250212-0493735 IBK+ VoorneaanZee concept 3.1 inclusief bijlagen
Tekst van het document
IBK+ Voorne aan Zee
projectnummer 0493735.100 concept revisie 3.1 12 februari 2025
www.anteagroup.nl Bastion Brielle
IBK+ Voorne aan Zee projectnummer 0493735.100 concept revisie 3.1 12 februari 2025
Auteur(s) Janneke van Boxtel Pim Christianen Cas Goselink
Opdrachtgever Gemeente Voorne aan Zee Postbus 13 3220 AA HELLEVOETSLUIS
Datum
Beschrijving
Vrijgave
12 februari 2025
IBK+ Voorne aan Zee
R. van Hoek
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
Inhoudsopgave 1.
Inleiding
6
1.1 1.2 1.3 1.4
Belang van de openbare ruimte in Voorne aan Zee Aanleiding en doel Scope Leeswijzer
6 6 6 7
2.
IBK+ Voorne aan Zee: een procesinstrument
9
2.1 2.2 2.3 2.4
Gedachtegang Groeipad fysieke leefomgeving Stap 1: Harmonisatie in de vorm van het Integraal Beheerkader Voorne aan Zee Stap 2: Herijken van Integraal Beheerkader naar een IBK+ met assetsheets Planning
9 10 10 11
3.
Huidige situatie
13
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6
Terugblik afgelopen beheerperiode Aard en omvang van beheerarealen Uitbreiding beheerarealen Gebieden & Hotspots Monitoring Huidige kwaliteit
13 13 14 14 14 15
4.
Kaders en ontwikkelingen
17
4.1 4.2 4.3
Wettelijke kaders Gemeentelijke kaders Trends & ontwikkelingen
17 18 18
5.
Financiën
22
5.1 5.2 5.3
Huidige budgetten Beheerkostenberekening wegen, groen en bomen Tot Slot
22 23 26
6.
Beheerstrategie
30
6.1 6.2 6.3 6.4
Planmatig en professioneel beheer Ambities Beheertactieken Vertaling in planniveaus
30 30 31 32
7.
Vervolg
34
7.1 7.2 7.3
Actieplan IBK+ Vervolgproces Overzicht projecten 2025-2028
34 34 35
Bijlage I: Lijst toename beheerkosten uitbreiding areaal ontwikkelingen
37
Bijlage II: Overzicht projecten 2025-2028
38
Bijlage III: Hotspotkaart
39
Bijlage IV: Assetsheets
40
• • • •
40 40 40 40
Assetsheet groen; Assetsheet bomen; Assetsheet wegen; Assetsheet riolering;
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
• •
Assetsheet openbare speelvoorzieningen; Assetsheet openbare verlichting.
40 40
blad 4 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
INLEIDING
1 blad 5 van 40
Industriehaven Hellevoetsluis
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
1.
Inleiding De gemeente Voorne aan Zee heeft de wettelijke taak om te zorgen voor het beheer van de openbare ruimte. Deze openbare ruimte is zeer belangrijk als duurzame leefomgeving voor de inwoners en bezoekers van Voorne aan Zee. Het juist inrichten én beheren van deze ruimte is van belang om de omgeving schoon, heel en veilig te houden waar men graag verblijft. In het voorliggende IBK+, met bijbehorende assetsheets, wordt de koppeling gemaakt tussen de opgaven en het daadwerkelijke beheer en onderhoud van onze leefomgeving. ‘Het is mooi hier!’
1.1
Belang van de openbare ruimte in Voorne aan Zee De inrichting en beheer van de openbare ruimte hebben een grote invloed op het dagelijks gebruik en de beleving van inwoners en bezoekers. Een prettige leefomgeving om in te verblijven moet voldoen aan schoon, heel en veilig. Om dit voor elkaar te krijgen is het belangrijk om alle assets goed te beheren. Op deze manier wordt de uitstraling van Voorne aan Zee verbeterd en draagt het bij aan een positief beeld bij inwoners en bezoekers.
1.2
Aanleiding en doel Om de volgende stap te kunnen zetten binnen de harmonisatie van de gemeente Voorne aan Zee is het van belang het Integraal Beheerkader (IBK) aan te vullen in een IBK+. De afdeling Ruimtelijk Beheer en Uitvoering (RBU) staat aan de lat om beheer van alle assets vorm te geven. Het is belangrijk om hiervoor ook inzicht te hebben in de financiële kaders. Binnen de gemeente is de behoefte om de beheerkaders en -strategieën gelijk te trekken voor de assets groen, bomen, wegen, riolering, openbare speelvoorzieningen en openbare verlichting. In de assetsheets worden deze volledig geharmoniseerd naar één aanpak voor Voorne aan Zee. Op basis van de gestelde kaders en strategieën kunnen de beheerkosten berekend worden voor alle assets. Ook wordt voor de assets wegen, groen en bomen de financiële beheeropgave op lange termijn inzichtelijk gemaakt. Het IBK+ beschrijft de bestuurlijke ambities en de toekomstige opgave, vanuit bestaand beleid, voor het beheer van de openbare ruimte in de gemeente Voorne aan Zee. Door de koppeling tussen de verschillende assets te maken in het IBK+, wordt de integraliteit bevordert op het gebied van beheer openbare ruimte. Het IBK+ is een helder en leesbaar stuk op verschillende abstractieniveaus. Hierdoor wordt beheer gemakkelijker toepasbaar en gaat de kwaliteit van de leefomgeving omhoog.
Daarnaast wordt een financieel overzicht van de benodigde beheerkosten in het IBK+ opgenomen.
1.3
Scope Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte richt zich op de vrij toegankelijke openbare ruimte welke door de gemeente wordt onderhouden. Hierbij gaat het om de volgende beheerdomeinen: • Groen; • Bomen; • Wegen; • Riolering; • Openbare Speelvoorzieningen; • Openbare Verlichting. Het IBK+ voor de openbare ruimte richt zich op het beheer, onderhoud en vervangen van de beheerobjecten in de fysieke leefomgeving: • Beheer: Systematisch plannen, budgetteren, voorbereiden en uitvoeren van activiteiten die erop gericht zijn een object blijvend zijn functie te laten vervullen; blad 6 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
•
•
Onderhoud: Uitvoeren van preventieve dan wel correctieve maatregelen om een object in goede staat (op een vooraf bepaald kwaliteitsniveau) te houden of te brengen. Onderhoud kan worden onderscheiden in klein en groot onderhoud; Vervangen: Vervangen van een object omdat onderhoud aan het huidige object niet meer toereikend is of financieel verantwoord is om het terug op het gestelde kwaliteitsniveau te brengen.
Binnen deze scope worden verschillen binnen de gemeente Voorne aan Zee rechtgetrokken. Maatschappelijke opgaven zoals klimaatadaptatie, duurzaamheid of beleving vallen buiten de scope en worden in de vervolgstap verder uitgewerkt.
1.4
Leeswijzer • • •
• •
• • • • •
Hoofdstuk 2 omschrijft de gedachtegang omtrent het Omgevingsprogramma en geeft inzicht in de stappen van de werkwijze. Hoofdstuk 3 gaat in op de huidige situatie met een terugblik op de vorige beheerperiode. Ook worden de aard en omvang van de beheerarealen van de assets weergegeven. Hoofdstuk 4 schetst de wettelijke en gemeentelijke kaders rondom het beheer van de leefomgeving. Daarnaast worden trends en ontwikkelingen meegenomen die op het moment spelen in de openbare ruimte. Hoofdstuk 5 geeft de financiële impact weer voor het beheer van de assets. Hoofdstuk 6 beschrijft de beheerstrategie om invulling te geven aan de ambities en kernwaarden voor het beheer in de openbare ruimte. Tot slot geeft dit een opsomming van acties die komende periode uitgevoerd gaan worden. Hoofdstuk 7 gaat in op het vervolgproces en welke acties er genomen moeten worden in de komende beheerperiode. In Bijlage I is de lijst toename beheerkosten uitbreiding areaal ontwikkelingen opgenomen. Bijlage II geeft een doorkijk in de uit te voeren projecten in 2025-2028. Bijlage III toont de hotspotkaarten van de diverse kernen van Voorne aan Zee. In Bijlage IV zijn de assetsheets groen, bomen, wegen, riolering, openbare speelvoorzieningen en openbare verlichting opgenomen.
blad 7 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
IBK+ Voorne aan Zee
2 blad 8 van 40
Stadspark Oostvoorne
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
2.
IBK+ Voorne aan Zee: een procesinstrument Het proces om het Integraal Beheerkader Voorne aan Zee op te stellen is in maart 2024 afgerond. Vervolgens is gestart met het traject om het IBK+ op te stellen. Dit hoofdstuk beschrijft hoe het volledige proces eruitziet. Op basis van het Groeipad Beheer fysieke leefomgeving van Antea Group kijken we welke stappen Voorne aan Zee al heeft gezet, welke stappen nu worden gezet met het voorliggende IBK+, en welke doorontwikkelingsmogelijkheden er in de toekomst liggen om het beheer van de fysieke leefomgeving verder te professionaliseren in Voorne aan Zee. De wereld van beheer, zie de figuur hiernaast, geeft het beheerproces schematisch weer. Hierin zijn de verschillende stappen van beheer weergegeven. Vanuit bestaand beleid wordt dit integraal beheerkader opgesteld. Vanuit het IBK+ kunnen beheer en onderhoudswerkzaamheden voorbereid en uitgevoerd worden. Tot slot wordt monitoring opgenomen in het IBK+ en de assetsheets, zodat de kwaliteit geborgd kan blijven binnen de gestelde beheerkaders met de beschikbare middelen. Binnen dit beheerproces wordt continu rekening gehouden met gebruikers, bestuur en wet- en regelgeving. Thema’s en opgaven zijn ook van belang, deze worden in stap 3 concreet uitgewerkt.
2.1
Gedachtegang Groeipad fysieke leefomgeving De verandering van sectoraal beheer met voor iedere asset een beheerplan naar een integraal Figuur 1, De Wereld van Beheer (Antea Group) maatschappelijk beheerkader wordt steeds belangrijker. Het omzetten van alle losse bestuurlijke ambities naar de assets met overkoepelende maatschappelijke thema’s, gekoppeld aan een integraal document, zal in de nabije toekomst het nieuwe uitgangspunt zijn. Het huidige IBK en het opstellen van dit IBK+ met bijhorende assetsheets zal helpen om de eerste stap richting integraal beheer te zetten en het verbeteren van de kwaliteit in de leefomgeving die verder gaat dan het enkel technische instant houden van de assets. In figuur 2 is deze stap schematisch weergeven.
Figuur 2, Groeipad Beheer Openbare Ruimte (Antea Group)
blad 9 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
Vanuit daar kan verder worden gebouwd naar het opstellen van een Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK) waarin de maatschappelijke thema’s en opgaven gekoppeld worden aan de assets. Het IMBK is daarmee, samen met de Omgevingsvisie, een bouwsteen die later vertaald kan worden naar het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving, een programma onder de Omgevingswet.
2.2
Stap 1: Harmonisatie in de vorm van het Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Het harmoniseren van de verschillende beleidsdocumenten uit de voormalige gemeenten is in maart 2024 afgerond. Met het doorlopen van dit proces beschikt de gemeente Voorne aan Zee over het Integraal Beheerkader (IBK), inclusief bijbehorende assetsheets. In het Integraal Beheerkader Openbare Ruimte (1) staan de eerste bestuurlijke ambities en maatschappelijke opgaven waar beheer mee te maken heeft. Daarnaast wordt in het IBK het beleidskader voor het onderhoud en het beoogde kwaliteitsniveau voor de assets opgesteld. De Assetsheets (2) geven inzicht in aard, omvang, kwaliteit, beheerstrategie en financiën van de verschillende assets.
Figuur 3, schematische weergave IBK met assetsheets (Antea Group)
Op dit moment vormt het bestaande IBK, met bijbehorende assetsheet, de basis waarop de gemeente Voorne aan Zee haar beheer verder gaat door ontwikkelen.
2.3
Stap 2: Herijken van Integraal Beheerkader naar een IBK+ met assetsheets In stap 2 worden op basis van de doorontwikkeling punten uit het huidige IBK en de assetsheets herijkt. In deze vervolgstap worden de beheerstrategie en -kaders voor alle voormalige gemeenten gelijkgetrokken, in één aanpak voor Voorne aan Zee. Daarnaast wordt monitoring overkoepelend vormgegeven voor de assets. Op basis van de integrale aanpak worden de huidige beschikbare budgetten vergeleken met de benodigde budgetten voor de assets groen, bomen en wegen, om ervoor te zorgen dat er voldoende middelen beschikbaar zijn om de ambities en doelstellingen in de beheerstrategie en -kaders te realiseren. Maar ook om te kijken welke kosten beïnvloedbaar zijn. Met het uiteindelijke doel om de uitstraling en kwaliteit van de fysieke leefomgeving te verbeteren maar ook beter inzicht te hebben in de financiële bezuinigingsopgave die verwacht wordt.
blad 10 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
2.4
Planning
In bovenstaande afbeelding is de planning schematisch weergegeven. Op dit moment is het IBK met assetsheets van kracht in de gemeente Voorne aan Zee. Met het huidige proces om het IBK door te ontwikkelen naar een IBK+ wordt na oplevering het IBK+ leidend. Het IBK+ wordt na drie jaar herijkt naar een maatschappelijke beheerkader met assetsheets.
blad 11 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
HUIDIGE SITUATIE
3 blad 12 van 40
Strand Rockanje
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
3.
Huidige situatie
3.1
Terugblik afgelopen beheerperiode Vanaf maart 2024 is het Integraal Beheerkader Voorne aan Zee van kracht. Hierbij is gewerkt met één aanpak waaronder diverse assets vallen. Het beheer van deze assets zijn ieder in een assetsheet geharmoniseerd. Elke asset en het overkoepelende beheerkader heeft diverse actiepunten. In de periode tussen het herijken van het IBK naar het IBK+ zijn diverse actiepunten uitgevoerd.
Areaalgegevens op orde De areaalgegevens van de assets zijn opgenomen in één integraal beheersysteem. De asset groen is nog niet volledig actueel toegevoegd aan het beheersysteem, deze actie blijft staan voor de komende periode.
Kwaliteit van de assets inzichtelijk In de afgelopen beheerperiode is de vervangingsopgave van bomen, groen, spelen, openbare verlichting en wegen inzichtelijk gemaakt. Daarnaast zijn diverse inspecties uitgevoerd om de kwaliteit van de assets inzichtelijk te maken.
Eén gemeente Voorne aan Zee Bij het opstellen van dit IBK+ is de werkwijze afgestemd en doorontwikkeld naar één integrale aanpak voor beheer.
De vervangingsopgave aanpakken Op basis van de kwaliteit en de financiële opgaven zal de vervangingsopgave aangepakt worden. Deze actie wordt meegenomen naar komende beheerperiode.
Financiën Bij het opstellen van dit IBK+ zijn voor bomen, groen en wegen de huidige beheerbudgetten gespiegeld met een beheerkostenberekening.
Integrale meerjarenplanning Voor diverse assets is een meerjarenplanning met financiële doorkijk opgesteld.
Beheer koppelen met maatschappelijke opgaven Deze actie wordt in stap 3, herijken van het IBK+ naar een IMBK uitgevoerd.
Uitvoering van onderhoud De taakverdeling van Team Onderhoud Buitenruimte is herzien. Hierbij zijn integrale keuzes gemaakt waar en wat Team Onderhoud Buitenruimte uitvoert en wat wordt uitbesteed.
3.2
Aard en omvang van beheerarealen De gemeente Voorne aan Zee is verantwoordelijk voor haar openbare ruimte binnen de gemeentegrenzen. Onderstaande tabel geeft op hoofdlijnen een overzicht van het huidig te beheren areaal per beheerdomein, zoals dit nu bekend is. Jaarlijks worden de arealen geactualiseerd. In de assetsheets (Bijlage IV) zijn de beheerarealen per asset in meer detail weergegeven. Tabel 1, Beheerarealen per asset aangeleverd door Voorne aan Zee in Excel tabel 17-11-2024
Asset Groen Bomen Wegen
Object Beplanting Grasvegetaties Bomen Element verharding
Aantal 1.059.000 3.075.000 33.000 3.188.000
Eenheid m2 m2 stuks m2
blad 13 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
Riolering Openbare Speelvoorzieningen Openbare Verlichting
3.3
Asfaltverharding Riolering Speeltoestellen Speelondergrond Masten Armaturen
809.000 630 1.400 476.000 16.500 17.000
m2 km stuks m2 stuks stuks
Uitbreiding beheerarealen Bij het realiseren van nieuwbouw of andere projecten vindt areaaluitbreiding plaats. Afhankelijke van het type project wordt het areaal met één of meerdere beheerobjecten uitgebreid. Bij het realiseren van dergelijke projecten worden de arealen gemuteerd in het beheersysteem. Daarnaast wordt, om te voorkomen dat deze kosten niet gedekt zijn, vooraf een projectenlijst opgesteld. Op basis daarvan worden de budgetten afgestemd om de aanvullende beheerkosten te dekken. Daarnaast zal bij het actualiseren van dit IBK+ en de bijbehorende assetsheets de nieuwe beheerarealen opgenomen worden. In Bijlage I is een overzicht weergegeven van projecten die gevolgen hebben op de beheerarealen en dus de beheerkosten. De toename van de beheerkosten door areaal uitbreiding en ontwikkelingen zijn per project inzichtelijk gemaakt.
3.4
Gebieden & Hotspots In Voorne aan Zee wordt het beheerniveau bepaald afhankelijk van het gebiedstype. Het beheerniveau wordt conform de CROW-methodiek uitgevoerd. Hierbij geldt dat in centrumgebieden en hotspots op niveau A onderhouden worden. Alle andere gebieden in Voorne aan Zee worden op niveau B onderhouden. Hotspots zijn locaties die net wat meer aandacht krijgen om de omgeving te verbeteren. Daarnaast zijn enkele locaties als hotspots geduid om de veiligheid te waarborgen zoals doorgaande wegen of rotondes. In Voorne aan Zee zijn centrumgebieden, hoofdwegen, begraafplaatsen en rotondes vastgesteld als hotspots. Deze genoemde hotspotkaart is in bijlage III toegevoegd aan het IBK+ en wordt samen met dit IBK+ vastgesteld.
3.5
Monitoring Om grip te houden op de kwaliteit van de assets is het van belang de assets te monitoren. Om dit te borgen zijn er twee type monitoring: sectorale monitoring en een beleidsmonitor openbare ruimte.
Sectorale monitoring Bij sectorale monitoring wordt de kwaliteit van de verschillende assets in de openbare ruimte gemeten. Zowel de technische- als de beeldkwaliteit wordt hierbij gemonitord. Deze manier van monitoren geeft de beheerder inzicht in de huidige kwaliteit per asset en biedt mogelijkheden om het dagelijkse beheer indien nodig bij te sturen. Hieronder is een overzicht van de monitoring per asset weergegeven. Asset Groen Bomen Wegen Riolering Openbare Speelvoorzieningen Openbare Verlichting
Monitoring Kwaliteitskeuring beoordeling uitvoering groenonderhoud Inventarisatie technische kwaliteit groen VTA-controle Attentie- en risicobomen controleren Weginspectie Rioolinspectie Veiligheidsinspectie alle speeltoestellen en ondergronden Visuele inspectie alle speeltoestellen en ondergronden Schouwronde openbare verlichting
Frequentie 1x per maand 1x per 4 jaar 1x per 3 jaar 1x per jaar 1x per 2 jaar Risico gestuurd 1x per jaar 1x per jaar 1x per jaar
Beleidsmonitor openbare ruimte De beleidsmonitor openbare ruimte wordt vier keer per jaar uitgevoerd. Deze monitor brengt de verzorgende en technische kwaliteit van alle assets in beeld op basis van beeldkwaliteit. Hierdoor worden de verschillende blad 14 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
ontwikkelingen van de assets zichtbaar. Zo wordt het effect van de gekozen beheerstrategie inzichtelijk. Door deze monitor krijgt Voorne aan Zee een volledig inzicht in de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. De monitor wordt uitgevoerd volgens de uitvoeringskaders van de CROW Beeldkwaliteitscatalogus 2023.
3.6
Huidige kwaliteit De huidige kwaliteit van de assets wordt gemonitord aan de hand van de technische- en beeldkwaliteit. Daarnaast worden meldingen ook meegenomen om een beeld te geven van de beleving van de gebruikers. De technische kwaliteit van beheerobjecten wordt geïnspecteerd middels inspecties, zoals de rioolinspectie, weginspectie, VTA-controle bij bomen, Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS) en de NEN3140 om de veiligheid van openbare verlichting te toetsen. Daarnaast wordt ook de beeldkwaliteit van de leefomgeving gemonitord. Dit betreft de verzorging van de openbare ruimte, waarbij de kwaliteit wordt bepaald aan de hand van de beeldmeetlatten van de CROW. Op de volgende assets is de beeldkwaliteit gemeten: groen, bomen en wegen. In Bijlage IV is een gedetailleerder beeld van de kwaliteit per specifieke asset opgenomen en er staat een toelichting met wat de gescoorde kwaliteit inhoudt.
Groen De achterstand van groen is in 2024 inzichtelijk gemaakt. Hieruit komt dat 7% van het volledige areaal een achterstand heeft. Voor de asset groen is in de afgelopen beheerperiode geen structurele kwaliteitsmeting uitgevoerd.
Bomen De conditie van bomen scoort voor 60% voldoende of goed volgens de VTA-controle 2024. Ook is geconstateerd dat bijna 40% onvoldoende of slecht scoort, minder dan 1% is afgestorven. Kijkend naar boomveilig scoort 70% geen gebreken, 24% van de bomen is een risicoboom. Tot slot is ongeveer 4% een attentieboom, deze bomen hebben geen verhoogd risico maar dienen wel jaarlijks gemonitord te worden.
Wegen Bijna 25% van de wegen scoort volgens de weginspectie 2024 een D-kwaliteit. Verder scoort bijna 75% van het areaal een B-niveau of hoger.
Riolering De inspecties op riolering worden data gestuurd uitgevoerd. De omvang van de inspecties ligt op 5% van het volledige areaal per jaar. Randvoorzieningen en andere objecten worden jaarlijks geïnspecteerd.
Openbare Speelvoorzieningen De kwaliteit van speellocaties wordt in beeld gebracht een jaarlijkse inspectie. Hierbij worden speeltoestellen als prioriteit 1, 2, 3 of 4 geduid, waarbij prioriteit 1 slecht is en 4 goed. In 2024 geldt dat 2% van het gehele areaal geduid is als prioriteit 2. Daarnaast is 7% van de speelondergronden geduid als prioriteit 2. Ook zijn er extra financiële middelen beschikbaar gesteld om de achterstand in te lopen.
Openbare Verlichting Voor armaturen geldt een levensduur van 20 jaar. Op basis van de leeftijdsopbouw is de grootste groep tussen de 10 en 30 jaar oud. Voor masten geldt een technische levensduur van 40 jaar. Tussen de 10 en 30 jaar zit de grootste groep, maar tussen de 30-50 zit ook nog een piek.
blad 15 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
KADERS & ONTWIKKELING
4 blad 16 van 40
Arsenaal Brielle
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
4.
Kaders en ontwikkelingen Er bestaat geen overkoepelend wettelijk kader waarin voor gemeenten alle rechten en plichten met betrekking tot het beheer en onderhoud van de leefomgeving zijn vastgelegd. De gemeente Voorne aan Zee heeft veel lokale- en keuzevrijheid maar is hierbij wel gebonden aan een aantal wettelijke kaders. Deze kaders worden verder in dit hoofdstuk beschreven.
4.1
Wettelijke kaders Kapitaalgoederen in de Gemeentewet In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is de verplichting opgenomen om in de begroting en jaarrekening een paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen op te nemen.
Zorgplicht Vanuit het Nieuw Burgerlijk Wetboek heeft de gemeente Voorne aan Zee een zorgplicht voor het handhaven en bevorderen van veiligheid in de openbare ruimte, aantoonbaar gemaakt door inspecties en onderhoud.
Omgevingswet voor integrale ambities In 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De Omgevingswet verandert het juridische kader voor de openbare ruimte. Ambities worden steeds meer integraal gedeeld, meer verplichtend en minder vrijblijvend. Met méér ruimte voor lokale initiatieven en nadruk op (vroegtijdige) participatie.
Wettelijke kaders per beheerobject Onderstaand wordt een samenvatting gegeven van de belangrijkste wet- en regelgeving voor enkele afzonderlijke beheerobjecten die van toepassing zijn: • De verantwoordelijkheden van de gemeente als wegbeheerder zijn vastgelegd in de Wegenwet en de Wegenverkeerswet. In de Wegenwet is de onderhoudsplicht voor de wegen geregeld. Het vereist van de beheerder goed 'rentmeesterschap', met de verplichting de wegen en civieltechnische kunstwerken 'in goede staat' te houden, de veiligheid van de weggebruiker te garanderen en de functionaliteit te borgen. Ook is in de Wegenverkeerswet openbare verlichting met betrekking tot verkeersveiligheid meegenomen; • Aanleg en beheer van riolering is een gemeentelijke taak op basis van de Wet milieubeheer en de Waterwet. De Wet milieubeheer regelt de zorgplicht met betrekking tot afvalwater. De Waterwet regelt het beheer van oppervlaktewater en grondwater en verbetert de samenhang tussen waterbeleid en ruimtelijke ordening. De wet legt de gemeentelijke zorgplicht voor hemel- en grondwater vast. De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) heeft tot doel dat het water in een 'goede toestand verkeert'. Verder zijn in het Nationaal bestuursakkoord Water afspraken gemaakt over het op orde brengen van watersystemen.
In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie is de verplichting vastgelegd om in 2050 onder andere te voldoen aan een waterrobuuste en klimaatbestendige inrichting; • De zorgplicht voor het openbaar groen verplicht tot het veilig in stand houden van alle bomen. De zorgplicht voor het groen wordt mede ingevuld door de regels die gelden vanuit de Wet natuurbescherming. Deze wet beschrijft de duurzame instandhouding en zorgplicht voor soorten en gebieden. Dit is niet alleen van toepassing op groenvoorzieningen maar ook op andere beheerobjecten. Het Burgerlijk wetboek beschrijft wettelijke kaders over plaatsing van bomen tot de erfgrens; • De veiligheid van Speeltoestellen is geregeld in het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS) en de wettelijke normen EN/NEN 1176 & 1177.
blad 17 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
4.2
Gemeentelijke kaders Collegeprogramma Voorne aan Zee 2023-2026 Acht belangrijke thema’s verwoorden de ambitie voor Voorne aan Zee in de komende jaren. Deze thema's dienen als de verbindende schakel tussen de diverse programma's die in de begroting zijn opgenomen. Hiermee wordt het belang van integraal werken en besturen benadrukt, omdat de grotere uitdagingen waaraan gewerkt wordt niet beperkt zijn tot één beleidsterrein. Deze thema's sluiten aan op de verschillende visiedocumenten die de basis vormen voor het gemeentelijk beleid van Voorne aan Zee. Het Collegeprogramma gaat in op acht thema’s: Krachtig bestuur en ambtelijke organisatie; Stevige partner in de regionale samenwerking; Landschap centraal; Vitale en sociale steden, dorpen en wijken; Ondernemen stimuleren en ondersteunen; Energieneutraal en duurzaam; Actieve samenwerking en betrokkenheid; Eigen kracht en bestaanszekerheid.
Omgevingsvisie Voorne aan Zee Een omgevingsvisie schetst de maatschappelijke uitdagingen en de essentiële kenmerken die de gemeente wil behouden. De volgende ambities zijn opgenomen in de Omgevingsvisie van Voorne aan Zee: • We verbeteren het welzijn en wonen voor huidige en toekomstige generaties; • Ons landschap, natuurlijke leefomgeving en erfgoed staan centraal; • We stimuleren werken en ondernemen en zetten in op een sterke recreatiesector. Om deze drie ambities te kunnen realiseren zijn negen thema’s gekoppeld aan de ambities: • Passend wonen voor • Natuurlijk; • Recreatief en toeristisch; iedereen; • Duurzaam en • Ondernemend; • Sociaal en leefbaar; klimaatbestendig; • Bereikbaar. • Gezond en veilig; • Cultureel en beleefbaar; Deze visie richt zich op toekomstige ontwikkelingen en behoudswaardige aspecten. Daarnaast omvat het gezamenlijke doelstellingen en de strategieën om deze te bereiken. De Omgevingsvisie zal fungeren als het leidende document voor nieuw beleid en initiatieven met betrekking tot de fysieke leefomgeving. De gemeente heeft de Omgevingsvisie vastgesteld eind 2024. Vervolgens zal de gemeenteraad van de gemeente Voorne aan Zee de Omgevingsvisie vaststellen.
Voorne aan Zee Klimaat adaptief in 2050 In 2021 heeft de raad de duurzaamheidsambitie vastgesteld, gericht op klimaatadaptatie, energietransitie en circulariteit. De ambitie voor klimaatadaptatie is om in 2050 een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting te realiseren. Er is een samenwerking aangegaan met de gemeente Voorne-Putten met het waterschap Hollandse Delta. Hierbij wordt met meerdere cycli van zes jaar het landelijke Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie doorlopen.
4.3
Trends & ontwikkelingen Deze paragraaf schetst een beeld van een aantal belangrijke trends en ontwikkelingen voor de fysieke leefomgeving in Nederland, die ook van invloed zijn op Voorne aan Zee. Er worden een aantal trends uitgelicht. Het zijn ontwikkelingen die invloed hebben op de fysieke leefomgeving waarin we wonen, werken, ons verplaatsen en recreëren. Het betreft maatschappelijke opgaven waar we allemaal mee te maken krijgen.
Vervangingsopgave De vervangingsopgave speelt bij verschillende assets in Voorne aan Zee, waaronder groen, bomen, openbare speelvoorzieningen, wegen, riolering en openbare verlichting. Dit komt doordat een groot deel van de openbare ruimte is aangelegd in de jaren ’60, ’70 en ’80 van de vorige eeuw waardoor deze assets het einde van de (technische) levensduur naderen. Wanneer kapitaalgoederen in de openbare ruimte in een relatief kortere periode moeten worden vervangen en afgeschreven, stijgen de maatschappelijke kosten onevenredig. Dit is een ongewenste situatie. Daarom vormt een belangrijke uitdaging hoe de vervanging het beste kan worden gerealiseerd zonder dat de maatschappelijke kosten sterk stijgen. Tegelijkertijd biedt de vervangingsopgave de kans om de openbare ruimte toekomstbestendig te maken, door bij vervanging en herinrichting van de openbare ruimte de mogelijkheid te bieden om bewonerswensen en thema’s als klimaatadaptatie, energietransitie (warmtenet) en mobiliteitsvraagstukken actief te betrekken bij het proces. blad 18 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
Energietransitie Er vindt momenteel een energietransitie plaats waarbij steeds meer nieuwe en herbruikbare energiebronnen worden gebruikt, zoals warmtenetten. Tegelijkertijd wordt het gebruik van fossiele brandstoffen verminderd om de uitstoot van broeikasgassen te beperken, in lijn met het Klimaatakkoord. In een Regionale Energiestrategie (RES) beschrijft elke energieregio zijn eigen keuzes. Voorne aan Zee zet zich in om in de toekomst meer gebruik te kunnen maken van duurzame energie. Daarnaast heeft de energietransitie impact op de vervangingsopgave in Voorne aan Zee. Bij het plaatsen van warmtenetten moeten straten opengebroken worden. Deze activiteit kan worden gecombineerd met de vervanging van het riool, wegen of de herinrichting van een wijk.
Klimaat Door extreme weersomstandigheden, toenemende hitte en hevige buien zijn waterveiligheid, verdroging en hittestress in Nederland belangrijke thema’s. Het vergroenen van de bebouwde omgeving, samen met bovengronds water afvoeren, is een belangrijke ontwikkeling. Bomen, planten en water dragen niet alleen bij aan de sfeer, maar zorgen ook voor verkoeling van de bebouwde omgeving en kunnen bijdragen aan het verhogen van de biodiversiteit in stedelijke gebieden. Dankzij de brede samenwerking tussen de gemeente Nissewaard, gemeente Voorne aan Zee en het Waterschap de Hollandse Delta, die zijn aangewezen als één werkregio voor klimaatadaptie, wordt er gewerkt aan een klimaatbestendige en waterrobuuste leefomgeving. Daarnaast wordt op het gebied van groen ecologisch beheer toegepast, dat een positief effect heeft op de biodiversiteit.
Duurzaamheid De laatste jaren is duurzaamheid steeds belangrijker geworden op verschillende vlakken in de maatschappij en binnen de assets. Deze ontwikkeling sluit aan op de huidige behoefte en welvaart, zonder de welvaart en behoeften van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. Door op een duurzamere manier om te gaan met de leefomgeving wordt er minder druk op het milieu uitgeoefend. Dit kan worden bereikt door slimme ecologische keuzes te maken bij de aanplant van bomen en groen, maar ook door het gebruik van circulaire materialen bij speelvoorzieningen of het toepassen van duurzaam verantwoord beheer. In het kader van duurzaam beheer is de motie ‘maai mei niet’ aangenomen in februari 2024.
Gezondheid Gezondheid staat steeds meer in de belangstelling. Bij mensen zelf, die zich steeds bewuster worden van het belang van een gezonde leefstijl, maar zeker ook bij de overheid, die steeds meer middelen en mogelijkheden inzet om de gezondheid positief te beïnvloeden. Een gevarieerde groene openbare ruimte draagt bij aan het psychisch en fysiek welbevinden van de inwoners en nodigt uit tot meer beweging, dat een gezonde leefstijl bevordert en stress vermindert. Daarnaast draagt de asset openbare speelvoorzieningen bij aan het bewegen en buitenspelen bij kinderen, dat een positief effect heeft op hun gezondheid.
Participatie en individualisering Steden, dorpen en buurten worden niet langer uitsluitend vanuit het gemeentehuis bestuurd. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties nemen meer zelfverantwoordelijkheid en initiatieven voor een betere samenleving. Bewoners worden betrokken bij ontwerp en (her)inrichting van de openbare ruimte, of nemen zelf het initiatief. De gemeente neemt hierbij een rol als regisseur in. Tegelijkertijd is er sprake van individualisering, waarbij de vrijheid van het individu steeds belangrijker wordt. Mensen positioneren zich steeds meer als individu in plaats van als groep in de samenleving. Deze verschuiving kan de sociale cohesie onder druk zetten en doen afnemen. Daarnaast vergrijst de Nederlandse bevolking; dit geldt ook voor de inwoners van Voorne aan Zee. Huishoudens worden kleiner en mensen wonen langer zelfstandig. De behoefte aan ‘wonen zonder zorgen’, in een levendige omgeving met voorzieningen binnen handbereik, neemt toe. Dit vraagt aandacht in de bestaande woonomgeving wat betreft voorzieningen, sociale cohesie (eenzaamheid) en toegankelijkheid.
blad 19 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
Grip op de fysieke beheerobjecten De posten voor het beheer en de vervanging van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte omvatten een aanzienlijk deel van de begroting. Als verantwoordelijk beheerder zorgt de beheerorganisatie ervoor dat deze activa veilig en toekomstbestendig worden onderhouden, voor de huidige en toekomstige generaties. Steeds vaker blijkt dat beheer meer is dan een optelsom van objecten die we schoon, heel en veilig willen houden. Aan de beheerorganisaties om de (maatschappelijke) opgaven te verbinden en te realiseren, waarbij grip en sturing essentieel is. Dit vraagt wel om planmatig en doelmatig te werken. Om op het goede moment de juiste stappen te zetten op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Hierin ligt een sleutelrol voor de beheerder.
VNG: opgaven voor gemeenten De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft een aantal grote opgaven voor de openbare ruimte op een rij gezet. Het gaat daarbij vooral om klimaat, energie, bouwen, herstructurering en bereikbaarheid. In de fysieke leefomgeving verwacht de VNG forse investeringen voor mobiliteit, woningbouw en wateropgaven. Bij andere opgaven is aandacht voor het sociale domein, zoals gezondheid, financiën en participatie.
blad 20 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
FINANCIËN
5 blad 21 van 40
Vuurtoren Hellevoetsluis
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
5.
Financiën In dit hoofdstuk zijn de huidige beschikbare budgetten en kredieten inzichtelijk gemaakt. Voor het merendeel van de assets is geconcludeerd dat de huidige beschikbare budgetten (onderhoud- en vervangingsbudgetten) toereikend zijn. Voor de assets wegen, groen en bomen, is een beheerkostenberekening uitgevoerd om te toetsen of de budgetten toereikend zijn. Hieruit blijkt dat voor zowel wegen, groen als bomen een tekort bestaat in zowel onderhoudsbudget als investeringsomvang. De balans tussen investeringsomvang (die gekapitaliseerd moet worden conform het BBV) en onderhoudsbudget is bij al deze assets een aandachtspunt.
5.1
Huidige budgetten Deze paragraaf toont de huidige beschikbare budgetten voor alle assets. Deze zijn uiteengezet in onderhoud, vervanging en lopende kapitaallasten. Hiermee is het onderscheid duidelijker tussen onderhoudsmiddelen, de investeringsomvang en de vaste lasten van in het verleden gedane investeringen. Voor een nadere uiteenzetting per asset zie de bijbehorende assetsheet. Onderhoud
2025
2026
2027
2028
€ x 1000
€ x 1000
€ x 1000
€ x 1000
Wegen € 2.992 € 3.010 € 3.029 € 3.029 Riolering € 4.391 € 4.375 € 4.431 € 4.393 Water € 451 € 451 € 601 € 451 Civiele kunstwerken € 369 € 369 € 369 € 369 Groen* € 4.130 € 3.497 € 3.663 € 3.663 Bomen € 564 € 564 € 564 € 564 Speelvoorzieningen € 336 € 391 € 445 € 445 Verlichting € 349 € 349 € 349 € 349 Reiniging € 1.817 € 2.078 € 2.338 € 2.338 Terreinmeubilair € 41 € 41 € 41 € 41 Totaal € 15.440 € 15.125 € 15.830 € 15.642 *In 2025 is een impulsfinanciering van € 800.000,-- opgenomen voor diverse werkzaamheden van groenbeheer. In bovenstaand onderhoudsbudget groen zit ook het bedrag van reconstructie uit de voormalige gemeente Hellevoetsluis. In de andere voormalige gemeenten is geen structureel budget voor vervangingen beschikbaar. Dit bedrag is de afgelopen jaren deels voor vervangingen gebruikt maar ook voor het dekken van meerkosten in onderhoud vanwege de budgetgestuurde werkwijze. De uitsplitsing tussen investering en onderhoud is hierin momenteel niet zuiver. Het advies is om deze bedragen voor investeringen beschikbaar te maken en te kapitaliseren. De specifieke investeringsomvang is hieronder weergegeven. Vervangingsinvestering Wegen Riolering Civiele kunstwerken Groen Bomen Speelvoorzieningen Technische installaties Afval
€ € € € € € € €
2025
2026
2027
2028
€ x 1000
€ x 1000
€ x 1000
€ x 1000
2.249 868 400 858 1.238 500
€ € € € € € € €
4.952 471 400 142 2.498 500
€ € € € € € € €
1.829 1.500 400 476 1.238 500
€ € € € € € € €
2.390 2.100 400 99 1.238 -
blad 22 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
Totaal
€
6.113
€
8.963
€
5.943
€
6.227
Investeringen in de openbare ruimte worden conform het BBV gekapitaliseerd. In onderstaande tabel is weergegeven wat de huidige lopende kapitaallasten zijn van investeringen in de openbare ruimte die in het verleden gedaan zijn. Bovenstaande investeringsomvang is nog niet meegenomen in de lopende kapitaallasten. Lopende kapitaallasten Wegen Riolering Water Civiele kunstwerken Groen Bomen Speelvoorzieningen Verlichting Reiniging Terreinmeubilair Totaal
5.2
€ € € € € € € € € € €
2025
2026
2027
2028
€ x 1000
€ x 1000
€ x 1000
€ x 1000
2.491 1.284 46 12 44 75 265 11 4.228
€ € € € € € € € € € €
2.448 1.258 45 12 44 59 268 11 4.145
€ € € € € € € € € € €
2.435 1.227 45 12 44 42 268 10 4.083
€ € € € € € € € € € €
2.395 1.109 36 12 43 34 268 10 3.907
Beheerkostenberekening wegen, groen en bomen De afgelopen periode is gebleken dat de huidige budgetten voor het onderhoud en vervanging van wegen, groen en bomen niet toereikend zijn. Voor het bepalen van passende budgetten voor het effectief uitvoeren van beheer en onderhoud in Voorne aan Zee, is op basis van expertise en kennis van Antea Group een beheerkostenberekening uitgevoerd. Deze geeft inzicht in de benodigde budgetten, trends in budget en financiële slagkracht van de beheerafdeling en verbindt de financiële positie van beheer met de beheerpraktijk. Hierbij is voor wegen uitgegaan van kwaliteitsniveau A in hotspots & centra en alle overige gebieden B-niveau. Daarnaast zijn de overige gebieden ook op C-niveau berekend om de financiële impact van verlaging van het kwaliteitsniveau te becijferen. Voor groen en bomen is de berekening enkel uitgevoerd op kwaliteitsniveau A in hotspots en centra en in overige gebieden op niveau B zoals vastgesteld.
Wegen Onderhoud Voor het beheren van wegen in gemeente Voorne aan Zee zijn zoals genoemd de volgende twee scenario’s berekend; • •
Scenario 1: Hotspots en centra op A-niveau en overig op B-niveau. Scenario 2: Hotspots en centra op A-niveau en overig op C-niveau.
Op dit moment bestaan er achterstanden in het onderhoud van wegen. Aanleiding hiertoe is dat de afgelopen jaren budgetgestuurd is onderhouden. Met het uitvoeren van méér klein onderhoud is binnen de huidige financiële kaders een groter aandeel van het areaal ‘op orde’ gehouden. Echter, hierdoor is minder groot onderhoud uitgevoerd dan benodigd. Deze structurele achteruitgang van het areaal is terug te zien in de huidige kwaliteit. De inspectieresultaten van 2024 duiden dit ook aan, met een zeer beperkt areaal dat net onder het ambitieniveau scoort, maar met een groot aandeel op achterstand (D-kwaliteit) staat. De afgelopen beheerperiode is er € 550.000,-- ingezet om de achterstanden in te lopen. Dit is nog niet terug te zien in de opgenomen inspectieresultaten in de assetsheets en het IBK+. Het risico van deze strategie is dat het areaal optisch op orde lijkt, maar intussen vanwege het achterblijven van de benodigde groot onderhoudsprojecten (en vervangingen) structurele achterstanden zullen ontstaan in de constructies. Op termijn zijn de wegen in dat geval zodanig verslechterd dat instandhouding middels regulier onderhoud niet meer mogelijk is. Dit leidt tot verkorte levensduren en kapitaalvernietiging. blad 23 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
Het huidige ambitieniveau, A en B, zijn leidend voor het beheer en onderhoud van wegen. Om een koppeling te leggen met grotere opgaven zoals de energietransitie is het mogelijk om het kwaliteitsniveau van wegen tijdelijk te verlagen naar C-niveau. Dit is situatie afhankelijk én een tijdelijke oplossing om onderhoudswerkzaamheden en vervangingen uit te kunnen stellen en zo kapitaalvernietiging te voorkomen. De theoretische beheerkostenberekening laat zien wat de financiële impact van deze keuze is in zowel onderhoud als vervanging. •
•
Beheerkosten berekening wegen 8.000 7.000
4.710 3.632
4.108 2.972
6.000 5.000 4.000
Theoretisch gezien zou voor onderhoud in scenario 1 € 3.632.000,-- extra benodigd zijn en voor vervangingen € 4.710.000,-Indien ingevoerd wordt dat overige gebieden op Cniveau (scenario 2) onderhouden worden, zou € 2.972.000,-- aanvullend onderhoudsbudget benodigd zijn. Ook bij vervangingen kan dit een kostenverlaging van bijna een halve ton opleveren. Voor vervangen op C-niveau is een extra budget van € 4.108.000,-- benodigd.
3.000 2.000
2.992
2.992
2.249
2.249
1.000 0 Onderhoud Onderhoud scenario 1 scenario 2
Beschikbaar € x 1.000
Vervanging scenario 1
Vervanging scenario 2
Tekort € x 1.000
Vervanging Bovenstaande berekening laat de cyclisch gemiddelde investeringsbehoefte in wegen zien. Op dit moment is het niet mogelijk een kwalitatieve berekening te maken, op basis waarvan de concrete vervangingsopgave vanwege technische noodzaak inzichtelijk wordt. Uit inspecties moet blijken wat de daadwerkelijke concrete vervangingsinvesteringen voor de komende jaren zijn en of er een vervangingspiek aan komt zoals landelijk ervaren wordt. Op basis hiervan kan de benodigde investering werkelijk hoger of lager uitvallen. •
Het berekende tekort voor wegen ligt in lijn met de ervaringen van beheerders. Het optisch in stand houden van het areaal is op de lange termijn geen houdbare strategie. Structurele vervangingsinvesteringen zullen nodig zijn om het areaal op orde te houden.
Door het accepteren van een C-niveau in wijken kan de verbinding met maatschappelijke opgaven zoals de energietransitie en de vervangingsopgave van riolering gelegd worden. Door het koppelen van vervanging met de maatschappelijke opgaven voorkom je desinvestering, bijvoorbeeld doordat enkele jaren na aanleg van de nieuwe weg deze opnieuw eruit moet t.b.v. onderliggende riolering of energienetten. Nadat de vervanging in de wijken is uitgevoerd wordt het ambitieniveau weer op B-niveau gesteld. Op deze manier worden nieuwe arealen weer op het vastgestelde niveau onderhouden, terwijl nu wel de flexibiliteit ontstaat in de programmering. Scenario 1 is op basis van de huidige door de raad vastgestelde uitgangspunten met betrekking tot de kwaliteit van de openbare ruimte. Scenario 2, in afwachting op de impact van de energietransitie en/of de vervangingsopgave, wordt geadviseerd omdat hiermee desinvesteringen voorkomen worden. Achterstanden wegen Naast de benodigde onderhoudsbudgetten en vervangingsbudgetten heeft Voorne aan Zee te maken met achterstanden. In maart 2024 zijn de beheerachterstanden en de benodigde budgetten inzichtelijk gemaakt. Daarbij is onderscheid gemaakt in prioriteit.
Om de beheerachterstanden omtrent wegvakonderdelen met een D-kwaliteit (veiligheid in geding), hoogste prioriteit, op het huidige ambitieniveau te brengen zijn extra middelen van € 2.992.000,-- nodig.
blad 24 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
Groen Onderhoud De feitelijke kwaliteit is momenteel niet inzichtelijk, enkel de achterstand. In de praktijk wordt hierdoor budgetgestuurd beheerd, en kan niet effectief ingezet worden op kwaliteitsverbetering in het areaal. Hierdoor ontstaat een vicieuze cirkel in het beheer, waarbij de achterstanden niet ingelopen worden en tegelijk de faal- en reparatiekosten oplopen. De versoberingen in beheer vanwege onvoldoende middelen zijn hier medeverantwoordelijk voor. De theoretische beheerkostenberekening hiernaast geeft de benodigde budgetten voor onderhoud weer. Het beschikbare budget € 4.130.000,-- is van 2025, hierin zit impulsgeld van € 800.000,--. Vanaf 2026 ontstaat er dus een tekort van € 1.400.000,- voor het reguliere onderhoud van groen. Zie hiervoor ook paragraaf 5.4.
Beheerkostenberekening groen 5.000
611
4.000
3.000
4.130 2.000
900 1.000 Vervanging Op dit moment wordt budgetgestuurd gewerkt met de beschikbare onderhoudsmiddelen. In de beheerpraktijk 0 0 worden daarmee de noodzakelijke maatregelen op het Onderhoud Vervanging groenareaal getroffen en vervangingen bekostigd uit het onderhoudsbudget. In lijn met de regelgeving uit het BBV Beschikbaar € x 1.000 Tekort € x 1.000 dienen sinds 2017 alle investeringen in activa met maatschappelijk nut (de assets) geïnvesteerd te worden, wat inhoudt dat hierop wordt afgeschreven middels kapitaallasten. Gemeente Voorne aan Zee voldoet niet aan deze regelgeving in haar huidige werkwijze. Een resultaat van de werkwijze conform BBV is dat de investeringsomvang die hierboven berekend is, niet rechtstreeks op de exploitatie drukt, maar middels kapitaallasten de kosten verspreid worden over de verwachte levensduur van de asset. Hiermee ontstaat op de korte termijn een lastenverlichting, terwijl wel in de benodigde investeringsbehoefte voorzien kan worden. •
In de onderhoudsbestekken zijn geen middelen opgenomen voor structurele vervangingen. Waaruit deze investeringen voldaan worden is niet inzichtelijk.
Het advies is om structureel budget op te nemen dat gekapitaliseerd wordt, hiermee drukken de vervangingen niet rechtstreeks op de exploitatie. Maar worden deze middels de kapitaallasten gedurende de levensduur gedragen, dit kan op korte termijn leiden tot een lastenverlichting. Achterstand groen Naast de benodigde onderhoudsbudgetten en vervangingsbudgetten heeft Voorne aan Zee te maken met achterstanden. In maart 2024 zijn deze beheerachterstanden en de benodigde budgetten inzichtelijk gemaakt. Om alle beheerachterstanden omtrent groen op te lossen is eenmalig extra beheerbudget van € 6.360.981,-nodig. Het gaat hierbij om de theoretische kosten om de groenvakken met een D-kwaliteit op het huidige ambitieniveau te brengen. De achterstand van groen in hotspots en centra is gewaardeerd op € 493.931,--
blad 25 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
Beheerkostenberekening bomen 700
Bomen Onderhoud In de gemeente Voorne aan Zee is beheer en onderhoud goed uitgevoerd de afgelopen jaren, waardoor het bomenareaal in goede staat verkeerd. Dit beeld komt overeen met de inspectieresultaten en maakt dat met lagere inzet en middelen het juiste beheer en onderhoud uitgevoerd kan worden. De gemeente heeft bomen budgetgestuurd onderhouden en vervangen waarbij kwaliteit voor kwantiteit gaat. De keuze om bomen een-op-een te vervangen is afhankelijk van diverse factoren waaronder de boven- en ondergrondse ruimte, locatie en financiële middelen.
77
600 500 400 564
300
525
200
Vervanging Op dit moment is ook voor de asset bomen geen structureel vervangingsbudget beschikbaar. De beheerder geeft aan dat ingezet wordt op langere instandhouding van het bestaande bomenareaal en dat terughoudend omgegaan wordt met vervangingen.
100 0
0 Onderhoud
Vervanging
Beschikbaar € x 1.000
Tekort € x 1.000
Achterstand bomen Naast de benodigde onderhoudsbudgetten en vervangingsbudgetten heeft Voorne aan Zee te maken met achterstanden. Deze achterstanden zitten volledig in de achtergebleven vervanging van bomen. In maart 2024 zijn de beheerachterstanden en de benodigde budgetten inzichtelijk gemaakt. Om de beheerachterstand in te lopen is in jaar 1 € 337.000,-- en in jaar 2 € 783.000,-- benodigd als extra beheerbudget. De totale kosten voor het aanpakken van de achterstand is € 1.120.000,--.
5.3
Tot Slot Onderstaande tabel geeft de totale benodigde budgetten uit paragraaf 5.3 weer per jaarschijf. Onderhoud Wegen Riolering Water Civiele kunstwerken Groen Bomen Speelvoorzieningen Verlichting Reiniging Terreinmeubilair Totaal
€ € € € € € € € € € €
2025
2026
2027
2028
€ x 1000
€ x 1000
€ x 1000
€ x 1000
5.964 4.391 451 369 4.741 641 336 349 1.817 41 19.100
€ € € € € € € € € € €
5.964 4.375 451 369 4.741 641 391 349 2.078 41 19.400
€ € € € € € € € € € €
5.964 4.431 601 369 4.741 641 445 349 2.338 41 19.920
€ € € € € € € € € € €
5.964 4.393 451 369 4.741 641 445 349 2.338 41 19.732
De berekende budgetten zijn afgezet tegen de huidige budgetten zoals in de volgende grafiek te zien is. De beschikbare en berekende budgetten samen vormen het totale benodigde onderhoudsbudget zoals in bovenstaande tabel is weergegeven. Daarnaast is de impulsfinanciering in 2025 bij groen weergegeven. Deze dient als aanvulling op het huidige onderhoudsbudget. Ook zijn de budgetten ten behoeve van inlopen achterstanden weergegeven in de grafiek om een compleet beeld te vormen van de onderhoudsbudgetten.
blad 26 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
Totaaloverzicht onderhoudsbudgetten 12.000 11.000 10.000 9.000 8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000
1.000
Wegen Riolering Water Civiele constructies Groen Bomen Speelvoorzieningen Verlichting Reiniging Terreinmeubilair Gladheidbestrijding Wegen Riolering Water Civiele constructies Groen Bomen Speelvoorzieningen Verlichting Reiniging Terreinmeubilair Gladheidbestrijding Wegen Riolering Water Civiele constructies Groen Bomen Speelvoorzieningen Verlichting Reiniging Terreinmeubilair Gladheidbestrijding Wegen Riolering Water Civiele constructies Groen Bomen Speelvoorzieningen Verlichting Reiniging Terreinmeubilair Gladheidbestrijding
0
2025
2026
2027
2028
Beschikbaar onderhoudsbudget € x 1.000
Berekend onderhoudsbudget € x 1.000
Impulsfinanciering € x 1.000
Incidenteel achterstandsbudget € x 1.000
Ook is gekeken naar het structureel beschikbare vervangingsbudget ten opzichte van het berekende vervangingsbudget. In onderstaande tabel zijn de totale benodigde vervangingsbudgetten weergegeven voor de komende jaren. Vervangingsinvestering Wegen Riolering Civiele kunstwerken Groen Bomen Speelvoorzieningen Technische installaties Afval Totaal
€ € € € € € € € €
2025
2026
2027
2028
€ x 1000
€ x 1000
€ x 1000
€ x 1000
6.357 868 400 900 525 858 1.238 500 11.646
€ € € € € € € € €
6.357 471 400 900 525 142 2.498 500 11.793
€ € € € € € € € €
6.357 1.500 400 900 525 476 1.238 500 11.896
€ € € € € € € € €
blad 27 van 40
6.357 2.100 400 900 525 99 1.238 11.619
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
In de onderstaande grafiek zijn de huidige structurele vervangingsbudgetten weergegeven. Daarnaast is inzichtelijk gemaakt wat de benodigde budgetten zijn.
Totaaloverzicht vervangingsbudgetten 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000
2025
2026 Beschikbaar vervangingsbudget € x 1.000
2027
Afval
Technische installaties
Speelvoorzieningen
Bomen
Groen
Civiele constructies
Riolering
Afval
Wegen
Technische installaties
Speelvoorzieningen
Bomen
Groen
Civiele constructies
Wegen
Riolering
Afval
Technische installaties
Speelvoorzieningen
Bomen
Groen
Riolering
Civiele constructies
Wegen
Afval
Technische installaties
Speelvoorzieningen
Groen
Bomen
Civiele constructies
Riolering
Wegen
0
2028
Berekend vervangingsbudget € x 1.000
Om concreet te plannen, programmeren en inzicht te hebben in onderhoudswerkzaamheden, is het belangrijk de basis op orde te stellen. Hierbij dient een goed beeld te zijn van areaal, kwaliteit en bijbehorende onderhoudsmaatregelen, maar ook de beschikbare middelen. Zodra deze inzichtelijk zijn en verwerkt in het beheersysteem is de volgende stap om planmatig te werken, waarbij er minder ad hoc werkzaamheden worden uitgevoerd. Dit stelt je in staat om integraal de afstemming en aansluiting te zoeken, ook met externe partijen zoals nutsbedrijven coöperaties. Door het invoeren van een ingroeimodel worden de beheerachterstanden ingelopen. Daarnaast biedt het ingroeimodel mogelijkheden om dit organisatorisch goed in te regelen. Vervolgens zal middels een meerjarig investeringsprogramma (MJIP) inzicht geboden worden in de benodigde vervangingen voor de komende 10 tot 20 jaren. Ook kan hierin de link gelegd worden naar een financieringsstrategie van de vervangingsopgave, beleidskeuzes op het gebied van ambities en transities, de link met benodigde (realistische) capaciteit en planning, en de afstemming met onderhoudswerkzaamheden op deze arealen. Op deze wijze kan de koppeling met maatschappelijke opgaven gelegd worden om desinvesteringen te voorkomen.
blad 28 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
BEHEERSTRATEGIE
6 blad 29 van 40
Plantsoenonderhoud Oostvoorne
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
6.
Beheerstrategie In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe het beheer en onderhoud van de openbare ruimte vorm krijgt, waarbij de visie en strategie uit de kaders worden omgezet in overkoepelende beheertactieken voor de openbare ruimte.
6.1
Planmatig en professioneel beheer De Wereld van Beheer is in Hoofdstuk 2 toegelicht. Daar zijn de diverse stappen van de cyclus van beheer beschreven. Binnen de beheercyclus worden diverse thema’s en opgaven gekoppeld, in Figuur 4 enkele voorbeelden. Deze thema’s en opgaven zijn overkoepelend aan de assets zoals hieronder schematisch is weergegeven.
Figuur 4, Thema's van beheer (Antea Group)
Het opstellen van deze thema’s en opgaven, ook wel ambities, is van belang om te kunnen blijven ontwikkelen in het beheer van de assets.
6.2
Ambities Vanuit de gemeentelijke kaders (hoofdstuk 4.2) zijn enkele overkoepelende ambities te duiden. Deze ambities zijn belangrijk voor de ontwikkelingen binnen het beheer van de gemeente. • Inclusiviteit; voorzieningen en inrichting van de openbare ruimte dragen bij aan het betrekken van alle inwoners; • Goed woon- en leefklimaat; beschermen tegen milieubelasting en bevorderen ontmoetingen en sociale levensstijl; • Behouden landschappelijke waarde; hierbij staat de landschappelijke en cultuurhistorische leefomgeving centraal. Daarnaast wordt gestuurd op ecologische duurzaamheid en beheer om de waarde te behouden; • Klimaat adaptief en toekomstbestendig; er wordt bewust omgegaan met natuurlijke hulpbronnen, streven naar energieneutraal in 2040 en richten de ruimte zo multifunctioneel mogelijk in; • Identiteit; de identiteit van Voorne aan Zee wordt behouden; • Bereikbaarheid; wordt gestimuleerd en verbeterd waar mogelijk. blad 30 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
6.3
Beheertactieken De onderstaande beheertactieken dragen bij aan het verwezenlijken van de bovenstaande ambities.
Hotspotkaart Afgelopen periode is een hotspotkaart opgesteld en in bijlage III toegevoegd aan dit IBK+. Hierbij zijn locaties aangegeven waar een extra ‘plus’ op zit. Dit zijn plekken die meer waarde hebben en bijdragen aan bovenstaande ambities. Deze locaties worden op ambitieniveau A beheerd. Op deze manier onderscheiden hotspots zich van andere.
Eén integrale aanpak Bij het opstellen van het IBK en nu het vervolg, IBK+, is een integrale aanpak van de diverse assets gerealiseerd. Door één werkwijze toe te passen worden de ambities versterkt. Grootschalig onderhoud en vervangingen kunnen gemakkelijker worden gekoppeld.
Inspecties kwaliteit Om de ambities te toetsen en een goed beeld te geven van de kwaliteit van de openbare ruimte, is het van belang om een beleidsmonitor openbare ruimte uit te voeren. Hierdoor wordt het effect van een integrale aanpak in beeld gebracht.
De vervangingsopgave aanpakken samen met de energietransitie Vanwege beperkte financiële middelen voor beheer bij diverse assets zijn beheerders budget gestuurd gaan vervangen. Dit heeft een groot effect op de vervangingsopgave omdat vervanging van assets is uitgesteld en dus niet is uitgevoerd, met als gevolg een nog grotere vervangingsopgave de komende jaren. Deze omvangrijke vervangingsopgaven wordt gezamenlijk aangepakt, in lijn met de doelstelling om in 2050 klimaatneutraal te zijn volgens het klimaatplan dat onderdeel van het klimaatakkoord is, waarbij de werkzaamheden vanuit ondergrondse infra leidend zijn om kapitaalvernietiging te voorkomen.
Meldingen Meldingen vormen een input voor het waarborgen van onderhoudskwaliteit en inrichting, zodat indien nodig bijsturing mogelijk is. Dit komt doordat bewoners en gebruikers belangrijke ogen en oren zijn bij het beheer van de openbare ruimte.
Evalueren en verbeteren Door de PDCA-cyclus te doorlopen worden alle beheeraspecten aangepakt, dat leidt tot een alomvattend beeld. Op basis hiervan kunnen ambities en beheerkaders van Voorne aan Zee indien nodig worden bijgesteld of verder worden verfijnd.
Integrale meerjarenplanning en benodigde budgetten in beeld De planmatige uitvoering van de assetsheets wordt gelijktijdig verder in uitvoering gebracht. Op basis van actuele, betrouwbare en complete arealen, inspectiegegevens en geharmoniseerde beheerstrategieën wordt periodiek voor elke asset de meerjarenplanning geactualiseerd. Deze planningen hebben een doorkijk van ten minste vier jaar. Deze meerjarenplanningen worden regelmatig op elkaar afgestemd tot een integraal meerjarenprogramma voor Voorne aan Zee. Aan de hand van deze meerjarenplanning, uitbestede werkzaamheden en ervaringscijfers worden de beheerbudgetten getoetst.
Uitvoering van onderhoud Onderhoud in Voorne aan Zee wordt gedeeltelijk uitgevoerd door Team Onderhoud Buitenruimte. Daarnaast worden beheeractiviteiten via contracten op de markt gezet. Er wordt gestreefd naar contracten met een looptijd van meerdere jaren voor de continuïteit in dienstverlening, stabiele prijsvorming en beperkte inzet voor werkvoorbereiding van de eigen organisatie. Er wordt structureel en planmatig toezicht gehouden op uitbestede werkzaamheden.
blad 31 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
6.4
Vertaling in planniveaus Om grip en sturing te behouden binnen het beheer van de openbare ruimte zijn er plannen op verschillende niveaus. De voorliggende rapportage en bijlagen omvatten het integraal beheerkader Voorne aan Zee en de assetsheets (zie onderstaande afbeelding). • In het Integraal Beheerkader Openbare Ruimte plus (IBK+) worden de eerste bestuurlijke ambities en ontwikkelingen beschreven waarmee beheer te maken heeft. Daarnaast wordt in het IBK+ het beleidskader voor het onderhoud en beoogde kwaliteitsniveau voor de assets opgesteld; • De Assetsheets bieden inzicht in de aard, omvang, kwaliteit, beheerstrategie en financiën van verschillende assets; • Het Integraal Meerjarenprogramma maakt de planning van de projecten in de tijd inzichtelijk. Hierbij vindt integrale afstemming plaats tussen de opgaves van de verschillende assets en andere (externe) ontwikkelingen.
Figuur 5, schematische weergave beleidsdocumenten Voorne aan Zee
blad 32 van 40
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
VERVOLG
7 blad 33 van 40
Kaaibrug Brielle
Datum 12 februari 2025 Projectnummer 0493735.100 Betreft IBK+ Voorne aan Zee
7.
Vervolg De fysieke leefomgeving is altijd in beweging. Een actieplan helpt bij het doorontwikkelen van het integraal beheer in Voorne aan Zee. Dit hoofdstuk beschrijft het overkoepelende actieplan voor alle assets. Daarnaast wordt een doorkijk gegeven naar het vervolg van het IBK+ in Voorne aan Zee.
7.1
Actieplan IBK+ De opgestelde beheertactieken zijn vertaald naar concrete actiepunten. Onderstaand zijn de acties voor komende beheerperiode opgenomen:
Areaalgegevens op orde De areaalgegevens voor de asset groen toevoegen aan het integrale beheersysteem. Na het toevoegen van de beheerarealen groen zijn van alle assets de arealen aan het systeem toegevoegd. Dit is noodzakelijk om een actueel, betrouwbaar en compleet beeld van de arealen te hebben. Het is wel zaak om bij areaaluitbreiding of aanpassingen de areaalgegevens te muteren en up-to-date te houden.