven aan de WOO. In 2023 zijn 49 WOO-verzoeken binnengekomen waarvan er
6 september 2024
Jaarstukken 2023
74
22 zijn afgehandeld. Begin 2024 zal de werving starten voor een WOO-coördinator. Deze WOO-coördinator moet verdere uitvoering gaan geven aan het projectplan. Voor het harmoniseren en optimaliseren van de werkprocessen is in 2023 een project gestart, het project Procesoptimalisatie. Doelstelling van dit project is om alle processen opnieuw te beschrijven conform de werkwijze van de gemeente Voorne aan Zee. In 2023 zijn 19 processen geharmoniseerd en in productie genomen, hiervan was het Bestuurlijke Besluitvormingsproces (BBV) het grootste. Het is de bedoeling om de werkzaamheden, die nu nog projectmatig worden uitgevoerd, op te nemen in de reguliere bedrijfsvoering en daarmee te borgen dat processen continue worden gemonitord en zo nodig worden geoptimaliseerd. De doelstelling om alle inkomende post binnen 24 uur te registreren en alle uitgaande post binnen 24 uur na aanbieding te verzenden is gehaald. Daarnaast is er veel aandacht geweest voor het ondersteunen van de eindgebruikers voor het werken met het zaaksysteem, de e-Suite. Inhoudelijk is er veel tijd en aandacht gegaan naar goed toebedelen van alle producten binnen de e-Suite aan de vakafdelingen. Informatieveiligheid verdient grote aandacht. In de huidige digitale wereld is hacken, het lekken van gegevens (datalek) en ontvreemden van mobiele devices bijna dagelijks aan de orde.
Gezamenlijk met onze ketenpartners is hier continue aandacht voor. In onze eigen organisatie zijn de functies Chief Information Security Officer (CISO) en Functionaris Gegevensbescherming (FG) belegd die ervoor moeten zorgen dat de doelstellingen, in het kader van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) op het gebied van privacy en informatiebeveiliging, worden verankerd. In 2023 is naast de lopende zaken veel tijd gestoken in het herpositioneren van de functies en het zichtbaar zijn in de organisatie. Een actualisatie van governance en beleid zal in 2024 vorm krijgen.
Rechtmatigheid Er worden in de wetgeving negen aspecten van rechtmatigheid onderscheiden. De criteria 1 t/m 6 worden afgedekt door de toets van de accountant over getrouwheid en behoeven niet afzonderlijk te worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Vanzelfsprekend maken zij wel onderdeel uit van de reguliere jaarrekeningcontrole. In het implementatieplan rechtmatigheidsverantwoording (vastgesteld door de raad op 3 oktober 2023) zijn de negen rechtmatigheidscriteria nader toegelicht.
Controleverklaring accountant De accountant geeft alleen nog een controleverklaring af over de getrouwheid (de 1e 6 criteria van rechtmatigheid) van de jaarrekening en hanteert hierbij de volgende percentages: Goedkeuringstolerantie Fouten (% lasten) Onzekerheden in de controle (% lasten)
6 september 2024
Goedkeurend
Beperking
Oordeelonthouding
Afkeurend
≤ 1%
>1%<3%
-
≥ 3%
≤ 3%
>3%<10%
≥ 10%
-
Jaarstukken 2023
75
Over het begrotingscriterium, voorwaardencriterium en misbruik- en oneigenlijk gebruik legt het college vanaf 2023 verantwoording af in de rechtmatigheidsverantwoording. Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het verslagjaar 2023 moeten gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening. In een rechtmatigheidsverantwoording wordt vastgesteld dat de gemeente: • Inzicht heeft in haar processen en waar nodig acties uitzet ter verbetering van een proces. • Grip heeft op interne controle en risicomanagement. • Actief werkt met een intern controle- en reviewsysteem. Om een rechtmatigheidsverantwoording op te kunnen stellen zijn ter voorbereiding in 2023 de volgende stappen gezet:
Implementatieplan rechtmatigheidsverantwoording (vastgesteld door de raad op 3 oktober 2023).
Wijziging Financiële verordening gemeente Voorne aan Zee (vastgesteld door de raad op 21 december 2023). In de verordening is de verantwoordings- en rapportagegrens opgenomen voor de rechtmatigheidsverantwoording. In de rechtmatigheidsverantwoording bij de jaarrekening rapporteren burgemeester en wethouders aan de raad over afwijkingen met een verantwoordingsgrens van 2% van de totale lasten exclusief mutatie reserves van de gemeente.