BI - De markt voor coffeeshops in de gemeente Voorne aan Zee - def februari 2024

Het afstandscriterium is (met 83 van de 102 gemeenten die er één hanteren) het meest voorkomende vestigingscriterium.23 Gemeenten hebben hierin uiteenlopende benaderingen, waarbij ze zelf kunnen bepalen op welke onderwijsinstellingen het afstandscriterium van toepassing is en wat de minimale afstand tot een coffeeshop moet zijn. Hoewel de specifieke invulling van de vestigingscriteria kan variëren is de overeenkomst dat coffeeshops op locaties moeten worden gevestigd waar ze zo min mogelijk overlast veroorzaken. Het type gebied en de specifieke locatie zijn afhankelijk van de lokale situatie en de beleidskeuzes van individuele gemeenten. • Onderlinge afstand: dit vestigingscriterium stelt dat er een minimale afstand moet zijn tussen twee coffeeshops. Gemeenten willen hiermee een concentratie van coffeeshops op één locatie in hun gemeente voorkomen. Uit de belronde en bestudering van de coffeeshopbeleidsstukken van verschillende gemeenten lijkt de motivatie om concentratie van coffeeshops tegen te gaan over het algemeen verband te houden met de drukte en het aantal verkeersbewegingen rond coffeeshops, die vaak relatief hoog zijn. Uit eerdere onderzoeken is bekend dat verkeers- en parkeeroverlast de 19

Gemeente Hellevoetsluis (2022). Vestigingsbeleid Coffeeshop Hellevoetsluis. Geraadpleegd via: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2022-113900.html 20 Gemeente Schiedam (2024). Beleidsregels verdeling exploitatievergunning coffeeshop Schiedam 2024. Geraadpleegd via: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR714754/1 21 Gemeente Zwijndrecht (2021). Coffeeshopbeleid Zwijndrecht 2021. Geraadpleegd via: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR656603/1 22 Gemeente Leeuwarden (2018). Coffeeshopbeleid Leeuwarden. Geraadpleegd via: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR610505/1 23 Mennes, R., R. Pieper, I. Schoonbeek & E. van der Lee (2023). Coffeeshops in Nederland 2022. Aantallen coffeeshops en gemeentelijk beleid 1999-2022. Breuer&Intraval, Groningen. Breuer&Intraval - De markt voor coffeeshops in de gemeente Voorne aan Zee

24

•

•

•

•

•

voornaamste vormen van ervaren overlast rond coffeeshops zijn.24 Wanneer meerdere coffeeshops dicht bij elkaar zijn gevestigd, is de kans op overlast waarschijnlijk groter. Uit de gesprekken met ambtenaren van coffeeshopgemeenten en het bestuderen van de beleidsstukken blijkt dat, net zoals bij het afstandscriterium, gemeenten op hun eigen manier invulling geven aan de spreiding van coffeeshops. In 2022 waren er 28 gemeenten die in hun beleid een minimale afstand tussen twee coffeeshops hanteren,25 gemeenten verschillen in de afstand die zij hanteren. Er zijn ook gemeenten die geen specifieke afstand in hun beleid opnemen maar alleen de voorwaarde dat er geen concentratie van coffeeshops mag zijn. De voorwaarde dat er geen concentratie van shops zonder specifieke afstanden te noemen geeft de gemeente en exploitanten ruimte voor interpretatie wanneer er sprake is van een concentratie van coffeeshops. Hierdoor ontstaan er mogelijkheden voor maatwerk. Woon- en leefklimaat: dit criterium stelt dat de vestiging van een coffeeshop geen negatief effect mag hebben op het woon- en leefklimaat van de directe omgeving. Hiermee willen gemeenten doorgaans voorkomen dat coffeeshops in woonwijken kunnen worden gevestigd. Binnen afgebakend gebied: dit criterium stelt dat coffeeshops alleen kunnen worden gevestigd binnen een specifiek afgebakend gebied.

De vestigingskaart van de voormalige gemeente Hellevoetsluis is hier een goed voorbeeld van. Niet bij horeca, winkels en bedrijven: dit criterium stelt dat coffeeshops niet kunnen worden gevestigd in de nabijheid van horeca, winkels en bedrijven. Het varieert per gemeente voor welk soort horeca, winkels of bedrijven dit vestigingscriterium geldt. Niet bij daklozen- en of verslaafdenopvang: dit criterium stelt dat coffeeshops niet kunnen worden gevestigd in de nabijheid van een daklozen- en of verslaafdenopvang. Sommige gemeenten spreken in plaats daarvan over ‘voorzieningen voor kwetsbare groepen’. Parkeergelegenheid: dit criterium stelt dat bij de vestiging van een coffeeshop voldoende parkeergelegenheid dient te worden gerealiseerd om overlast als gevolg van verkeersopstoppingen en een gebrek aan parkeerruimte te voorkomen.

4.2 Verdeelmethodieken Ook de procedures en voorwaarden voor het verstrekken van een gedoogverklaring, zodat de exploitatie van een coffeeshop mogelijk wordt, varieert sterk tussen gemeenten. We constateren dat de discussie over schaarse vergunningen duidelijk van invloed is op de keuzes die gemeenten maken voor de te hanteren verdeelmethodiek en de doorlooptijd die ze aan de gedoogverklaring toekennen. Daarom zetten we bij de uitwerking van dit

24

Zie o.a.: Mennes, R., S. Hoorens, M. van Laar, K. Monshouwer, M. Olthof, P. Oomen, M. Pardal, S. Rigter, R. Roodbeen, I. Schoonbeek & B. Senator (2023). Onderzoek Experiment Gesloten Coffeeshopketen. Rapportage voormeting 2021. Rand Corporation, Breuer&Intraval, Trimbos Instituut; Mennes, R., J. van der Molen & B. Bieleman (2019). Shops in zicht. Een inventarisatie voor het Tilburgse coffeeshopbeleid. Breuer&Intraval, Groningen; Mennes, R., I. Schoonbeek, R. Pieper & B. Bieleman (2018). Monitor ontwikkelingen coffeeshopbeleid. Meting 2018. Breuer&Intraval, Groningen 25 Mennes, R., R. Pieper, I. Schoonbeek & E. van der Lee (2023). Coffeeshops in Nederland 2022. Aantallen coffeeshops en gemeentelijk beleid 1999-2022. Breuer&Intraval, Groningen. Breuer&Intraval - De markt voor coffeeshops in de gemeente Voorne aan Zee

25

lokale vraagstuk eerst de discussie omtrent schaarse vergunningen en de implicaties daarvan voor de looptijd van de gedoogverklaring kort uiteen, alvorens in te gaan op de opties voor verdeelmethodieken die gemeenten hanteren.

Schaarse vergunningen Er wordt momenteel uitgebreid gediscussieerd over de schaarste van gedoogverklaringen voor coffeeshops. Een schaarse vergunning is een door de overheid verleende vergunning voor een bepaalde activiteit of onderneming, waarbij het aantal beschikbare vergunningen beperkt is. Wanneer de vraag naar een vergunning groter is dan het aanbod (schaarste), moeten gemeente bij het verlenen een competitief selectieproces uitschrijven, zoals een openbare aanbesteding of loting, met als doel een eerlijke verdeling. Daarbij dient de gemeente zich te houden aan verschillende plichten om een eerlijke toewijzing te waarborgen. Dit omvat de verplichting tot transparantie, waarbij het proces en de criteria duidelijk gecommuniceerd worden aan potentiële aanvragers. Daarnaast moet de gemeente ervoor zorgen dat alle aanvragers gelijk worden behandeld, het proces objectief is en mededinging wordt bevorderd. Aanvragers moeten tevens het recht hebben om in beroep te gaan en de gestelde eisen moeten in verhouding staan tot het doel van de vergunning. Ten slotte vereist een zorgvuldige belangenafweging het overwegen van de verschillende belangen van betrokken partijen bij de besluitvorming over vergunningstoewijzing. Er wordt verschillend aangekeken tegen de vraag of er in het geval van coffeeshops sprake is van schaarse rechten.

In het coffeeshopbeleid dat op dit moment van kracht is in de gemeente Voorne aan Zee wordt ervan uitgegaan dat de gedoogverklaring schaars is, omdat het aantal vergunningen voor coffeeshops door de meeste gemeenten wordt beperkt tot een bepaald maximumaantal. We zien dat veel gemeenten dit doen en verdeelmethodieken kiezen die hieraan tegemoetkomen. Een aantal van deze gemeenten zijn er van overtuigd dat de vergunningen in de huidige gedoogconstructie reeds schaars zijn, terwijl anderen hiermee voorsorteren op de mogelijke landelijke regulering van de productie, distributie en verkoop van cannabis na afronding van het experiment gesloten coffeeshopketen. Als ook de achterdeur van coffeeshops wordt gereguleerd, zal er een afzonderlijk verdeel- en exploitatiestelsel voor coffeeshops moeten komen, waardoor de te verstrekken vergunningen vrijwel zeker als schaars zullen worden aangemerkt. Deze gemeenten kiezen ervoor om hun beleid alvast zo in te richten dat zij ook in de toekomst aan de verplichtingen voldoen.

Looptijd van de gedoogverklaring De burgemeester mag de duur van vergunningen in de huidige gedoogsituatie beperken, mits dit gemotiveerd wordt met als doel de bescherming van de openbare orde en het woon- en leefklimaat.26 Ook lijkt te gelden dat een gedoogverklaring niet voor onbepaalde tijd mag worden afgegeven als deze als schaars wordt aangemerkt. Gemeenten die ervan uitgaan dat de gedoogverklaringen schaars zijn of voorsorteren op de landelijke regulering van de productie, distributie en verkoop van cannabis, geven daarom altijd vergunningen af voor bepaalde tijd. Het meest gangbaar lijkt een periode van om en nabij de vijf jaar te zijn. Als er in het verleden vergunningen voor onbepaalde tijd zijn afgegeven, dan zou de 26

ABRvS 13 september 2023, ECLI:NL:RVS:2023:3482.

Breuer&Intraval - De markt voor coffeeshops in de gemeente Voorne aan Zee

26

huidige vergunninghouder een (zeer ruime) begunstigingstermijn moeten krijgen voordat de nieuwe situatie van toepassing wordt op zijn situatie. Enkele gemeenten doen dit ook. Zij duiden dit doorgaans aan met de term ‘overgangsbeleid’. Andere gemeenten die nog vergunningen voor onbepaalde tijd verlenen, lijken de vergunning dus niet als schaars te beschouwen, omdat een schaarse vergunning voor een passende beperkte duur moet worden verleend.27 Mocht het tot landelijke regulering van de achterdeur komen, dan zullen deze gemeenten hun beleid naar verwachting aan moeten passen.

Opties voor verdeelmethodieken Op dit moment hanteren gemeenten verschillende methoden en combinaties van verdeelmethodieken, waarbij de drie meest voorkomende methoden loting, een vergelijkende toets en volgorde van binnenkomst lijken te zijn. Het is hier relevant om op te merken dat de laatstgenoemde methodiek niet goed verenigbaar is met het uitgangspunt van schaarse vergunningen voor coffeeshops, terwijl dat voor de eerste twee opties wel het geval is. We zetten de verschillende opties hieronder uiteen: • Loting: Veel gemeenten (o.a. Eemsdelta, Schiedam, Smallingerland, Heerlen en Weert) maken gebruik van loting om de vergunning te verdelen onder de aanvragers. Zodra een vergunning beschikbaar komt, wordt dit doorgaans via officiële publicaties, websites en andere communicatiekanalen bekendgemaakt door de gemeente. Geïnteresseerde partijen kunnen dan een aanvraag indienen om in aanmerking te komen voor de betreffende vergunning. Deze aanvragen moeten vaak voldoen aan specifieke criteria en voorwaarden. Ambtenaren van verschillende gemeenten noemden als nadeel van een loting dat niet altijd de beste exploitant de vergunning krijgt. Bij loting maken aanvragers die slechts minimaal aan de voorwaarden voldoen namelijk evenveel kans om de vergunning te verkrijgen.

Dit nadeel kan deels ondervangen worden door het opstellen van uitgebreide voorwaarden en criteria waaraan geïnteresseerde partijen minimaal moeten voldoen. De verdeling doormiddel van loting is voor gemeenten doorgaans makkelijker uit te voeren is dan een vergelijkende toets. Bovendien geeft verdeling doormiddel van loting de geïnteresseerden die aan de voorwaarden voldoen gelijke kansen. Gemeenten kiezen voor deze verdeelmethodiek als ze veel waarde hechten aan gelijkheid van kansen. • Vergelijkende toets: Een alternatieve verdeelmethode die door gemeenten wordt toegepast, is de vergelijkende toets (o.a. Apeldoorn en Zwijndrecht). Deze aanpak zorgt ervoor dat de exploitant die het beste voldoet aan de gestelde voorwaarden en criteria de vergunning krijgt. Bij een vergelijkende toets worden scores toegekend aan de diverse criteria die door de gemeente zijn vastgesteld voor het exploiteren van een coffeeshop. De aanvrager met de hoogste score ontvangt uiteindelijk de exploitatievergunning. In gevallen waar aanvragers op basis van de vergelijkende toets dezelfde score behalen, kan bijvoorbeeld alsnog worden overgegaan tot loting. Bij een vergelijkende toets kan er eerder discussie ontstaan over de uitslag omdat de beoordeling van bepaalde elementen subjectief kan zijn.

Het vormgeven en uitvoeren van een vergelijkende toets vergt over het algemeen een grotere inspanning van gemeenten dan het verdelen van een vergunning doormiddel van loting. Gemeenten kiezen voor deze verdeelmethodiek als ze veel waarde hechten aan het sturen op kwaliteit van de aanvragen. 27

Dienstenwet (2021). Geraadpleegd via: https://wetten.overheid.nl/BWBR0026759/2021-07-01

Breuer&Intraval - De markt voor coffeeshops in de gemeente Voorne aan Zee

27

• Volgorde van binnenkomst: Een derde methode die gehanteerd wordt door een aantal gemeenten is verdeling op basis van volgorde van binnenkomst. Deze gemeenten hanteren een wachtlijst waarop de aanvragers met interesse worden geplaatst. Bij het vrijkomen van een vergunning komt de eerstvolgende op de wachtlijst in aanmerking voor de vergunning, op voorwaarde dat de aanvrager aan de gestelde voorwaarden voldoet. De vergunning wordt aan de hand van de wachtlijst dus verdeeld op basis van volgorde waarin aanvragen binnenkomen. In de praktijk kan dit betekenen dat aanvragers vele jaren op de wachtlijst staan of zelfs nooit in aanmerking komen voor een vergunning. In gemeenten met deze verdeelmethodiek is het coffeeshopbeleid vaak verouderd. In het verleden was dit een vrij gangbare manier van toekennen van gedoogverklaringen, maar steeds minder gemeenten hanteren deze methodiek. Eén van de redenen daarvoor is dat toekenning op basis van volgorde van binnenkomst niet goed verenigbaar is met het uitgangspunt van schaarse vergunningen.

4.3 Experiment gesloten coffeeshopketen Gemeente Voorne aan Zee is één van de deelnemende gemeenten aan het experiment gesloten coffeeshopketen.28 Voor deelnemende gemeenten heeft deelname gevolgen, aangezien de regels van het experiment geldig zijn in de gemeente voor de duur van het experiment.29 Hierdoor kan het nodig zijn om de juridische structuur van het huidige beleid aan te passen aan de wettelijke bepalingen die binnen het experiment van toepassing zijn. Sommige bepalingen zullen dan mogelijk een andere juridische basis krijgen. Sommige gemeenten hebben al wijzigingen doorgevoerd in hun coffeeshopbeleid omdat zij deelnemen aan het experiment.30 In de laatste editie van ons onze reeks ‘Coffeeshops in Nederland’ (peiljaar 2022) is door deelnemende gemeenten aangegeven welke wijzigingen zij hebben doorgevoerd vanwege het experiment gesloten coffeeshopketen.31 De wijzigingen kunnen grofweg worden ondergebracht in de vier volgende categorieën: • Wijzigingen aan het exploitatie- en/of vergunningstelsel: het opzetten van een nieuw exploitatie- en/of vergunningstelsel, meestal rekening houdend met een beperkt aantal beschikbare vergunningen voor deelnemende coffeeshops.

• Aanpassingen in toezicht en handhaving: het implementeren van strengere en specifieke toezichts- en handhavingsmaatregelen, waaronder registratie- en monitoringsprocedures voor alle stappen in de gesloten coffeeshopketen. • Extra veiligheidsmaatregelen: Het nemen van extra maatregelen om de veiligheid en leefbaarheid in de omgeving van de coffeeshops te waarborgen, rekening houdend met de mogelijke veranderingen in de aanvoer en verkoop van softdrugs.

28

Besluit experiment gesloten coffeeshopketen (2020). Geraadpleegd via: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2020-185.html#d17e1520 29 Idem. 30 Regeling maximum en nadere regels experiment gesloten coffeeshopketen gemeente Breda (2023). Geraadpleegd via: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR706592/1?&show-wti=true 31 Mennes, R., R. Pieper, I. Schoonbeek & E. van der Lee (2023). Coffeeshops in Nederland 2022. Aantallen coffeeshops en gemeentelijk beleid 1999-2022. Breuer&Intraval, Groningen. Breuer&Intraval - De markt voor coffeeshops in de gemeente Voorne aan Zee

28

• Opzetten van samenwerkingen met ketenpartijen: Het opzetten van samenwerkingsverbanden met betrokken partijen in de keten, zoals gemeente, politie, Openbaar Ministerie, jongerenwerk en verslavingszorg, en soms ook met kwekers, distributeurs en coffeeshopexploitanten. Hierbij merken we op dat het uniformeren van de regels voor het vestigen van coffeeshops in gemeenten niet onder de verplichtingen van het experiment valt. Met andere woorden, zelfs binnen het experiment behouden gemeenten de mogelijkheid om specifieke lokale regels voor coffeeshops op te stellen, zolang aan de randvoorwaarden van het experiment wordt voldaan. Dit stelt gemeenten in staat om regels te formuleren die aansluiten bij hun lokale situatie. Tijdens het experiment gelden de algemene regels, ook in de gemeente Voorne aan Zee, maar het staat de gemeente vrij om aanvullende regels voor coffeeshops op te stellen, zolang deze binnen de vastgestelde randvoorwaarden van het experiment vallen.

Breuer&Intraval - De markt voor coffeeshops in de gemeente Voorne aan Zee

29

5

CONCLUSIE EN ADVIES

In dit rapport is ons verkennende onderzoek naar de markt voor coffeeshops in de gemeente Voorne aan Zee gepresenteerd. In dit afsluitende hoofdstuk voorzien we de gemeente van een advies waarmee zij onderbouwd het coffeeshopbeleid kan harmoniseren na de recente fusie tussen voormalig gemeenten Hellevoetsluis, Westvoorne en Brielle. Ons advies vloeit voort uit de beantwoording van de geformuleerde onderzoeksvragen. Al met al, adviseren we de gemeente om geen al te grote wijzigingen door te voeren in het coffeeshopbeleid.

5.1 Uitgaan van doelstellingen 1. Welke doelstellingen streeft de gemeenten Voorne aan Zee na met het coffeeshopbeleid, hoe ziet de huidige situatie eruit en welke lokale vraagstukken staan ter discussie? Op basis van onze bevindingen adviseren wij de gemeente Voorne aan Zee om bij de harmonisatie van het coffeeshopbeleid de focus te houden op de twee hoofddoelen: criminaliteitspreventie en bescherming van de volksgezondheid. De aanwezigheid van coffeeshops speelt een cruciale rol bij het behalen van beide doelstellingen. Bij het maken van beleidskeuzes is het raadzaam om steeds te overwegen in hoeverre deze bijdragen aan het realiseren van deze twee doelen. Deze doelstellingen sluiten goed aan bij het landelijke drugsbeleid en staan ook centraal binnen het experiment gesloten coffeeshopketen waaraan de gemeente deelneemt. Het advies luidt verder om een gebalanceerde aanpak te hanteren waarin alle relevante aspecten van het Nederlandse drugsbeleid geïntegreerd worden. Hierbij is het belangrijk om zowel criminaliteitspreventie als bescherming van de volksgezondheid gelijk te prioriteren, aangezien beide doelen complementair zijn. Dit advies is gebaseerd op de voorkeur van de gesprekspartners, die vanuit hun functies de waarde van een evenwichtige aanpak benadrukken. Voor de harmonisatie van het coffeeshopbeleid is het raadzaam enkele lokale vraagstukken te beantwoorden.

De informatie uit ons onderzoek helpt daarbij. Deze vraagstukken omvatten het aantal te vestigen coffeeshops, de spreiding van coffeeshops, de verdeelmethodiek van gedoogverklaringen en de afstemming op de deelname aan het experiment gesloten coffeeshopketen.

5.2 Handhaven huidige situatie coffeeshops 2. Voor hoeveel coffeeshops is er marktruimte in de nieuwe gevormde gemeente Voorne aan Zee als uitsluitend wordt gekeken naar de vraag naar cannabisproducten in de regio? 3. Wat is er bekend over de spreiding van coffeeshops binnen Nederlandse gemeenten en de factoren die daarbij van belang zijn? En in welk advies resulteert dat voor de gemeente Voorne aan Zee? Breuer&Intraval - De markt voor coffeeshops in de gemeente Voorne aan Zee

30

Op basis van onze berekeningen schatten we dat de marktruimte voor coffeeshops zich ergens tussen de drie en vier bevindt, dit moet als een bovengrens worden beschouwd. Er is namelijk gerekend met een grove foutmarge, aangezien onzeker is hoeveel cannabisconsumenten precies hun cannabis in andere gemeenten met een coffeeshop kopen en hoeveel consumenten cannabis op de illegale markt verkrijgen. Met deze wetenschap concluderen we dat er in de gemeente Voorne aan Zee ruimte is voor zeker twee coffeeshops. Het is belangrijk op te merken dat deze conclusie gebaseerd is op een cijfermatige analyse die steunt op aannames en veronderstellingen, en dat de uitkomst van het rekenmodel een zekere mate van onzekerheid kent. Niettemin pleit veel voor het handhaven van de huidige situatie met twee coffeeshops, wanneer de context in overweging wordt genomen. Allereerst lijkt er op dit moment geen sprake te zijn van overbelasting van de coffeeshops, en er zijn geen meldingen van aanzienlijke veiligheidsproblemen in de directe omgeving van de coffeeshops. Hoewel de locatie van de coffeeshop in ‘de Vesting’ in Hellevoetsluis als minder gunstig wordt beschreven, zijn er geen ernstige problemen gemeld. De situatie rondom beide coffeeshops worden omschreven als ‘stabiel’, ‘rustig’ en ‘beheerst’. Wat dat betreft zijn de doelstellingen die de gemeente nastreeft niet in het geding.

Wat betreft spreiding van coffeeshops, kunnen gemeenten diverse lokale voorwaarden toevoegen aan het coffeeshopbeleid om de vestiging van coffeeshops te reguleren. Gemeenten hebben de autonomie om het vestigingsbeleid naar eigen inzicht vorm te geven en velen maken hier daadwerkelijk gebruik van. De lokale voorwaarden die gemeenten hanteren voor de vestiging van coffeeshops variëren afhankelijk van de lokale omstandigheden. Uit onze inventarisatie blijkt dat afstandscriteria en onderlinge afstand vaak worden gebruikt om respectievelijk de nabijheid tot onderwijsinstellingen te reguleren en de concentratie van coffeeshops te voorkomen. Ook in de gemeente Voorne en Zee wordt hier waarde aan gehecht door de betrokkenen en het advies is dan ook om deze criteria over te nemen. Afstandscriteria kunnen bijvoorbeeld uit het beleid van de voormalig gemeente Hellevoetsluis worden overgenomen, waarin ze reeds zijn opgenomen. Er is echter geen eenduidig antwoord op de vraag welke spreiding als 'goed' of 'wenselijk' wordt beschouwd, aangezien dit afhangt van de specifieke doelstellingen die worden nagestreefd. Met de doelstellingen van de gemeente Voorne aan Zee in het achterhoofd, concluderen we dat er op dit moment geen aanleiding is om de coffeeshops beter te spreiden. Beide coffeeshops in gemeente Voorne aan Zee zijn gevestigd in Hellevoetsluis, de andere kernen hebben geen coffeeshop.

In de meeste gemeenten zijn net als in Voorne aan Zee de coffeeshops in de grootste kern(en) gevestigd. Na Hellevoetsluis zijn qua inwonersaantallen respectievelijk Brielle en Oostvoorne de grootste kernen in gemeente Voorne aan Zee. Deze kernen zijn echter substantieel kleiner dan Hellevoetsluis. Het vestigen van een coffeeshop in een kleinere kern heeft doorgaans een grotere impact dan in een grotere kern. Dit komt onder andere door de drukte en het hoge aantal verkeersbewegingen rond coffeeshops. Het is gezien de grootte van de kernen in Voorne aan Zee dan ook logisch dat beide coffeeshops in Hellevoetsluis zijn gevestigd.

Breuer&Intraval - De markt voor coffeeshops in de gemeente Voorne aan Zee

31

Bovendien is er geen sprake van een problematische of normaliserende concentratie van coffeeshops in Voorne aan Zee, mede omdat de afstand tussen de twee coffeeshops aanzienlijk (ongeveer 3300 meter hemelsbreed) is. Eén coffeeshop bevindt zich al geruime tijd in ‘de Vesting’ van Hellevoetsluis, waar ook diverse horecagelegenheden zijn gevestigd, en deze is niet met de auto bereikbaar. De andere coffeeshop heeft zich recent gevestigd op een bedrijventerrein aan de rand van Hellevoetsluis en is wel met de auto bereikbaar. Door de huidige situatie te handhaven met twee coffeeshops, kan de gemeente ook inspelen op de diverse voorkeuren en behoeften van cannabisgebruikers, zowel op het gebied van producten als vervoersmiddelen. Eerdere ervaringen en onderzoek laten zien dat cannabisgebruikers waarde hechten aan keuzemogelijkheden bij coffeeshops en de beschikbare producten, terwijl ze zich tegelijkertijd laten leiden door praktische en geografische overwegingen.

5.3 Uitgaan van landelijke regulering cannabis 4. Welke verdeelmethodieken worden door andere Nederlandse gemeenten met coffeeshops gehanteerd? Met andere woorden, welke mogelijkheden heeft Voorne aan Zee met betrekking tot het verdelen van de gedoogverklaring en waar is zij aan gehouden (schaarse vergunningen o.a.)? 5. Dient bij de harmonisatie van het beleid rekening te worden gehouden met de deelname van Voorne aan Zee als interventiegemeente aan het experiment gesloten coffeeshopketen? Op basis van ons onderzoek adviseren we de gemeente Voorne om de verdeelmethodiek voor coffeeshopvergunningen zo in te richten dat rekening wordt gehouden met het feit dat de gedoogverklaringen (in de toekomst vrijwel zeker) als schaars (zullen) worden aangemerkt. Gezien de huidige tendens en het beleid van veel gemeenten om gedoogverklaringen als schaars te beschouwen, doet de gemeente Voorne aan Zee er verstandig aan, zoals al gedaan wordt, deze benadering ook te hanteren. Aansluitend adviseren we om een verdeelmethodiek te kiezen die goed past bij de aard van schaarse vergunningen. Loting en een vergelijkende toets lijken de geschikte opties te zijn. Het vormgeven en uitvoeren van een vergelijkende toets vraagt doorgaans een grotere inspanning van de gemeente dan verdeling doormiddel van loting.

Wanneer er gekozen wordt voor loting kan er ook worden gestuurd op de kwaliteit en geschiktheid van aanvragers door het stellen van (uitgebreide) voorwaarden en criteria waaraan aanvragers minimaal moeten voldoen. Ongeacht de gekozen verdeelmethodiek, is het van cruciaal belang om transparantie te waarborgen. Zorg ervoor dat het proces en de criteria duidelijk gecommuniceerd worden aan potentiële aanvragers. Daarnaast moet de gemeente ervoor zorgen dat alle aanvragers gelijk worden behandeld, het proces zo objectief mogelijk is en mededinging wordt bevorderd. Daarnaast is het raadzaam dat de gemeente aandacht besteedt aan de looptijd van de gedoogverklaringen. Bij schaarse vergunningen is het verplicht om vergunningen voor een bepaalde termijn (bijvoorbeeld vijf jaar) te verlenen. We adviseren deze termijn niet te kort te maken, zodat huidige coffeeshopondernemers voldoende tijd hebben om zich aan te passen aan mogelijke wijzigingen. Het is belangrijk op te merken dat zolang er geen Breuer&Intraval - De markt voor coffeeshops in de gemeente Voorne aan Zee

32

verdere rechterlijke uitspraken volgen, en er buiten het experiment nog geen landelijke regulering is voor de productie, distributie en verkoop van cannabis, beargumenteerd kan worden dat de gedoogverklaring voor coffeeshops zowel schaars als niet schaars kan worden beschouwd. Beide standpunten (wel of niet schaars) zijn verdedigbaar. Gezien de dynamiek van het beleid omtrent coffeeshops en gedoogverklaringen, is het verstandig om het beleid regelmatig te evalueren en aan te passen aan veranderingen in wetgeving en lokale omstandigheden. We adviseren daarom ook om de jurisprudentie met betrekking tot gedoogverklaringen en schaarse vergunningen nauwlettend te volgen en het beleid indien nodig aan te passen. Op basis van het voorgaande raden we de gemeente aan om expliciet in het coffeeshopbeleid te vermelden waarom zij van mening is dat de gedoogverklaring als schaars moet worden beschouwd en de overige beleidsmaatregelen hierop af te stemmen. Het voornaamste en zwaarwegende argument hiervoor is de deelname aan het experiment gesloten coffeeshopketen. In deze context is het waarschijnlijk dat de gedoogverklaring als schaars moet worden beschouwd. Dat de gemeente hier reeds invulling aan heeft gegeven aan, beoordelen wij positief.

De gemeente wordt verder geadviseerd om naast het vaststellen van een exploitatie- en/of vergunningstelsel, ook aandacht te besteden aan de adequaatheid van toezicht en handhaving in de keten, de effectiviteit van de geplande veiligheidsmaatregelen en de opzet van samenwerkingen met ketenpartijen. Ons onderzoek concludeert dat het uniformeren van regels voor het vestigen van coffeeshops niet verplicht is binnen het experiment. Gemeenten behouden lokale beleidsruimte en kunnen regels opstellen die passen bij hun specifieke situatie en doelen. Het is belangrijk voor de gemeente om enkele aanpassingen door te voeren vanwege het experiment, maar zou zich vooral moeten richten op de mogelijkheden die het biedt om de geformuleerde doelstellingen te bereiken.

Breuer&Intraval - De markt voor coffeeshops in de gemeente Voorne aan Zee

33