RIB Jaarverslag en jaarrekening CZW-bureau 2021 bijlage

CZW Bureau Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

Inhoudsopgave 1. Jaarverslag ........................................................................................................................ 3 1.1

College Zorg en Welzijn ....................................................................................... 3

1.2

CZW Bureau ........................................................................................................ 3

1.3

Maatschappelijke Opvang ................................................................................... 6

1.4

Beschermd Wonen .............................................................................................. 9

1.5

Vrouwen Opvang, Huiselijk Geweld en Kindermishandeling ............................ 11

1.6

Anti Discriminatie Bureau Zeeland (ADB Zeeland) ........................................... 17

1.7

Programma Diverse Projecten ........................................................................... 23

1.8

Paragrafen ......................................................................................................... 27

2. Jaarrekening .................................................................................................................... 30 2.1

Balans ................................................................................................................ 30

2.2

Overzicht van baten en lasten CZW Bureau ..................................................... 32

2.3

Toelichting op de balans .................................................................................... 33

2.4

Toelichting Overzicht van baten en lasten CZW Bureau ................................... 45

2.4.1 Programma Maatschappelijke Opvang.............................................................. 45 2.4.2 Programma Beschermd Wonen ........................................................................ 48 2.4.3 Programma Vrouwenopvang en Huiselijk Geweld ............................................ 53 2.4.4 Programma Anti Discriminatie Bureau Zeeland/LHBTI ..................................... 56 2.4.5 Programma Diverse Projecten ........................................................................... 58 2.4.6 Programma Secretariaat CZW Bureau (overzicht overhead) ............................ 60 2.4.7 WNT ................................................................................................................... 63 2.4.8 Overzicht incidentele baten en lasten ................................................................ 65 2.4.9 Vennootschapsbelasting .................................................................................... 66 2.4.10 Taakvelden ........................................................................................................ 66 2.4.11 Rechtmatigheid .................................................................................................. 67 Bijlagen ................................................................................................................................ 69

2

1.

Uitsplitsing bijdragen gemeenten ................................................................................. 70

2.

Uitsplitsing bijdrage Provincie Zeeland ........................................................................ 72

3.

Samenstelling stuurgroep ............................................................................................ 72

4.

Samenstelling secretariaat ........................................................................................... 72

5.

Controleverklaring accountant ..................................................................................... 74

6.

Lijst met tabellen .......................................................................................................... 75

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

1. Jaarverslag 1.1

College Zorg en Welzijn

Het CZW Bureau is in 2009 ingericht als secretariaat van het College voor Zorg en Welzijn, kortweg CZW. Onder verantwoordelijkheid van de Vereniging Zeeuwse Gemeenten is dit College het bestuurlijk overlegorgaan van de Zeeuwse portefeuillehouders die verantwoordelijk zijn voor de gemeentelijke Wmo-taken. Dit bureau is organisatorisch ondergebracht bij de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO). Het SWVO is verantwoordelijk voor de aansturing, het financieel beheer en de personeelsaangelegenheden. De directeur van SWVO was in dit bestel zowel eindverantwoordelijk voor het CZW Bureau, voorzitter van het Ambtelijk Vooroverleg dat de agenda van de bestuurlijke vergaderingen voorbereidt, en secretaris van het CZW-portefeuillehoudersoverleg. In die kwaliteit nam hij deel aan de vergaderingen van het CZW. Voor de verantwoording hiervan is het SWVO gehouden aan het Besluit Begrotingen en Verantwoording (BBV) waarin de wettelijke regels zijn vastgelegd. Op grond van het BBV zijn zowel de begroting, het jaarverslag en de jaarrekening vormgegeven per beleidsprogramma. Voor het Bureau wordt apart een jaarverslag en jaarrekening gemaakt. In 2021 tekenden zich de contouren af van grote veranderingen in deze van oudsher bestaande structuur.

In het kader van onderzoeken naar samenwerking en governance in het Zeeuwse sociaal domein is vastgesteld dat de bovenbeschreven structuur niet langer adequaat is. In 2021 is richting gegeven aan de vorming van het OZO (Overleg Zeeuwse Overheden, waartoe de provincie, het Waterschap en de dertien Zeeuwse gemeenten behoren). Dit overleg heeft geen besluitvormende rol, maar dient meer dan het CZW richtingbepalend te zijn op grote thema’s die alle Zeeuwse gemeenten aanbelangen op de domeinen Jeugd, Gezondheid en Maatschappelijke Zorg. Bij deze bestuurlijke transformatie past een andere ondersteunings- en uitvoeringspraktijk. Er is in 2021 een drietal ambtelijke kernteams gevormd op elk van de genoemde domeinen, die ieder op hun terrein beleidsvoorstellen formuleren ter bespreking in het OZO. Een ambtelijke programmacoördinator overziet de voortgang en coördinatie van deze activiteiten, en het provinciaal managersoverleg (PMO) van de gemeenten bespreekt de voorstellen en beoordeelt deze in termen van prioritering en toedeling van (ambtelijke) capaciteit in de uitvoering. Met de komende veranderingen aan de horizon was 2021 een overgangsjaar dat werd gekenmerkt door veel overleg, het zoeken naar duidelijkheid in de praktische inrichting, en het vinden van oplossingen voor problemen. De van oudsher gegroeide rol van het CZW Bureau kwam hiermee in een ander daglicht te staan.

Tijdens de verbouwing bleef de winkel echter open. Dit jaarverslag vormt dan ook opnieuw een weergave van de veelheid van activiteiten en initiatieven die het bureau ten dienste van de Zeeuwse gemeenten en hun burgers uitvoerde.

1.2

CZW Bureau

Bestuursstructuur Zoals hierboven beschreven, ressorteert het CZW bureau organisatorisch onder de Gemeenschappelijke Regeling Samenwerkingsverband Welzijn Oosterschelderegio (SWVO). Zodoende is het bestuur van deze GR tevens werkgever van het personeel. De secretaris van het SWVO is tevens directeur van het bureau en verantwoordelijk voor de dagelijkse leiding, personeel en exploitatie. Inhoudelijk is er echter geen directe of indirecte lijn tussen SWVO en CZW Bureau. Het CZW Bureau is een publiekrechtelijke samenwerking met een gemeenschappelijk orgaan (vastgelegd in een convenant). Het orgaan beschikt niet over een zelfstandige rechtspersoonlijkheid. Op verzoek van de deelnemende overheden in het CZW treedt het SWVO op als werkgever voor de medewerkers. Het CZW Bureau werkt nadrukkelijk ten dienste van alle dertien Zeeuwse gemeenten als ondersteuningsorganisatie voor een efficiënte en doelmatige beleidsontwikkeling en -uitvoering van gezamenlijke taken in het sociaal domein.

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

3

In dit licht past het dat het Antidiscriminatiebureau Zeeland hier onderdak vindt, evenals het Steunpunt Mensenhandel, projecten als ‘Laat ze niet verzuipen’ en ‘Zeeland Zonder Zelfmoord.’ Hiernaast is er secretariële en financiële ondersteuning en is een communicatiemedewerker aangesteld. Het CZW bureau is tevens uitvoeringsorganisatie voor de Maatschappelijke Opvang, het Beschermd Wonen en de Vrouwenopvang in Zeeland in opdracht van en met mandaat van de gemeente Vlissingen als centrumgemeente voor Zeeland. De bijdragen die de centrumgemeente de voor dit doel ontvangt in de vorm van Integratie-uitkeringen door het Rijk, dient de centrumgemeente te verantwoorden zowel naar de overige Zeeuwse gemeenten als naar het Rijk. Tot de taak van CZW Bureau behoort ook het opstellen van deze de verantwoording aan de hand van het onderhavige jaarverslag annex jaarrekening. In dit jaarverslag wordt een overzicht van de activiteiten en financiën op de verschillende deelterreinen uitgewerkt, en vervolgens de paragrafen weerstandsvermogen, financiering en bedrijfsvoering. Er wordt inhoudelijk verslag gedaan van de activiteiten van het CZW Bureau (wat hebben we gedaan) en de lasten en baten per activiteit (wat heeft het gekost). In de jaarrekening treft u eerst de balans en daarna het overzicht van baten en lasten met een financieel totaaloverzicht van de uitgevoerde programma’s.

Tot slot wordt per programma, uitgebreid financieel verslag gedaan over het afgelopen jaar. Organisatie Het CZW Bureau is samen met alle 13 Zeeuwse gemeenten verantwoordelijk voor de gezamenlijke beleidsontwikkeling en –uitvoering waar het gaat om: • De gemeentelijke Anti Discriminatie Voorziening (ADB Zeeland); • (preventie)projecten zoals: Preventie Jeugd en Alcohol; Zeeland zonder Zelfmoord; LHBTI; leertuin gegevensdeling; • Wet verplichte Geestelijke Gezondheidszorg (WvGGZ); Personen verward gedrag; • Beschermd Wonen en Maatschappelijke- en Vrouwenopvang (namens de centrumgemeente); • Beleidsontwikkeling Huiselijk Geweld, Huisverbod, Multi Disciplinaire Aanpak (MDA++) en Veilig Thuis. Per 1 juli 2021 vertrok na een lang dienstverband de heer F.W. Witkam, secretaris van het SWVO, tevens directeur van het CZW Bureau. Hij werd in deze functie opgevolgd door de heer J.C.M. Zoun. In 2021 werd binnen het CZW Bureau de onderstaande formatie ingezet:

Afdeling

Formatie in FTE

MO/ VO/ BW

5,44

ADBZ/LHBTI

3,17

Jeugd en Alcohol

1,11

Ondersteuning CZW

1,78

Wvggz

1,00

Totaal

12,50

In totaal werkten er 15 personen bij het CZW Bureau in 2021.

4

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

Financiën De activiteiten van het CZW Bureau worden uitgevoerd voor alle Zeeuwse gemeenten. De uitvoeringskosten voor het CZW Bureau worden door de dertien gemeenten gefinancierd en vanuit de doeluitkering van de centrumgemeente Vlissingen. De Provincie draagt bij via inhoudelijke projectsubsidies in relatie tot Provinciale doelstellingen. Voor advies en besluitvorming over de inzet van centrumgemeentemiddelen is de Stuurgroep CZW Bureau ingesteld. In de stuurgroep is elke sub-regio van Zeeland vertegenwoordigd via de wethouders van de gemeenten Goes, Terneuzen en Veere. De wethouder van de centrumgemeente vervult de voorzittersrol. In 2021 kwam de Stuurgroep CZW Bureau zes maal bijeen. De beleidsadvisering aan de Stuurgroep vanuit het bureau kwam in 2021 in een ander daglicht te staan, mede onder invloed van de voorgenomen veranderingen in de bestuurlijke en ambtelijke overlegstructuur (adviezen komen tot stand in samenhang met het Kernteam MO en het ambtelijk afstemmingsoverleg), maar ook vanwege de invloed die het toezicht op de gemeente Vlissingen heeft op de besluitvorming over inzet van de middelen. Over dit laatste is gedurende het jaar 2021 enige malen contact geweest tussen het bestuur van SWVO en het gemeentebestuur van Vlissingen.

Secretariaat College voor Zorg en Welzijn Zoals hiervoor reeds gememoreerd, is 2021 een groot aantal veranderingen in gang gezet of aangekondigd. Dit geheel leidde ertoe dat de vergadercyclus van het CZW niet volgens plan is voltooid: in het najaar van 2021 werd deze rol ten dele overgenomen door het OZO. In 2021 vertrok bij het CZW Bureau de functionaris die belast was met het secretariaat van het CZW en hiervoor ook de uitvoeringsagenda beheerde naar een andere werkgever, en ontstond een vacature. In het licht van de wijzigende verhoudingen in de ambtelijke en bestuurlijke samenwerking is deze vacature niet opgevuld. Dit leidde tot stagnatie van enkele overleggen en activiteiten die vanuit het CZW waren geïnitieerd. Ook het ambtelijk vooroverleg ter voorbereiding van het CZW werd niet meer geregeld bijeen geroepen, evenmin als het bestuurlijk overleg over zorg en veiligheid met het districtscollege (DC/CZW). Op dit terrein werd de ontwikkeling ambtelijk wel volledig voortgezet, hoofdzakelijk de voorbereiding van de Wet Verplichte GGZ in de Zeeuwse gemeenten. Een beleidsmedewerker van CZW Bureau coördineerde hiervoor de activiteiten samen met een externe deskundige die voor deze taak werd ingehuurd. Ook vanuit het CZW Bureau werd beleid t.a.v.

het probleem van mensenhandel gevoerd, deels vanuit een landelijk opdracht via het Steunpunt Mensenhandel, waarvoor een medewerker bij CZW Bureau een projectopdracht uitvoerde. Samenwerking gemeenten en zorgverzekeraar/zorgkantoor CZ en Zeeuwse ZorgCoalitie . In 2021 werd duidelijk dat de eerder opgestelde Samenwerkingsagenda van de verzekeraar CZ met de Zeeuwse gemeenten ontoereikend was om diverse benoemde uitdagingen goed te adresseren. Concretisering van de samenwerkingsafspraken werd beoogd en ook op papier gezet in de ambtelijke werkgroep (ATZZ) maar in het voorjaar van 2021 werd vastgesteld dat dit gremium niet meer goed functioneerde, mede doordat de vertegenwoordiger van CZ in dit overleg niet optimaal was gepositioneerd. In 2021 ontstond wel een nauwere samenwerking tussen de Zeeuwse gemeenten en de Zeeuwse Zorgcoalitie, die in 2019 is opgericht om de dreigende ‘zorgkloof’ in Zeeland te adresseren en concreet met beleid en maatregelen te bestrijden. In de nadere afstemming over de gemeentelijke inbreng en concretisering van de samenwerkingsafspraken met de betrokken partijen (o.a. CZ en GGD Zeeland) is in 2021 vertraging opgetreden. Eind 2021 is dit opnieuw opgepakt met het voornemen een concreet vervolg in 2022 te bewerkstelligen.

Dit moet leiden tot een Plan van Aanpak teneinde de doelen van de Zeeuwse Zorgcoalitie hecht te verbinden met de inspanningen van de Zeeuwse gemeenten in het sociaal domein. CZW Bureau levert hiervoor een projectleider.

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

5

1.3 Maatschappelijke Opvang Algemeen Onderwerp van beleid is de zorg voor sociaal kwetsbare personen, waarbij onderscheid gemaakt wordt naar dak- en thuislozen, ambulante verslavingszorg, zwerfjongeren en OGGZ-taken. Het primaire doel is: 1. Het realiseren van de (in 2012 aangepaste) doelstellingen van het Zeeuws Kompas, zoals: a. Het voorkomen van sociale uitsluiting en dakloosheid; b. Het uitwerken van preventie en opvang; c. Het realiseren van een sluitende samenwerking tussen de betrokken organisaties; 2. Zorg dragen voor een adequaat, gedifferentieerd voorzieningenniveau; 3. Stimuleren van en toezicht houden op het kwaliteitsbeleid in de opvangvoorzieningen; 4. Uitvoering geven aan de regierol van de (centrum)gemeente Vlissingen en de andere 12 Zeeuwse regiogemeenten vanuit hun wettelijke (Wmo)taken en bevoegdheden. Organisatie De taken m.b.t. de Maatschappelijke Opvang en Verslavingsbeleid worden uitgevoerd door een beleidsadviseur Maatschappelijke Opvang, Verslavingszorg en OGGZ en deels door een beleidsadviseur die ook voor andere beleidsterreinen (Beschermd Wonen, Vrouwenopvang) werkzaam is. Maatschappelijke Opvang en aanpalende taken vinden in samenhang met de onderdelen Beschermd Wonen, Vrouwenopvang en reguliere Wmo-taken plaats.

De beleidsadviseur werkt samen met ambtenaren en bestuurders van dertien gemeenten in Zeeland via het CZW en de Stuurgroep CZW en in diverse ambtelijke (voorafgaande) overleggen. De beleidsadviseur is ook betrokken in VNG-verband om landelijke ontwikkelingen te adresseren en te vertalen naar de Zeeuwse situatie. De beleidsadviseur is tevens de linking pin naar de organisaties welke actief zijn in dit beleidsveld Financiën Ook in 2021 is door de Zeeuwse gemeenten substantieel bijgedragen aan de financiering van de sociale pensions en de Foyers de Jeunesse voor een bedrag van ruim 4,3 ton. Met het wegvallen van de solidariteitsbijdrage van gemeenten in 2017 (4 ton) is een jaarlijks financieringstekort ontstaan, welke wordt opgevangen uit de gezamenlijke reserve BW/VO/MO. Met de gemeente Vlissingen bestaat een periodiek overleg om de financiën rondom de taken Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang beheersbaar te houden. De subsidies MO/VO 2020 zijn door de aanbieders afdoende verantwoord en vervolgens definitief vastgesteld in 2021. De subsidies 2021 zijn door de Stuurgroep CZW Bureau voorlopig vastgesteld. Inhoudelijk beleid Maatschappelijke Opvang In 2021 is met gemeenten en een extern projectleider verder gewerkt aan de Meerjarenagenda en het Versnellingsprogramma Opvang en Bescherming, uitgaande van de in 2017 vastgestelde Regiovisie Opvang en Bescherming.

Er zijn adviezen en memo’s opgesteld voor het Afstemmingsoverleg Ambtenaren en de Stuurgroep CZW Bureau aangaande Opvang, Verslavingszorg en OGGZ-taken In het kader van ‘Een thuis, een toekomst’ is de wens van het kabinet om te komen tot een breed plan van aanpak dakloosheid in Zeeland gestalte gegeven door het indienen van een Zeeuws plan, genaamd ‘Herstellen begint met een t(huis). Dit Zeeuwse plan van aanpak behelst drie hoofdlijnen: 1. Meer inzetten op preventie; 2. Omvorming van de Maatschappelijke Opvangvoorzieningen; 3. Meer woonruimte voor de kwetsbare doelgroepen met passende ambulante begeleiding. Het plan is tot stand gekomen met medewerking en input van zorgaanbieders en een vertegenwoordiging van ambtenaren uit de subregio's via de werkgroep MO. In september is het plan van aanpak aangeboden aan het Ministerie van VWS. In de decembercirculaire Gemeentefonds 2020 is bekend gemaakt dat voor de uitvoering van dit plan circa 2,7 miljoen euro beschikbaar is gesteld aan de centrumgemeente Vlissingen om het plan ten uitvoer te brengen. Om het gegevensbeheer over de stromen in de opvang te verbeteren is een start gemaakt met een centrale manier van uitvragen van gegevens in Zeeland via een nog te ontwikkelen portaal MO.

6

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

Met Juvent, woningstichting l’Escaut en de gemeente Vlissingen is verder gegaan met de ontwikkeling van het Foyer de Jeunesse naar een andere dienstverlenings- en woonvorm. Dit zal in 2022 leiden tot een verbouw tot appartementen. Het aanbod in Vlissingen wordt daarmee wel kleiner en dus zullen regiogemeenten afspraken moeten maken met elkaar om een duidelijk aanbod voor de groep jongvolwassenen te kunnen bieden. Met de gemeente Goes en het Leger des Heils is ook in overleg met de dertien gemeenten gesproken over de doorontwikkeling van de noodbedden en de Walk-Inn in Goes. In 2021 is de financiering van deze voorzieningen vanuit de DU-MO geregeld. Het actieprogramma ‘Weer Thuis’ is in de Oosterschelderegio gestart. Op dit moment worden de lopende afspraken in een convenant tussen gemeenten, corporaties en zorgaanbieders vormgegeven via een Team Thuis. Dit succesvolle traject wordt gevolgd door een projectgroep en de eerste daklozen (maar ook andere groepen) kunnen via deze constructie worden ondersteund in een omgeving waar ze het beste kunnen herstellen. Deze manier van werken resulteert in Zeeuws-Vlaanderen in een implementatietraject. In de regio Walcheren moet men nog starten met dit actieprogramma. Verslavingsbeleid Een DIMS (Drugs- en Informatie Monitoring Systeem)-testlocatie in Goes functioneert nog steeds. In Terneuzen is er behoefte aan een testlocatie.

Dit wordt mede onderzocht in het kader van het brede plan van aanpak dakloosheid. OGGZ Het Meld-en Actiepunt Bemoeizorg is de afgelopen jaren uitgebreid met 0,5 fte omdat het aantal casussen en de steeds toenemende zorgzwaarte van de doelgroep tot meer inzet heeft geleid. Dit komt ook door participatie in het meldpunt personen met verward gedrag/wvggz bij het Veiligheidshuis en het steeds meer deelnemen aan lokale wijkteams en OGGZ-netwerken. Nazorg ex-gedetineerden Algemeen De nazorg voor ex-gedetineerden betreft de (voorbereiding) van de terugkeer van gedetineerden in de samenleving en dit proces begeleiden met behulp van de voorliggende voorzieningen gericht op wonen, werk, inkomen, schuldhulpverlening en identiteitspapieren. De coördinatie van nazorg aan ex-gedetineerden financieren de gemeenten via de begroting van het Veiligheidshuis Zeeland. Het CZW Bureau dient jaarlijks een subsidieaanvraag in bij het ministerie van Veiligheid en Justitie t.b.v. (extra) financiering voor de begeleiding van ex-gedetineerden. Nazorg begeleiding - uitvoering motie Van der Staay Naar aanleiding van de in 2013 ingediende motie van Van der Staay heeft het ministerie van Justitie en Veiligheid sinds 2014 een subsidiebeleidskader met als doelstelling om trajecten op het terrein van wonen en werken voor ex-gedetineerden te stimuleren.

Daarbij geldt een integrale aanpak op de vijf leefgebieden: werk & inkomen, zorg, identiteitsbewijs, schuldhulpverlening en huisvesting. Voor de subsidieaanvraag geldt een drempelbedrag waardoor kleine gemeenten verplicht zijn samen op te trekken met andere gemeenten, bijvoorbeeld binnen de regio van het Veiligheidshuis. Op verzoek van centrumgemeente Vlissingen verzorgt het CZW Bureau de subsidieaanvraag voor de Zeeuwse gemeenten (met uitzondering van Tholen). Voor trajecten in kalenderjaar 2021 is € 42.874 - aan rijkssubsidie toegekend door de Dienst Justitiële Inrichtingen van het ministerie van JenV, Dienst Justitiële Inrichtingen. Het Veiligheidshuis Zeeland heeft met behulp van deze rijkssubsidie aan 37 unieke deelnemers ambulante nazorg geboden voor wonen en werken. De werkzaamheden van de ambulant werker Nazorg hebben plaatsgevonden vanuit het Zorg- en Veiligheidshuis Zeeland en als onderdeel van Nazorg Ex-Gedetineerden Zeeland. Ook voor 2022 heeft het ministerie van Veiligheid en Justitie (Directie DJI) subsidie toegekend ten behoeve van begeleiding van ex-gedetineerden in Zeeland.

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

7

Overzicht lasten en baten

Lasten Programma 1 Maatschappelijke Opvang Baten Programma 1 Maatschappelijke Opvang Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves Gerealiseerde resultaat

8

Oorspronkelijke begroting 2021

Definitieve begroting 2021

7.442.797

8.352.103

8.526.331

8.524.954

7.442.797

8.352.103

8.526.331

8.524.954

0

0

0

0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Realisatie 2021

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

Realisatie 2020

1.4 Beschermd Wonen Algemeen, beleidsadvisering Ten opzichte van 2020 is de context en de positie van het bureau veranderd. In 2021 is in het kader van de landelijke Meerjarenagenda Beschermd Wonen en Opvang (vanuit de VNG) door de Zeeuwse gemeenten een uitbreiding en herijking van de Zeeuwse Regiovisie uitgevoerd. Deze is in lijn gebracht met de thema’s die in de Meerjarenagenda worden aangegeven. De Zeeuwse gemeenten hebben hierin sterker dan in voorgaande jaren een initiërende en sturende rol genomen, waardoor de inzet door het CZW bureau en de inbreng in het beleid navenant veranderde. 2021 was het jaar waarin de openstelling van de Wlz voor BW-cliënten zijn effect kreeg. Zoals voorzien leidde dit in Zeeland tot een uitstroom van meer dan 50% van het aantal inwoners dat BW vanuit de Wmo genoot. Daarmee veranderde op slag het gehele speelveld. Ultimo 2021 restten er in BW nog circa 335 cliënten, waar in 2020 nog een aantal van 750 werd genoteerd. Landelijk was het beroep op de Wlz aanmerkelijk groter dan verwacht, wat leidde tot grote achterstanden in de verwerking van aanvragen. Noodgedwongen werd vanwege de wachttijden bij de overgang gedurende een aantal maanden in 2021 nog BW vanuit de Wmo doorbetaald aan aanbieders. Dit bleek een complicerende factor in het uitvoering van de bekostiging.

Uiteindelijk heeft de centrumgemeente Vlissingen de bekostiging niet voor het einde van 2021 definitief kunnen vaststellen, evenmin als de verrekening van doorbetaalde voorschotten aan aanbieders met cliënten die wachtten op overgang naar de Wlz. Daardoor bevat de jaarrekening 2021 een aantal grote overloopposten. In de zomer van 2021 publiceerde het Rijk een nieuw verdeelmodel voor beschermd wonen vanaf 2023, waarbij de middelen in een tienjarig ingroeipad worden doorgedecentraliseerd naar de dertien Zeeuwse gemeenten. Uit het verdeelmodel bleek dat de Zeeuwse gemeenten over 10 jaar samen ca 31 miljoen euro zouden kunnen inzetten voor beschermd wonen en flankerend beleid. Daarmee kan de grote transformatie-opgave van hoofdzakelijk intramurale zorg naar zoveel mogelijk ambulante ondersteuning worden uitgevoerd en gefinancierd. Om dit beleid te kunnen uitvoeren werd in het najaar van 2021 de herzien Regiovisie alsmede een financieel partnerschap ter beoordeling voorgelegd aan de Zeeuwse gemeenteraden. In 2021 kon de aanbesteding van beschermd wonen voor de periode 2022-2024 niet tijdig worden afgerond. Om deze reden is gekozen voor uitstel tot 2023, waardoor overigens een betere aansluiting kon worden gemaakt met de start van de doordecentralisatie in 2023. Het bestaande contract met de aanbieders wordt in 2022 verlengd.

Ook zijn in 2021 de nodige voorbereidingen getroffen voor een decentralisatie van de toegang tot beschermd wonen per 2022. In de nieuwe situatie zal niet langer het CZW bureau (namens de centrumgemeente), maar de woongemeente van de cliënt de aanvraag behandelen en het besluit afgeven. Met ingang van 2022 betekent ook dit een grote verandering in de taken van het CZW bureau. Bureau De gewijzigde verhoudingen binnen Zeeland hebben impact gehad op de uitvoering van taken door het bureau. Daarbij past de opmerking dat voor wat betreft de uitvoering en organisatie van diverse onderdelen nog niet alle voorwaarden konden worden gerealiseerd. De complexiteit en technische onvolkomenheden van het berichten- en dataverkeer zijn in 2021 beter in beeld gebracht maar vragen nog steeds veel aandacht. In mei 2021 kon bij het bureau wel een ‘onafhankelijke deskundige’ in de toegang worden aangesteld (36 uur p/w) ter ondersteuning van het toegangsproces in de Zeeuwse gemeenten. Met betrekking tot contractbeheer is vanaf begin 2021 een externe functionaris ingeleend ter behartiging van het contractbeheer bij de aanbieders. Beide functionarissen vormen een belangrijke aanwinst voor het team en hun dienstverlenende functie, beschikbaar voor de hele provincie, leidt tot positieve en tastbare resultaten.

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

9

Financiën Ook in 2021 waren de implicaties van het artikel-12 toezicht bij de gemeente Vlissingen bepalend voor de dagelijkse gang van zaken rondom beleid en bekostiging van beschermd wonen. De noodzaak van overleg en afstemming bij de uitvoering en uitwerking van het beleid vergt veel tijd en blijft aanleiding geven tot vertragingen in de uitvoering. De extra middelen toegekend vanuit het landelijke Hoofdlijnenakkoord GGZ (HLA) werden in 2021 ingezet in het “Transformatiefonds” voor ambulantisering en extramuralisering. In 2021 werden door de hiervoor ingestelde adviescommissie 10 aanvragen behandeld, 8 hiervan werden gehonoreerd. Een deel van het budget wordt doorgeschoven naar 2022.

Overzicht lasten en baten

Lasten Programma 2 Beschermd Wonen Baten Programma 2 Beschermd Wonen Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves Gerealiseerde resultaat

10

Oorspronkelijke begroting 2021

Definitieve begroting 2021

Realisatie 2021

Realisatie 2020

20.692.122

23.105.217

21.576.234

43.960.953

20.692.122

23.105.217

21.576.234

43.960.953

0

0

0

0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

1.5 Vrouwen Opvang, Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Algemeen Het CZW Bureau is namens de centrumgemeente samen met alle 13 Zeeuwse gemeenten verantwoordelijk voor de gezamenlijke beleidsontwikkeling en –uitvoering waar het gaat om Vrouwenopvang en huiselijk geweld en kindermishandeling. Het programma Vrouwenopvang, huiselijk geweld en kindermishandeling heeft de volgende doelstellingen: 1. Voorwaarden scheppen om vrouwenopvang mogelijk te maken, risicogroepen te ondersteunen en professionele begeleiding mogelijk te maken; 2. Het voorbereiden en uitwerken van beleid voor het verminderen van geweld in de huiselijke kring, waaronder kindermishandeling. Daarbij het ondersteunen van de samenwerking binnen de keten; 3. Voorwaarden scheppen voor gemeenten en ketenpartners voor het uitvoeren van de Wet Tijdelijk Huisverbod. De werkzaamheden voor het programma vrouwenopvang richten zich op beleidsmatige, inhoudelijke en uitvoeringskeuzen met betrekking tot Vrouwenopvang en de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. In 2021 was voor de beleidsadvisering, -voorbereiding en uitvoering van dit programma een formatieomvang van 32 uur beschikbaar, deels aangevuld door een beleidsmedewerker die ook voor andere beleidsterreinen (Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang) werkzaam is.

Daarnaast is vanaf juni 2019 een (tijdelijke) projectleider aangesteld om in Zeeland invulling te geven aan de doelstellingen van het landelijke programma Geweld hoort nergens thuis en het realiseren van de doelstellingen van het uitvoeringsplan voor Zeeland. Vrouwenopvang Organisaties voor vrouwenopvang bieden overal in Nederland opvang en hulp aan vrouwen – en hun eventuele kinderen – die slachtoffer zijn van huiselijk geweld, eergerelateerd geweld, loverboys/jeugdprostitutie of mensenhandel. De vrouwenopvang biedt veiligheid, opvang en (ambulante) begeleiding aan gezinssystemen bij het voorkomen en/of stoppen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. De opvang richt zich primair op vrouwen en kinderen in situaties van geweld en van daaruit op het gehele systeem rondom deze vrouwen en kinderen. Vormen van opvang en (ambulante) begeleiding reiken van een 7x24 uur telefonische hulpdienst tot residentiële opvang op een veilig opvangadres. Vrouwenopvang is in de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo 2015) als wettelijke taak vastgelegd voor gemeenten. De vrouwenopvang in Zeeland is onderdeel van de Veilige Opvang van Emergis. In de opvang zijn ook kinderen die met hun moeder meekomen. De begeleiding en ondersteuning van kinderen in- en na de opvang wordt vanuit het budget Jeugdhulp gefinancierd.

Huiselijk Geweld en kindermishandeling In het kader van het uitvoeringsprogramma ‘Voor een toekomst zonder geweld’ 2019-2023 is gewerkt aan de drie actielijnen: o Eerder en beter in beeld (o.a.: communicatie, de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling verder implementeren en samenwerkingsafspraken Veilig Thuis-Lokale Teams) o Stoppen en duurzaam oplossen (implementatie werken volgens de visie gefaseerd samenwerken aan veiligheid; MDA++, versterken lokale teams op basis van het kwaliteitskader werken aan veiligheid, traumascreening en passende hulp bij trauma, opvang en ondersteuning verbeteren, pleger aanpak, sociale steun voor kinderen d.m.v. het concept Handle with Care. o Specifiek doelgroepen (o.a. ouderen en kwetsbare jongeren) De colleges B&W ontvangen in het eerste kwartaal van 2022 een voortgangsrapportage over de periode tot en met december 2021. Hieronder lichten we een aantal resultaten uit.

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

11

In 2021 zijn de volgende resultaten bereikt: • Communicatie: Huiselijk geweld en kindermishandeling bevinden zich nog te vaak in de taboesfeer. Zo blijft het geweld jarenlang in stand. Om deze problematiek eerder in beeld te krijgen, moet het voor betrokkenen, omstanders en professionals makkelijker worden om zorgen bespreekbaar te maken en om in actie te komen. Er is een communicatieplan in ontwikkeling met als doel dat inwoners en professionals de weg kennen en weten wat ze moeten doen bij vermoedens of signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Het makkelijker (durven) bespreken van signalen en vermoedens is hier onderdeel van. Door de werkgroep communicatie (projectleider GHNT, CZW Bureau en Veilig Thuis) wordt de communicatie in de praktijk al afgestemd en naar de juiste kanalen geleid. • Meldcode: Omdat niet alle lokale organisaties onder toezicht van een inspectie vallen, is er advies in voorbereiding over het toezicht dat gemeenten kunnen uitvoeren op gemeentelijke organisaties en hoe het toepassen van de meldcode door gemeenten bevorderd kan worden. Veilig Thuis Zeeland levert ook een bijdrage aan de implementatie van de meldcode door het organiseren van webinars en trainingen. • Samenwerkingsafspraken Veilig Thuis en Lokale Teams: De nieuwe en geactualiseerde samenwerkingsafspraken zijn opgesteld t.b.v. vaststelling door de dertien Zeeuwse gemeenten.

• Implementatie visie gefaseerd samenwerken aan veiligheid: gefaseerd samenwerken aan veiligheid staat centraal in de Zeeuwse regiovisie ‘Voor een toekomst zonder geweld’ 2019-2023. De ambitie is dat alle professionals werken volgens deze visie: Geweld wordt zo snel mogelijk gestopt doordat professionals eerst samenwerken voor veiligheid. Samenwerkende hulpverleners bieden vervolgens samenhangende hulp, gericht op duurzaam herstel van veiligheid. Zorg- en veiligheidspartners werken hierin samen. Veiligheid is een basisvoorwaarde om te kunnen werken aan stabiele veiligheid en herstel met als doel de cyclus van geweld duurzaam te doorbreken. Het project ‘Een gezamenlijke basis voor Veiligheid (BvV)’ zet hier op in. Er zijn inspiratiesessies georganiseerd voor management en professionals van gemeenten en ketenpartners. Professionals hebben de basismodule Top-3 gevolgd gericht op het gefaseerd samenwerken aan veiligheid, risico gestuurde zorg en herstel. In 2022 wordt hier vervolg aan gegeven en volgt een advies over de structurele borging van deze werkwijze. • Doorontwikkeling MDA++: de pilot voor een Zeeuwse multidisciplinaire aanpak op opgeschaald niveau (MDA++) is voortgezet.

Het betreft langdurige en complexe problematiek waarbij de inzet van reguliere hulp en andere interventies maximaal is beproefd en niet heeft geleid tot het duurzaam oplossen van deze structurele onveiligheid. De projectleiders hebben onder meer heldere werkafspraken uitgewerkt (criteria MDA++, procesplaat en handelingskader per fase) en een advies t.b.v. structurele borging opgeleverd. Op 5 oktober zijn de resultaten gedeeld in een online presentatie voor gemeenten en professionele organisaties voor een groot aantal belangstellenden (57 deelnemers). De doorontwikkeling is gefinancierd met subsidie vanuit het landelijke programma Geweld hoort nergens thuis. • MDA++-regie: In 2021 is MDA++-regie gevoerd door medewerkers van het GIA-team (ambulante team vanuit de Veilige Opvang) bij 11 casussen (waarvan 5 casussen nog doorliepen vanuit 2020). • Versterken lokale teams: In het uitvoeringsprogramma is opgenomen dat gemeenten meerjarige verbeterplannen opstellen om toe te werken naar de landelijke kwaliteitsstandaarden ‘Werken aan veiligheid voor lokale teams’. De projectleider GHNT en het CZW Bureau faciliteren dit desgewenst. Met de Zeeuws-Vlaamse gemeenten en gemeenten Oosterschelderegio zijn in dit kader sessies georganiseerd voor het invullen van de zelfscan en de inhoudelijke aandachtspunten voor de verbeterplannen.

• Traumascreening en behandeling: Zeeland neemt deel aan het expertiseplatform drakentemmers. Behandelaren kunnen hier informatie, onderzoeken en praktijkkennis vinden over traumabehandeling bij kinderen en volwassenen die te maken hebben (gehad) met structureel huiselijk geweld. Vijf in Zeeland werkzame behandelaren hebben gebruik gemaakt van het trainingsaanbod van dit platform. Instellingen maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en MDA++ kunnen via dit platform een gespecialiseerde traumabehandelaar vinden voor cliënten. • Opvang en ondersteuning verbeteren: Om het leven in alle aspecten na huiselijk geweld en na de vrouwenopvang goed op te pakken is mede met projectsubsidie van het programma GHNT door Emergis een app/online training lotgenotencontact slachtoffers geweld in afhankelijkheidsrelaties ontwikkeld. Ook andere (vrouwenopvang)instellingen kunnen hier gebruik van maken. Binnen de Oosterschelderegio is de doelgroep vrouwenopvang opgenomen in het convenant Weer Thuis gericht op herstel, participatie en zelfstandig wonen voor mensen die

12

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

• •

uitstromen uit een voorziening Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang of Vrouwenopvang. Ook is deelgenomen aan het onderzoek knelpunten in en na de vrouwenopvang van de VNG. Ouderenmishandeling: Er is een regionaal (Zeeuws) plan van aanpak ouderenmishandeling opgesteld. Dit dient als basis voor de uitwerking van handvatten voor een lokale aanpak in 2022. Kwetsbare jongeren: Dit wordt opgepakt in het kader van de aanpak mensenhandel. Op verzoek van de basisdriehoek Zeeuws-Vlaanderen is een advies in voorbereiding om de aanpak seksueel grensoverschrijdend gedrag onder jongeren te borgen in bestaande structuren (ook voor Walcheren). Daarnaast is een onderzoek gestart naar criminele uitbuiting van jongeren in Zeeland. De resultaten van het onderzoek zijn in januari 2022 gepresenteerd.

Veilig Thuis Zeeland (AMHK) Het Advies- en Meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (Veilig Thuis) wordt mede gefinancierd vanuit de decentralisatie uitkering Vrouwenopvang. Bij dit meldpunt kan iedereen terecht voor advies en ondersteuning bij signalen van alle vormen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Hieronder valt ook eergerelateerd geweld, ouderenmishandeling en seksuele mishandeling. Ook kan men een formele melding doen van (vermoedens van) huiselijk geweld of kindermishandeling. Veilig Thuis onderzoekt dan zo nodig of het vermoeden gegrond is en zorgt met ketenpartners dat het geweld stopt en de veiligheid hersteld wordt. De functies van Veilig Thuis staan in de wet omschreven. Het werkgeverschap van Veilig Thuis ligt bij de GR GGD Zeeland. Meldingen en adviesvragen huiselijk geweld en kindermishandeling Een melding bij Veilig Thuis kan gedaan worden door burgers, professionals uit de hulpverlening, politie, scholen en alle andere instanties die een vermoeden hebben van huiselijk geweld, kindermishandeling of ouderenmishandeling. In 2021 zijn 1.696 meldingen van huiselijk geweld en kindermishandeling binnengekomen bij Veilig Thuis Zeeland. Dit is een daling ten opzichte van 2020 (1.745 meldingen). Veilig Thuis heeft tijdens de coronamaatregelen meer en andersoortige adviesvragen ontvangen.

Hierin is een toename in adviesvragen vanuit de omgeving en vragen betreffende omgangsregelingen omtrent scheidingen waar te nemen. In 2021 betrof het 2.575 adviesvragen (in 2020 was dat 2.515 en in 2019 waren het er 2.456). Gemeenten ontvangen van Veilig Thuis Zeeland een uitgebreide rapportage over 2021. Centrum Seksueel Geweld In 2017 is het Centrum Seksueel Geweld (CSG) Zeeland van start gegaan en is één van de zestien CSG's in Nederland. Het CSG is een plek waar slachtoffers van aanranding of verkrachting hulp kunnen krijgen die ze nodig hebben: forensische, medische en psychische hulp. Het is een samenwerking van ziekenhuizen, politie, GGZ, forensisch artsen en andere hulpverlening. De Veilige Opvang van Emergis verzorgt het casemanagement voor slachtoffers. Het CSG is voor slachtoffers die acuut hulp nodig hebben en waarbij de verkrachting of aanranding zeven dagen of korter geleden heeft plaatsgevonden (acuut). Ook slachtoffers waarbij dit langer dan zeven dagen geleden is (niet-acuut), kunnen bij het CSG terecht. In 2021 hebben 57 slachtoffers zich gemeld bij CSG Zeeland voor hulp of consultatie. Dit is een daling ten opzichte van voorgaande jaren. In de eerste maanden van 2022 neemt het aantal hulp en consultatievragen weer beduidend toe.

2017** (vanaf 1 februari) 2018 2019 2020 2021

Acuut

Niet-acuut

Totaal

35 34 40 35 23

36 21 43 39 34

71 57 83 74 57

**In 2017 zijn 8 slachtoffers van Brabant West opgevangen door CSG Zeeland.

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

13

Wet Tijdelijk huisverbod Het tijdelijk huisverbod is een bestuursrechtelijke maatregel en biedt de mogelijkheid om in een noodsituatie te zorgen voor een afkoelingsperiode. Tijdens deze periode wordt de nodige hulpverlening op gang gebracht en escalatie voorkomen. Na het opleggen van een huisverbod wordt zo veel mogelijk gebruik gemaakt van de voorliggende hulpverleningsstructuur voor huiselijk geweld. Daarbij staat de samenwerking met diverse hulpverleningsinstanties, jeugdzorg, politie en gemeente centraal. De politie heeft een team hulpofficieren van justitie die de tijdelijk huisverboden als een specifieke taak hebben. Zij zijn gemandateerd om namens de burgemeesters een huisverbod op te leggen. Bij een huisverbod wordt een casemanager (van een van de vijf maatschappelijke werkorganisaties in Zeeland) aangesteld. De hulpofficier van justitie en de casemanager voeren gezamenlijk de risico-inventarisatie uit. De casemanager tijdelijk huisverbod is verantwoordelijk voor de hulpverlening in het gezin en de advisering aan de gemeente. De hulp krijgt vorm volgens de Signs of Safety benadering. Deze extra taak wordt op trajectbasis door het CZW Bureau aan de hulpverlenende instantie vergoed: de Maatschappelijk Werk Organisaties.

Het SMWO verzorgt het casemanagement sinds 1 januari 2020 ook bij tijdelijk huisverboden in de gemeente Tholen (voorheen werd dit uitgevoerd door Veilig Thuis West-Brabant). De overige hulpverlening in het gezin wordt betaald uit de reguliere middelen die onder andere gemeenten beschikbaar stellen voor huiselijk geweld. In 2021 heeft het CZW Bureau een nieuw stroomschema opgesteld met en voor alle betrokken professionals bij een THV. Hierin is meer aandacht voor het preventief inzetten van een huisverbod en is de monitoring beter geregeld met inzet van Veilig Thuis. Ook zijn er afspraken gemaakt t.b.v. meer betrokkenheid van gemeentelijke procescoördinatoren. De jaarlijkse Cross-training THV voor alle betrokken professionals bij een THV) vond in januari online plaats. In de training is specifiek aandacht besteed aan het nieuwe stroomschema, de rol van de Veilige Opvang en het GIA-team in de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties en traumasensitief werken met kinderen. In 2021 is 57 keer geïnventariseerd of het huisverbod ingezet moest worden. Het huisverbod is 43 keer daadwerkelijk opgelegd. Tabel 1 Aantal tijdelijke huisverboden Zeeland

gemeente

2017

2018

2019

2020

2021

Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal Schouwen-Duiveland Tholen Oosterschelderegio

2 4 1 0 1 4 3 15

0 2 0 0 2 4 4 12

2 6 1 1 2 3 1 16

2 4 0 1 5 1 4 17

2 7 2 0 2 2 0 15

Middelburg Veere Vlissingen Walcheren

3 1 12 16

5 1 8 14

4 0 5 9

4 1 6 11

4 0 9 13

Hulst Sluis Terneuzen Zeeuws-Vlaanderen

1 2 11 14

4 6 7 17

8 6 10 24

6 1 8 15

3 3 9 15

Totaal

45

43

49

43

43

(bron: overzichten Maatschappelijk Werk organisaties)

14

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

Intensief casemanagement hoog-risico en MDA++-regie Emergis voert het Intensief casemanagement hoog-risico en MDA++-regie uit. Trajecten intensief casemanagement wordt ingezet als er sprake is van acuut huiselijk geweld en/of structurele onveiligheid en de directe gevolgen daarvan. Er moet sprake zijn van meervoudige, complexe hulpvragen of continuïteitsproblematiek op het terrein van huiselijk geweld en of kindermishandeling. MDA++ regie wordt ingezet bij langdurige en complexe huiselijk geweld problematiek waarbij de inzet van reguliere hulp en andere interventies maximaal is beproefd en niet heeft geleid tot het duurzaam oplossen van structurele onveiligheid in het gezin of huishouden . Het GIA-team (medewerkers van de Veilige Opvang), is gespecialiseerd in de aanpak van ernstig en complex huiselijk geweld maar ook andere problematiek zoals verslaving, psychiatrische problematiek en eer-gerelateerd. In 2021 zijn 41 trajecten van het GIA-team ingezet t.b.v. 37 unieke cliëntsystemen (waarvan 8 MDA++-casussen). Per traject zet het GIA-team 37 uur in. De duur van een traject verschilt, soms is verlenging nodig. Preventie en deskundigheidsbevordering In 2021 is geïnvesteerd in de volgende activiteiten: • De Cross-training tijdelijk huisverbod. • Een training van de trainers van de online training lotgenotencontact slachtoffers geweld in afhankelijkheidsrelaties (Emergis).

• Methodische leerbijeenkomsten voor de casemanagers Tijdelijk huisverbod en hoog risico casuïstiek. Doel is om de deskundigheid van deze casemanagers steeds op peil te houden. • Deelname van Zeeland aan Drakentemmers, het landelijk Expertiseplatform trauma & gehechtheid na huiselijk geweld. Behandelaren kunnen hier informatie, onderzoeken en praktijkkennis vinden over traumabehandeling bij kinderen en volwassenen die te maken hebben (gehad) met structureel huiselijk geweld. Aanpak mensenhandel Slachtoffers van mensenhandel is een specifieke doelgroep in het landelijke programma ´Geweld hoort nergens thuis’. De regionaal projectleider draagt daarom bij aan onder andere de volgende activiteiten met betrekking tot de aanpak mensenhandel: - Uitvoeren en monitoren Zeeuws uitvoeringsplan (de gemeente Tholen sluit aan bij West-Brabant) - Organisatie van netwerkbijeenkomsten; - Organiseren van de Zeeuwse tafel voor de bestuurlijke aanpak. Marga Vermue, burgemeester van Sluis en André van der Reest, wethouder met de portefeuille zorg uit de gemeente Goes zijn de bestuurlijke trekkers van de aanpak mensenhandel. In 2021 zijn op hoofdlijnen de volgende resultaten bereikt: • Alle twaalf gemeenten hebben beleid op het gebied van mensenhandel en hebben een aandachtsfunctionaris mensenhandel.

• baliemedewerkers, RNI- medewerkers, bestuurlijke toezichthouders en inspectiemedewerkers zijn getraind. • De Zeeuwse tafel is twee keer georganiseerd. • Er zijn twee bijeenkomsten met sleutelfiguren georganiseerd. • De zorgcoördinator slachtoffers mensenhandel heeft 38 signalen behandeld. Daarnaast hebben er 36 consultatie- en adviesgesprekken plaatsgevonden met professionals van verschillende organisaties. • De ketensamenwerking met betrekking tot de zorg voor slachtoffers is verbeterd, o.a. door een stappenplan. • Avans heeft in opdracht van Taskforce Riec Zeeland- West- Brabant en de Zeeuwse gemeenten een onderzoek uitgevoerd naar criminele uitbuiting van jongeren tussen de 12 en 18 jaar in Zeeland. Hieruit volgen aanbevelingen voor 2022.

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

15

Overzicht lasten en baten Oorspronkelijke begroting 2021

Definitieve begroting 2021

Realisatie 2021

Realisatie 2020

2.984.250

4.016.777

3.905.139

3.057.191

2.984.250

4.016.777

3.905.139

3.057.191

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

Lasten Programma 3 Vrouwenopvang Baten Programma 3 Vrouwenopvang Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves Gerealiseerde resultaat

16

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

1.6 Anti Discriminatie Bureau Zeeland (ADB Zeeland) Algemeen ADB Zeeland voorkomt en bestrijdt discriminatie in Zeeland. In de Wet Gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen (WGA) is vastgelegd dat alle gemeenten in Nederland de verplichting hebben zorg te dragen voor een voorziening waar hun burgers terecht kunnen voor advies en ondersteuning bij discriminatieklachten. Het doel van de wet is dat burgers in iedere gemeente laagdrempelig, onafhankelijk en efficiënt advies en bijstand krijgen als zij zich gediscrimineerd voelen. In Zeeland hebben alle dertien gemeenten de uitvoering hiervan ondergebracht bij ADB Zeeland. ADB Zeeland voert de volgende taken uit: • Uitvoering van klachtbehandeling en meldpuntfunctie; • Registratie van klachten/meldingen en rapportage van deze klachten via de Regionale rapportage naar het ministerie van BZK. Daarnaast worden de gemeenten ook direct geïnformeerd; • Samenwerking met diverse organisaties op het gebied van preventie en voorlichting over discriminatie; • Zorgen voor beleidsadvisering aan gemeenten en organisaties; • Het volgen van ontwikkelingen in brede zin (op maatschappelijk, juridisch en politiek gebied) en deze vertalen naar de Zeeuwse situatie; • Uitvoering van de Aanwijzing discriminatie door deelname aan het Regionaal Discriminatie Overleg (RDO) met politie, gemeenten en justitie.

Meldpunt en klachtbehandeling ADB Zeeland neemt klachten en meldingen in behandeling. Niet alle bij het bureau ingediende klachten verwijzen naar daadwerkelijke juridische discriminatiezaken. Alleen na nader onderzoek door een bevoegde instelling (zoals de rechtbank of het College voor de Rechten van de Mens), is vast te stellen of er sprake is van juridische discriminatie. In de hierna genoemde cijfers is niet opgenomen of de klachten/meldingen wel of niet juridisch gegrond zijn. Uitgangspunt bij de registratie van de klachten is de door de melder ervaren discriminatie. Uitspraken Oordelen College voor de Rechten van de Mens ADB Zeeland heeft in 2021 twee oordelen aangevraagd. Eén procedure hiervoor loopt nog. In de andere procedure heeft het college geoordeeld dat er sprake was van verboden onderscheid op grond van iemands geslacht. Het College voor de Rechten van de Mens heeft op dit moment een behandeltermijn van 9 maanden. Dit komt met name door de achterstanden die zijn ontstaan door een veelvoud aan klachten over bijvoorbeeld corona-gerelateerde zaken. Politieklachten ADB Zeeland heeft in 2021 geen politieklacht behandeld. Cijfers 2021 In 2021 heeft ADB Zeeland 140 meldingen geregistreerd. Wanneer we kijken naar de netto meldingen komen we uit op 151.

Het aantal meldingen dat ADB Zeeland in 2021 ontving is iets gedaald ten opzichte van het aantal meldingen in 2020 (bruto 180), maar is nog altijd hoger dan het aantal meldingen in 2019 (bruto 113). Bij 55 meldingen uit 2021 is geconstateerd dat de coronapandemie direct of indirect een rol heeft gespeeld. Denk bijvoorbeeld aan meldingen over een bepaald vaccin dat alleen werd gegeven aan mensen van een bepaalde leeftijd, of aan iemand de toegang geweigerd is vanwege het niet (kunnen) dragen van een mondkapje. Er is in 2021 een relatief groot aantal meldingen binnengekomen zonder juridische discriminatiegrond (‘niet-wettelijke gronden’). Dit is te verklaren door een groot aantal mensen dat zich ongelijk behandeld voelde doordat zij geen vaccinatie tegen het coronavirus wilden krijgen, waardoor zij geen coronatoegangsbewijs hadden en dus niet meer naar binnen konden op bepaalde plaatsen, zoals horecagelegenheden. De afgelopen jaren is een kentering te zien als het gaat om de vraag waar discriminatie het meeste voorkomt. Jarenlang gingen de meeste discriminatiemeldingen over de arbeidsmarkt. In 2020 en 2021 bleek echter dat collectieve voorzieningen het terrein was met de meeste meldingen. Er worden bijvoorbeeld meer meldingen gedaan over gemeenten en gemeentelijke instellingen. In 2021 was het grote

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

17

aantal meldingen over collectieve voorzieningen ook toe te wijzen aan de maatregelen rondom het coronavirus. De door de Rijksoverheid ingevoerde QR-code (waarmee burgers konden laten zien dat zij waren gevaccineerd tegen het coronavirus) werd door veel melders als discriminerend ervaren. Zonder QR-code werd namelijk de toegang geweigerd tot bepaalde diensten en voorzieningen, zoals horecagelegenheden. Sommige melders die niet gevaccineerd waren (en dus geen QR code hadden) voelden zich hierdoor ongelijk behandeld ten opzichte van mensen die wel gevaccineerd waren. In 2021 zien we in vergelijking met 2020 veel minder klachten die te maken hebben met ras/afkomst (een afname van 50%). Deze afname is deels te verklaren door het grote aantal meldingen over het Coronalied van Radio 10 in 2020. Dit lied werd door veel mensen als discriminerend ervaren tegenover mensen van Aziatische afkomst. In 2021 was het aantal meldingen over ras/afkomst hetzelfde als in 2019. In 2021 gingen de meeste meldingen niet over ras/afkomst, maar over ‘niet-wettelijke gronden’. Ook dit is te verklaren door het grote aantal meldingen over vaccinaties rond het coronavirus. ‘wel of niet gevaccineerd zijn’ is namelijk geen grond die beschermd is onder de gelijkebehandelingswetgeving. Ras/afkomst bleef wel de op één na meest gemelde discriminatiegrond.

Daarnaast zijn er talloze discriminatiezaken (gemeld bij Politie Zeeland-West-Brabant, regio Zeeland) besproken in het Regionaal Discriminatie Overleg. In dit overleg participeren Politie Zeeland–West-Brabant, ADB Zeeland en het Openbaar Ministerie. In mei 2022 zal de Regionale rapportage 2021 uitgebracht worden. Dit rapport (Monitor Discriminatie 2021) bevat onder andere gegevens van ADB Zeeland, RADAR (antidiscriminatievoorziening voor de regio’s Midden-West-Brabant en Brabant-Noord, Zuid-Holland-Zuid en Rotterdam Rijnmond), Politie Zeeland-West-Brabant en het College voor de Rechten van de Mens. Het rapport wordt geschreven op basis van de politie-eenheid Zeeland-West-Brabant. Hieronder een overzichtelijke weergave van de discriminatiecijfers over de afgelopen zes jaar, uitgesplitst op grond en op terrein.1 Tabel 2 Meldingen en klachten per discriminatiegrond in Zeeland

Discriminatiegrond

2016

Leeftijd 15 Ras/afkomst a 41 Antisemitisme Handicap/chronische ziekte e 11 Seksuele gerichtheid 2 Niet wettelijke gronden1 17 Godsdienst b 4 Levensovertuiging 0 8 Geslacht c Nationaliteit 8 Burgerlijke staat 0 Politieke overtuiging 1 Arbeidscontract vast/tijdelijk 0 Arbeidsduur parttime/fulltime 0 Onbekend f 0 110 Totaal

2017

2018

2019

2020

2021

5 42 0 12 6 19 5 0 9 2 0 0 0 0 0 100

21 38 0 14 4 10 7 2 8 7 2 1 1 0 2 117

7 40 1 19 11 d 10 6 0 10 2 0 0 0 1 1 108

15 81 0 38 8 18 4 0 11 5 3 0 0 0 5 188

13 40 0 24 5 46 5 0 15 3 1 0 0 0 2 154

a Meldingen over coronalied Radio 10 (2020) 23 b Meldingen over de Islam (2019) 2, (2020) 4, (2021) 1 c Meldingen van/over transpersoon (2019) 2, (2020) 1, (2021) 2 d Meldingen over de Nashvilleverklaring (2019) 5 e Meldingen over de mondkapjesplicht (2020) 8, (2021) 11 f Meldingen over het vaccinatiebewijs (2021) 34

18

1

Het totaal aantal meldingen wijkt af van het totaalaantal in tabel 1. Een discriminatieklacht kan namelijk over meerdere gronden gaan.

2

In de categorie ‘niet wettelijke gronden’ zijn ook klachten over discriminatie op grond van uiterlijk meegenomen.

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

Tabel 3 Terrein van de discriminatieklachten

Terrein

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Arbeidsmarkt Buurt /wijk Collectieve voorziening Commerciële dienstverlening Onderwijs Privésfeer Horeca Openbare ruimte Huisvesting Media /reclame a Sport en recreatie Politie/OM Publieke en politieke opinie Overig Onbekend Totaal

21 7 27 9 5 3 3 5 2 4 2 8 7 3 0 106

24 10 25 9 2 1 3 4 2 5 5 3 2 1 0 96

37 12 15 10 4 1 4 0 11 4 2 5 5 0 0 110

24 8 24 6 6 1 2 4 7 7 3 1 9 2 0 104

33 12 39 27 3 0 4 11 6 32 2 2 3 3 3 180

26 7 63 8 5 0 2 7 10 9 4 6 0 0 1 148

a Meldingen daarvan die corona-gerelateerd zijn (2020) 24

LHBTI en projecten LHBTI ADB Zeeland neemt met de Regenbooggemeente Goes deel aan een project van het ministerie van OCW om samen met Nederlandse gemeenten de veiligheid, weerbaarheid en sociale acceptatie van LHBTI (lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgenders en intersekse personen) inwoners te bevorderen. De derde projectperiode is in 2019 gestart en loopt door tot en met 2022. Resultaat 2021 Een samenvatting van de belangrijkste resultaten: - De aanpak en inzet op het Voortgezet Onderwijs, Voortgezet Speciaal Onderwijs en het Primair Onderwijs zijn geëvalueerd en afgerond. Door de subsidieregeling en ontwikkelingen rondom de Gezonde School aanpak, en daarbij het thema Relaties en seksualiteit, is er structureel (extra) aandacht voor seksuele diversiteit en zijn onze activiteiten van de afgelopen jaren geborgd. - Rondom de Internationale dag tegen LHBTI+ fobie op 17 mei 2021 hebben meer dan 30 Zeeuwse kerken een regenboogkaars in de kerk gebrand. Op deze manier lieten zij zien open te staan voor LHBTI+ personen. Vanuit het LHBTI project zijn er gratis kaarsen en begeleidende teksten beschikbaar gesteld aan de deelnemende kerken. - GGD Zeeland, Laat ze niet (ver)zuipen! en 1NUL1 hebben een online talkshow ‘Help, mijn kind is een puber!’ georganiseerd met vier afleveringen waarvan seksualiteit en relaties én seksuele diversiteit ook een onderdeel was.

Deze is vanuit het LHBTI project ook gepromoot. - Op 11 oktober 2021 is in samenwerking met LHBT Netwerk Zeeland een middag- en avondprogramma georganiseerd rondom Coming Out dag. Onderdelen van de dag waren: een lezing van Ellie Lust, optredens en vraag-en-antwoord sessies met dragqueens, een optreden van de Jeugd Theaterschool Zeeland, de voorstelling Boys won’t be Boys en de uitreiking van de Zeeuwse Parel. - Waar mogelijk is verder gegaan met de reizende tentoonstelling Queer. Deze tentoonstelling heeft op verschillende plaatsen door heel Zeeland gestaan, waaronder gemeentehuizen en voortgezet onderwijs scholen. Vanuit het LHBTI project is hieraan aandacht besteed. Ook is aanvullende informatie verstrekt over LHBTI en suïcidepreventie.

Jaarverslag en jaarrekening 2021 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 augustus 2022

19

- Er is een enquête opgesteld over diversiteit en sport onder Zeeuwse sportverenigingen. Uit de 40 reacties zal begin 2022 worden geïnventariseerd of en waar de behoeften van Zeeuwse sportverenigingen liggen op het gebied van diversiteit in het algemeen en LHBTI in het bijzonder. - ADB Zeeland is vanuit het LHBTI project aangesloten bij de Commissie Roze Zaterdag. Deze commissie houdt zich bezig bij het organiseren van Roze Zaterdag in Goes, 2023. De bedoeling is dat het een echt Roze Jaar wordt, met activiteiten door heel Zeeland. Vanuit het LHBTI project wordt vooral gekeken naar de ‘cultuurkant’ van Roze Zaterdag. De samenwerking wordt gezocht met musea, bioscopen en andere culturele organisaties om te kijken wat de mogelijkheden zijn in 2023. - Onder andere naar aanleiding van gesprekken met de Alliantie Verandering van Binnenuit hebben wij onderzocht op welke manier wij (meer) contact konden leggen met mensen met een migratieachtergrond om het onderwerp LHBTI bespreekbaarder te maken. Wij hadden nog te weinig contacten en zagen dus nog geen mogelijkheid om actief aan de slag te gaan met de Alliantie. Vanuit ADB Zeeland is mede om deze reden een ‘proeftuin meldingsbereidheid moslimdiscriminatie’ opgezet. Wij hebben hierbij contact gezocht met verschillende mensen die betrokken zijn bij Zeeuwse moslimgemeenschappen.