CConstaterende datVoerendaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Begroting 2027 V1.0

Raadsvergadering 5 november 2026, gemeente VoerendaalBij agendapunt: Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 (676322)27.926 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Effect: Kostenstijging voor afvalverwerking voor inwoners. Indien dit het geval is wordt dit tijdig besproken via de GR RD4. Warmte transitie Ontwikkeling: Alle inwoners van Voerendaal moeten in 2050 van het gas af. De gemeente heeft hier een regierol op en moet vanuit de regierol richting geven aan transitie. Dit heeft een wettelijke grondslag en is opgenomen in het klimaatakkoord. In 2027 is er aandacht voor de actualisatie van het warmteprogramma. In 2027 en verdere inzet op isolatie van woningen. Effect: Zo veel mogelijk reductie van gebruik van aardgas. Corio Glana Ontwikkeling: Het waterschap wil het project Corio Glana, de Geleenbeek, gaan opstarten. Dit project gaat uit van het robuust maken van de Geleenbeek, maar ook om de aantrekkelijkheid van het gebied te vergroten (wandelen / | recreëren). De lead ligt bij het waterschap Limburg/WRL. Op dit moment is er nog niets te zeggen over hoe de plannen precies gaan uitzien en ook niet of er een bijdrage gevraagd wordt. In de loop van 2027 hopen wij meer duidelijk over dit project te krijgen. Vooralsnog bestaat de inbreng van Voerendaal uit ambtelijke uren. Effect: Creëren van duidelijkheid rondom planvorming en eventuele investeringsbehoefte in dit gebied. Zodra er meer duidelijkheid is over het plan en de planning informeren wij de raad hierover.

Herstructurering financiële middelen Ontwikkeling: de landelijke ontwikkeling van herstructurering van financiële middelen zorgt voor onduidelijkheid. IZA/GALA (integraal zorg akkoord/Gezond en actief leven akkoord) wordt AZWA (Aanvullend zorg en welzijnsakkoord. De financiële consequenties worden eind 2026/begin 2027 duidelijk worden. Effect: Als de gemeente Voerendaal structureel minder middelen gaat ontvangen dan zullen er keuzes gemaakt moeten worden in de ondersteuning van gezondheids- en preventieprojecten. Financiële impact Programma Volksgezondheid en milieu | Bedragen x € 1.000 Begroting 2026 | Begroting 2027-2030 Realisatie | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming 2025 | 2026 na | 2027 na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging | wijziging Lasten: Volksgezondheid | 909 | 860 | 836 | 891 | 891 | 891 | 891 Riolering | 1.452 | 1.777 | 1.818 | 1.744 | 1.865 | 2.156 | 2.105 Afval | 1.405 | 1.517 | 1.528 | 1.611 | 1.623 | 1.646 | 1.649 Milieubeheer | 215 | 287 | 300 | 314 | 314 | 314 | 314 Begraafplaatsen | 25 | 21 | 21 | 20 | 20 | 20 | 20 en crematoria Totaal lasten: | 4.007 | 4.463 | 4.504 | 4.581 | 4.714 | 5.028 | 4.980 Baten: Volksgezondheid | 106 | 28 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Pagina 35 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Riolering | 2.130 | 2.384 | 2.397 | 2.383 | 2.474 | 2.766 | 2.699 Afval | 1.911 | 1.944 | 1.955 | 2.047 | 2.070 | 2.092 | 2.095

Milieubeheer | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Begraafplaatsen | 31 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 en crematoria Totaal baten: | 4.181 | 4.382 | 4.378 | 4.455 | 4.569 | 4.883 | 4.819 Saldo | 174 | -81 | -127 | -126 | -145 | -145 | -161 programma Toelichting begroting 2027 t.o.v. begroting 2026 Kapitaallasten In opmaat naar de begroting 2027 is de meerjaren investeringsplanning wederom kritisch beoordeeld en geactualiseerd. Deze actualisatie heeft een meerjarig financieel effect op de kapitaallasten. Voor meer toelichting zie ook de paragraaf Investeringen. | Binnen dit programma raakt dit vooral het taakveld riolering. Afval en riolering Betreft een bijstelling op basis van de begroting 2027 van de gemeenschappelijke regeling Rd4. Daarnaast worden de baten met betrekking tot de afvalstoffenheffing en rioolrecht bijgesteld. Pagina 36 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 37 van 109 8. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Verantwoordelijke portefeuillehouder(s): Wethouder R.B.M. Braun, Wethouder G.A.H. Delsing, Wethouder P.J.E. Leunissen. Taakvelden: ruimte en leefomgeving, duurzaamheid, grondexploitatie, wonen en bouwen.

Maatschappelijke opgaven • Veilige en gezonde leefomgeving • Bruisende kernen Dit programma geeft invulling aan drie opgaven uit het coalitieprogramma: de ruimtelijke ordeningsopgave, de huisvestingsopgave en — via de klimaatambities in de Omgevingsvisie — de verduurzamingsopgave. Doelen • Woningmarkt in balans: bestaande kernen op verantwoorde manier uitbreiden tot en met 2032 met minimaal 450 woningen • Uitvoering van het Nationaal klimaatakkoord door middel van programma’s en projecten op lokale schaal. • Een adequaat ingerichte leefomgeving Kernopgaven Het is onze kernopgave te zorgen voor een duurzame, logisch geordende en toekomstbestendige leefomgeving. Hier kunnen we deels in voorzien door lokale actuele juridisch-planologische kaders op basis van de Omgevingswet. Daarnaast zorgen we voor een goede uitvoering van woningbouwinitiatieven binnen de gestelde lokale ruimtelijke en juridische kaders en daar waar mogelijk geven we sturing aan de verschillende ontwikkelingen, zodat ze qua ruimtegebruik, maatschappelijke inbedding en duurzaamheidsvraagstukken passend zijn voor de maat en schaal van Voerendaal. Focuspunten Binnen het programma Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing komen verschillende grote maatschappelijke opgaven samen.

De komende jaren ligt de nadruk op het verantwoord realiseren van de woningbouwopgave, het behouden en versterken van een veilige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving en het uitvoeren van de ambities op het gebied van duurzaamheid en klimaat. Daarbij vormt de Omgevingsvisie een belangrijk strategisch kader. In 2027 ligt de focus op de verdere vertaling van deze visie naar concrete omgevingsprogramma’s, zodat beleidsambities beter worden verbonden met uitvoering, planvorming en vergunningverlening. Tegelijkertijd vragen ontwikkelingen zoals de verdere implementatie van de Omgevingswet, netcongestie, veranderende wet- en regelgeving en toenemende druk op de fysieke leefomgeving om zorgvuldige afwegingen, realistische planning en integrale samenwerking met inwoners, initiatiefnemers en partners. Onderdeel

Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 38 van 109 van deze integrale samenwerking is zorgen voor ondersteuning in de vorm van effectieve beleidsregels en heldere procedures. 8.1 Uitwerken van Omgevingsprogramma's In 2027 ligt de focus op de implementatie van de Omgevingsvisie en de uitwerking van de daarin opgenomen ambities en beleidsdoelen in één of meerdere omgevingsprogramma's. Coalitieprogramma: draagt bij aan de opgave “Wonen en leven”. Actie: Uitwerken van de Gemeentelijke Omgevingsvisie in één of meerdere omgevingsprogramma's voor de belangrijkste ruimtelijke en maatschappelijke opgaven, inclusief participatie met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Oplevering/concrete opbrengst: De Gemeentelijke Omgevingsvisie is vastgesteld in Q4 2026. Uiterlijk Q4 2027 wordt minimaal één omgevingsprogramma opgesteld en gepubliceerd waarin de ambities uit de visie zijn vertaald naar bijvoorbeeld een concreet uitvoeringskader voor de fysieke leefomgeving. Effect: Door de vertaling van de Omgevingsvisie naar omgevingsprogramma's ontstaat een duidelijke verbinding tussen strategische beleidsdoelen en de uitvoering. Dit biedt richting aan ruimtelijke ontwikkelingen, vergroot de voorspelbaarheid voor initiatiefnemers en inwoners en ondersteunt een integrale afweging bij planvorming en vergunningverlening.

Daarmee wordt bijgedragen aan een duurzame, aantrekkelijke en leefbare fysieke leefomgeving. Een programma vormt de schakel tussen de omgevingsvisie en het uiteindelijke omgevingsplan. 8.2 Huisvesting bijzondere doelgroepen Het huisvesten van bijzondere doelgroepen, zoals statushouders, asielzoekers en kwetsbare inwoners met een indicatie voor beschermd wonen krijgt focus in 2027. Met de huisvestingsverordening krijgen wij samen met onze partners meer grip op het verdelen van het schaarse woonaanbod in onze gemeente en regio. Hiermee hebben wij een nieuw instrument om te sturen op huisvesting van bijzondere doelgroepen. Coalitieprogramma: draagt bij aan de opgave “Een thuis voor iedereen”. Actie: Uitwerken en implementeren van de strategie ten aanzien van het huisvesten van bijzondere doelgroepen. Oplevering/concrete opbrengst: Uiterlijk Q2 2027 wordt een uitvoeringsprogramma opgeleverd met daarin uitvoeringsafspraken over realisatie met partners over strategie, samenwerking en communicatie. Effect: Omdat we de uitvoering vormgeven vanuit een doordachte strategie en hierbij inwoners en partners betrekken, is het mogelijk doelgericht uitvoering te geven aan de opgave van huisvesting bijzondere doelgroep en kunnen mensen op een humane wijze gehuisvest worden.

Risico’s en ontwikkelingen Verdere implementatie van de Omgevingswet Ontwikkeling: De verdere doorontwikkeling van het omgevingsplan en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) vraagt om blijvende implementatie en optimalisatie van processen. Effect: Gemeenten moeten steeds grotere delen van het tijdelijke omgevingsplan omzetten naar een integraal omgevingsplan. Tegelijkertijd vragen doorontwikkelingen van het DSO en Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 39 van 109 digitale standaarden om extra capaciteit, specialistische kennis en investeringen in processen en software, wat kan leiden tot hogere implementatie- en advieskosten. Ontwikkeling van wet- en regelgeving en jurisprudentie Ontwikkeling: Wet- en regelgeving en jurisprudentie rondom de Omgevingswet, stikstof, natuur en milieu blijven zich ontwikkelen. Effect: Nieuwe regelgeving en gerechtelijke uitspraken kunnen leiden tot aanpassing van werkwijzen en vergunningprocedures, aanvullende onderzoeken, vertraging van ruimtelijke projecten en een grotere kans op bezwaar- en beroepsprocedures. Toenemende druk op de fysieke leefomgeving Ontwikkeling: De woningbouwopgave en de integratie van klimaatadaptatie en water- en bodemsturend ontwikkelen vergroten de ruimtelijke complexiteit.

Effect: De druk om woningbouw en andere ruimtelijke ontwikkelingen te versnellen neemt toe, terwijl belangen op het gebied van natuur, water, klimaat, mobiliteit en leefomgeving zorgvuldig moeten worden afgewogen. Dit leidt tot complexere planvorming, langere voorbereidingstrajecten en mogelijk hogere onderzoeks- en uitvoeringskosten. Toenemende maatschappelijke betrokkenheid Ontwikkeling: Inwoners en belangenorganisaties maken steeds actiever gebruik van participatiemogelijkheden en juridische instrumenten. Effect: Betrokkenheid van inwoners en belangorganisaties bij planvorming met participatie heeft een positief effect op het maatschappelijk draagvlak voor een ontwikkeling en komt ook de kwaliteit van een ruimtelijke ontwikkeling over het algemeen ten goede. Echter speelt ook mee dat een grotere maatschappelijke betrokkenheid kan leiden tot meer zienswijzen, Woo- verzoeken en bezwaar- en beroepsprocedures. Hierdoor kunnen besluitvorming en vergunningverlening meer tijd vergen voordat bijvoorbeeld een omgevingsvergunning of omgevingsplanwijziging onherroepelijk is en een project met zekerheid kan worden gerealiseerd. Netcongestie Ontwikkeling: Netcongestie is een blijvend probleem en vormt een risico voor de planning en uitvoering van ruimtelijke ontwikkelingen en gemeentelijke investeringsprojecten.

Effect: Dit kan leiden tot vertraging bij de realisatie en ingebruikname van onder meer woningbouw, maatschappelijke voorzieningen en bedrijven. De gemeente volgt actief de ontwikkelingen rondom netcongestie om de gevolgen zoveel als mogelijk te beperken. Energiearmoede Ontwikkeling: Met de stijgende energieprijzen komen steeds meer mensen in financiële nood en ontstaat in meerdere huishoudens energiearmoede. Met het isolatieproject helpen wij ook in 2027 woningeigenaren stap voor stap bij het isoleren van hun woning of gebouw. Effect: Demping van de effecten van de stijgende energieprijzen en bijdragen aan het voorkomen van energiearmoede.

Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Financiële impact Programma Volkshuisvesting, leefomgeving en | Bedragen x € 1.000 stedelijke vernieuwing Begroting 2026 | Begroting 2027-2030 Realisatie | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming 2025 | 2026 na | 2027 na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging | wijziging Lasten: Ruimte en | 1.360 | 1.683 | 1.011 | 1.737 | 1.449 | 1.342 | 1.342 leefomgeving Wonen en bouwen | 863 | 1.303 | 806 | 895 | 825 | 830 | 836 Totaal lasten: | 2.222 | 2.986 | 1.817 | 2.632 | 2.273 | 2.172 | 2.178 Baten: Ruimte en | 241 | 26 | 293 | 302 | 26 | 26 | 26 leefomgeving Wonen en bouwen | 527 | 225 | 225 | 440 | 705 | 815 | 630 Totaal baten: | 768 | 251 | 517 | 742 | 731 | 841 | 656 Saldo programma | -1.455 | -2.735 | -1.300 | -1.890 | -1.542 | -1.331 | -1.522 Toelichting begroting 2027 t.o.v. begroting 2026 Personeelskosten De personeelsbegroting wordt ieder jaar bij het opmaken van de begroting geactualiseerd. Conform BBV worden de personeelskosten toegerekend naar de diverse taakvelden, waardoor verschillen kunnen ontstaan tussen 2027 en 2026. Binnen dit programma raakt dit beide taakvelden. Duurzaamheid en circulariteit CDOKE middelen Tot en met 2025 ontvingen de gemeenten via een specifieke uitkering een vergoeding voor de capaciteitsinzet voor het klimaat – en milieubeleid.

Deze specifieke uitkering wordt vanaf 2026 vervangen door een decentralisatie uitkering. In 2027 wordt nu een totaalbedrag van ruim 660 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten om hun taken op gebied van klimaat en energiebeleid te kunnen uitvoeren. Deze middelen zijn ook beschikbaar voor de periode 2027 t/m 2030.Daarbij is het belangrijk dat zowel de baten als de aan de middelen verbonden lasten opgenomen worden. De verhoging van de lasten is in de voorgaande jaren reeds voorzien, voornamelijk in personeelskosten. Door nu ook de baten op te nemen voor de jaren 2027 en verder zijn baten en lasten weer gelijk. Wonen en bouwen In de nieuwe legesverordening 2027 is enerzijds een procentuele stijging van leges bouw | - en woningtoezicht opgenomen. Daarnaast is in de huidige verordening een maximumbedrag opgenomen per legesoplegging. Dit maximum wordt in de nieuwe legesverordening losgelaten, wat zorgt voor een aanzienlijk positief effect op de inkomsten. Pagina 40 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 41 van 109 Paragrafen Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Lokale heffingen: Inleiding: Deze paragraaf heeft betrekking op zowel heffingen waarvan de besteding is gebonden aan een bepaalde specifieke taak van de gemeente en waarvan de besteding ongebonden is.

De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten en zijn daarom een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. In deze paragraaf wordt een overzicht gegeven van: • | Rechtsgronden van gemeentelijke belastingen; • | Beleid ten aanzien van de lokale heffingen; • | De gehanteerde tarieven en geraamde opbrengsten 2027; • | Ontwikkeling van de lokale lastendruk; • | Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid; • | In de begroting opgenomen tarieven lokale heffingen 2027-2030. Beleidskaders: Rechtsgronden Lokale heffingen De lokale heffingen worden geheven op grond van onderstaande verordeningen en op basis van de vermelde heffingsgrondslagen. I. Ongebonden heffingen Soort heffing | Datum verordening | Heffingsgrondslag Onroerende | 18 december 2025 | Tarief is een percentage van de zaakbelastingen | vastgestelde WOZ-waarde Toeristenbelasting | 18 december 2025 | Per persoon per overnachting II. Gebonden heffingen Soort heffing | Datum verordening | Heffingsgrondslag Rioolheffing | 18 december 2025 | Vast tarief per perceel Afvalstoffenheffing | 18 december 2025 | Vast tarief per perceel. Daarnaast aanslag voor het aantal ledigingen (volume-frequentie).

Marktgeld | 18 december 2025 | Los tarief per m2/dag of vast tarief per m2/jaar Leges | 18 december 2025 | Diverse tarieven opgenomen in aparte tarieventabel Lijkbezorgingsrecht | 18 december 2025 | Diverse tarieven opgenomen in aparte tarieventabel I. Ongebonden heffingen Onroerend zaakbelastingen (ozb) De basis voor de heffing van de OZB is de feitelijke situatie (WOZ-waarde) van het object (woning of niet-woning) per 1 januari 2027, gerekend met het prijspeil van 1 januari 2026. Pagina 42 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Jaarlijks wordt de WOZ-waarde bepaald door de BsGW. Dit gebeurt op basis van de Wet Waardering Onroerende Zaken. De heffing wordt berekend aan de hand van een % (het tarief) van de (WOZ) waarde van het object. De werkelijke opbrengst OZB is daarmee afhankelijk van de waarde van alle objecten. De werkelijke opbrengst OZB kan hoger of lager uitvallen dan begroot, aangezien de WOZ-waardes hoger of lager kunnen zijn dan de waarden die medio oktober van de BsGW worden ontvangen. Op dat moment kan een exacte bepaling van de tarieven OZB plaatsvinden, die vervolgens in de raadsvergadering van 15 december 2026 definitief worden vastgesteld. Daarnaast is conform de meerjarenraming uitgegaan een opbrengststijging van 3% voor woningen en niet-woningen.

Rekening houdende met bovenstaande en uitgaande van meerjarig gelijkblijvende WOZ- waarden levert dit onderstaande indicatieve tarieven op voor 2027 tot en met 2030. Afhankelijk van de daadwerkelijke WOZ-waarden zullen onderstaande tarieven nog wijzigen (en definitief worden vastgesteld in de belastingverordening). Belastingsoort | Tarief 2026 | Tarief 2027(*) | Tarief 2028 | Tarief 2029 | Tarief 2030 Eigenaar woningen | 0,126095% | 0,129878% | 0,133774% | 0,137787% | 0,141921% Eigenaar niet- woningen | 0,281271% | 0,289709% | 0,298400% | 0,307352% | 0,316573% Gebruiker niet- woningen | 0,211714% | 0,218065% | 0,224607% | 0,231346% | 0,238286% (*) de % verhoging van de tarieven 2027 t.o.v. 2026 wijkt af omdat de daadwerkelijk WOZ-waarde in 2026 hoger was dan begroot. Toeristenbelasting De toeristenbelasting wordt gezien als ongebonden heffing en dus net zoals de OZB aangemerkt als algemeen dekkingsmiddel. In 2025 hebben ruim 52.000 overnachtingen plaatsgevonden. Voor 2027 zijn net zoals voorgaande jaren 42.000 overnachtingen begroot, wegens de verhoging van de belasting op logies is het aantal overnachtingen niet verhoogd. In 2026 zien we hierin t/m Q2 een daling in het aantal overnachtingen. Het tarief zal € 1,60 bedragen. II. Gebonden heffingen Voor wat betreft rioolheffing en afvalstoffenheffing worden in de gemeente Voerendaal 100% kostendekkende tarieven nagestreefd.

Dit betekent dat alle kosten die gemaakt worden voor het afvoeren/verwerken van het afval en de kosten in verband met het onderhoud aan en de aanleg van riolering volledig op de burgers wordt doorbelast. Om fluctuaties in het rioolheffingstarief te voorkomen wordt er gebruik gemaakt van een egalisatievoorziening rioolheffing. Afvalstoffenheffing In de verordening afvalstoffenheffing 2027, welke in december in de gemeenteraad behandeld wordt, wordt voorgesteld om de ledigingstarieven gelijk te trekken met omliggende gemeenten. Door deze verhoging van het ledigingstarief kan het tarief voor het vastrecht gedempt worden. Pagina 43 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Onderstaand de ledigingstarieven voor 2027: 140 resp. 240 liter container GFT | -afval | € 1,50 resp. € 2,00 per aanbieding 140 resp. 240 liter container restafval | € 8,00 resp. € 11,00 per aanbieding Afvalzak (inzamelsysteem of gekenmerkte huisvuilzak) | € 2,20 per aanbieding Voor wat betreft het vaststellen van het vaste deel is iedere gemeente autonoom. Hiermee kunnen de kosten van Rd4 (behoudens | de kosten voor de verwerking van rest | - en gft-afval) en diverse (interne) gemeentelijke kosten verrekend worden.

Bij vaste kosten moet gedacht worden aan kosten van de reinigingsdienst Rd4 zoals wagenpark, loonkosten, onderhoud en administratieve kosten, | maar ook de kosten van de gemeente zelf (personeel, veegkosten, software etc.). Rioolheffing De ramingen betreffende | kosten van instandhouding van riolen en rioolgemalen zijn gebaseerd op het watertakenplan. De tarieven rioolheffing worden bepaald a.d.h.v. rioolkostendekkingsplan, waarbij toevoeging dan wel onttrekking aan de egalisatievoorziening riolering plaatsvindt | bij een batig c.q. nadelig exploitatiesaldo. In de voorliggende meerjarenbegroting bedraagt het tarief voor 2027 € | 406. Gelet op het voorliggende watertakenplan, en de activiteiten die hierin benoemd staan, moet het tarief voor de rioolheffing de komende jaren stijgen van € 406 in 2027 naar € 449 in 2030. Marktgelden Marktgelden dienen om de kosten van de markt te dekken. Tarieven worden zowel geheven voor losse standplaatsen alsook voor vast aangewezen plaatsen. Leges De leges dienen om de kosten van de verleende diensten te dekken, waarbij gestreefd wordt naar kostendekkende percentages. Lijkbezorgingsrecht Op de gemeentelijke begraafplaats aan het Kerkplein in Voerendaal bestaat de mogelijkheid om begraven of bijgezet te worden. Hiervoor worden leges in rekening gebracht.

Gehanteerde tarieven en geraamde opbrengsten 2027 Raming belasting- en legesopbrengsten 2027 Belastingsoort | Totaal Onroerende zaakbelasting | WOZ-waarde | Aantal | Tarief in % | Netto opbrengst Eigenaar-woning | 2.296.000.000 | 0,129878 | € 2.981.889 Eigenaar-niet woning | 134.000.000 | 0,289709 | € | 387.762 Gebruiker-niet woning | 107.000.000 | 0,218065 | € | 233.677 € 3.603.328 Toeristenbelasting Overnachtingen | 42.000 | € 1,60 | € 67.200 Rioolheffing Pagina 44 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Rioolplichtige percelen | 5.850 | € 406,00 | € 2.375.100 Afvalstoffenheffing Afvalplichtige percelen | 5.785 | € 256,00 | € 1.480.960 Ledigingen DIFTAR | € 522.000 € 2.002.960 Lijkbezorgingsrechten Begraving persoon | 3 | € 2.058,00 | € 6.174 Bijbegraving persoon | 5 | € 1.052,00 | € 5.260 Verlenging grafhuur | 45 | € | 241,00 | € 10.845 Bijzetting urnenmuur | 3 | € 1.158,00 | € 3.474 € 25.753 Legesopbrengst Bouw- en woningtoezicht | € 430.000 Secretarieleges(publieksbalie) | € 280.000 Leges bestemmingsplannen | € 20.000 € 730.000 Totale opbrengsten gemeentelijke heffingen en leges 2027 | € 8.804.341 Meerjarige doorkijk: In de belangrijkste belastingtarieven en – opbrengsten (periode 2026 – 2030) Belastingsoort | 2026 | 2027(*) | 2028 | 2029 | 2030 OZB Tarief Woning (eigenaar) | 0,126095% | 0,129878% | 0,133774% | 0,137787% | 0,141921% Stijging OZBE woning t.o.v.

jaar (n- | 3% | 3% | 3% | 3% 1) Tarief Niet-woning (eigenaar) | 0,281271% | 0,289709% | 0,298400% | 0,307352% | 0,316573% Stijging OZBE niet-woning t.o.v. jaar | 3% | 3% | 3% | 3% (n-1) Tarief Niet-woning (gebruiker) | 0,211714% | 0,218065% | 0,224607% | 0,231346% | 0,238286% Stijging OZBG niet-woning t.o.v. | 3% | 3% | 3% | 3% jaar (n-1) Begrote opbrengst ( x € 1.000) | € 3.473 | € 3.603 | € 3.725 | € 3.927 | € 4.130 Rioolheffing Vastrecht per perceel | € 406 | € 406 | € 421 | € 436 | € 449 Begrote opbrengst in ( x € 1.000) | € 2.375 | € 2.375 | € 2.467 | € 2.551 | € 2.630 Afvalstoffenheffing Vastrecht per perceel | € 253,72 | € 256,00 | € 260,00 | € 264,00 | € 265,00 Begrote opbrengst in (x € 1.000) | € 1.903 | € 2.005 | € 2.028 | € 2.050 | € 2.053 Toeristenbelasting Aantal overnachtingen | 42.000 | 42.000 | 42.000 | 42.000 | 42.000 Begrote opbrengst in | € 65.100 | € 67.200 | € 69.300 | € 69.300 | € 69.300 Lijkbezorgingsrechten Aantal (bij)begravingen en | 11 bijzettingen | 11 | 11 | 11 | 11 Aantal verleningen grafrecht | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 Pagina 45 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Begrote opbrengst in | € 25.000 | € 25.000 | € 25.000 | € 25.000 | € 25.000 Legesopbrengsten Bouw- en woningtoezicht | € 215.000 | € 430.000 | € 695.000 | € 805.000 | € 620.000 Secretarieleges(publieksbalie) | € 255.000 | € 280.000 | € 280.000 | € 280.000 | € 280.000 Leges

bestemmingsplannen | € 20.000 | € 20.000 | € 20.000 | € 20.000 | € 20.000 (*) de % verhoging van de OZB-tarieven 2027 t.o.v. 2026 kan afwijken omdat de daadwerkelijk WOZ-waarde in 2026 hoger kan zijn dan begroot. Kostenonderbouwing gebonden heffingen Berekening kostendekkendheid tarieven Riolen Kosten taakveld(en), incl. rente | 1.560.118 Inkomsten taakvelden, excl. Heffing | 0 Netto kosten taakvelden | 1.560.118 Toe te rekenen kosten: Overhead incl. rente | 281.568 Salariskosten | 373.061 BTW | 161.018 Totale kosten | 2.375.765 Opbrengst heffingen | 2.375.765 Storting egalisatiereserve riolen | 0 Dekkingspercentage | 100% De rioolheffing is gebaseerd op een meerjarig kostendekkingsplan. Tekorten c.q. overschotten in enig jaar worden gecompenseerd door een aanwending c.q. toevoeging aan de egalisatievoorziening riolen. Op basis hiervan is sprake van 100% kostendekkendheid. Toe te rekenen overhead is berekend op basis van procentuele verdeling aantal rechtstreeks toegerekende FTE afgezet tegen het totaal aantal FTE van de gemeente. Berekening kostendekkendheid tarieven inzameling huishoudelijk afval Kosten taakveld(en), incl. rente | 1.693.631 Inkomsten taakvelden, excl.

Heffing | 0 Netto kosten taakvelden | 1.693.631 Toe te rekenen kosten: Overhead | 12.404 Salariskosten | 17.144 BTW | 331.931 Totale kosten | 2.055.110 Opbrengst heffingen | 2.005.110 Onttrekking voorziening | 50.000 Pagina 46 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 47 van 109 Dekkingspercentage 100% Toe te rekenen overhead is berekend op basis van procentuele verdeling aantal rechtstreeks toegerekende FTE afgezet tegen het totaal aantal FTE van de gemeente. Berekening kostendekkendheid tarieven Burgerzaken Kosten, incl. rente • Gemeentelijke bevolkingsadministratie 18.346 • Burgerlijke stand 750 • Reisdocumenten 79.930 • Rijbewijzen 29.635 • Aan taakveld “burgerzaken” rechtstreeks toegerekende salariskosten 370.926 • Omgevingsvergunningen 27.000 • Aan taakveld “wonen en bouwen” rechtstreeks toegerekende salariskosten 664.935 • Bestemmingsplannen 5.800 • Aan taakveld “ruimtelijke ordening” rechtstreeks toegerekende salariskosten 1.179.211 Inkomsten, excl. heffingen • Gemeentelijke bevolkingsadministratie 0 • Burgerlijke stand 0 • Reisdocumenten 0 • Rijbewijzen 0 • Omgevingsvergunningen 0 • Overige leges 0 Netto kosten taakvelden 2.376.533 Toe te rekenen kosten: Overhead incl.

rente 0 BTW 0 Totale kosten 2.376.533 Opbrengst heffingen • Gemeentelijke bevolkingsadministratie • Burgerlijke stand • Reisdocumenten • Rijbewijzen • Omgevingsvergunningen • Bestemmingsplannen Totale inkomsten 30.282 12.489 150.750 90.035 430.000 20.000 733.556 Dekkingspercentage 31% Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Omdat het dekkingspercentage bij tarieven burgerzaken al ruim beneden de 100% ligt is verdere toerekening van overhead en BTW achterwege gelaten. Ontwikkeling van de totale lastendruk Vergelijking lastendruk omliggende gemeenten Bij de bepaling van de lastendruk van de gemeente Voerendaal is uitgegaan van een woning met een gemiddelde WOZ-waarde van € 396.000 (bron: belastingoverzicht 2026 Provincie Limburg). Aangaande de variabele afvalstoffenheffing is uitgegaan van een gemiddeld huishouden met een ledigingsaanbod van 10 kleine containers restafval en 8 kleine containers groenafval op jaarbasis. Ontwikkeling lokale lastendruk (mph) Voerendaal 2026-2030 Soort belasting | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 OZB-eigenaar | € 499 | € 514 | € 530 | € 546 | € 562 Afvalstoffenheffing | € 336 | € 348 | € 352 | € 356 | € 357 Rioolheffing | € 406 | € 406 | € 421 | € 436 | € 449 Totaal | € | € € 1.241 | 1.268 | 1.303 | € 1.338 | € 1.368 Relatieve wijziging t.o.v.

2026 | 100% | 102% | 105% | 108% | 110% Als vergelijking van de lokale lastendruk met verschillende omliggende gemeenten zijn de cijfers van de gemeente Voerendaal naast de tarieven van de omliggende gemeenten gezet zoals deze in het “belastingoverzicht 2026 Provincie Limburg” zijn opgenomen. De verhouding in woonlasten tussen huurder en eigenaar/gebruiker kunnen per gemeente verschillen omdat gemeenten verschillend omgaan met het heffen van rioolheffing. Dit kan zijn van de eigenaar, de huurder of beiden een deel. De OZB wordt steeds geheven van | de eigenaar/gebruiker terwijl de afvalstoffenheffing steeds voor rekening van de huurder komt. Vergelijking gemeentelijke lastendruk 2026 Gemeente | Huurder | Eigenaar/gebruiker Voerendaal | € 742 | € 1.241 Beekdaelen | € 742 | € 1.154 Simpelveld | € 736 | € 1.167 Gulpen-Wittem | € 433 | € 1.208 Kerkrade | € 573 | € 1.043 Meerssen | € 623 | € 1.351 Vaals | € 578 | € 1.048 Valkenburg aan de Geul | € 555 | € 1.015 Kwijtschelding gemeentelijke belastingen In de gemeente Voerendaal kan kwijtschelding worden aangevraagd voor de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Voor de variabele afvalstoffenheffing geldt per jaar een gemaximeerd Pagina 48 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 kwijtscheldingsbedrag. Voor de overige belastingen wordt geen kwijtschelding verleend.

Beoordeling van de kwijtscheldingsverzoeken vindt plaats op basis van de Leidraad Invordering Gemeentelijke belastingen, welke is vastgesteld op 13-11-2012. In afwijking | met de landelijke Leidraad geldt dat de gemeente Voerendaal een kwijtscheldingsnorm hanteert van 100% (landelijke norm is 90%) van de bijstandsuitkering, waardoor meer burgers voor kwijtschelding in aanmerking komen. In de praktijk betekent dit dat iedere | burger met een inkomen op bijstandsniveau kwijtschelding ontvangt, mits hij een minimaal vermogen heeft. Onder vermogen wordt verstaan spaargeld/auto/huis enz. 2026 (t/m Verslagjaar | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | juni) Verleende kwijtschelding | € 90.000 | € 90.000 | € 93.000 | € 109.000 | € 112.000 | € 120.000 | € 102.000 Per belastingjaar zijn de navolgende aantallen verzoekschriften om kwijtschelding toegekend: Belastingjaar | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 (t/m jun) Toegekende verzoekschriften | 339 | 363 | 350 | 350 | 349 | 352 | 173 De bedragen en aantallen in bovenstaande 2 tabellen hebben geen direct verband omdat in een bepaald verslagjaar ook kwijtschelding kan worden aangevraagd over een voorafgaand belastingjaar.

Pagina 49 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 50 van 109 Weerstandsvermogen & Risicobeheersing Inleiding Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre de gemeente Voerendaal in staat is om onverwachte financiële tegenvallers op te vangen zonder het beleid ingrijpend te moeten bijstellen. Volgens artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) betreft dit de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en de niet-afgedekte, materieel relevante risico's. Deze paragraaf is gebaseerd op de Nota Weerstandsvermogen en Risicobeheersing 2017, vastgesteld door de raad op 6 juli 2017. Deze nota wordt geactualiseerd in 2026-2027. Tot die actualisatie is vastgesteld, dient de nota 2017 als uitgangspunt en normkader voor deze begroting. Beschikbare weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken. Van dit totaal is niet alles vrij inzetbaar. Structurele inzet van het surplus van de algemene reserve is alleen toegestaan onder de voorwaarden uit de Begrotingscirculaire 2027: een actuele risico-inventarisatie als basis voor de weerstandsratio, en een solvabiliteit van minimaal 20% in het jaar van inzet.

Deze voorwaarde wordt in het kengetallenoordeel (zie hieronder) expliciet teruggekoppeld naar de weerstandsratio — een lage solvabiliteit beperkt niet alleen het kengetallenoordeel, maar ook de feitelijke beleidsruimte om de reserve in te zetten. Risico-inventarisatie Jaarlijks inventariseert de gemeente risico's die niet verzekerd of afgedekt zijn en die groter zijn dan €25.000. Risico Toelichting Algemene uitkering Onzekerheid over ontwikkeling gemeentefonds. Sociaal domein (jeugdzorg en WMO) Open-eind regelingen, moeilijk te ramen. Bouwkosten Beschikbaarheid leveranties, vergunningen, marktcapaciteit. Rente risico Ontwikkeling geld- en kapitaalmarkt. Wet informatie management en WOO Implementatierisico gefaseerde invoering van de wetgeving. Fasering en realisatie investeringsprogramma. De realisatie van het vastgestelde investeringsprogramma is afhankelijk van beschikbare capaciteit en externe partijen.

Component 2027 2028 2029 2030 Algemene reserve (per 1/1) €10.632.534 €6.279.534 €6.334.534 €6.275.977 Stille reserves - - - - Post onvoorzien €1.000 €1.000 €1.000 €1.000 Onbenutte belastingcapaciteit - - - - Totaal beschikbare weerstandscapaciteit €10.633.534 €6.280.534 €6.335.534 €6.276.977 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 51 van 109 Afwijkingen in planning leiden tot afwijkende kapitaallasten ten opzichte van de raming, los van prijs- of renteontwikkeling. Verbonden partijen Financiële tegenvallers bij gemeenschappelijke regelingen en andere verbonden partijen kunnen direct doorwerken in de gemeentelijke bijdrage, zonder dat de gemeente hier rechtstreeks op kan sturen. Solvabiliteitsnorm als risico op zichzelf Bij een solvabiliteit onder 20% vervalt de beleidsruimte om het surplus van de algemene reserve structureel in te zetten; dit is zowel een kengetal als een risico voor de dekking van de meerjarenraming Berekeningsmethodiek: Voor bovenstaande risico’s wordt per risico een bedrag voor het verwachte risico opgenomen. De weerstandscapaciteit wordt berekend door voor elk risico de kans te vermenigvuldigen met het geschatte financiële gevolg en deze bedragen op te tellen. Streefwaarde conform Nota Weerstandsvermogen en Risicobeheersing 2017: ratio ≥ 2 (ruim voldoende). Kengetallen: Samenhangend oordeel (art.

11e BBV): Het merendeel van de kengetallen ontwikkelt zich over de hele meerjarenraming in zorgwekkende richting. De netto schuldquote stijgt gedurende de meerjarenraming. De solvabiliteit daalt in dezelfde periode. De schuld neemt toe terwijl het eigen vermogen afneemt. De structurele exploitatieruimte is het enige lichtpunt, namelijk positief van aard. Bovendien is de meerjarenbegroting sluitend.

Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 52 van 109 De belastingcapaciteit ligt boven het landelijk gemiddelde en loopt verder op. Onbenutte belastingcapaciteit is een onderdeel van de weerstandscapaciteit; bij een hogere benutting wordt dit onderdeel kleiner. Het kengetal grondexploitatie is niet van toepassing, aangezien de gemeente geen gronden in exploitatie heeft. Oordeel en bestuurlijke conclusie Het weerstandsvermogen is de komende jaren ruim voldoende. De ontwikkeling van de kengetallen laat echter een zorgwekkend beeld zien. Alhoewel de structurele exploitatieruimte op orde is, laten de overige kengetallen een verslechtering zien: de schuld stijgt, de solvabiliteit daalt en de belastingcapaciteit loopt op. De in deze begroting aangekondigde brede heroriëntatie zal nadrukkelijk ook aandacht hebben, en perspectieven bieden op de gebieden van risicobeheersing en het weerstandsvermogen. Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Onderhoud kapitaalgoederen: Inleiding Kapitaalgoederen zijn de fysieke zaken die de gemeente nodig heeft om goederen en diensten aan haar burgers te kunnen leveren. Ze zijn daarmee ondersteunend aan de realisatie van de gemeentelijke programma’s en moeten goed onderhouden worden om de gewenste kwaliteit te kunnen waarborgen. Met het onderhoud van de kapitaalgoederen is een substantieel deel van de begroting gemoeid.

De kapitaalgoederen zijn te verdelen in: • | Openbare ruimte: wegen; • | Openbare ruimte: openbare verlichting; • | Openbare ruimte: water en rioleringen; • | Openbare ruimte: openbaar groen; • | Gebouwen (accommodaties). Deze paragraaf toont het niveau van onderhoud van onze kapitaalgoederen en de vertaling van de financiële gevolgen daarvan in de begroting. Deze zijn gebaseerd op de beheerplannen. Omdat de plannen, voor wegen, gebouwen en groen vrij recent zijn vastgesteld, sluiten de onderhoudsbudgetten aan bij de opgave. Van achterstallig onderhoud is daarom geen sprake, wel met kanttekening dat het steeds lastiger wordt om met de beschikbaar gestelde middelen alles uitgevoerd te krijgen. Wanneer we het geplande onderhoud niet meer uitgevoerd kunnen krijgen, kan er op termijn wel achterstallig onderhoud gaan ontstaan.

Thema's | Beheerplannen | Jaar vaststelling | Loopt t/m | Financiële vertaling in begroting Wegen | Wegbeheerplan 2026- | 2025 | 2030 | Ja 2030 Openbare verlichting | Beleidsplan | 2016 | 2026 | Ja openbare | (2022 verlengd) verlichting 2016- 2020 Beheerplan | 2016 | 2026 Openbare Verlichting 2016- 2026 Water | Watertakenplan | 2020 | 2024 | Ja Groen | Meerjaren | 2025 | 2030 | Ja groenbeheerplan 2026- 2030 Gebouwen | MJOP | 2025 | 2034 | Ja Pagina 53 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Wegen Het deel van de Voerendaalse infrastructuur waar de gemeente voor verantwoordelijk is, is het gemeentelijke wegennetwerk. Dit kapitaalgoed is ondersteunend aan het programma “Verkeer, Vervoer en Waterstaat”, maar heeft ook een direct effect op andere programma’s. Denk aan de ondersteunende rol bij de leefbaarheid in de kernen of de bereikbaarheid van ondernemers in het kader van de economische versterking van de gemeente. In ons wegbeheerplan is het kwaliteitsniveau van onze wegen vastgelegd. Het Wegbeheerplan geeft een beeld van de financiële middelen die nodig zijn om dit niveau te borgen. Het Wegbeheerplan 2026-2030 is op 2 oktober 2025 door de raad vastgesteld.

In het STRategisch InvesteringsPlan (STRIP) worden voor de komende planperiode infrastructurele investeringsprojecten beschreven, waarbij de uit te voeren werkzaamheden integraal vanuit de verschillende beleidsvelden van de openbare ruimte worden benaderd. Doorontwikkeling en verdere actualisatie STRIP wordt in de komende periode opgepakt. Voor de planning en uitvoering van deze projecten verwijzen wij u naar de betreffende programma’s. Het regulier onderhoud wordt jaarlijks verantwoord als exploitatiepost binnen de begroting, de geprognotiseerde onderhoudskosten zijn meerjarig vertaald in de begroting. Areaal Oppervlakte asfaltverharding: | 611.128 m2 Oppervlakte elementenverharding: | 339.896 m2 Oppervlakte cement-beton: | 12.476 m2 Oppervlakte half-/onverhard: | 106.600 m2 Exploitatiebudgetten verhardingen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Klein onderhoud | 70.000 | 70.000 | 70.000 | 70.000 Groot onderhoud | 846.800 | 846.800 | 846.800 | 846.800 916.800 | 916.800 | 916.800 | 916.800 Openbare verlichting De openbare verlichting (OV) vervult een belangrijke rol op het gebied van verkeersveiligheid, openbare orde en sociale beleving. De burger dient zich in de openbare ruimte, ook na het invallen van de duisternis, behaaglijk en veilig te voelen. Een teveel aan verlichting kan echter ook een verstorend effect hebben.

Om invulling te geven aan het beleid en onderhoud van dit kapitaalgoed hebben we het beleidsplan OV 2016-2020 (in 2022 verlengd tot 2026) en het beheerplan OV opgesteld. In 2027 zal een nieuw OV-beleids- en beheerplan worden opgesteld Pagina 54 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 55 van 109 Beleidsplan OV Het doel van het Beleidsplan is technische- en financiële kaders aan te geven waarbinnen werkzaamheden op het gebied van openbare verlichting worden uitgevoerd. Het beleidsplan geeft inzicht in de kaders voor verlichting bij nieuwbouw, reconstructies en vervanging. Deze kaders liggen ten grondslag aan het Beheerplan OV. Beheerplan OV Het doel van het Beheerplan is inzicht geven in de huidige kwaliteit van de openbare verlichtingsinstallatie. Op basis van het beheerbestand wordt inzicht gegeven over de omvang van het te beheren areaal, de onderhoudswerkzaamheden en de geplande projecten voor de komende periode. Tevens kan op basis van deze gegevens een inschatting worden gemaakt van de totale energiekosten. De financiële middelen die nodig zijn voor de diverse aspecten zijn geraamd en samengevat.

Openbare verlichting 2027 2028 2029 2030 Exploitatiebudget 163.628 163.166 165.013 164.397 Water en riolering In de Wet milieubeheer is geregeld dat de gemeente een zorgplicht heeft inzake het doelmatig inzamelen en transporteren van afval- en regenwater dat vrijkomt binnen haar grondgebied. In samenwerking met de regio Parkstad is een (regionaal) Watertakenplan voor het (algemene) beleid voor de gemeentelijke watertaken opgesteld. In 2019 is het gemeentelijk Watertakenplan 2020-2024 en het Kostendekkingsplan Voerendaal vastgesteld. Het Basis Rioleringsplan 2019 (BRP2019) is afgerond. Het beheer en onderhoud alsmede geplande investeringen worden, conform de gestelde kaders in het Watertakenplan 2020-2024, uitgevoerd. Hierbij wordt rekening gehouden met de gevolgen van de klimaatontwikkelingen, zoals met name hevige regenval, langere periodes van droogte en extreme temperaturen. In het rioolkostendekkingsplan zijn de financiële planning en verantwoording voor dit thema afgedekt. In 2026, begin 2027 wordt in Parkstad verband het Watertakenplan vernieuwd en een klimaatadaptatieplan opgesteld. Beide plannen worden eind 2026 ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. De financiële consequenties van beide plannen zijn wel al verwerkt in de begroting. Areaal (per 01-08-2023) Aantal lichtmasten: 3.225 st. Aantal armaturen LED 3.283 st. Aansluitingen: 3.220 st.

Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Areaal Lengte (vrijval) riolering: | 123.559 | m. Lengte drukriool: | 7.707 | m. Aantal rioolgemalen/pompunits: | 37 | st. Aantal kolken: | 3.450 | st. Aantal bergingbezinkbassins: | 3 | st. Aantal kunststofbufferzakken: | 3 | st. Open bergingen: | 5 | st. Lamellenfilters: | 3 | st. Wervelventielen: | 11 | st. Zandvangers: | 44 | st. Taakveld | Riolering | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Exploitatiebudget | 1.933.179 | 1.953.997 | 2.331.475 | 2.281.041 Openbaar groen Openbaar groen maakt onderdeel uit van het programma “Sport, Cultuur en Recreatie” en speelt een belangrijke rol in de beleving die inwoners en bezoekers van de gemeente Voerendaal hebben bij de openbare ruimte. Bij openbaar groen speelt met name de beeldkwaliteit een belangrijke rol in de beleving van burgers. De beeldkwaliteit wordt in grote mate bepaald door het onderhoudsniveau. Het vigerende meerjaren groenbeheerplan is op 2 oktober 2025 vastgesteld voor de periode 2026 – 2030. Met het in het plan vastgestelde gemiddelde kwaliteitsniveaus kan het aanwezige openbare groen duurzaam in stand worden gehouden. De benodigde middelen om het vastgestelde kwaliteitsniveau te realiseren zijn vertaald in de begroting. Areaal Bomen: | 7.723 | st.

Bosplantsoen: | 287.482 | m2 Bos: | 113.144 | m2 Lijnvormige hagen | : | 40.852 | m1 Blokhagen: | 13.103 | m2 Gazon intensief | : | 247.722 | m2 Gazon extensief: | 424.758 | m2 Planten: | 6.252 | m2 Struiken: | 30.285 | m2 Poelen, buffers, greppels, | 84.717 | m2 waterlopen Taakveld openbaar groen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 exploitatiebudget | 1.924.205 | 1.966.047 | 1.993.822 | 2.004.127 Pagina 56 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 57 van 109 Gebouwen Het vastgoed van de gemeente is onder te verdelen in grond en gebouwen. Voor het onderdeel grond wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. In de raadsvergadering van oktober 2025 is het geactualiseerde MJOP vastgesteld voor de jaren 2025 t/m 2034. Hierbij is uitgegaan van een totaal groot onderhoud over een periode van 10 jaar van 6,8 miljoen. In de financiële paragraaf van het raadsvoorstel is aangegeven dat de jaarlijkse storting opgehoogd moest worden van 472K naar 680K (+208K). Wat in het adviestraject per abuis fout is gegaan, dat ook de huidige stand van de voorziening (ruim 1 miljoen euro, als gevolg van achterstallig onderhoud) meegenomen had moeten worden ter bepaling van de jaarlijkse storting in de voorziening. Hiermee is de meerjarenbegroting onnodig met 100K per jaar belast.

Gemeentelijk accommodatiebeleid is noodzakelijk om te komen tot duurzaam en toekomstbestendig gemeentelijk vastgoed. In 2026 is het gemeentelijk accommodatiebeleid unaniem door de raad vastgesteld. Overzicht gemeentelijke maatschappelijke gebouwen • G01 Gemeentehuis Voerendaal • G02 Dienstgebouw buitendienst, Lindelaufer Gewande Voerendaal • G03 Cultureel centrum De Borenburg, Furenthela Voerendaal • G04 Gemeenschapshuis ‘t Kunderhoes, Hogeweg Voerendaal • G05 Gemeenschapshuis Op d’r Plats, Houtstraat Klimmen (na ingebruikname van de OCK komt deze functie te vervallen) • G06 Gemeenschapshuis en gymzaal ’t Wouves, Dorpsplein Ransdaal • G07 Multifunctioneel centrum De Auwsjoeel Ubachsberg • G08 Psz/bibliotheek/IVN/Fanfare Ransdalerstraat Ransdaal • G09 Psz Auvermennekes / bso Bommes, Kerkveldweg Klimmen (na ingebruikname van de OCK komt deze functie te vervallen) • G10 Bibliotheek/De Burgerij, Furenthela Voerendaal • G11 Pand Barrier (muziekcollectief), Valkenburgerweg Voerendaal • G12 Kleedaccommodatie VV RKVV, Goswijnstraat Voerendaal • G13 Kleedaccommodatie VV RKSVB, Kerkstraat Ubachsberg • G14 Kleedaccommodatie VV Hellas, Schoolstraat Klimmen (na ingebruikname van de OCK komt deze functie te vervallen) • G15 Kleedaccommodatie, Spoorstraat Ransdaal, tijdelijke bewoning vluchtelingen • G16 Sportcomplex De Joffer, Goswijnstraat Voerendaal • G17 Gebouwtje visvereniging,

Mergelweg Voerendaal • G18 Bakhuis, H.v.Veldekestraat Voerendaal • G19 OCK, Kerkveldweg Klimmen Daarnaast zijn er nog woningen en schoolgebouwen in eigendom van de gemeente. Het woningbestand in eigendom van de gemeente bestaat uit: • G54 Sebastianusstraat 4 Klimmen in 2022 aangekocht ten behoeve van bewoning door statushouders (het ontzorgingsarrangement met de Woningstichting is in voorbereiding). Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 • | Termaar 51, 6343 CL Klimmen, deze woning is aangeschaft door gemeente Voerendaal om gevluchte Oekraïners in op te vangen. Schoolgebouwen Van de 4 schoolgebouwen (basisscholen) is de gemeente economisch eigenaar en schoolbestuur Innovo de juridisch eigenaar. Schoolbesturen hebben vanaf januari 2015 de verantwoordelijkheid over het totale onderhoud van hun schoolgebouwen. Innovo heeft de gemeente gevraagd om het beheer van de Brede School over te nemen. Het onderzoek naar haalbaarheid en wenselijkheid heeft niet geleid tot overdracht van het beheer naar de gemeente. • | G31 Brede school Cortemich Voerendaal (incl. gebruik door de externe partijen Kompas, Ritmo, Meander, GGD-ZL, Humankind en JENS). • | G32 Basisschool Ummer Clumme, Kerkveldweg Klimmen • | G33 Gymzaal Ummer Clumme • | G34 Basisschool Berg Op, Bostenstraat Ubachsberg (gymzaal is in 2019 gesloopt) • | G35 Basisschool St. Theresia, Ransdalerstraat Ransdaal.

Financieel overzicht verloop voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen: Voorziening onderhoud | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 gemeentelijke gebouwen Stand voorziening per 1/1 | 1.575.070 | 947.841 | 856.159 | 1.039.828 Dotaties aan onderhoudsvoorziening | 585.186 | 585.186 | 585.186 | 585.186 Onttrekkingen | aan | -1.212.415 | -676.868 | -401.517 | -367.720 onderhoudsvoorziening Stand voorziening 31/12 | 947.841 | 856.159 | 1.039.828 | 1.257.294 Pagina 58 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 59 van 109 Financiering: Inleiding: In deze paragraaf wordt ingegaan op de wijze van financiering van beleid en het beheersen van de financiële risico’s die met financiering gelopen worden. Beleidskaders: Het beleid ten aanzien van de treasuryfunctie is vastgelegd in bijlage 2 van de Financiële Verordening 2025 (raad 18.12.2025). Een belangrijk punt uit de verordening is, dat het uitzetten van gelden niet gericht zijn op het genereren van inkomen door het lopen van overmatig risico. Het verstrekken van leningen aan derden en het garanderen van gelden is alleen toegestaan uit hoofde van een publieke taak. Deze treasuryfunctie is een afgeleide van de Wet financiering decentrale overheden (wet Fido). In de wet Fido zijn de wettelijke kaders opgenomen van de treasuryfunctie. De Gemeente Voerendaal hanteert totaalfinanciering.

Het financieringsbeleid heeft de volgende doelstellingen: 1. Het verzekeren van een duurzame toegang tot financiële markten tegen acceptabele condities; 2. Het aantrekken van voldoende financiële middelen en het uitzetten van overtollige gelden om de programma's binnen de door de raad vastgestelde kaders van de begroting uit te voeren; 3. Het beheersen van de risico's verbonden aan de treasuryfunctie; 4. Het beperken van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities; 5. Het optimaliseren van de renteresultaten binnen de kaders en limieten en richtlijnen van dit statuut. Algemene ontwikkelingen: Externe ontwikkelingen Externe ontwikkelingen beïnvloeden en zijn medebepalend voor het geven van een rentevisie. Ontwikkelingen die de rente bepalen spelen zich voornamelijk buiten Nederland af. Zo heeft de Europese Centrale Bank (ECB) een grote invloed op de financiële markten van de Europese Gemeenschap. Ook de Centrale Bank van de Verenigde Staten (FED) is medebepalend voor Europa. De toekomstige ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt zijn door de verscheidenheid van invloeden moeilijk in te schatten. Bijvoorbeeld de politieke spanning die nu in de wereld spelen kunnen veranderingen met zich meebrengen in de rentestanden. Interne ontwikkelingen Het investeringsprogramma heeft veel invloed op de liquiditeitsplanning.

In de begroting 2027 is de meerjaren investeringsplanning geactualiseerd, zodat deze aansluit op onze planning en die van externe partijen. Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 60 van 109 Treasurybeheer: Risicobeheer Het risicobeheer geeft een samenvatting van het (verwachte) risicoprofiel van de organisatie. Met betrekking tot het risicobeheer gelden de volgende algemene uitgangspunten: • Het aangaan van leningen, het uitzetten van middelen of verstrekken van geldleningen en het verlenen van gemeentegaranties is alleen toegestaan voor de uitoefening van de publieke taak; • Uitzettingen hebben een prudent karakter en zijn niet gericht op het genereren van inkomen door het lopen van meer dan normale risico's; • Er wordt geen gebruik gemaakt van financiële derivaten als bedoeld in artikel 1, onder c, van de Wet financiering decentrale overheden; • Overeenkomstig de Wet Fido kunnen geen hypothecaire leningen worden verstrekt aan personeel en politieke ambtsdragers.

Renterisicobeheer • Een stabiel rentelastniveau wordt nagestreefd door de looptijd van de op te nemen langlopende geldleningen af te stemmen op de looptijden van de in de leningenportefeuille reeds aanwezige leningen; • Het renterisico van de vaste schuld bedraagt maximaal de renterisiconorm; • Het renterisico van de vlottende schuld wordt beperkt door de netto vlottende schuld te beperken tot de kasgeldlimiet conform de bepalingen in de Wet fido; • De rentevisie van de gemeente wordt jaarlijks bij het vaststellen van de begroting vastgesteld; • Kredietrisico’s worden beperkt door uitsluitend gelden uit te zetten bij kredietwaardig geachte partijen. Dit zijn bankinstellingen die onder toezicht staan van de Nederlandse Bank en hun hoofdvestiging hebben in Nederland. Deze banken hebben minimaal een AA-rating (Standard & Poor’s rating); • Indien de markt het toelaat zullen leningen die direct voor conversie in aanmerking komen, maar ook leningen die middels termijntransacties geconverteerd kunnen worden, worden overgesloten. Renterisico voor de vlottende schuld In dit onderdeel wordt de werkelijke omvang van de vlottende schuld getoetst aan de wettelijke norm van de Wet Fido. De risico’s op de vlottende schuld worden ingeperkt door het hanteren van de kasgeldlimiet.

In 2027 bedraagt de toegestane kasgeldlimiet voor Voerendaal: (a) de omvang van de jaarbegroting (exploitatie) 2027, zijnde € 42.500.000 vermenigvuldigd met (b) het bij ministeriële regeling vastgesteld percentage, zijnde 8,5%. De toegestane kasgeldlimiet voor 2027 is dus € 3.612.000 (voor 2026 was deze € 3.417.000). De werkelijke netto vlottende schuld wordt regelmatig getoetst aan de toegestane omvang van de kasgeldlimiet. Een actief liquiditeitenbeheer voorkomt dat de geldende kasgeldlimiet wordt overschreden. Renterisico van de vaste schuld De renterisiconorm wordt gebruikt om het renterisico op de vaste schuld inzichtelijk te maken, deze mag jaarlijks niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Voorkomen moet worden dat in enig jaar een onevenredig groot deel van de leningenportefeuille geherfinancierd moet worden. In onderstaande tabel staat de verwachte ontwikkeling van de renterisiconorm voor de komende jaren. De langlopende leningen waarover de gemeente een renterisico loopt, blijft de komende jaren binnen de wettelijke norm. Renterisiconorm (bedragen x €1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. | Begrotingstotaal | 42.000 | 42.500 | 43.400 | 44.000 2. | Wettelijk percentage | 20% | 20% | 20% | 20% 3. | Renterisiconorm (1x2) | 8.400 | 8.500 | 8.680 | 8.800 4. | Renteherzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 5a.

| Aflossing bestaande leningen | 2.205 | 2.330 | 2.330 | 2.330 5b. | Aflossing nieuwe leningen | 0 | 0 | 400 | 667 6. | Bedrage waarover renterisico gelopen | 2.205 | 2.330 | 2.730 | 2.997 wordt (4+5a/5b) 7. | Ruimte onder renterisiconorm (3-6) | 6.195 | 6.170 | 5.950 | 5.803 Financiering en leningenportefeuille Ten gevolge van het investeringsvolume in 2027 tot en met 2030 dienen 4 langlopende leningen te worden afgesloten. In de tabel hieronder is dit schematisch weergegeven. Ontwikkeling leningenportefeuille | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (bedragen x €1.000) Stand 1 januari bestaande | 24.640 | 34.935 | 44.605 | 49.875 | 55.878 leningen Aangetrokken geldlening | 12.500 Aflossingen bestaande | -2.205 | -2.330 | -2.330 | -2.330 | -2.330 leningen -/- Geprognosticeerde nieuwe leningen + | 0 | 12.000 | 8.000 | 9.000 | 10.000 Aflossingen nieuwe | 0 | 0 | -400 | -667 | -967 leningen -/- Stand 31 december | 34.935 | 44.605 | 49.875 | 55.878 | 62.581 Rentelasten huidige en | 752 | 1.027 | 1.332 | 1.584 | 1.959 nieuwe leningen Gelet op de aanzienlijke investeringen de komende jaren gaan de rentelasten | (zoals blijkt uit bovenstaande tabel) significant stijgen. Voor wat betreft de door de gemeente aan te trekken leningen als gevolg van toekomstige investeringen lopen we een renterisico.

In de begroting en meerjarenramingen is rekening gehouden met vier nieuwe leningen (30-jaars) met een rentepercentage van resp. 3,5%. Het is zaak om de renteontwikkelingen van zowel korte als langlopende geldleningen in de gaten Pagina 61 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 te houden zodat op het juiste moment overgegaan kan worden tot het aantrekken van een geldlening met een andere looptijd. Rente methodiek en renteresultaat Conform de voorschriften zoals vermeld in de notitie rentekosten van de commissie BBV vindt rentetoerekening aan investeringen en taakvelden plaats op basis van een omslagrentepercentage. Voor 2027 ziet het renteschema (ter berekening van het renteresultaat) er als volgt uit: Renteschema (bedragen x €1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A1. | Externe rentelasten bestaande financiering | 817 | 772 | 726 | 681 636 | Geprognosticeerde rente nieuwe lange leningen | 210 | 560 | 858 | 1.278 A3. | Geprognosticeerde rente nieuwe korte leningen | 0 | 0 | 0 | 0 B1 | Te ontvangen rentebaten verstrekte leningen | -26 | -26 | -26 | -26 B2. | De externe rentebaten | -110 | -56 | -70 | -64 C1. | Rente voor grondexploitatie | 0 | 0 | 0 | 0 C2.

| Toegerekende rente grondexploitatie | 0 | 0 | 0 | 0 D1 | Rente eigen vermogen | 0 | 0 | 0 | 0 D2 | Rente voorzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 E | Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente (A+B+C+D) | 891 | 1.250 | 1.488 | 1.869 De aan taakvelden toegerekende rente (omslagrente) | -725 | -842 | -1.532 | -1.489 Renteresultaat op het taakveld treasury | -166 | -408 | 44 | -380 F | Stand vaste activa per 1 januari | 59.955 | 75.842 | 78.144 | 84.984 Gemiddelde rente (E/F) | 1,5 | 1,8% | 2,4% | 2,7% Omslagrente | 1,5 | 2% | 2% | 2% Pagina 62 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 63 van 109 Bedrijfsvoering: Deze paragraaf geeft, conform artikel 14 BBV, inzicht in de ontwikkeling van de interne organisatie en bedrijfsvoering en de belangrijkste verbeteracties voor 2027. Organisatie en uitvoeringskracht De uitvoeringskracht van de organisatie wordt gericht ingezet op de reguliere, vaak wettelijke taken en op de prioriteiten uit het coalitieakkoord. Gezien de beschikbare capaciteit en middelen wordt scherp geprioriteerd tussen wat nodig, gevraagd en haalbaar is. Digitalisering en informatieveiligheid De gemeente werkt verder aan een veilige, rechtmatige en toekomst vaste informatievoorziening.

Zoals ook bij programma 0 toegelicht, vraagt de Europese NIS2- richtlijn en het bijbehorende normenkader BIO2.0 om aantoonbaar hogere informatiebeveiligingsstandaarden; dit vraagt blijvende investering in kennis, capaciteit en middelen. Personeel De krapte op de arbeidsmarkt blijft een aandachtspunt voor de kwetsbaarheid van de organisatie, met name voor specialistische functies op het gebied van informatiebeveiliging en -management. HRM-systemen Na de implementatie in 2026 wordt in 2027 verder gewerkt aan de optimalisatie van de HRM-systemen. Daarnaast wordt gestart met de verdere invoering van verbeterde software voor de bedrijfsvoering. Verbeteracties De focus voor 2027 ligt op het borgen van de trajecten die in 2025-2026 zijn opgestart (waaronder NIS2/BIO2.0-implementatie en digitale dienstverlening) en het aantoonbaar voldoen aan de bijbehorende wet- en regelgeving. Gerichte sturing om de uitvoeringskracht te versterken door extra opleiding en begeleiding van medewerkers, gerichte (flexibele) personele versterking, anders organiseren en clusteren van taken en verdere oriëntatie op regionale samenwerking. Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 64 van 109 Verbonden partijen: Inleiding: Onze gemeente werkt op diverse beleidsterreinen samen met andere overheden en organisaties in zogenoemde verbonden partijen.

Dit zijn organisaties waarin de gemeente een bestuurlijk en/of financieel belang heeft. Bestuurlijk belang betekent dat de gemeente een stem heeft in het bestuur. Financieel belang houdt in dat de gemeente risico loopt op financiële tekorten of niet-verhaalbare middelen bij faillissement. Verbonden partijen kunnen verschillende juridische vormen hebben, zoals gemeenschappelijke regelingen, stichtingen, verenigingen en vennootschappen. Een aanzienlijk deel van de gemeentelijke uitvoering vindt plaats via deze partijen. Het is daarom van strategisch belang om grip te hebben op hun functioneren, zowel in financiële als inhoudelijke zin. De gemeenteraad heeft hierin een kaderstellende en controlerende rol, het college voert de bestuurlijke beheertaak uit binnen deze kaders. Voor deze sturing gelden de beleidskaders uit de nota Verbonden Partijen (2025). Deze nota biedt een risicomatrix om de hoofdlijnen van de sturing per Gemeenschappelijke regeling weer te geven. Sinds 2022 participeert Voerendaal samen met dertien andere Zuid-Limburgse gemeenten in het traject Samen grip op verbonden partijen (SGOVP). Doel hiervan is de sturing op en samenwerking met verbonden partijen te versterken, zowel op het gebied van financiële, juridische als inhoudelijke uitgangspunten.

Daarbij verschuift de rol van de gemeente steeds meer van reactief naar proactief: van volgen naar sturen, met nadruk op invloed aan de voorkant van besluitvorming in de P&C-cyclus. Overzicht verbonden partijen – Gemeenschappelijke regelingen (GR): • BsGW (Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen) • Het Gegevenshuis • GGD Zuid-Limburg • ISD Kompas • Omnibuzz • Rd4 (Reinigingsdienst Rd4) • Omgevingsdienst Zuid-Limburg (ODZL) • Stadsregio Parkstad Limburg • Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL) • WOZL (Werkvoorziening Oostelijk Zuid-Limburg) • WSP (Werkgeversservicepunt Parkstad) • Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad • Solido (voorheen: Parkstad IT) • Historisch Centrum Limburg (HCL) Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Gemeenschappelijke regelingen: 1. BsGW (Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen) Programma | Bestuur en ondersteuning Vestigingsplaats | Roermond Bestuurlijk belang | In het algemeen bestuur zijn alle deelnemende gemeenten en 1 waterschap vertegenwoordigd. Het dagelijks bestuur bestaat uit de voorzitter en 6 leden, te benoemen door het algemeen bestuur. De gemeente Voerendaal wordt vertegenwoordigd door de portefeuillehouder financiën/burgemeester.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://voerendaal.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/917aea92-78dd-499c-9d20-cf3bce6d2154?agendaItemId=da0c3d38-fbbc-43a6-b0e3-4fc08241cf0b