rvs Jaarstukken 2022 bijlage 4 accountantsverslag
Tekst van het document
Accountantsverslag 2022 gemeente Vlissingen 9 juni 2023
Deloitte Accountants B.V. Park Veldzigt 25 4336 DR Middelburg Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9895 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Vlissingen Postbus 7056 4380 GV VLISSINGEN Datum
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Vlissingen. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2021 van de gemeente Vlissingen.
9 juni 2023
Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Vlissingen zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken
Ons kenmerk
De jaarrekening 2022 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vlissingen. Bij deze jaarrekening zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid.
Behandeld door
Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 9 november 2022 en met ons auditplan van 4 november 2022, dat wij op 4 oktober 2022 hebben besproken in uw auditcommissie.
2306817017/AG drs. R.J. Huser-Egter van Wissekerke RA 088 288 1037 rhuser@deloitte.nl B. Schmelzer MSc RA 088 288 3199 bschmelzer@deloitte.nl drs. R.M.J. van Vugt RA 088 288 1108 rvanvugt@deloitte.nl
Wij zullen onze bevindingen met de auditcommissie Wij zullen onze rapportage op 13 juni 2023 bespreken tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie en zullen daarbij ook uw vragen beantwoorden. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw portefeuillehouder financiën, met het managementteam, de controller en met de betrokken medewerkers van de afdeling Financiën. Wij adviseren overigens de behandeling van de jaarstukken in twee delen te doen. Een gedeelte gericht op de programmaverantwoording en de paragrafen en een gedeelte gericht op de jaarrekening. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: drs. R.M.J. van Vugt RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting
4
•
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
•
Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
9
Bevindingen jaarrekening
11
•
De financiële positie van uw gemeente
12
•
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
16
Interne beheersing
27
•
28
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
Overige aangelegenheden
29
•
30
Overige aangelegenheden
Bijlagen
31
•
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
32
•
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
33
•
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
34
•
Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2022
35
•
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
41
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Bestuurlijke samenvatting
2306817017/AG/4
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor het getrouwe beeld en rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 2,5 miljoen respectievelijk € 7,5 miljoen.
Belangrijke aandachtspunten
Wij onderkennen de volgende belangrijke aandachtspunten:
Financiële positie
Interne beheersing
Bestuurlijke samenvatting
•
De gemeente heeft vooruitgang geboekt in het verbeteren van de financiële positie (artikel 12). Dit is voor de komende jaren niet vanzelfsprekend. Zo zijn bijvoorbeeld de financiële verhoudingen met de rijksoverheid onzeker, staat de waardering en het resultaat van de grondexploitaties onder druk als gevolg van macro-economische ontwikkelingen en moet het stikstofproblematiek worden opgelost, hetgeen invloed op het realisatie van de (noodzakelijke) verbetering van de financiële positie.
•
De vaststelling van de prestatielevering en rechtmatige bestedingen van de Wmo-verstrekkingen vervoer, hulpmiddelen en maatwerk verder vorm te geven alsmede (verdere) herstelwerkzaamheden uit te voeren voor het recht op zorg om de onzekerheden in 2022 verder te reduceren.
•
De basis grondslag voor de vaststelling van de zorgkosten van de hoofdaannemers voor WMO huishoudelijke hulp, dagbesteding en begeleiding is aanwezig. In 2023 is op basis van een ingroeimodel een optimalisatieslag nodig om invulling te geven aan de overeengekomen inspanningsverplichtingen en te overleggen rapportages voor het vaststellen van de zorgkosten.
•
De gemeente moet voldoen aan Europese aanbestedingsregels. In het verleden zijn aanbestedingen niet Europees aanbesteed waardoor de daaruit voortvloeiende uitgaven in 2022 onrechtmatig zijn. In 2022 zijn geen nieuwe onrechtmatigheden geconstateerd. Wij vragen wel blijvende aandacht om toereikende preventieve interne controles uit te voeren om het naleven van Europese aanbestedingsregels structureel te borgen.
•
Het proces omtrent het boeken van kosten van achterstallig onderhoud in relatie tot regulier onderhoud en het aanwenden van de voorziening achterstallig onderhoud te formaliseren.
•
De financiële positie ultimo 2022 is verbeterd ten opzichte van 2021.
•
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2022 bedraagt - € 50,2 miljoen (2021: - € 59,4 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is niet toereikend voor de door de gemeente Vlissingen onderkende en aanwezige risico’s van € 11,5 miljoen (2021: € 5,6 miljoen). Vooral het artikel 12 traject moet leiden tot een verbetering van de zwakke financiële positie.
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een voordelig rekeningresultaat 2022 ad € 17,4 miljoen (2021: voordelig € 10,8 miljoen).
•
Op basis van de interim-controle 2022 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u (gemeenteraad) gedeeld, en zijn besproken in de auditcommissie van 2 februari 2023. Wij hebben management override en de waardering van de grondexploitatie als significante risico’s gekwalificeerd. Er zijn tekortkomingen geconstateerd in de (interne) controle op de grondexploitatie. Wij hebben (aanvullende) gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd om deze tekortkomingen te mitigeren.
•
Wij hebben op 13 december 2022 de definitieve IT-audit rapportages ten aanzien van de applicaties GouwITen Coda met uw ambtelijke organisatie gedeeld. Onze conclusie is dat er tekortkomingen zijn die van invloed zijn op de jaarrekeningcontrole. Door deze conclusie konden wij tijdens onze controle 2022 niet zonder meer steunen op de IT-omgeving en (informatie uit) de applicaties. Wij hebben daarom (extra) gegevensgerichte controlewerkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles. Hierbij zijn overigens geen afwijkingen geconstateerd. Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306817017/AG/5
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Kwaliteit verslaggeving
Grondexploitatie
Sociaal domein
Naleving van de Europese aanbestedingsregels
•
Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de (debiteuren) voorzieningen, grondexploitaties en afschrijvingspercentages materiële vaste activa. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
•
De jaarrekening 2022 geeft overeenkomstig de begroting inzicht in de baten en lasten van de programma’s. Verder is in het jaarverslag per programma aangegeven wat bereikt is, wat daarvoor gedaan is en wat het heeft gekost. Er wordt in de programmaverantwoording nog beperkt ingegaan op de wijze waarop getracht wordt de beoogde maatschappelijke effecten te bereiken. In dat opzicht is het jaarverslag (en begroting) in samenhang met de beleidsindicatoren nog verder te ontwikkelen.
•
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2022 versus de schattingen in de jaarrekening 2021 geanalyseerd (‘backtesting’).
•
De Vlissingse woningbouwplanning valt binnen de nieuwe provinciale raming. Er is dus geen sprake meer van overprogrammering. Hierdoor is de extra risicoreservering (€ 8,9 miljoen in 2021) in 2022 vervallen.
•
Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is en consistent is met voorgaand jaar.
•
Ofschoon stappen zijn gemaakt in het verbeteren van het proces voor het toekennen van zorg, is ook over het boekjaar 2022 gebleken dat bij diverse dossiers wel zorg is verleend maar dat een (volledige) beschikking en/of ondersteuningsplan ontbreekt, waardoor het vaststellen van het recht op zorg niet mogelijk is. Op basis van een steekproef in de dossiers is na extrapolatie sprake van een onzekerheid van € 3,2 miljoen voor Wmo huishoudelijke hulp, dagbesteding, begeleiding en hulpmiddelen (2021: € 1,7 miljoen). Voor Wmo vervoer bedraagt de onzekerheid € 0,3 miljoen. Vanaf 1 juli 2022 heeft uw gemeente de financieringssystematiek gewijzigd van een inspanningsgerichte uitvoeringsvariant (P*Q) naar een lumpsum variant voor de producten huishoudelijke hulp, begeleiding en dagbesteding. Uw gemeente heeft hiervoor een contract gesloten met twee hoofdaannemers. Hierdoor zal naar verwachting de onzekerheid voor wat betreft het recht op zorg worden verlaagd. In 2023 is op basis van een ingroeimodel wel een optimalisatieslag nodig om invulling te geven aan de overeengekomen inspanningsverplichtingen en te overleggen rapportages voor het vaststellen van de zorgkosten.
•
Op basis van de door ons uitgevoerde controle zijn de Persoonsgebonden Budgetten (PGB’s) overeenkomstig voorgaand jaar als onzeker aan te merken. Deze onzekerheid bedraagt € 1,2 miljoen (2021: € 1,3 miljoen) (Wmo, JW en Beschermd Wonen).
De gemeente moet voldoen aan Europese aanbestedingsregels. In het verleden zijn aanbestedingen niet Europees aanbesteed waardoor de daaruit voortvloeiende uitgaven in 2022 onrechtmatig zijn. In 2022 zijn geen nieuwe onrechtmatigheden geconstateerd. Wij vragen wel blijvende aandacht om toereikende preventieve interne controles uit te voeren om het naleven van Europese aanbestedingsregels structureel te borgen. Wij constateren een afname in de omvang van de onrechtmatigheden als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de controle 2022 is een rechtmatigheidsfout gebleken van in totaal circa € 0,5 miljoen (2021: circa € 0,7 miljoen) gebleken gerelateerd aan contracten uit voorgaande jaren. De gemeente heeft een spendanalyse uitgevoerd en detailcontroles verricht. Wij hebben in aanvulling hierop zelfstandig controlewerkzaamheden verricht op de Europese aanbestedingsregels, en komen tot dezelfde conclusie.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306817017/AG/6
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Frauderisicoanalyse
Uw organisatie heeft in 2022 een interne frauderisicoanalyse opgesteld, welke op 4 april 2023 is vastgesteld. De frauderisico’s en daarop volgende mitigerende beheersmaatregelen zijn organisatiebreed geïdentificeerd, waarmee een adequate eerste aanzet is gegeven aan de fraude risicoanalyse. Wij constateren dat de interne frauderisicoanalyse voornamelijk is opgesteld vanuit de invalshoek van ‘gelegenheid’. De andere frauderisicofactoren vanuit de fraudedriehoek – ‘druk’ en ‘rationalisatie in gedrag’ – komen niet (nadrukkelijk) aan bod. Vanuit deze frauderisicofactoren kunnen, zeker in tijden van kostenverhogingen en inflatie, mogelijk additionele aandachtsgebieden en frauderisico’s worden geïdentificeerd. Daarnaast constateren wij dat mogelijke restrisico’s welke resteren na de mitigerende beheersmaatregelen niet worden geëvalueerd.
Voorzieningen verlofsparen
Als gevolg van een wijziging in de CAO-gemeenten heeft de gemeente Vlissingen per balansdatum een voorziening getroffen voor het te verwachten bovenwettelijk uit te keren verlof. De omvang van deze voorziening bedraagt € 847.000 per balansdatum.
Begrotingsrechtmatigheid Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijding(en) naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Analyse begrotingsrechtmatigheid’ van de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten en baten over 2022. De geconstateerde lastenoverschrijdingen en batenonderschrijdingen die formeel als onrechtmatig zijn aangemerkt, wegen mede op basis van de analyse van het college niet mee in ons rechtmatigheidsoordeel.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306817017/AG/7
2306817017/AG
2306817017/AG/8
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader 2022, dat op 19 juli 2022 is vastgesteld door het college van B&W en ter kennisgeving is aangeboden aan de gemeenteraad.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Vlissingen zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken Wij hebben de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Vlissingen uitgevoerd en zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid.
Wij hebben controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2022, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2022. Uit onze werkzaamheden zijn voor in totaal circa € 0,5 miljoen (2021: circa € 0,7 miljoen) bestedingen gebleken welke wij als onrechtmatig hebben aangemerkt als gevolg van overtreding van Europese aanbestedingsregels Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (hoofdstuk: ‘Analyse begrotingsrechtmatigheid’) constateren wij dat de begrotingsoverschrijdingen (lasten, kredieten) en begrotingsonderschrijdingen (baten) niet meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2022 geconstateerd.
Wij hebben niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze minimumdrempel, die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Wij hebben deze niet-gecorrigeerde controleverschillen opgenomen in Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT. Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2022, onder ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’. Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306817017/AG/9
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Vlissingen Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging. De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2022. De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag. Wij merken op dat in de programmaverantwoording nog beperkt wordt ingegaan op de wijze waarop getracht is de beoogde maatschappelijke effecten te bereiken. In dit opzicht is het jaarverslag (en begroting) in samenhang met de beleidsindicatoren verder te ontwikkelen. Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
De jaarstukken 2022 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306817017/AG/10
Bevindingen jaarrekening
2306817017/AG/11
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd maar vraagt nog de volle aandacht
Eigen vermogen (x € 1.000)
2022
2021
2020
2019
Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming.
Eigen vermogen per 1 januari
-30.611
-55.746
-86.553
-103.045
Waarvan algemene reserve
-70.153
-94.468
-111.512
-145.067
Tussentijdse resultaatbestemming
18.993
14.336
6.950
216
Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2022 bedraagt € 36,4 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 18,9 miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2022 circa € 17,4 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.
Gerealiseerd resultaat
17.380
10.798
23.857
16.276
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
36.373
25.134
30.807
16.492
Eigen vermogen per 31 december
5.762
-30.611
-55.746
-86.553
In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2022 circa 2,5% van het balanstotaal (ultimo 2021: -14,6% van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2021.
Waarvan algemene reserve
-65.498
-70.153
-94.468
-111.512
In de beschikking van het ministerie van BZK van december 2019 inzake de toekenning van de artikel 12 status is een prognose van de ontwikkeling van de algemene reserve opgenomen. Wij constateren dat de algemene reserve ultimo 2022 - exclusief het nog te bestemmen resultaat - negatief € 65.498 miljoen bedraagt en dat dit positiever is dan de in de beschikking opgenomen prognose van negatief € 79.799 miljoen
Exploitatieresultaat (x € 1.000)
Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.
Totale baten
270.450
Totale lasten
-/- 234.076
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
-36.373
Af: stortingen in reserves
-/- 37.445
Bij: onttrekkingen aan reserves
18.452
Saldo mutaties reserves
-/- 18.993
Gerealiseerd resultaat
-17.380
Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306817017/AG/12
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2022 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 18,6 miljoen zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € 0,9 miljoen (begroting na wijziging).
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1.000)
De jaarrekening 2022 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 17,4 miljoen.
20.000
In de programmaverantwoording onder financiële positie en in de toelichting op het overzicht van baten en lasten geeft het college van B&W per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening is de verschillenanalyse verder uitgewerkt. De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid. Wij constateren dat de gemeenteraad de focus legt op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijk ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren. De landelijke tendens dat de realisatie van de bedoelstellingen onder druk staat door de krapte op de arbeidsmarkt, is ook bij Vlissingen te constateren.
Wij adviseren u nader te onderzoeken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht dichter bij elkaar te brengen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
40.000 30.000
10.000 -
2019
2020
2021
Wij constateren dat de gemeente wederom vooruitgang heeft geboekt in het verbeteren van de financiële positie (artikel 12). Dit is voor de komende jaren niet vanzelfsprekend. Zo zijn bijvoorbeeld de financiële verhoudingen met de rijksoverheid onzeker, staat de waardering en het resultaat van de grondexploitaties onder druk als gevolg van macro-economische ontwikkelingen en moet het stikstofproblematiek worden opgelost, hetgeen invloed op het realisatie van de (noodzakelijke) verbetering van de financiële positie.
2022
Mutaties in reserves (x € 1.000) 30.000 20.000 10.000 (10.000)
2019
2020
2021
2022
Gerealiseerd resultaat (x € 1.000) 30.000 20.000 10.000 -
2019
Interne beheersing
2020
2021
2022
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306817017/AG/13
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Vlissingen (begroot en werkelijk over de periode 2018-2022)
Solvabiliteit
20% 0%
8%
2018 2019 2020 2021 2022
-20% -40%
Grondexploitatiequote
150%
6%
100%
4% 50%
2%
-60% -80%
0%
-100%
-2% Begroot
Belastingcapaciteit
Werkelijk
2018 2019 2020 2021 2022 Begroot
Netto schuldquote
0%
2018 2019 2020 2021 2022 Begroot
Werkelijk
Werkelijk
Structurele exploitatieruimte 10%
120% 100%
5%
80% 60%
0%
40% 20% 0%
2018 2019 2020 2021 2022 Begroot
Werkelijk
-5%
2018 2019 2020 2021 2022 Begroot
Werkelijk
Wij constateren dat de solvabiliteit in 2022 verder is toegenomen en dat de grondexploitatiequote nagenoeg onveranderd blijft. Afgezet tegen de provinciale normering bevindt de solvabiliteit zich nog in de laagste categorie (<20%). De grondexploitatiequote bevindt zich in de hoogste categorie, hetgeen een gevolg is van de omvangrijke afboekingen in het verleden. De netto schuldquote blijft dalen en bevindt zich in de hoogste categorie. De structurele exploitatieruimte laat enige ruimte zien (>0%) terwijl de belastingcapaciteit met 97% onder het landelijk gemiddelde ligt.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306817017/AG/14
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2022; de ratio weerstandsvermogen is 6.4 minder negatief.
Uw weerstandscapaciteit van - € 59,4 miljoen is niet toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 5,6 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.
Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt - € 48,1 miljoen (2021: - € 59,4 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 11,5 miljoen (2021: € 5,6 miljoen). Ten opzichte van 2021 is hiermee sprake van een toename van de gekwantificeerde risico’s met € 5,9 miljoen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Voor de komende jaren zien wij met u schommelingen en onzekerheden in de algemene uitkering uit het gemeentefonds. U heeft dit ook als risico geadresseerd. Om de weerbaarheid en wendbaarheid van de financiële positie te versterken is het van belang financieel beleid te formuleren om deze risico’s en schommelingen op te kunnen vangen.
Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen) 50 (50) (100) (150)
2019
2020
2021
2022
Benodigde weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit
Ratio weerstandsvermogen (5,00) (10,00) (15,00) (20,00)
2019
Interne beheersing
2020
2021
2022
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306817017/AG/15
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) De voorraad onderhanden werk
Woningbouwprogrammering
Residuele grondwaarde
De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2022 ad € 154,0 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2023 e.v. nog te realiseren baten ad € 81,9 miljoen en lasten ad € 61,6 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2022 gaat het om meer dan 12 individuele projecten.
De haalbaarheid van het woningbouwprogramma op gemeenteniveau is onderdeel geweest van onze beoordelingen. De Vlissingse woningbouwplanning is gebaseerd op de Walcherse woningprognose en het aandeel woningen dat Vlissingen hierin heeft. In de afgelopen jaren was er sprake van overprogrammering ten opzichte van de provinciale raming. Om dit risico van overprogrammering af te dekken is in voorgaande jaren een extra risicoreservering opgenomen (€ 8,9 miljoen in 2021). In 2022 is er een nieuwe provinciale raming opgesteld op basis van een nieuwe prognose van Stec van de verwachte huishoudensgroei tot en met 2032. De Vlissingse woningbouwplanning valt binnen deze nieuwe provinciale raming. Er is dus geen sprake meer van overprogrammering. Hierdoor is de extra risicoreservering in 2022 vervallen.
Wij hebben de residuele grondwaardeberekeningen van project Scheldekwartier getoetst en wij constateren dat voor de nog te realiseren appartementen de kosten voor bebouwd parkeren niet expliciet terugkomen in de berekening. Als gevolg hiervan constateren wij een risico van € 2,6 miljoen in de nog te realiseren kosten. Dit betreft in totaal 347 appartementen, met een gemiddelde kostenpost per parkeerplaats van € 7.500.
De gemeente Vlissingen schat ultimo 2022 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 148,2 miljoen bedraagt (2021: € 142,2 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen. Deze voorziening is in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie. Voor een nadere onderbouwing van de hoogte van de voorziening verwijzen wij u naar de paragraaf ‘Grondbeleid’ en naar de Nota Grondbedrijf 2022, waar u de complexen en de daarmee gepaard gaande risico’s toelicht functioneert.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
In de gemeentelijke woningbouwprognose is rekening gehouden met 1.306 netto toevoegingen van woningen in de periode 2023-2032. Het gemiddelde uitgiftetempo bedraagt 108 woningen per jaar in deze periode. In de periode 2020-2022 zijn gemiddeld 118 woningen per jaar uitgegeven. De verwachte jaarlijkse uitgifte ligt hiermee in lijn met de gerealiseerde uitgifte in de periode 2020-2022. Wij merken dit uitgiftetempo aan als niet onaannemelijk.
Wij adviseren de gemeente bij de herziening van komend boekjaar de bouwkosten parkeren expliciet onderdeel te maken van de residuele grondwaardeberekening. Parameters Wij hebben de uitgangspunten van de gehanteerde parameters per 31 december 2022 getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Wij merken op dat er sprake is van een hoge mate van onzekerheid op het gebied van toekomstige inflatiecijfers en renteontwikkeling. Deze onzekerheid kan leiden tot hogere lasten in de grondexploitaties en hierdoor mogelijk lagere resultaten. Wij adviseren u deze toekomstige ontwikkelingen scherp te monitoren en indien nodig te vertalen in de exploitatieopzetten.
Op kwalitatief niveau zien wij enige discrepantie tussen vraag en aanbod. In de Vlissingse woningbouwplanning zijn relatief weinig woningen in het lage segment en nultredenwoningen opgenomen, terwijl de vraag naar deze woningen groot is. Wij adviseren om de Vlissingse woningbouwplanning ook op kwalitatief gebied beter aan te laten sluiten op de marktvraag.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306817017/AG/16
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •
Definiëring scenario’s laag – midden De gemeente Vlissingen hanteert twee scenario’s voor grondexploitaties: laag en midden. Het lage scenario is de basis voor de waardering in de jaarrekening. Het midden-scenario beschouwt de gemeente als het meest reële scenario en hanteert deze voor de interne sturing. Uit hetgeen hiervoor is opgemerkt over de marktverwachting en het opnemen van een aanvullende risicovoorziening ten opzichte van het lage scenario, kan worden geconcludeerd dat het lage scenario nog aan de optimistische kant is voor wat betreft de marktverwachtingen. Wij vragen de gemeente om bij de komende actualisatie van de grondexploitaties opnieuw te kijken naar de definiëring van de scenario’s, waarbij de basis dient te zijn dat het meest realistische scenario het uitgangspunt dient te zijn voor de waardering van grondexploitaties in de jaarrekening als ook dat alle uitgangspunten die ten grondslag liggen aan de waardering van grondexploitaties in de exploitatieberekeningen zelf dienen te worden geïncorporeerd. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: •
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on) mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
•
•
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen? Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?
De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.
Verloop boekwaarde en voorziening grondexploitaties (x € 1 miljoen) € 155,0 € 150,0 € 145,0 € 140,0 € 135,0
2019
2020
Boekwaarde
2021
2022
Voorziening
Verloop boekwaarde en voorziening Scheldekwartier (x 1 miljoen) € 125,0 € 120,0 € 115,0 € 110,0 € 105,0 € 100,0
2019
2020
2021
2022
Uit deze figuren blijkt dat de boekwaarde grondexploitaties is gedaald in 2021, dit wordt veroorzaakt door de gerealiseerde verkopen op met name projecten Souburg-Noord en Claverveld. Het project Scheldekwartier laat een stijging zien van de boekwaarde, dit wordt veroorzaakt door forse investeringen in civieltechnische kosten en rentekosten (€ 8,3 miljoen). Daartegenover staat een realisatie van verkopen (€ 2,6 miljoen).
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306817017/AG/17
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
•
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2022 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten. Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2022 voor € 0,6 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie (2021: € 1,0 miljoen). Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt. Op grond van onze risicoanalyse hebben wij de belangrijkste grondexploitaties binnen uw gemeente geselecteerd voor nadere controle. Van deze (deel) projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd. Verder hebben wij hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd, een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet om ons een afzonderlijk oordeel te vormen over de grondexploitatie. Wij hebben specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving.
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306817017/AG/18
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties.
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt.
Recapitulatie ontwikkeling boekwaarde De ontwikkeling van de boekwaarde van de gronden in exploitatie is als volgt samen te vatten: 2022 Bedrag x € 1.000
2021 Bedrag x € 1.000
Boekwaarde 1 januari
148.797
152.097
Bij: vermeerderingen
12.326
21.297
Af: verminderingen
-/- 7.165
-/- 23.870
Boekwaarde 31 december
153.958
149.524
Geraamde nog te maken kosten
61.574
61.623
-/- 81.915
-/- 96.009
Geraamde nog te realiseren opbrengsten
Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor Gevormde voorziening -/- 148.229 -/- 142.206 de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2022 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben In de paragraaf grondbeleid van het jaarverslag wordt een bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, uitgebreide toelichting gegeven op de ontwikkeling van bovenstaande cijfers, scenario-analyses en (financiële) risico’s nog vast te stellen, ambities van uw gemeente. die met de grondexploitaties gemoeid zijn. Volledigheidshalve verwijzen wij hiernaar.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306817017/AG/19
2306817017/AG/20
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid
Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft de accountant niet in alle gevallen mee te wegen in zijn rechtmatigheidsoordeel. De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën als genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV. Voor de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen en batenonderschrijdingen per programma. In de figuur hieronder hebben wij de programma’s met een lastenoverschrijding opgenomen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 -
500 450 400 350 300 250 200 150 100 50 -
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van en toelichting op deze lastenoverschrijdingen en batenonderschrijdingen naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Begrotingsrechtmatigheid’ in de jaarrekening. Hiermee legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten en baten over 2022. De geconstateerde overschrijdingen die formeel als onrechtmatig worden aangemerkt hebben gezien de oorzaak en toelichting geen gevolgen voor de strekking van het rechtmatigheidsoordeel in de controleverklaring. Kredietoverschrijdingen Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten – autorisatie van de gemeenteraad.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Sociale samenhang
Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat zij hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad.
Batenonderschrijdingen (x € 1.000)
Leefbaarheid
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet de gemeenteraad zelf nader invullen en concretiseren. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet.
Lastenoverschrijdingen (x € 1.000)
Aantrekkelijke stad
Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening
Alg. dekkingsm.
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen zij nader vastleggen in de financiële verordening ex art. 212 Gemeentewet. In de afspraken tussen de gemeenteraad en het college is vastgelegd dat het college kredietoverschrijdingen gedurende het jaar dient te melden aan de raad, waarbij in de tussenrapportages voorstellen voor wijziging worden gedaan. In het hoofdstuk “Begrotingsrechtmatigheid” zijn de (resterende) overschrijdingen nader toegelicht. Deze geconstateerde kredietoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig worden aangemerkt hebben gezien de oorzaak en toelichting geen gevolgen voor de strekking van het rechtmatigheidsoordeel in de controleverklaring.
Bijlagen
2306817017/AG/21
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Uw organisatie heeft in 2022 een interne frauderisicoanalyse opgesteld, welke op 4 april 2023 is vastgesteld. De frauderisico’s en daarop volgende mitigerende beheersmaatregelen zijn organisatie breed geïdentificeerd, waarmee een adequate eerste aanzet is gegeven aan de fraude risicoanalyse.
Wij constateren dat de interne frauderisicoanalyse voornamelijk is opgesteld vanuit de invalshoek van ‘gelegenheid.’ De andere frauderisicofactoren vanuit de fraudedriehoek – ‘druk’ en ‘rationalisatie in gedrag’ – komen niet (nadrukkelijk) aan bod. Vanuit deze frauderisicofactoren kunnen, zeker in tijden van kostenverhogingen en inflatie, mogelijk additionele aandachtsgebieden en frauderisico’s worden geïdentificeerd. Daarnaast constateren wij dat mogelijke restrisico’s welke resteren na de mitigerende beheersmaatregelen niet worden geëvalueerd.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Naleving van de Europese aanbestedingsregels Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert op basis van onze selecties. Wij constateren over 2022 een afname in de omvang van de onrechtmatigheden door het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de controle blijkt een fout van circa € 0,5 miljoen en een onzekerheid van € 0,04 miljoen, terwijl over 2021 nog sprake was van een fout van € 0,7 miljoen en een onzekerheid van € 0,1 miljoen. Deze onrechtmatigheden hebben betrekking op crediteuren die ook al in 2021 onrechtmatig waren. In het voorkomen van onrechtmatigheden blijft het noodzakelijk dat met de Europese aanbestedings-richtlijnen in de bedrijfsvoering rekening wordt gehouden. Wij hebben het college geadviseerd om op basis van een jaarlijks te ramen inkoopbehoefte en een actueel contractregister vooraf (preventief) vast te stellen dat de voorgenomen inkopen plaatsvinden volgens de juiste aanbestedingsprocedure. Ondanks deze maatregelen kan uw gemeente in de praktijk, door de complexiteit van de materie en regelgeving, en de hoeveelheid bij dit proces betrokken personen, toch relatief gemakkelijk een verkeerde aanbestedingsprocedure kiezen.
Hierdoor blijft de repressieve controle door de verbijzonderde interne controle functionaris van belang. Daarbij moet in ieder geval expliciet worden nagaan of een opdracht via de juiste procedure ‘in de markt’ is gezet.
Bijlagen
2306817017/AG/22
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Evaluatie van de belangrijkste inschattingen van het management Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen. Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’. Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en het college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn. Wij hebben voor deze gebieden het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet bedoeld om ons een oordeel te vormen over individuele schattingsposten. Indien nodig hebben wij specialisten ingeschakeld (bijv.
actuarissen, taxateurs, belastingspecialisten en derivaten specialisten) bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Voorziening precario
Voorziening verlofsparen
In het boekjaar 2017 is een voorziening gevormd voor de in rekening gebrachte en van Enduris B.V. ontvangen precariobelasting op kabels en leidingen 2016 en 2017. De fiscale juistheid van de aanslagen van de gemeente Hulst (en daarmee overeenkomstig de gemaakte afspraken met Enduris B.V. die van alle Zeeuwse gemeenten) was namelijk onderhevig aan een gerechtelijke procedure waarbij in hoger beroep Enduris B.V. voor het belastingjaar 2015 in het gelijk is gesteld. Ook voor de belastingjaren na 2015 lopen er momenteel gerechtelijke procedures. In 2021 is voor het laatst precariobelasting op kabels en leidingen geheven. De voorziening is gelijk aan voorgaand jaar en heeft een omvang van € 3,8 miljoen.
Als gevolg van een wijziging in de CAO-gemeenten heeft de gemeente Vlissingen per balansdatum een voorziening getroffen voor het te verwachten bovenwettelijk uit te keren verlof. De omvang van deze voorziening bedraagt € 847.000 per balansdatum.
Voorziening pensioenbijdragen wethouders
Uit onze bevindingen is gebleken dat er geen formele werkwijze ten grondslag ligt aan het onttrekken van gelden aan de voorziening die bestemd zijn voor het achterstallig onderhoud van kades, wegen, civiele kunstwerken en openbare verlichting. Hierdoor is beperkt zicht op het gedeelte dat onttrokken moet worden aan de voorziening en het deel dat geactiveerd moet worden.
In de jaarrekening 2022 is een pensioenvoorziening voor (voormalige) wethouders opgenomen van € 3,9 miljoen. Deze voorziening is onderbouwd met actuariële waarde berekeningen die ten behoeve van het opstellen van de jaarrekening worden opgevraagd. Het financieel effect van deze berekeningen, zijnde een vrijval van € 409.000 voornamelijk als gevolg van de gestegen rente, is verwerkt in de jaarrekening.
Voorziening achterstallig onderhoud In de jaarrekening 2022 is een voorziening achterstallig onderhoud opgenomen van € 6,1 miljoen. Dit zijn middelen die door de artikel 12 inspecteur voor dit doel zijn verstrekt en waaraan onderhoudsplannen ten grondslag liggen.
Voorziening wachtgeld oud-bestuurders Na de raadsverkiezingen van 16 maart 2022 zijn drie nieuwe wethouders aangesteld. Op grond van de wachtgeldregeling hebben vertrokken wethouders in bepaalde gevallen recht op uitkering van wachtgeld. Uw gemeente heeft een inschatting gemaakt van de te verwachten uitstroom van middelen per balansdatum (€ 232.000) die in de voorziening wachtgeld wethouders tot uitdrukking is gebracht.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306817017/AG/23
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlissingen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de SiSa-bijlage 2022 geconstateerd De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien zeven documenten aan het CBS aan te leveren. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons bevestigd. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage B van dit accountantsverslag.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2022 niet meer bedragen dan € 216.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2022 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.