CConstaterende datVoerendaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Programma Water en Riolering Voerendaal - definitief (5)

Commissie Samenleving 3 december 2026, gemeente VoerendaalBij agendapunt: Programma Water en Riolering 2027-2031 en Klimaatadaptatie 2027-2031 (zaak 671767)13.532 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

We hebben de volgende locaties op het oog: › Buffer centrum Voerendaal: hier creëren we meer berging door het talud van bestaande buffer te verhogen (WRL-maatregel) › Uitbreiden van de capaciteit van de buffer in Heek (WRL-maatregel) › Klimaatmaatregelen Retersbeek (knelpunten in 2022 door WBL in beeld gebracht, maatregelen worden onderzocht) › Klimaatmaatregelen Opscheumer/Ransdalerveld (locatie wordt onderzocht) › Klimaatmaatregelen wateroverlast Schoolstraat (STRIP 2.0) Verder hebben we een algemeen budget, ‘Klimaatmaatregelen wateroverlast Voerendaal’ om knelpunten aan te pakken die zich in de praktijk voordoen. WATERKWALITEIT De ecologische toets (voor zover gereed) wijst uit dat er in Voerendaal drie overstorten zijn die de hoogste prioriteit hebben om aan te pakken. De afkoppelmaatregelen die we nemen, hebben ook een positief effect op de KRW, omdat Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 18 overstorten van vuil water naar het oppervlaktewater dan minder vaak zullen plaatsvinden. We treffen gericht de volgende maatregelen: › Overstort aan de Putweg (in combinatie met het afkoppelen Klimmenderstraat (blauwe ader)): de overstortfrequentie wordt verminderd door hemelwater af te koppelen. › Overstort aan de Putterweg: de overstortfrequentie wordt verminderd door hemelwater af te koppelen.

› Overstort tussen Ransdaal en Opscheumer: beoogde maatregelen hier zijn het vergroten van zowel een buffer als bergbezinkbassin. Hierin zijn we afhankelijk van het al dan niet beschikbaar komen van particulier terrein. Na de aanpak van bovenstaande overstorten in de komende programmaperiode, vervolgen we de aanpak van de overige overstorten die uit de ecologische toets naar voren kwamen. 5.2.4 Nieuwe aanleg van riolering bij nieuwbouw Er zijn nieuwbouwplannen bij de Grachtstraat. De visie vanuit het Masterplan Wonen is dat er 300 woningen bij worden gebouwd. Mogelijk past dit niet in het huidige DWA-riool. Als dat zo is, dan is een rioolverzwaring van het DWA in de Heggewikke nodig, via waar het DWA kan worden afgevoerd. Een andere optie is het gemengd systeem in de Grachtstraat afkoppelen (werk met werk maken). Zo krijgt de bestaande buis meer capaciteit die kan worden ingezet als DWA.

6 Wat vraagt dat? 6.1 | Personeel De gemeente Voerendaal heeft momenteel 3 fte (fulltime equivalent) personele capaciteit in de binnendienst, passend bij het huidige takenpakket van water en riolering: › | Beleidsadviseur Water & Riolering: 0,8 fte › | Vakspecialist Blauw: 1 fte › | Senior Vakspecialist Blauw/Grijs: 0,5 fte › | Projectleider openbare ruimte, deel riolering: 0,25 fte › | Ontwerper (ingenieursbureau): 0,2 fte › | Gegevensbeheerder (in gezamenlijkheid met 9 andere gemeenten via het Gegevenshuis): 0,1 fte Voor het realiseren van de ambities uit dit plan is voldoende capaciteit nodig. Met de Formatiescan van Stichting RIONED is een raming gemaakt van de benodigde formatie. Dit instrument vertaalt gemeentekenmerken (inwoneraantal, omvang van het areaal en gepland investeringsvolume) naar uren per activiteit, verdeeld over zes rollen, zie Tabel 3.

Tabel 3 Resultaat formatiescan Functieprofiel | benodigde | waarvan | benodigde | huidige eigen | verschil (fte) bezetting | uitbesteed | eigen | bezetting (fte) | (fte) | bezetting | (fte) (fte) Beleidsmedewerker | 0,68 | 0,08 | 0,60 | 0,6 | 0 Beheerder | 1,48 | 0,1 | 1,38 | 0,2 | 1,18 Ontwerper | 2,58 | 1,29 | 1,29 | 0,2 | 1,09 Gegevensbeheerder | 0,47 | 0,18 | 0,29 | 0,1 | 0,19 Projectleider, | 5,16 | 2,58 | 2,58 | 0,25 | 2,33 werkvoorbereider, toezichthouder Buitendienst | 1,51 | 0,83 | 0,68 | 1,5 | -0,82 Totaal | 11,88 | 5,06 | 6,82 | 2,85 | 3,97 De formatiescan geeft aan dat de benodigde eigen inzet 6,82 fte bedraagt. De huidige eigen bezetting is 2,85 fte. Dit is een verschil van bijna 4 fte. Met name bij de beheerder, ontwerper, projectleider, werkvoorbereider en toezichthouder is een tekort. Dit wordt in de praktijk ook als zodanig ervaren. 6.1.1 | Conclusie De huidige formatie voor de binnendienst is onvoldoende om alle werkzaamheden en investeringsplannen in de komende programmaperiode volledig met eigen capaciteit uit te voeren. Tegelijkertijd betekent dit niet dat de volledige formatieve behoefte structureel met vaste formatie moet worden ingevuld. We kiezen daarom voor een flexibele aanpak op regiebasis.

Per project en op het moment dat een project zich aandient, beoordelen we welke capaciteit en expertise nodig is en waar op dat moment eventuele tekorten ontstaan. Waar nodig vangen we deze tijdelijke tekorten op door werkzaamheden uit te besteden of tijdelijk personeel in te huren. Op deze manier kunnen we de beschikbare capaciteit gericht inzetten en bij grotere projecten flexibel opschalen. Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 | 19 6.2 | Financieel Met de rioolheffing halen we geld op voor het werk aan riolering en water in de gemeente. Deze rioolheffing mag volgens de wet alleen maar gebruikt worden voor werk dat te maken heeft met de gemeentelijke taken voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Aan de andere kant willen we voldoende geld met de rioolheffing ophalen, zodat er geen geld van de algemene middelen bijgelegd hoeft te worden. De rioolegalisatievoorziening voorkomt dat het riooltarief heel erg verschilt tussen de perioden met veel en weinig werkzaamheden. De voorziening zorgt ervoor dat het geld van de rioolheffing aan het afval- hemel- en grondwater besteed wordt. De kostendekkingsberekening laat zien welke kosten we op de langere termijn verwachten en welke heffing dan nodig is om dat op te vangen. De gemeenteraad stelt jaarlijks de rioolheffing vast in de verordening rioolheffing.

6.2.1 | Uitgangspunten kostendekkingsberekening Voor het bepalen van de rioolheffing gebruiken we de onderstaande uitgangspunten. Investeringen › | De eerste aanleg van het riool wordt gedekt vanuit de grondexploitatie van het project en niet vanuit de rioolheffing. › | Vervangingsinvesteringen worden gedekt door te activeren in het jaar na de investering en door lineair af te schrijven. › | De planning van de vervangingsinvesteringen voor de vrijvervalriolering en overige objecten (gemalen, persleiding en pompunits) is gebaseerd op het aanlegjaar en de verwachte technische levensduur. Daarbij zijn de vervangingsinvesteringen gemiddeld over een periode voor en na het verwachte vervangingsjaar, omdat ervan is uitgegaan dat in de praktijk de investeringen en projecten enigszins gespreid zullen worden. De aangenomen spreidingsperiode loopt uiteen van 5 jaar voor pompunits tot maximaal 15 jaar voor vrijvervalriolering. › | Vervangingsinvesteringen die berekend worden voor 2027 worden als overjarig beschouwd en over de eerste 10 jaar van de volgende periode gespreid. › | De ondergrond van de riolering in een groot deel van de gemeente stabiel en zorgt ervoor dat er weinig schade aan riolering optreedt. Dit betekent dat een groot deel van de riolering gerelined kan worden in plaats van vervangen.

Het uitganspunt is dat 75% van de riolering gerelined kan worden, waarbij de kosten van relining gemiddeld 40% van de kosten van vervanging bedragen. › | De gehanteerde afschrijvingstermijnen zijn gebaseerd op de verwachte technische levensduur: Object | Technische levensduur | Afschrijvingstermijn (jaar) | (jaar) Gemengd riool | 70 | 70 Vuilwaterriool | 70 | 70 Regenwaterriool | 70 | 70 Gemalen bouwkundig | 40 | 40 Gemalen elektromechanisch | 15 | 15 Persleidingen | 40 | 40 Drukriolering bouwkundig | 40 | 40 Drukriolering elektromechanisch | 40 | 40 Randvoorzieningen bouwkundig | 40 | 40 Randvoorzieningen elektromechanisch | 40 | 40 IBA’s | 15 | 15 Door verbeterde materialen en aanlegtechnieken gaat nieuw aan te leggen riolering langer mee dan riolering die in het verleden is aangelegd. Voor de huidige kostendekkingsberekening hanteren we een technische levensduur en afschrijvingstermijn van 70 jaar. Hiermee sluit de afschrijving beter aan bij de verwachte gebruiksduur en kunnen de kapitaallasten over een langere periode worden verdeeld. Daarbij wordt ook gekeken naar de samenhang met de vervangingsmomenten van wegen. Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 | 20 › | De klimaatadaptatie- en afkoppelmaatregelen vanuit de watertaken (besproken in §5.2.3) worden in de periode 2027-2031 uitgevoerd, zie Tabel 4 voor de kosten.

Vanaf 2032 gaan we uit van 10% opslag op de vervangingsinvestering voor klimaatadaptatiemaatregelen | die te maken hebben met de watertaken | . Tabel 4 Geplande investeringen voor klimaatmaatregelen Jaar | Investeringen klimaatmaatregelen 2027 | € 4 939 000 2028 | € 1 229 000 2029 | € 232 000 2030 | € 232 000 2031 | € 132 000 Egalisatievoorziening › | De gemeente heeft een tariefegalisatievoorziening.4 › | Het verwachte saldo van de voorziening op 1-1-2027 is € 661.843, - › | Het saldo mag niet negatief worden en er is geen maximum aan gesteld gedurende de periode waarover de berekening wordt gemaakt. BTW › | De belastbare kosten uit de exploitatie worden jaarlijks met 21% belast. › | De bijdrage uit het BTW-compensatiefonds wordt toegevoegd aan de algemene middelen. Rente en inflatie › | De vervangingsinvesteringen zijn gebaseerd op de actuele areaalgegevens en de kostenkengetallen uit de Kennisbank Stedelijk Water van Stichting Rioned. De kosten zijn geraamd op het prijspeil van 1 | -1-20265. › | Het riooltarief is gebaseerd op prijspeil 1 | -1-2026. Dit betekent dat het tarief jaarlijks gecorrigeerd moet worden op basis van de optredende inflatie. › | Rente van de kapitaallasten uit het verleden loopt op van 1,5% in 2027 tot 2,9% in 2031.

Rente van de nieuwe kapitaallasten is 3,0% Heffing › | De rioolheffing is kostendekkend over de maximale levensduur van de vrijvervalriolering (2027-2086); › | De referentieheffing bedraagt momenteel € 406,-, op basis van een WOZ-waarde van meer dan €20.000,-, zie de opbouw van de heffing in 2026 in Figuur 5. Figuur 5 Rioolheffing 2026 (bron: https://bsgw.nl) 4 Zoals bedoeld in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) artikel 4.2. 5 De kostenkengetallen van RIONED zijn gebas | eerd op het jaar 2021. Om | tot het prijspeil van 1-1-2026 te komen, | is uitgegaan van een stijging van de kosten van 33 | ,2% ten opzichte van 2021 | . Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 | 21 › | Het aantal (fictieve) heffingseenheden is 5800 voor 2027. Vervolgens gaat het aantal heffingseenheden in elk jaar binnen de aankomende programmaperiode met 90 omhoog, tot 6250. Voor de rest van de beschouwde periode is het aantal heffingseenheden in de kostendekkingsberekening gelijk gehouden. 6.2.2 | Kostendekkingsplan Voor 2027 is benodigde heffing € 406, in de rest van de planperiode stijgt de rioolheffing gelijkmatig om kostendekkend te blijven. In de periode 2028-2031 is een gemiddelde stijging van 3,56% per jaar nodig, exclusief inflatie (Tabel 5).

Na aankomende planperiode, v | anaf 2032, blijft de heffing verder stijgen om kostendekkend te blijven, voor 12 jaar met 2%, exclusief inflatie. Tabel 5 Voorstel verloop rioolheffing 2027-2031. Let op: deze bedragen zijn exclusief inflatie en moeten jaarlijks gecorrigeerd worden voor de opgetreden inflatie. Jaar | Referentieheffing | Stijging t.o.v. (euro) exclusief | voorgaande jaar inflatie | exclusief inflatie 2027 | € 406 | 0 % 2028 | € 421 | 3,69 % 2029 | € 436 | 3,56 % 2030 | € 449 | 2,98 % 2031 | € 467 | 4,01 % Figuur 6 Overzicht van de ontwikkeling van de kosten (gestapelde grafiek) en de inkomsten (gestippelde lijn) op de lange termijn | . Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 | 22 Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 23 Figuur 7 Overzicht van de ontwikkeling van de tariefegalisatievoorziening op de lange termijn. Figuur 8 Overzicht van de ontwikkeling van rioolheffing op de lange termijn.

Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 24 I. Plichten gemeente en perceeleigenaar Wettelijke zorgplichten gemeente Zorgplicht afvalwater Onder de zorgplicht afvalwater verstaan we de doelmatige inzameling en transport van stedelijk afvalwater (artikel 2.16, lid 1a 3 Omgevingswet). Hierbij wordt ook rekening gehouden met het Besluit kwaliteit leefomgeving (artikel 3.17). De gemeente draagt er zorg voor dat een openbaar vuilwaterriool zo wordt ontworpen, gebouwd en onderhouden dat: 1. Het zoveel mogelijk berekend is op de eigenschappen, samenstelling en hoeveelheid van het afvalwater; 2. Lekkage zoveel mogelijk wordt voorkomen; en 3. Het aantal overstortingen zo beperkt is als voor een doelmatig beheer en functioneren van het afvalwatersysteem mogelijk is (de KRW-opgave). De (verantwoordelijkheid voor de) zorgplicht voor het (stedelijk) afvalwater ligt bij de gemeente. De gemeente heeft een inspanningsverplichting om het geproduceerde afvalwater doelmatig in te zamelen en af te voeren naar de overnamepunten van het waterschap. Vanaf de overnamepunten neemt het waterschap de transportzorgplicht over richting de afvalwaterzuivering. De zuivering van het afvalwater is de taak van het waterschap.

INZAMELEN EN TRANSPORTEREN AFVALWATER Alle percelen waar afvalwater vrijkomt zijn aangesloten op (druk)riolering of een voorziening met een vergelijkbaar alternatief, zoals een Individuele Behandeling Afvalwater (IBA). Dit betekent dat er geen ongezuiverde afvalwaterlozingen meer plaatsvinden. Nieuwe riolering wordt aangelegd volgens de geldende richtlijnen. Voor nieuwe ontwikkelingsgebieden binnen de bebouwde kom betekent dit in principe een gescheiden rioolsysteem. In het buitengebied wordt (het afvalwater van) nieuwbouw in principe aangesloten op drukriolering of een vergelijkbaar alternatief (zoals een IBA). De lozing van hemelwater hierop is niet toegestaan. We behandelen bedrijven binnen onze regio alsof zij huishoudelijk afvalwater aanleveren. Hiervoor geldt het Besluit activiteiten leefomgeving, voorheen het Activiteitenbesluit Milieubeheer. Wanneer ze afvalwater van een andere samenstelling aanbieden aan het stelsel, worden hierover afspraken gemaakt met het bedrijf. Hierbij is sprake van maatwerk. VOORKEURSVOLGORDE OMGANG MET AFVALWATER Voor een duurzame verwerking van (bedrijfsmatig) afvalwater hanteren we onderstaande voorkeursvolgorde (conform landelijk beleid): 1. We beperken of voorkomen het ontstaan van afvalwater; 2. We beperken of voorkomen verontreiniging van afvalwater; 3. We houden afvalwaterstromen gescheiden; 4.

We transporteren huishoudelijk afvalwater en daarmee vergelijkbaar afvalwater naar een rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI); 5. We hergebruiken ander afvalwater dan bedoeld onder 4 (zo nodig na zuivering aan de bron); 6. We brengen ander afvalwater dan bedoeld onder 4 (in de praktijk dus vooral hemelwater) lokaal terug in het milieu (zo nodig na zuivering aan de bron); 7. We zamelen ander afvalwater dan bedoeld onder 4 in als stedelijk afvalwater en transporteren dit naar een RWZI. Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 25 Afvalwater kan worden ingedeeld in drie categorieën. Op basis van de voorkeursvolgorde zijn de lozingsroutes weergegeven in Tabel 6. Afhankelijk van de lozingsroute kunnen (maatwerk)voorschriften aan de orde zijn vanuit lozingenbesluiten, de Keur en/of beleidsregels. Tabel 6 Voorkeuren voor lozingsroutes afvalwater Categorie afvalwater Lozingsroutes Toelichting Huishoudelijk afvalwater en, qua biologische afbreekbaarheid, vergelijkbaar afvalwater Lozing via een vuilwater/gemengd riool naar de RWZI De RWZI is ontworpen voor de zuivering van dit type afvalwater. Dit geldt o.a. ook voor afvalwater uit de voedingsmiddelenindustrie. ‘Schoon’ afvalwater, zoals afstromend hemelwater, grondwater en koelwater a. Hergebruiken b. Eventuele zuivering afvalwater c. Lozen naar de bodem d. Lozen naar oppervlaktewater e.

(Lozen naar riolering) Lozing van ‘dun’ water heeft een nadelige werking op de RWZI. Bovendien is het transport naar de RWZI niet duurzaam (energie) en kan het ‘dun’ water leiden tot extra overstorten van gemengde riolering. Hergebruik en/of lokale verwerking zijn het uitgangspunt. Alleen in uitzonderingsgevallen is lozing naar de riolering toegestaan. Overig afvalwater, ten gevolge van bedrijfsmatige activiteiten a. Hergebruiken b. Eventuele zuivering afvalwater c. Lozen naar de bodem d. Lozen naar oppervlaktewater e. Lozen naar riolering Samenstelling afvalwater komt niet overeen met huishoudelijk afvalwater. Als lozingsopties a t/m d redelijkerwijs niet mogelijk zijn, dan wordt lozing naar riolering overwogen. Zorgplicht hemelwater Onder de zorgplicht hemelwater wordt verstaan, de doelmatige inzameling, transport en verdere verwerking van afvloeiend hemelwater, voor zover de perceeleigenaar het water redelijkerwijs niet zelf kan verwerken op eigen perceel (artikel 2.16, lid 1a 1 Omgevingswet). Met betrekking tot de omgang met afstromend hemelwater van daken en particuliere terreinverharding ligt de verantwoordelijkheid primair bij de perceeleigenaar. Dit betekent dat de eigenaar van een perceel zelf het hemelwater dat op het perceel valt binnen de perceelsgrenzen moet verwerken.

Als van de perceeleigenaar redelijkerwijs niet kan worden vereist dat het afvloeiend hemelwater op eigen perceel wordt verwerkt, zorgen we voor een geschikte voorziening voor de afvoer van het hemelwater. Overtollig hemelwater dat niet verwerkt kan worden op eigen perceel, dient altijd gescheiden van het afvalwater aangeboden te worden. Deze primaire verantwoordelijkheid van de perceeleigenaar geldt vooral in nieuwe situaties. Bij (ver)nieuwbouw is de initiatiefnemer gebonden aan de eisen uit de hemelwaterverordening van de gemeente Voerendaal of diens rechtsopvolger. Hierbij wordt onderstaande voorkeursvolgorde aangehouden: Kwantiteitstrits: › (Hergebruik) › Infiltratie › Bergen en vertraagd afvoeren Kwaliteitstrits: Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 26 › Schoonhouden: o geen uitlogende bouwmaterialen gebruiken (a.s. lood koper en zink) o geen afstroming van hemelwater over verontreinigde oppervlakten › Scheiden: o Scheiden van schone en vuile waterstromen in een apart systeem › Schoonmaken: o Toepassen van een bodempassage om afstromend hemelwater te zuiveren. In lijn met het hemelwaterbeleid van het waterschap streven we in de regio Parkstad naar een volledig gescheiden inzameling, hergebruik en verwerking van afval- en hemelwater, indien de lokale situatie dit toelaat.

We infiltreren het hemelwater bij voorkeur zo dicht mogelijk bij de plaats waar het valt, eventueel na tijdelijke berging, in de bodem. Als infiltratie in de bodem niet mogelijk is, voeren we het hemelwater na tijdelijke berging geknepen af naar het oppervlaktewater. Als tot slot ook afvoer naar het oppervlaktewater niet mogelijk is, transporteren we het hemelwater naar de RWZI, middels een geknepen constructie met een buffer. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen wordt voor de verwerking van hemelwater de maatgevende bui aangehouden conform de Keur 2019 of diens rechtsopvolger, zijnde een bui T=100 (gemiddeld klimaatscenario 2050); 80 mm in 2 uur. BESCHERMING TEGEN WATEROVERLAST Omdat de capaciteit van het rioleringssysteem vanuit economisch oogpunt beperkt is, kan het voorkomen dat water op straat optreedt. Hierbij kan onderscheid worden gemaakt in hinder en overlast. › Hinder: Water op straat, onder drempelniveau begane grond › Overlast: Waterschade als gevolg van water dat over de drempel binnenstroomt op begane grondniveau. In geval van hinder treffen we niet direct maatregelen. We doen een beroep op het acceptatievermogen van de burgers en aanpassing van hun gedrag (o.a. rustig rijden om te voorkomen dat water op straat de woningen instroomt).

In geval van overlast als gevolg van een onvoldoende afvoercapaciteit van de riolering met een frequentie van optreden van circa 1x per 2 jaar onderzoeken we als gemeente oorzaken en oplossingsrichtingen en brengen deze, mits doelmatig, ten uitvoer. Het optreden van schade bij deze frequentie vinden we niet acceptabel. Om het hydraulische functioneren van bestaande en nieuwe rioolstelsels te volgen en te boordelen voeren we modelberekeningen uit. Op basis hiervan kunnen we inspelen op de toename van meer extreme buien. Bijvoorbeeld door het uitvoeren van verbeteringsmaatregelen of het aanpassen van ontwerpen. Deze modelberekeningen worden ook wel het Basisrioleringsplan genoemd (BRP). Uitgangspunt is dat bui 08 niet tot water op straat leidt, tenzij hier de openbare ruimte op is ingericht. Bui 08 is een landelijk gedefinieerde ontwerpbui (Kennisbank Stedelijk Water) welke een frequentie van voorkomen heeft van eenmaal per 2 jaar. Om het stelselgedrag bij extremere buien te toetsen, beoordelen we ook de effecten van bui 10. Dit is een landelijk gedefinieerde toetsbui (Kennisbank Stedelijk Water) welke een frequentie van voorkomen heeft van eenmaal per 10 jaar. Bij voorkeur bergen we het overtollige water (ten opzichte van bui 08) bovengronds, bijvoorbeeld in het wegprofiel. Op locaties waar dit niet kan, streven we ernaar om ook bui 10 volledig ondergronds te verwerken.

Hinder bij bui 10 achten we dus acceptabel. Overlast bij bui 10 willen we wel zo veel mogelijk vermijden. Omdat rekenmodellen de werkelijke situatie benaderen maar niet volledig kunnen nabootsen is de situatie in praktijk leidend bij de afweging om in te grijpen. Er is pas sprake van wateroverlast wanneer regenwater over de drempel van de woning op begane grondniveau binnenstroomt. Water in kelders, kruipruimtes, souterrains of andere woonvertrekken onder maaiveldniveau wordt landelijk niet als wateroverlast aangemerkt. Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 27 Zorgplicht grondwater De grondwaterstand is, zeker in bebouwd gebied, niet volledig te sturen. Daarom heeft de gemeentelijke grondwaterzorgplicht het karakter van een inspanningsverplichting en niet van een resultaatsverplichting. Dit betekent dat we aanspreekbaar zijn voor grondwaterproblemen, maar niet dat wij ook aansprakelijk zijn, mits we ons hebben ingespannen conform eigen beleid. Als gemeente zijn we het eerste aanspreekpunt voor inwoners en bedrijven die vragen en/of klachten hebben over grondwater. De perceeleigenaar is zelf verantwoordelijk voor het tegengaan van grondwateroverlast en/of –onderlast. Dit geldt ook voor funderingsproblemen. Ondergrondse verblijfsruimten van panden, in een kelder of een souterrain, moeten volgens de bouwregelgeving waterdicht zijn.

Van de perceeleigenaar verwachten wij dat hij de vereiste (waterhuishoudkundige en/of bouwkundige) maatregelen neemt om grondwaterproblemen te voorkomen of te bestrijden, voor zover deze problemen niet aantoonbaar worden veroorzaakt door onrechtmatig handelen of nalaten van een ander; particulier of overheid. Dat geldt ook voor woningen/gebouwen met diepe kelders. VOORKEURSVOLGORDE OMGANG MET GRONDWATER Ons grondwaterbeleid is erop gericht om zo min mogelijk de natuurlijke grondwaterstand te beïnvloeden, ofwel een zogenoemde hydrologisch neutrale inrichting. Indien toch overtollig grondwater moet worden afgevoerd voor het verkrijgen van de benodigde ontwateringsdiepte kiezen we ervoor om het grondwater bij voorkeur niet af te voeren via de riolering naar de RWZI, maar naar nabijgelegen oppervlaktewater (eventueel via de RWA-riolering) of op een geschikte locatie weer in de bodem te infiltreren. We gebruiken bij voorkeur de sponswerking van de bodem om de afvoer van het hemelwater naar het oppervlaktewater te vertragen en een voorraad te vormen om perioden van droogte te overbruggen. Dit kan invloed hebben op de hoogte van de grondwaterspiegel. Hierbij zal rekening gehouden moeten worden met de gebruikelijke ontwateringsdiepte.

GEWENSTE ONTWATERINGSDIEPTEN Vanzelfsprekend is het beter om grondwaterproblemen te voorkómen dan om de ontstane overlast of onderlast te moeten beperken. Via het instrument van de watertoets c.q. de weging van het waterbelang, en eventueel via het programma van eisen van de Openbare Ruimte geven we (in samenwerking met het waterschap) actief sturing aan het proces van bouwrijp maken. Daarbij speelt de gewenste ontwateringsdiepte een rol. Figuur 9 Definitie van ontwateringsdiepte

Tabel 7 Gewenste ontwateringsdiepte per functie in bestaand gebied en bij nieuwbouw Functie | Gewenste ontwateringsdiepte (m t.o.v. gemiddeld hoogste grondwaterstand) Bestaand gebied | Nieuwbouw Woningen met kruipruimte* | 0,5 | 0,5 Woningen zonder kruipruimte* | 0,3 | 0,3 Tuinen/groenvoorzieningen* | 0,5 | 0,5 Voor natuurlijke groenvoorzieningen hebben we geen normen Hoofdwegen ** | 0,7 | 1,0 Secundaire wegen en woonstraten ** | 0,7 | 0,7 Bedrijventerreinen** | 0,7 | 0,7 * t.o.v. onderkant vloer; ** t.o.v. de kruin van de weg Bij optredende structurele grondwateroverlast, waarbij de particulier redelijkerwijs zelf niet in staat is om de problemen te verhelpen, treden wij als regisseur op om doelmatige oplossingen te zoeken om de overlast te verminderen. Als de gewenste grondwaterstand wordt overschreden kan hinder of overlast optreden. Van structurele grondwateroverlast is pas sprake als de gewenste ontwateringsdiepte (Tabel 7) langdurig wordt overschreden en waarbij aantoonbaar negatieve gevolgen optreden als gevolg van deze afwijking. De termen structureel, nadelige gevolgen en doelmatig interpreteren we als volgt: › | Structureel: situatie waarbij de gewenste ontwateringsdiepte regelmatig (tenminste jaarlijks) wordt overschreden.

In alle gevallen betreft het een omstandigheid - van een significante omvang (niet van individuele aard), - die voor een langere termijn geldt (tenminste 6 weken continu, stabiel of toenemend) - die geen incidentele situatie vormt (bijvoorbeeld na extreme neerslag). In niet-structurele gevallen laat de wet een normaal maatschappelijk risico bij de perceeleigenaar. Tijdens langdurige periode met regen ontstaat vaker overlast. Dit wordt veroorzaakt door regenwater dat door de relatief slecht doorlatende bovengrond (leem / lössgrond) niet snel genoeg kan wegzakken naar het grondwater. Dit wordt hangwater genoemd en valt niet onder een structureel nadelig gevolg van grondwater. › | Nadelige gevolgen: gevolgen van een te hoge of te lage grondwaterstand die nadelig zijn voor de gebruiksmogelijkheden, volksgezondheidsproblemen en/of tot economische schade leiden. De verblijfruimten en ondergrondse bouwwerken dienen daarbij te voldoen aan de bouwregelgeving. Voor niet verblijfsruimten schrijft de bouwregelgeving geen waterdichtheid voor. Dit kan echter geen verplichting inhouden voor derden om de grondwaterstand te verlagen. De eigenaar dient het gebouw te verbeteren zodat het aan zijn eigen waterdichtheidseisen voldoet.

› | Doelmatig: in de doelmatigheidsafweging voor maatregelen tegen structurele grondwateroverlast worden de volgende aspecten meegenomen: - de kosten van de voorgenomen maatregel moet in verhouding staan tot de overlast/schade; - de voorgenomen maatregel leidt niet tot nieuwe knelpunten (wateroverlast of –onderlast) elders; - waar mogelijk worden maatregelen gecombineerd met andere werken in de openbare ruimte; - de kosten van de voorgenomen maatregel moeten passen binnen het geheel aan uitgaven van de gemeente aan de rioleringszorg. GRONDWATERMAATREGELEN Zoals hiervoor beschreven beoordelen we eerst of er sprake is van structureel te hoge grondwaterstanden met aantoonbare nadelige gevolgen tot resultaat. Voor een zorgvuldige afhandeling onderzoeken we waar oplossingen voor de problemen kunnen liggen. Op basis van vergaarde informatie beoordelen we of er inderdaad sprake is van Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 | 28 Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 29 structurele grondwateroverlast, of maatregelen mogelijk en nodig zijn en zo ja wie verantwoordelijk is voor het treffen van maatregelen ter vermindering van de problemen. Onze regierol betekent niet dat we acties en/of maatregelen zelf moeten uitvoeren.

We voeren alleen verbeteringsmaatregelen uit wanneer: › sprake is van structurele overlast veroorzaakt door afwijkende grondwaterstanden in openbaar gebied; › niet een andere partij (waterschap, provincie, particulier) verantwoordelijk is voor het probleem; › de mogelijke maatregel doelmatig is. Bij structurele problemen op zowel particulier als openbaar terrein streven wij naar een gezamenlijke en doelmatige oplossing. Hierbij dient te worden opgemerkt dat de gemeente in beginsel geen werkzaamheden op particulier terrein uitvoert of deze werkzaamheden financiert. Bij werken in de openbare ruimte zoals het vervangen van oude riolering bepaalt de gemeente vooraf of dit ongewenste wijzigingen van de grondwaterstand tot gevolg kan hebben, en houdt hier rekening mee bij het ontwerp. (GROND)WATERLOKET De wetgeving schrijft voor dat de burger bij de gemeente terecht moet kunnen met zijn grondwater-problemen. Wij zijn voor de inwoners en bedrijven het eerste aanspreekpunt voor alle waterzaken. Hiervoor hebben we als gemeenten een centraal punt, het (grond)waterloket ingericht. (Inspannings)verplichting pandeigenaar De eigenaar van een pand is verantwoordelijk voor zijn of haar pand en bijbehorend perceel. In de bouwregelgeving zijn regels opgenomen waaraan een pand dient te voldoen.

De eigenaar dient zich aan deze regels te houden en er zorg voor te dragen dat het pand aan deze eisen blijft voldoen. Ten aanzien van water(overlast) zijn de navolgende verplichtingen voor een pandeigenaar aan de orde: 1. Waterdichtheid van kelder / kruipruimte. 2. Huisinstallatie van de riolering. 3. Inspanningsverplichting bij wateroverlast. Waterdichtheid kelder en kruipruimte In de bouwregelgeving is aangegeven dat kelders en kruipruimtes niet waterdicht hoeven te zijn tenzij ze als verblijfsruimte worden gebruikt. Bewoners zijn zelf verantwoordelijk voor de (blijvende) waterdichtheid van de (kelder)muren en kruipruimten. Het waterdichthouden van deze ruimten valt onder het onderhoud van de woning. Een pand dient ook waterdicht te blijven als in de omgeving beheer en onderhoud wordt gepleegd aan de gemeentelijke riolering. Wanneer zich problemen voordoen met de waterdichtheid kan gedacht worden aan den navolgende maatregelen: › Aanleg drainage. › Controle op lekkages in huisaansluiting riolering / regenwaterafvoeren. › Controle op lekkages van de waterleiding (in huis en in tuin). › Waterdichtheid herstellen van de muren en vloer door een gespecialiseerd bedrijf.

Huisinstallatie van de riolering Onder de huisinstallatie van de riolering wordt het totale rioolsysteem verstaan vanaf de erfgrens tot en met het leidingwerk in het pand, inclusief alle bijbehorende onderdelen zoals terugslagkleppen, beluchting en ontluchting van het pand. De eigenaar van een perceel is verantwoordelijk het beheer en onderhoud aan de riolering op het perceel en in het pand. Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 30 Figuur 10 Huisinstallatie van de riolering Volgens de (bouw)regelgeving is een eigenaar van het pand verantwoordelijk voor: 1. De blijvende waterdichtheid van het riool op eigendom 2. Een deugdelijke beluchting en ontluchting van de binnenhuisriolering 3. Wateroverlast als gevolg van terugstotend water in de huisaansluiting. Ad 1: blijvende waterdichtheid van het riool op eigendom Volgens de regelgeving dient de riolering op het perceel en in het pand van de eigenaar waterdicht te zijn en te blijven. Wanneer een riolering lekkages vertoond kan dit water- en stankoverlast geven in de woning. Ad 2: Een deugdelijke beluchting en ontluchting van de binnenhuisriolering Een belangrijk onderdeel van de binnenhuisriolering is de beluchting en ontluchting. Wanneer een deugdelijke beluchting en ontluchting ontbreekt kan dit stankoverlast veroorzaken in de woning. Ook is vaker een borrelend geluid te horen.

Een beluchting en ontluchting van de binnenhuisriolering bestaat uit een buis die in de gevel of onder het dak uitkomt waardoor de onder- en overdruk in het riool vrijelijk kan wegvloeien. Ad 3: Wateroverlast als gevolg van terugstotend water in de huisaansluiting Bij hevige regen vult het gemeentelijk riool zich met water. Als gevolg daarvan zal ook de riolering op eigendom van de perceeleigenaar zich gaan vullen met water. Men spreek dat van terugstotend water vanuit het gemeentelijk stelsel. Een pandeigenaar dient maatregelen te nemen tegen terugstotend water vanuit de gemeentelijke riolering wanneer het pand beschikt over sanitaire aansluitingen die gelegen zijn onder of gelijk aan het maaiveldniveau van de openbare weg. Dit is met name van toepassing bij woningen met kelders, garages die onder de woning zijn gelegen of woningen met souterrains en dergelijke. Onder sanitaire aansluitingen wordt o.a. verstaan: › Schrobputjes / lijnontwateringen / wasbakken bij garages die onder de woning zijn gesitueerd › Afvoer van CV- installatie in kelders › Toiletten wastafels e.d. in souterrains In dergelijke situaties is de pandeigenaar verantwoordelijk voor het toepassen van deugdelijke terugslagvoorzieningen in de huisinstallatie van de riolering. Te denken valt aan het plaatsen van terugslagkleppen.

Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 31 Figuur 11 Terugslagklep: goede plaatsing (Bron: ACO) 6.2.3 Inspanningsverplichting bij wateroverlast Naast de gemeente heeft een pandeigenaar ook een inspanningsverplichting om wateroverlast te voorkomen. Wanneer er een bui valt de extremer is dan waar het gemeentelijk rioolstelsel op berekend hoeft te zijn, dan kan (en mag) er wateroverlast ontstaan. De overlast kan zodanig extreem zijn dat water over maaiveld een kelder, garage of woning / bedrijf binnenloopt. In de wetgeving wordt aangegeven dat van een pandeigenaar ook wordt verwacht zelf maatregelen te treffen om wateroverlast in de woning te voorkomen c.q. te minimaliseren (zelfredzaamheid). Dit is zeker het geval wanneer een pandeigenaar bescherming wenst tegen neerslaggebeurtenissen die extremer zijn dan waarop het gemeentelijk stelsel berekend hoeft te zijn. Maatregelen die een bewoner kan treffen tegen wateroverlast zijn: › Afkoppelen van regenwater › Plaatsen van terugslagkleppen om terugstotend water te voorkomen › Opmetselen van kelderkoekoek › Aanpassen van het omliggend straatwerk / inrit › Etc. De bewoners dienen zelf zorg te dragen voor de afvoer van (overtollig) regenwater (en grondwater) richting openbaar gebied. Hiertoe kunnen ze maatregelen treffen op eigenterrein en deze aansluiten op de (regenwater)aansluiting van de gemeente.

Ook hier is weer van toepassing dat alle maatregelen die op eigenterrein uitgevoerd worden voor rekening van de eigenaar komen.

Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 32 II. Overzicht overstorten III. Exploitatiekosten 2027-2031 Activiteit | Kosten | Cyclus | Toelichting Straatreiniging | € 67 696 | Jaarlijks | Onderhoud Waterlossingen en Sloten | € 36 375 | Jaarlijks | Onderhoud Riolen en gemalen | € 25 535 | Jaarlijks | Onderhoud Dagelijks klein onderhoud | € 202 220 | Jaarlijks | Onderhoud Onderhoud riolering | € 78 750 | Jaarlijks | Onderhoud Rioolreiniging | € 96 700 | Jaarlijks | Onderhoud Onderzoekskosten 2027 (incl. modelstudie | € 65.000 | 2027 | Onderzoek KA-plan) Onderzoekskosten 2028 | € 40.000 | 2028 | Onderzoek Onderzoekskosten 2029 | € 40.000 | 2029 | Onderzoek Energieverbruik | € 30 000 | Jaarlijks | Facilitair Kosten aanslagoplegging 2027 | € 114 361 | 2027 | Facilitair Kosten aanslagoplegging 2028 | € 117 487 | 2028 | Facilitair Kosten aanslagoplegging 2029 | € 121 196 | 2029 | Facilitair Kosten aanslagoplegging 2030 | € 125 066 | 2030 | Facilitair Kosten aanslagoplegging 2031 | € 128 050 | Jaarlijks v.a. 2031 | Facilitair Doorbelaste personeelskosten (2,5FTE) | € 373 061 | Jaarlijks | Lonen e.d. Dienstgebouw buitendienst 2027 | € 17 897 | 2027 | Lonen e.d. Dienstgebouw buitendienst 2028 | € 17 895 | 2028 | Lonen e.d. Dienstgebouw buitendienst 2029 | € 17 912 | 2029 | Lonen e.d. Dienstgebouw buitendienst 2030 | € 20 506 | 2030 | Lonen e.d.

Dienstgebouw buitendienst 2031 | € 20 583 | Jaarlijks v.a. 2031 | Lonen e.d. Bedrijfsmiddelen buitendienst 2027 | € 56 533 | 2027 | Onderhoud Bedrijfsmiddelen buitendienst 2028 | € 60 272 | 2028 | Onderhoud Bedrijfsmiddelen buitendienst 2029 | € 58 820 | 2029 | Onderhoud Bedrijfsmiddelen buitendienst 2030 | € 61 096 | 2030 | Onderhoud Bedrijfsmiddelen buitendienst 2031 | € 61 028 | Jaarlijks v.a. 2031 | Onderhoud Overhead (66%) 2027 | € 281 567 | 2027 | Lonen e.d. Overhead (66%) 2028 | € 269 836 | 2028 | Lonen e.d. Overhead (66%) 2029 | € 269 676 | 2029 | Lonen e.d. Overhead (66%) 2030 | € 261 209 | 2030 | Lonen e.d. Overhead (66%) 2031 | € 260 832 | Jaarlijks v.a. 2031 | Lonen e.d. Kwijtschelding gemeentelijke belasting | € 62 160 | Jaarlijks | Lonen e.d. Oninbare gemeentelijke belasting 2027 | € 3 750 | 2027 | Lonen e.d. Oninbare gemeentelijke belasting 2028 | € 15 000 | Jaarlijks v.a. 2028 | Lonen e.d. Totaal (in 2027) | €1.511.605 Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 | 33 IV. Investeringen 2027-2031 Investeringen 2027- | Afschr. | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 2031 Klimaatmaatregelen | 40 | € 132 000 | € 132 000 | € 132 000 | € 132 000 | € 132 000 wateroverlast Voerendaal Klimaatadaptatie | 70 | € 100 000 | € 100 000 | € 100 000 budget t.b.v.

verhoging infiltratie Klimaatmaatregelen | 40 | € 264 000 Retersbeek Vergroten | 40 | € 164 000 bergingscapaciteit buffer centrum Klimaatmaatregelen | 40 | € 600 000 Opscheumer/ Ransdalerveld Schoolstraat- | 70 | € 596 000 | € 812 000 Craubeek, gemengd systeem (STRIP 2.0) Voerendaal Oost | 40 | € 3 183 000 | € 185 000 (onderdeel riool) Totaal | € 4 939 000 | € 1 229 000 | € 232 000 | € 232 000 | € 132 000 Programma Water en Riolering | 20250101 | 17-11-2026 | 34

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://voerendaal.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/8731663b-e9e0-46a2-b546-8ec66d93ef8d?agendaItemId=16c057a1-637e-4156-ae98-71a15516bab7