Raad - Rekenkamer Vlissingen - Definitief rapport WIZ voor raad 10 okt 2024

41 4e Voortgangsrapportage 2 juni 2022. pagina 24

Wind in de Zeilen

51 van 80

Prognoses over onttrekkingen uit de bestemmingsreserve worden niet gegeven. Door toevoegingen van de ZEH-dividenden loopt het saldo de komende jaren aanzienlijk op, zonder dat er zicht is op een bestemming. Bevinding 9: In 2023 en 2024 worden voorgestelde onttrekkingen en toevoegingen aan de bestemmingsreserve niet transparant in de begrotingsstukken weergegeven . In 2023 is de onttrekking niet conform goedkeuring van de raad. In de begroting 2023-202642 wordt geen omschrijving gegeven van de toevoeging van € 244.000 en de onttrekking van € 50.000 in 2023. De raad heeft ingestemd met deze toevoeging en onttrekking zonder inzicht te hebben in de aard van de wijzigingen. De toevoeging en onttrekking is ook niet conform de Kadernota 2023 43 waarin voor begroting van onderdelen van het coalitieakkoord dekking deels vanuit de bestemmingsreserve WIZ en deels vanuit het dividend Evides staat aangegeven. In werkelijkheid is het volledige dividend Evides toegevoegd aan de bestemmingsreserve WIZ en zijn alle onttrekkingen uit de bestemmingsreserve WIZ gedaan. In 2023 wordt in totaal € 974.000 onttrokken aan de bestemmingsreserve, terwijl een onttrekking van € 740.000 is goedgekeurd door de raad via de begroting 2023 (€ 50.000) en een begrotingswijziging (€ 690.000).

In 2024 wordt de onttrekking van € 1.033.333 voor het kunstgrasveld complex Irislaan niet transparant gerapporteerd in de 1 e Bestuursrapportage 2024 44. We constateren dat in het overzicht de onttrekking al in mindering is gebracht op de toevoeging. Hierdoor is niet inzichtelijk welke onttrekkingen hebben plaatsgevonden. Bevinding 10: Effectindicatoren en streefwaarden zoals beschreven in de begroting 2024-2027 zijn niet SMART (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden) geformuleerd. In de begroting 2024-2027 worden voor de geselecteerde fiches effectindicatoren en streefwaarden benoemd. De genoemde effectindicatoren en streefwaarden in de begroting 2024-2027 zijn echter niet SMART (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden) geformuleerd. Hiermee kan niet goed inzichtelijk worden gemaakt wat precies wordt nagestreefd en kan ook geen goede monitoring en evaluatie plaatsvinden om vast te stellen of de gewenste effecten zijn gerealiseerd. Het is dan onduidelijk wanneer er sprake is van succes. Zo wordt voor de Kenniswerf als effectindicatoren onder andere genoemd; aantal nieuw te vestigen bedrijven, aantal arbeidsplaatsen, aantal studenten.

42 Begroting 2023-2026, pagina 141 43 Kadernota 2023, pagina 15 44 1e Bestuursrapportage 2024, pagina 59 en 63

Wind in de Zeilen

52 van 80

En voor fiche F2 Stationsomgeving wordt als effectindicator genoemd: (Gefaseerde) oplevering Masterplan stationsgebied en herinrichting stationsgebied. Met als Streefwaarde: Herinrichting openbare ruimte Stationsgebied. Bevinding 11: Er is nog geen plan voor het monitoren van effecten opgesteld. De rekenkamer constateert dat over de wijze van monitoring van effecten (resultaatmonitoring) nog wordt nagedacht en nog niet is opgestart. In de laatste voortgangsrapportage van juni 2024 wordt aangegeven dat er wordt gewerkt aan het inrichten van een monitor om de voortgang te kunnen volgen. Het tijdig opstellen van een monitoringsplan is echter wel belangrijk, omdat e en voldoende brede monitoring essentieel is voor het goed evalueren van het resultaat van het compensatiepakket Wind in de Zeilen. Voor het evalueren van het effect van het gehele compensatiepakket, namelijk duurzame sociaal-economische effecten voor Vlissingen en Zeeland, zal een optelsom van effecten in de verschillende fiches gemaakt moeten worden. Dit betekent dat monitoring en evaluatie moet plaatsvinden voor alle specifieke fiches die bijdragen aan het compensatiepakket WIZ. Tevens zal bepaald moeten worden of het effecten zijn van het compensatiepakket WIZ of effecten door veranderingen in nationaal beleid en/of andere sociaal-economische ontwikkelingen.

4.3.3 Normenkader In de onderstaande tabel is het normenkader voor deelvraag 3 opgenomen. Hierin wordt de relatie gelegd tussen de normen en de beoordeling. Norm

Beoordeling

3a

De te behalen resultaten zijn helder geformuleerd, inclusief een tijdsplanning.

De te behalen resultaten zijn onvoldoende concreet geformuleerd. De tijdsplanning is meerdere keren verschoven. De haalbaarheid volgens de tijdsplanning, is te ambitieus en niet realistisch.

3b

De wijze van monitoring en evaluatie is vastgelegd.

De wijze van monitoring en evaluatie is nog niet vastgelegd.

3c

De resultaten zijn in lijn met gemaakte afspraken en plannen en zijn te herleiden uit een bijgewerkte gemeentelijke administratie die voldoende inzichtelijk is.

De uitwerking van plannen voor de geselecteerde Vlissingse fiches verloopt stroef. De uitvoering in de geselecteerde fiches komt op gang, maar zicht op resultaten is nog beperkt. Onttrekkingen en toevoegingen aan de bestemmingsreserve WIZ worden niet transparant verwerkt in de gemeentelijke administratie.

Wind in de Zeilen

53 van 80

4.4

Informatie aan raad (deelvraag 4) In deze paragraaf beantwoorden we onderzoeksvraag 4: Wordt de raad juist en volledig geïnformeerd, zodat zij haar kaderstellende en controlerende rol kan uitvoeren?

4.4.1 Bevindingen in het kort 12. Door de raad geen kennis te laten nemen van de plannen van aanpak m.b.t. de fiches waar de gemeente Vlissingen actiehouder voor is, kan met name de controlerende taak onvoldoende worden uitgevoerd. 13. De raad heeft beperkt inzicht in de stand van zaken omdat planning en uitwerking op verschillende manieren wordt gerapporteerd en er geen directe relatie wordt gelegd met de verrichte prestaties/activiteiten. 14. De raad heeft onvoldoende inzicht in de kosten en de inzet van (extra) capaciteit voor de uitwerking en uitvoering van de WIZ-plannen in relatie met de verrichte prestaties/activiteiten.

4.4.2 Toelichting op bevindingen Bevinding 12: Door de raad geen kennis te laten nemen van de plannen van aanpak m.b.t. de fiches waar de gemeente Vlissingen actiehouder voor is , kan met name de controlerende taak onvoldoende worden uitgevoerd. De plannen van aanpak voor de fiches waar de gemeente Vlissingen actiehouder is, zijn door het college niet met de raad gedeeld. Als reden hiervoor is aangegeven dat plannen van aanpak uitvoeringsdocumenten zijn. In de Plannen van aanpak staat o.a. toelichting en doelstelling van het fiche, te behalen resultaten, potentiële risico’s en de planning en verantwoording. Een raad wil sturen op inhoud in plaats van op het proces. Het vaststellen van te bereiken doelen per onderwerp vormt het belangrijkste instrument voor de raad hierbij. Hoe die doelen vervolgens bereikt worden is een afgeleide hiervan en is primair een opgave voor het college. Het college dient hierbij de resultaten terug te koppelen naar de raad en ook de raad in te schakelen als het gaat om het inhoudelijk actueel houden van de te bereiken doelen. Door dit onderscheid te maken, wordt zowel de rol van de raad als die van het college helder afgebakend. Zo kan de bestuurlijke inzet zo efficiënt mogelijk worden gebruikt en wordt ook duidelijker waarom er wordt samen gewerkt. De rekenkamer is van mening dat de plannen van aanpak dan ook met de raad dienen te worden gedeeld.

Normaliter wordt op voorhand bepaald of dit ter kennisname is of ter instemming. Bevinding 13: De raad heeft beperkt inzicht in de stand van zaken omdat planning en uitwerking op verschillende manieren wordt gerapporteerd en er geen directe relatie wordt gelegd met de verrichte prestaties/activiteiten. De voortgangsrapportages van de uitvoeringsregisseur (inclusief de begeleidende RIB) maken een belangrijk deel uit van de rapportages aan de raad.

Wind in de Zeilen

54 van 80

In de voortgangsrapportages wordt op hoofdlijnen gerapporteerd over de uitwerking en uitvoering van de fiches uit het compensatiepakket. Informatie over de actuele stand van zaken is lastig te achterhalen, omdat initiële planningen ontbreken en niet consequent de verschillende mijlpalen (projectmatig) in het proces benoemd worden. We constateren dat in de 8 e voortgangsrapportage van juni 2024 voor een andere opzet is gekozen wat de leesbaarheid ten goede komt. Zo wordt de oorspronkelijke planning en realisatie in tabelvorm weergegeven. De projectmatige mijlpalen worden echter nog niet consequent benoemd. Zo wordt bijvoorbeeld de stand van zaken met betrekking tot het communicatie- en marketingplan voor fiche D Kenniswerf niet benoemd (wat in het plan van aanpak wel als een mijlpaal is aangegeven). Naast de voortgangsrapportages, raadsbrieven en andere informatiebronnen vindt rapportage over de Vlissingse fiches plaats via de P&C-cyclus. Uit de P&C-cyclus is de tijdlijn voor uitwerking en uitvoering moeilijk te volgen, ook omdat er meermaals verschuivingen hebben plaatsgevonden in de tijdlijn. Dit beeld komt ook naar voren uit de gesprekken die de rekenkamer met verschillende raadsfracties heeft gevoerd.

De raadsfracties geven aan dat er onvoldoende inzicht is in de stand van zaken voor wat betreft de tijdlijn, uitwerking en uitvoering van de Vlissingse fiches in relatie met de bestede middelen. Bevinding 14: De raad heeft onvoldoende inzicht in de kosten en de inzet van (extra) capaciteit voor de uitwerking en uitvoering van de WIZ-plannen in relatie met de verrichte prestaties/activiteiten. De Vlissingse fiches vallen onder de programma’s Aantrekkelijke Stad en Leefbaarheid. Uit de P&C-rapportages is niet af te leiden waaraan de ontvangen WIZmiddelen daadwerkelijk worden besteed en hoeveel middelen uit de reguliere (programma)begroting gebruikt zijn voor WIZ-fiches. In 2021 is volgens de nota Capaciteitsbudget 45 een raming van extra capaciteit gemaakt voor de periode 2021-2025. In de nota wordt aangegeven dat een periodieke actualisatie en monitoring van de gerealiseerde en nog te realiseren extra capaciteitsinzet zal worden uitgevoerd. In 2021 heeft een actualisatie van de raming plaatsgevonden, zoals gerapporteerd in de 1 e bestuursrapportage 2021 en in de Kadernota 2022. De rekenkamer heeft niet kunnen vaststellen dat na 2021 een actualisatie en monitoring van de capaciteitsinzet heeft plaatsgevonden. Ook is niet duidelijk geworden wat de omvang van het beschikbare capaciteitsbudget per fiche is waarover een projectleider kan beschikken.

De rekenkamer heeft niet vast kunnen stellen in hoeverre het extra capaciteitsbudget van 3,4 miljoen al is ingezet.

45 Nota Capaciteitsbudget en organisatie WIZ, juni 2021

Wind in de Zeilen

55 van 80

In de Managementletter 2023 van de externe accountant wordt aangegeven dat de extra gelden voor capaciteit op zijn, en daardoor dienen de werkzaamheden in de reguliere taken van de medewerkers te worden belegd. Wanneer deze bevinding van de externe accountant juist is, dan is het risico zeer reëel dat verdere vertraging binnen de fiches zal optreden. De financiële verantwoording in de SiSa-bijlage van de jaarstukken geeft geen volledig beeld van de gemaakte kosten binnen de fiches. Dat maakt dat, hoewel de raad wel informatie ontvangt via de reguliere P&C-cyclus, het niet goed inzichtelijk is wat nu precies de stand van zaken is voor wat betreft de uitwerking en uitvoering van de Vlissingse fiches in relatie met de bestede middelen. In het Adviesrapport van de heer Wientjes 46 wordt aangegeven dat het cruciaal is dat het geld uit deze extra financiële componenten niet wordt gebruikt in het lopende artikel 12-traject om de gemeente weer financieel gezond te maken. Inzichtelijkheid in de besteding van WIZ-gelden is dan ook zeer van belang. We lichten de bevinding hieronder verder toe voor de verschillende fiches: Fiche B1 Law Delta Alle plankosten worden doorbelast aan het Rijk. Facturering is tot op heden jaarlijks gedaan en niet aan het einde van een kwartaal conform de Anterieure- en Samenwerkingsovereenkomst JCV.

Er is een bedrag van € 2,4 miljoen ontvangen als Rijksbijdrage voor de ontwikkeling van het stadslandgoed. De rekenkamer heeft geen berekening of ander document aangetroffen dat de grondslag vormt voor het ontvangen bedrag. Fiche D Kenniswerf In de 2e Bestuursrapportage 2023 wordt gerapporteerd dat gedeeltelijk SPUK-geld wordt ingezet (€ 234.000) en gedeeltelijk risicoreservering (€ 200.000). Bij de vaststelling van de grondexploitatie in juni 2024 blijkt dat in werkelijkheid een deel van de kosten wordt gedekt uit het WIZ-budget (SPUK) en een ander deel wordt meegenomen in de grondexploitatie. De besteding van WIZ-gelden is verweven in het collegeproject en daarmee niet inzichtelijk. Fiche J Aardgasvrije wijk De rekenkamer constateert, in tegenstelling tot de conclusie van de accountant, een onjuistheid in de SiSa-bijlage bij de jaarstukken 2023. Het gerapporteerde cumulatieve bedrag van € 758.164 komt niet overeen met het jaarcijfer 2022 van € 461.079 plus het jaarcijfer 2023 van € 368.295 (is € 829.374).

46 Advies compensatiepakket Vlissingen en Zeeland, pagina 10

Wind in de Zeilen

56 van 80

4.4.3 Normenkader In de onderstaande tabel is het normenkader voor deelvraag 4 opgenomen. Hierin wordt de relatie gelegd tussen de normen en de beoordeling. Norm

Beoordeling De gemeenteraad ontvangt stukken waarin inzicht wordt gegeven over de uitwerking en uitvoering van de gemaakte afspraken en plannen uit het compensatiepakket en dit inzicht voldoet aan de informatiebehoefte van de gemeenteraad.

De raad heeft geen kennis kunnen nemen van de plannen van aanpak m.b.t. de fiches waar de gemeente Vlissingen actiehouder voor is.

4b

De raad heeft inzicht in de kosten voor uitwerking en uitvoering van de plannen uit het compensatiepakket en dit inzicht voldoet aan de informatiebehoefte van de gemeenteraad.

De financiële informatie is niet voldoende inzichtelijk. Uit de P&C-rapportages is niet af te leiden waaraan de ontvangen WIZ-middelen daadwerkelijk worden besteed en hoeveel middelen uit de reguliere (programma) begroting gebruikt zijn voor WIZ-fiches. Een duidelijke financiële planning met tussentijdse mijlpalen ontbreekt.

4c

De aan de raad gemelde informatie is te herleiden uit een bijgewerkte gemeentelijke administratie die voldoende inzichtelijk is.

De rekenkamer heeft aanvullende informatie opgevraagd met betrekking tot realisatie van ontvangen WIZ-middelen. Het aanleveren van deze informatie was voor de organisatie niet eenvoudig.

4a

De stand van zaken met betrekking tot uitwerking en uitvoering van de fiches komt aan de orde in voortgangsrapportages en in de P&C-cyclus. Hiermee wordt echter beperkt inzicht gegeven in de stand van zaken. Dit beeld komt ook naar voren uit gesprekken die de rekenkamer met verschillende raadsfracties heeft gevoerd.

Wind in de Zeilen

57 van 80

5

Conclusies en aanbevelingen In dit hoofdstuk besteden we aandacht aan de beantwoording van de vragen die we vooraf gesteld hebben en beantwoorden we de centrale onderzoeksvraag: Is de uitwerking en uitvoering van de gemaakte afspraken en plannen uit het compensatiepakket Wind in de Zeilen (WIZ) in de gemeente Vlissingen doelmatig en doeltreffend? Dat doen we door in paragraaf 5.1 de onderliggende deelvragen te beantwoorden en deelconclusies te trekken. Deze conclusies zijn voornamelijk gebaseerd op het onderzoek in de geselecteerde Vlissingse fiches. In paragraaf 5.2 beantwoorden we de centrale onderzoeksvraag. Tenslotte voorzien we in paragraaf 5.3 deze conclusies waar nodig van aanbevelingen.

5.1

Beantwoording van de onderzoeksvragen 1.

Is de governance bij de uitwerking en uitvoering van de gemaakte afspraken en plannen uit het compensatiepakket adequaat? De interbestuurlijke samenwerking met Rijk en regio is helder en werkt productief. Een tussentijdse evaluatie of uitwerking en uitvoering volgens het Bestuursakkoord wordt uitgevoerd is (nog) niet gemaakt. Met betrekking tot de governance voor de uitvoering van de Vlissingse fiches door het college concludeert de rekenkamer dat meer aandacht nodig is ten aanzien van met name het beheersen, toezicht houden en verantwoorden als onderdelen van goed bestuur (good governance).

2.

Zijn de risico’s ten aanzien van de uitvoering van het compensatiepakket voldoende inzichtelijk gemaakt en worden deze voldoende beheerst (zijn er voldoende waarborgen getroffen)? Potentiële risico’s bij de geselecteerde fiches zijn niet afdoende inzichtelijk gemaakt en op een gestructureerde wijze geïdentificeerd, gekwantificeerd, gewogen en vastgelegd. Tevens zijn er onvoldoende waarborgen getroffen om potentiële risico’s te beheersen.

3.

Welke resultaten zijn behaald sinds het vaststellen van het compensatiepakket en is dit in lijn met de gemaakte afspraken en plannen? De uitwerking van plannen voor de geselecteerde Vlissingse fiches verloopt stroef en tijdlijnen zijn meermaals aangepast. De tijdsplanning en de inzet van (ambtelijke) capaciteit voor uitwerking en uitvoering is te ambitieus opgezet, waardoor de haalbaarheid niet realistisch is. De uitvoering in de geselecteerde fiches komt 4 jaar na de start van het compensatiepakket op gang, maar zicht op resultaten is nog beperkt. Effectindicatoren zijn onvoldoende concreet beschreven, waardoor het niet duidelijk is wanneer er sprake is van succes. Wind in de Zeilen

58 van 80

Voor de geselecteerde fiches is geen duidelijke financiële planning aanwezig met tussentijdse mijlpalen. Het is hierdoor moeilijk te bepalen of tussentijdse sturing nodig is. 4.

Wordt de raad juist en volledig geïnformeerd, zodat zij haar kaderstellende en controlerende rol kan uitvoeren? De raad kan haar kaderstellende en controlerende taak niet naar behoren uitoefenen, doordat op basis van de beschikbare informatie er niet voldoende inzicht is in de doelstelling, te behalen resultaten, potentiële risico’s van de geselecteerde Vlissingse fiches in relatie met de bestede middelen.

5.2

Beantwoording van de centrale onderzoeksvraag De centrale onderzoeksvraag luidde: Is de uitwerking en uitvoering van de gemaakte afspraken en plannen uit het compensatiepakket Wind in de Zeilen (WIZ) doelmatig en doeltreffend? Op dit moment is de doelmatigheid en doeltreffendheid nog niet vast te stellen. De uitwerking van plannen in de geselecteerde Vlissingse fiches verloopt stroef. De uitvoering komt op gang, maar zicht op resultaten is nog beperkt. De rapportage over de voortgang en de besteding van middelen is niet inzichtelijk, waardoor de raad haar kaderstellende en controlerende taak niet naar behoren kan uitoefenen.

5.3

Aanbevelingen De geconstateerde bevindingen zoals in hoofdstuk 4 zijn opgenomen leiden tot de volgende aanbevelingen: Bevindingen

1.

2.

3.

Aanbevelingen

De stuurgroep heeft op 3 juli 2024 besloten om het contract van de uitvoeringsregisseur te verlengen tot 1 juni 2025 met de intentie om deze daarna met nog een jaar te verlengen. De governance-structuur met een stuurgroep, uitvoeringsregisseur en ondersteuningsteam is tot en met 2025 ingesteld. In het Bestuursakkoord zijn afspraken gemaakt over verbintenisscheppende termijnen met betrekking tot termijnen van uitvoering. Een tussentijdse evaluatie, of aan de afgesproken termijnen wordt voldaan, ontbreekt. De governance voor de uitvoering van de Vlissingse fiches moet worden

a. Verzoek de stuurgroep de (Vlissingse) acties in kaart te brengen, die na 2025 afgerond moeten worden en evalueer of verlenging van de governancestructuur noodzakelijk is.

b. Verzoek de stuurgroep om te evalueren of de uitwerking en uitvoering nog conform het Bestuursakkoord wordt uitgevoerd. Maak indien nodig nieuwe afspraken over termijnen om hiermee mogelijke in gebreke stelling te voorkomen. c. Breng de governance en beheersing van het project op orde. Stem de plannen en tijdlijnen voor uitwerking

Wind in de Zeilen

59 van 80

Bevindingen

Aanbevelingen

verbeterd om verdere vertraging te voorkomen.

4.

Potentiële risico’s bij de geselecteerde fiches zijn niet afdoende getoetst. Een systematische beoordeling van vastgestelde risico’s en getroffen beheersmaatregelen heeft de rekenkamer niet aangetroffen. Met name de financiële ontwikkelingen bij de Kenniswerf zijn zeer risicovol en worden onvoldoende beheerst.

5.

De uitwerking van plannen voor de geselecteerde Vlissingse fiches laat aanzienlijke vertragingen zien ten opzichte van termijnen zoals vastgesteld in bijlage 1 van het Advies of in de plannen van aanpak. De uitwerking van plannen voor de geselecteerde Vlissingse fiches verloopt daarmee stroef. De tijdplanning met betrekking tot de realisatie wordt meermaals aangepast.

en uitvoering van het compensatiepakket beter af op de beschikbare ambtelijke capaciteit. Stel ambities bij indien ambtelijke capaciteit onvoldoende is. d. Leg de (maandelijks) gemaakte afspraken tussen het contact Financiën en de projectleiders van de fiches vast, mede gelet op de tijdsduur en wisseling van medewerkers. e. Fiche D Kenniswerf: Richt de governancestructuur in op basis van de vastgestelde ontwikkelvisie. f. Richt per fiche een (standaard) projectadministratie in. Hiervoor zijn in de markt meerdere goed bruikbare standaards voorhanden, ook voor kleinere organisaties. Hierdoor kan per fiche een duidelijk beeld ontstaan waar welke fiches elkaar raken en beïnvloeden. Leg ook duidelijk vast welke risico’s er zijn en welke beheersmaatregelen/acties er worden getroffen, wie daar verantwoordelijk voor is, alsmede de consequenties in geld en in het tijdpad. Geef hierbij prioriteit aan Fiche D Kenniswerf. g. Actualiseer de planning en formuleer duidelijke en realistische tussendoelen voor tijdige bijsturing op weg naar einddoel. h. Fiche B1 JCV: Breng pro-actief de kansen/mogelijkheden voor (lokale) ondernemers onder de aandacht. Bijvoorbeeld het betrekken van lokale ondernemers bij de aanleg van wegen en voor het onderhoud en de exploitatie van het JCV. i. Fiche D Kenniswerf: Stel het communicatie- en marketingplan zo spoedig mogelijk op.

Neem hierin ook op de wijze waarop je als gemeente wil bevorderen en stimuleren dat (innovatieve) bedrijven geïnteresseerd raken om zich te vestigen op de Kenniswerf. Het is van essentieel belang voor het slagen van het project dat er (meer dan) voldoende interesse

Wind in de Zeilen

60 van 80

Bevindingen

6. 7.

Aanbevelingen

Voor de geselecteerde fiches ontbreekt een duidelijke financiële planning met tussentijdse mijlpalen. In de geselecteerde fiches worden gelden uit de reguliere (programma) begroting gebruikt voor plankosten, terwijl het budget voor planvorming vanuit het WIZ-budget nog niet is gebruikt.

8.

Kaders voor toevoeging en met name voor de onttrekking aan de bestemmingsreserve WIZ ontbreken.

9.

In 2023 en 2024 worden voorgestelde onttrekkingen en toevoegingen aan de bestemmingsreserve niet transparant in de begrotingsstukken weergegeven. In 2023 is de onttrekking niet conform de goedkeuring van de raad.

10. Effectindicatoren en streefwaarden zoals beschreven in de begroting 20242027 zijn niet SMART (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden) geformuleerd. 11. Er is nog geen plan voor het monitoren van effecten opgesteld.

van bedrijven is voor vestiging op de Kenniswerf. j. Fiche D Kenniswerf: Stel een plan voor grondverwerving op inclusief tijdlijn en een begroting. k. Formuleer duidelijke financiële tussendoelen zodat tijdige bijsturing kan plaatsvinden op weg naar einddoel. Neem tevens de tijdlijn op, zodat de voortgang bewaakt kan worden ook in relatie met de gealloceerde middelen per activiteit. l. Voer tussentijds evaluaties uit met aandacht voor doelbereik, doeltreffendheid en kosteneffectiviteit en betrek hierbij ook de invloed van externe factoren. m. Bepaal concrete kaders voor onttrekkingen èn toevoegingen en leg deze ter besluitvorming voor aan de raad. Stel een prognose op welke gelden uit de bestemmingsreserve de komende jaren nodig zijn voor de uitvoering van welke activiteiten van het compensatiepakket WIZ. n. Wees transparant in begrotingsstukken over voorgestelde onttrekkingen en toevoegingen zodat de raad voldoende geïnformeerd de besluiten kan nemen en gebruik de bestemmingsreserve vervolgens conform de goedgekeurde begroting en/of begrotingswijziging. o. Vervaardig, mede voor de raad, jaarlijks een overzicht met alle toevoegingen aan en onttrekkingen uit de bestemmingsreserve p. Formuleer per fiche de doelstellingen specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden (SMART). q.

Stel zo spoedig mogelijk een monitoringsplan op, met daarin welke zaken geregistreerd of gemeten moeten worden, welke bronnen gebruikt kunnen worden en welke

Wind in de Zeilen

61 van 80

Bevindingen

Aanbevelingen

12. Door de raad geen kennis te laten nemen van de plannen van aanpak m.b.t. de fiches waar de gemeente Vlissingen actiehouder voor is, kan met name de controlerende taak door de raad onvoldoende worden uitgevoerd. 13. De raad heeft beperkt inzicht in de stand van zaken omdat de planning en de uitwerking op verschillende manieren wordt gerapporteerd en er geen directe relatie wordt gelegd met de verrichte prestaties/activiteiten. 14. De raad heeft onvoldoende inzicht in de kosten en de inzet van (extra) capaciteit voor de uitwerking en uitvoering van de WIZ plannen in relatie met de verrichte prestaties/activiteiten.

correctiefactoren mogelijk toegepast moeten worden. r. Deel de initiële plannen van aanpak en de wijzigingen hierop met de raad.

s. Rapporteer zowel planning als bijbehorende realisatie in voortgangsrapportages, zodat inzicht ontstaat in de actuele stand van zaken ten opzichte van de initiële planning. t. Richt de WIZ-rapportage in de P&C cyclus op een andere manier in, zodat de raad op inzichtelijke wijze over de voortgang en de realisatie van de Vlissingse fiches geïnformeerd wordt. Ook in relatie tot de planning.

Wind in de Zeilen

62 van 80

6

WEDERHOOR COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS

Wind in de Zeilen

63 van 80

Wind in de Zeilen

64 van 80

Wind in de Zeilen

65 van 80

Wind in de Zeilen

66 van 80

Wind in de Zeilen

67 van 80

Wind in de Zeilen

68 van 80

7

Reactie Rekenkamer Vlissingen (nawoord) De rekenkamer heeft met belangstelling kennisgenomen van de reactie van het college en is verheugd met de waardering voor de grondigheid waarmee het onderzoek is uitgevoerd. Wij waarderen dat het college een groot deel van onze aanbevelingen overneemt. De raad zal zich uiteindelijk moeten uitspreken welke aanbevelingen daadwerkelijk overgenomen dienen te worden. Wij zijn van mening dat de rekenkamer juist niet de focus heeft gelegd op negatieve punten. Ons doel is altijd om zoveel mogelijk feiten te beschrijven. Hierdoor ontstaat inzicht in welke zaken voor verbetering vatbaar zijn waar wij dan onze aanbevelingen op richten. Dit alles om de gewenste resultaten te bereiken en om zo een bijdrage te leveren voor de gemeente Vlissingen. De bestuurlijke reactie geeft geen aanleiding om de conclusies en aanbevelingen uit het rapport te herzien. Met betrekking tot fiche F2 Stationsomgeving hebben wij op pagina 35 en 49 de tekst verduidelijkt met betrekking tot de risico’s en de geplande afronding van de uitvoering in december 2025. Volgens de huidige planning van de griffie zal de rekenkamer haar rapport toelichten in de commissie Ruimte op donderdag 28 november 2024. De rekenkamer dankt de ambtelijke organisatie en met name onze contactpersonen voor de prettige en constructieve medewerking aan het onderzoek.

Wind in de Zeilen

69 van 80

Bijlage I: Toetsingskader onderhandelingsproces Toetsingskader gemeente Vlissingen voor het onderhandelingsproces ten behoeve van het compensatiepakket Wind in de Zeilen, d.d. 24 maart 2020: 1. Uitgangspunt betreft compensatie binnen de genoemde 3 sporen: a.

Vergoeden gemaakte directe en indirecte kosten, en de nog te maken kosten in het compensatietraject

b.

Compenseren van de gemiste sociaal-economische structuurversterking

c.

Het goedmaken van de opgelopen imagoschade op het vestigingsklimaat.

2. De compensatie moet een duurzame bijdrage leveren aan de versterking van de sociaal-economische structuur van Vlissingen (minimaal effect van Markaz): a.

2.000 arbeidsplaatsen

b.

28 mln/jaar bestedingen

c.

Vergroening van de samenleving

3. Het compensatiepakket moet aansprekend zijn voor onze inwoners en moet uit te leggen zijn als een zichtbare en concrete verbetering van Vlissingen als vestigingsplaats. 4. De maatregelen ter compensatie betreffen geen sigaar uit eigen doos (afkomstig uit parallelle trajecten).

Wind in de Zeilen

70 van 80

Bijlage II: Budgettaire consequenties Rijk

Bron: Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen, 2 juni 2022, tabel pagina 71

Wind in de Zeilen

71 van 80

Bijlage III: Capaciteitsbudget WIZ Het capaciteitsbudget staat beschreven in paragraaf 3.2.1. In deze bijlage lichten we de nota Capaciteitsbudget en organisatie WIZ 47 verder toe. De raming voor directe loonkosten en overhead ten behoeve van de extra capaciteitslasten voor de uitvoering van Wind in de Zeilen is voor de periode 2021 t/m 2025 bijgesteld van € 5,4 miljoen naar € 3,4 miljoen 48: Inzet capaciteit tlv programmabegroting

2021

2022

2023

2024

2025

totaal

Begroting 2021-2024

1.546.770

1.323.110

1.023.850

825.770

702.659

5.422.159

Raming na actualisatie juni 2021

1.547.317

761.606

414.592

340.716

340.716

3.404.947

-547

561.504

609.258

485.054

361.943

2.017.212

Vrijval (1) Raming na actualisatie juni 2021

2021

2022

2023

2024

2025

totaal

1.237.317

581.606

126.592

52.716

52.716

2.050.947

Risicoreservering

250.000

100.000

208.000

208.000

208.000

974.000

Onderzoek en advies

60.000

80.000

80.000

80.000

80.000

380.000

1.547.317

761.606

414.592

340.716

340.716

3.404.947

Fiches

Totaal (1)

Mutatie in 1e Bestuursrapportage 2021 en Kadernota 2022

De nota Capaciteitsbudget en organisatie WIZ is de basis voor de extra capaciteitsbudgetten die na overleg en afstemming tussen de projectleiders en de teamleiders herverdeeld worden vanuit de onverdeelde budgetten naar de specifieke team- of de projectkostenplaatsen. Voor de geselecteerde fiches is de volgende raming opgenomen: Raming extra capaciteitslasten WIZ (20212025)

Programmabegroting

Project

Grondexploitatie

Anterieure ovk

Totaal

1B Law Delta

-

-

-

1.089.639

1.089.639

1D Kenniswerf

309.856

-

1.392.835

-

1.702.691

1F Bereikbaarheid

769.451

-

-

-

769.451

1J Aardgasvrij

80.543

615.682

-

-

696.225

De nota geeft aan dat de meerjarige capaciteitsraming onzekerheden kent, omdat projecten zich nog in de opstartfase bevinden. Aanvullend is daarom vanuit de programmabegroting een stelpost opgenomen van in totaal € 973.000. Voor de geselecteerde fiches is deze stelpost als volgt opgebouwd: Stelpost risicoreservering 1D Kenniswerf 1F Bereikbaarheid 1J Aardgasvrij

2021

2022

200.000

2023

2024

-

-

-

-

-

158.000

158.000

50.000

50.000

-

-

2025

Totaal 200.000

158.000

474.000 100.000

47 Nota Capaciteitsbudget en organisatie WIZ, juni 2021 48 Begroting 2021- 2024, pagina 22

Wind in de Zeilen

72 van 80

Bijlage IV: Bestemmingsreserve WIZ De bestemmingsreserve WIZ staat beschreven in paragraaf 3.2.2. In deze bijlage lichten we de realisatie t/m 2023 en de prognose vanaf 2024 verder toe. Overzicht bestemmingsreserve Wind in de Zeilen vanaf 2020, zoals vermeld in begroting en jaarstukken 2020 t/m 2023: Bedragen x € 1.000

2020 2021 2022 Jaarstukken Begroting Jaarstukken Begroting 1-jan 0 3.200 3.183 2.450 toevoeging 7.300 0 0 0 onttrekking -4.117 -733 -733 0 31-dec 3.183 2.467 2.450 2.450

Bedragen x € 2023 1.000 Begroting (1) 1-jan 2.876 toevoeging 244 onttrekking -50 31-dec 3.070 (1)

1e BERAP Jaarstukken 2.450 2.450 426 303 0 0 2.876 2.753

2e BERAP Jaarstukken 2.753 2.753 244 605 -740 -974 2.257 2.384

In de begroting 2023-2026 wordt geen omschrijving vermeld van toevoeging en onttrekking.

Prognose bestemmingsreserve Wind in de zeilen vanaf 2024 , zoals vermeld in de begroting 2024-202749: Bedragen x € 1.000 toevoeging onttrekking

Begroting 2024 14.097 -500

2025 6.170 -1.500

2026 6.170

2027 6.170

In de 1e Bestuursrapportage 2024 50 wordt de volgende aanpassing van de bestemmingsreserve WIZ aangegeven: Bedragen x € 2024 1.000 Begroting (2) 1-jan 2.384 toevoeging 14.097 onttrekking -1.500 30-apr (2)

1e BERAP 4.449 0 19.430

De onttrekking van 1,5 miljoen komt niet overeen met de eerder vermelde onttrekking van 0,5 miljoen in de begroting 2024.

49 Programmabegroting 2024-2027, 16 november 2023, pagina 50 + 146 50 1e Bestuursrapportage 2024, 3 juli 2024, pagina 59 + 63

Wind in de Zeilen

73 van 80

Bijlage V: Overzicht totale kosten per fiche (31 dec 2023) WIZ Fiche D Ontwikkeling Kenniswerf Inhuur extern personeel Inzet vaste medewerkers Voorbereiding/toezicht Plankosten - Ontwikkelvisie Plankosten - Communicatie/Marketing Rente boekwaarde Verwerving gronden Totale lasten Totale lasten Ten laste van rijksbijdrage (SPUK) (1) Ten laste van grondexplotatie Totale lasten (1)

2022 49.888 140.068 -3.160 0 52.542 0 0 239.339

Totale lasten (1)

Ten laste van rijksbijdrage (SPUK) Ten laste van programmabegroting Totale lasten

2021

2022

2023

totaal

166.189 0 166.189

0 239.339 239.339

120.517 198.708 319.224

286.706 438.046 724.752

totaal 215.653 249.042 0 175.841 80.244 3.973 0 724.752

2021 130.469 125.190 7.863 263.522

2022 191.944 86.358 169.988 448.290

2023 96.751 35.953 114.361 247.065

totaal 419.164 247.501 292.212 958.877

2021

2022

2023

totaal

7.863 255.659 263.522

167.553 280.737 448.290

114.361 132.704 247.065

289.777 669.100 958.877

2022 17.850 258.148 159.870 7.266 17.945 461.079

2023 2.821 261.827 63.606 239 39.803 368.295

totaal 20.671 519.975 223.476 7.504 57.748 829.375

2022

2023

totaal

461.079 0 461.079

297.085 71.210 368.295

758.164 71.210 829.374

gerapporteerd in SiSa bijlage verantwoordingsinformatie (jaarstukken)

WIZ Fiche J Aardgasvrije wijken Participatie & communicatie Inhuur extern personeel Inzet eigen personeel Onroerende zaken Overige kosten Totale kosten Totale lasten Ten laste van rijksbijdrage (SPUK) Ten laste van project Totale lasten (1)

2023 125.154 108.974 0 83.851 -2.728 3.973 0 319.224

gerapporteerd in SiSa bijlage verantwoordingsinformatie (jaarstukken)

WIZ Fiche F2 Ontwikkeling Stationsomgeving Inhuur extern personeel Inzet vaste medewerkers Plankosten Totale lasten

(1)

2021 40.611 0 3.160 91.990 30.429 0 0 166.189

(1)

gerapporteerd in SiSa bijlage verantwoordingsinformatie (jaarstukken); in jaarstukken 2023 wordt als jaarcijfer € 368.295 gerapporteerd, dit komt niet overeen met verdeling in tabel

Wind in de Zeilen

74 van 80

Bijlage VI: Geïnterviewde personen Naam

Functie

Siebe Riedstra

Uitvoeringsregisseur Wind in de zeilen (WIZ)

Bas van den Tillaar

Burgemeester gemeente Vlissingen

Geoffrey Sips

Wethouder gemeente Vlissingen, plaatsvervangend voor Bereikbaarheid en verkeer en projectverantwoordelijkheid voor JCV & Stadslandgoed en Kenniswerf

Jeroen Portier

Wethouder gemeente Vlissingen, Verduurzaming, klimaat en energietransitie

Wouter Kuijper

Projectleider gemeente Vlissingen / Fiche B Law Delta

Colinda Dekker

Projectleider ruimtelijke ontwikkeling gemeente Vlissingen / Fiche D Kenniswerf

Nathalie Goedhart

Projectleider Fiche F Bereikbaarheid (extern)

Quinten van Dijk

Projectleider ruimtelijke ontwikkeling gemeente Vlissingen / Fiche F Bereikbaarheid

Fernando Hamelink

Beleidsmedewerker verkeer gemeente Vlissingen

Evert Vrins

Projectleider Fiche J Aardgasvrije wijken en vervolgproject (extern)

Maarten de Bruijn

Beleidsmedewerker transitie, duurzaamheid gemeente Vlissingen

José Delgado Leal

Financieel adviseur WIZ (extern)

Patricia de Jong

Financieel adviseur WIZ

Leo Riemens

Concerncontroller

Raadsfracties

SGP, CDA, FvD, GroenLinks, D66, SP, POV, PvdA

Contactpersonen Eveline Roest - de Jong

Intern coördinator WIZ gemeente Vlissingen

Bart Pouwer

Teamlid uitvoeringsregisseur BZK Wind in de zeilen / intern coördinator WIZ gemeente Vlissingen

Wind in de Zeilen

75 van 80

Bijlage VII: Bronnenlijst Gemeentelijke documenten: • 1e Bestuursrapportage 2021 • 1e Bestuursrapportage 2022 • 1e Bestuursrapportage 2023 • 2e Bestuursrapportage 2023 • 1e Bestuursrapportage 2024 • Aanvraag aardgasvrije wijk Panoramabuurt Vlissingen, 28 oktober 2021 • Ambitiedocument Stationsgebied Vlissingen, september 2022 • Bijstelling college-opdracht Kenniswerf, maart 2022 • Capaciteitsbudget en organisatie WIZ, Besluit Algemeen Directeur, 3 juni 2021 • College persbericht Wind in de zeilen, de tussenstand na 2,5 jaar, december 2022 • Collegebesluit 2092093, Bijstelling collegeopdracht Kenniswerf, 29 maart 2022 • Collegeproject rapportage JCV & Stadslandgoed, 1 april 2023 • Collegeproject rapportage JCV & Stadslandgoed, 30 september 2022 • Collegeproject rapportage Kenniswerf, 1 april 2023 • Collegeproject rapportage Kenniswerf, 30 september 2022 • Collegeproject rapportage Kenniswerf, 31 december 2020 • Collegeproject rapportage Ontwikkeling Stationsgebied Vlissingen, 1 april 2023 • Collegeproject rapportage Ontwikkeling Stationsgebied Vlissingen, 1 juni 2022 • Collegeproject rapportage Ontwikkeling Stationsgebied Vlissingen, 30 september 2022 • Collegeproject rapportage Visie Stationsgebied Vlissingen, 30 september 2020 • Collegeproject rapportage Visie Stationsgebied Vlissingen, 31 december 2020 • Financiële verordening gemeente Vlissingen 2022, 14 maart 2022 •

Financiële verordening Vlissingen 2019 inclusief amendement, 7 maart 2019 • Interne nieuwsbrief Panoramabuurt Aardgasvrij, februari 2023 • Jaarstukken 2021 • Jaarstukken 2022 • Jaarstukken 2023 • Kadernota 2022

Wind in de Zeilen

76 van 80

• Kadernota 2023 • Kadernota 2024 • Letter of Intent medewerking aardgasvrije Panoramabuurt Vlissingen, 28 oktober 2021 • Nieuwsbrief Panoramabuurt Aardgasvrij, februari 2023 • Ontwikkelvisie Kenniswerf Vlissingen, juni 2024 • Ontwikkelvisie Kenniswerf, Presentatie raadsbijeenkomst, 14 februari 2023 • Panoramabuurt Aardgasvrij, Toelichting raadscommissie ruimte, 22 februari 2024 • Plan van aanpak Aardgasvrije wijken, 28 oktober 2020 • Plan van aanpak communicatie JVC 2.0: uitwerking, januari 2023 • Plan van aanpak Ontwikkeling Stationsomgeving Vlissingen, 9 maart 2020 • Plan van aanpak project Fysieke ontwikkeling Kenniswerf Vlissingen, 17 november 2020 • Programmabegroting 2021-2024 • Programmabegroting 2022-2025 • Programmabegroting 2023-2026 • Programmabegroting 2024-2027 • Programmaplan Panoramabuurt Aardgasvrij, september 2022 • Projectrapportages fiche Kenniswerf, december 2020 tot april 2023 • Projectrapportages fiche Stationsomgeving, juni 2020 tot april 2023 • Q&A Vlissingen op weg naar aardgasvrij (aanvraag rijksbijdrage), 9 juli 2021 • Raadsbesluit tot aanwijzing gronden Wet voorkeursrecht gemeenten Vlissingen, 7 juli 2022 • Raadsinformatiebijeenkomst Kenniswerf, 5 maart 2024 • Raadsvoorstel 1218045, Bestuursakkoord "Compensatiepakket Marinierskazerne", 8 juli 2020 • Raadsvoorstel 1247548, Programmabegroting 2021, 11 november 2020 • Raadsvoorstel 2093945, Het

aanwijzen van gronden gelegen op de Kenniswerf te Vlissingen op grond van de Wet voorkeursrecht gemeenten, 7 juli 2022 • Raadsvoorstel 2205288, Voorbereidingsbesluit Ontwikkelvisie Kenniswerf, 15 december 2022 • Raadsvoorstel 2272970, Vaststelling bestemmingsplan Stadslandgoed Nieuwerve Vlissingen, 29 juni 2023

Wind in de Zeilen

77 van 80

• Raadsvoorstel 2294007, Beeldkwaliteitsplan Justitieel Complex Vlissingen conceptbesluit, 9 november 2023 • Raadsvoorstel 2343839, Vaststellen ontwikkelvisie Kenniswerf en instellen grondexploitatie Kenniswerf fase 5, 27 juni 2024 • RIB 1e Voortgangsrapportage WIZ, 1 december 2020 • RIB 2e Voortgangsrapportage WIZ, 8 juni 2021 • RIB 3e Voortgangsrapportage WIZ, 7 december 2021 • RIB 4e Voortgangsrapportage WIZ, 9 juni 2022 • RIB 5e Voortgangsrapportage WIZ, 20 december 2022 • RIB 6e Voortgangsrapportage WIZ, 6 juni 2023 • RIB 7e Voortgangsrapportage WIZ, 11 december 2023 • RIB 8e Voortgangsrapportage WIZ, 20 juni 2024 • RIB ontwerpbestemmingsplan Stadslandgoed, 25 januari 2023 • RIB Uitwerking aanvraag 3de subsidieronde Programma Aardgasvrije Wijken (PAW3), 29 juni 2021 • RIB Vaststelling visie Stationsgebied Vlissingen 2025, 4 februari 2021 • RIB Vertraging realisatie Justitieel Complex Vlissingen (JCV), 7 december 2022 • Uitgangspuntennotitie Ontwikkeling Stationsgebied Vlissingen, september 2022 • Verslag TPO (tripartiet overleg) artikel 12-status gemeente Vlissingen, 13 december 2023 • Verslag TPO (tripartiet overleg) artikel 12-status gemeente Vlissingen, 31 mei 2023

Overige gebruikte documenten: • Deloitte, Accountantsverslag 2023 Gemeente Vlissingen, 10 juni 2024 • Deloitte, Managementletter 2023 Gemeente Vlissingen, 14 december 2023 • l'escaut woonservice en gemeente Vlissingen, Nieuwsbrief Vlissingen op weg naar aardgasvrij, december 2021 • l'escaut woonservice en gemeente Vlissingen, Nieuwsbrief Vlissingen op weg naar aardgasvrij, maart 2022 • l'escaut woonservice en gemeente Vlissingen, Nieuwsbrief Vlissingen op weg naar aardgasvrij, november 2021 • l'escaut woonservice en gemeente Vlissingen, Nieuwsbrief Vlissingen op weg naar aardgasvrij, september 2021 • Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Beschikking aanvraag proeftuin met een aardgasvrije wijk, 21 maart 2022

Wind in de Zeilen

78 van 80

• Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Beschikking eenmalige SPUK WiZ - fiche IF Bereikbaarheid, onderdeel Ontwikkeling stationsgebied, 2 juli 2021 • Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Rijksvastgoedbedrijf, Kader gedragsregels veilig werken, project JC Vlissingen (JCV), 25 mei 2023 • Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, SPUK Compensatiepakket Ontwikkelplan Kenniswerf, 9 februari 2021 • Ministerie van Justitie en Veiligheid, Brief Vertraging realisatie Justitieel Complex Vlissingen, 7 december 2022 • Rekenkamer Metropool Amsterdam, onderzoeksrapport Grip op Westpoort Warmte, 21 november 2018 • Riedstra, S., Uitvoeringsregisseur Wind in de Zeilen, 1e Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen, 15 november 2020 • Riedstra, S., Uitvoeringsregisseur Wind in de Zeilen, 2e Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen, 15 mei 2021 • Riedstra, S., Uitvoeringsregisseur Wind in de Zeilen, 3e Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen, 24 november 2021 • Riedstra, S., Uitvoeringsregisseur Wind in de Zeilen, 4e Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen, 2 juni 2022 • Riedstra, S., Uitvoeringsregisseur Wind in de Zeilen, 5e Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen, 1december 2022 • Riedstra, S., Uitvoeringsregisseur Wind in de Zeilen, 6e Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen, 24 mei 2023 • Riedstra, S., Uitvoeringsregisseur Wind in de Zeilen,

7e Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen, 30 november 2023 • Riedstra, S., Uitvoeringsregisseur Wind in de Zeilen, 8e Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen, 30 juni 2024 • Rijk, Bestuursakkoord Compensatiepakket Marinierskazerne, 26 juni 2020 • Rijk, Provincie en Gemeente, Anterieure- en Samenwerkingsovereenkomst Justitieel Complex Vlissingen, januari 2023 • Rijksoverheid, Persbericht Rijksbijdrage voor ontwikkeling stadslandgoed, 14 december 2023 • Team Uitvoeringsregisseur Riedstra, Stuurgroepverslag, 10 september 2020 • Team Uitvoeringsregisseur Riedstra, Stuurgroepverslag, 26 november 2020 • Team Uitvoeringsregisseur Riedstra, Stuurgroepverslag, 28 januari 2021 • Team Uitvoeringsregisseur Riedstra, Stuurgroepverslag, 15 april 2021 • Team Uitvoeringsregisseur Riedstra, Stuurgroepverslag, 3 juni 2021 • Team Uitvoeringsregisseur Riedstra, Stuurgroepverslag, 2 december 2021 • Team Uitvoeringsregisseur Riedstra, Stuurgroepverslag, 20 mei 2022 • Team Uitvoeringsregisseur Riedstra, Stuurgroepverslag, 16 juni 2022

Wind in de Zeilen

79 van 80

• Team Uitvoeringsregisseur Riedstra, Stuurgroepverslag, 1 december 2022 • Team Uitvoeringsregisseur Riedstra, Stuurgroepverslag, 15 december 2022 • Team Uitvoeringsregisseur Riedstra, Stuurgroepverslag, 7 februari 2023 • Team Uitvoeringsregisseur Riedstra, Stuurgroepverslag, 31 mei 2023 • Team Uitvoeringsregisseur Riedstra, Stuurgroepverslag, 7 december 2023 • Vrins Energieadvies, Evert, Scale-up PAW naar Vlissingen aardgasvrij 2050, 4 april 2022 • Wientjes, B.E.M., Wind in de zeilen ~Een nieuwe start, advies compensatiepakket Vlissingen en Zeeland, 26 juni 2020 • Wientjes, B.E.M., Wind in de zeilen ~Een nieuwe start, bijlage 1: Fiches per maatregel, 26 juni 2020

Websites: •

https://stroomversnelling.nl/proeftuin-panoramabuurt-vlissingen/

Wind in de Zeilen

80 van 80