Lasten en lusten in balans Impact rapport Kerncentrales-afdrukversie (2)
Tekst van het document
90
• • • • • •
• • •
Beplantingen en groenvoorzieningen realiseren. Maaiveld optillen door optimale landschappelijke inpassing, ook om fragmentatie van flora en fauna te voorkomen. Rond terreinen nieuwe natuur aanleggen. Anders kijken naar waterveiligheid. De centrales mogen nooit onder water lopen. Daar moet je vooraf goed over nadenken m.b.t. de inrichting van het landschap. Kan de ontwikkeling naar een waterkerend landschap gecombineerd worden met de komst van kerncentrales? De inwoners betalen relatief veel voor Dijkversterking en verbonden partijen omdat het inwoneraantal laag is, maar de opgaven wel serieus van omvang. Het Sloegebied heeft het hoogste risicoprofiel van Nederland. ‘We zijn aan het klussen voor het Rijk’. Huidige biodiversiteit is 0-stand kans om te verbeteren. Groenprojecten rond Sloegebied zijn nodig, maar deze zijn al jaren beloofd en zijn er nog steeds niet. Het bouwproject onttrekt mogelijk (grond)water vanuit de omgeving. Dit kan grote gevolgen hebben voor de omliggende (landbouw)percelen.
Zorgvuldige en eerlijke communicatie • • •
•
Duidelijke afspraken over communicatie over de bouw, waarbij zorgen en frustraties bij de juiste mensen geuit kunnen worden. Gebruik VR-technologie om impact op de omgeving en om kansen in beeld te brengen. Zeer goede en continue communicatie vanuit de overheid over wat er gaande is, over tijdspad en verwachtingen, over alle fasen en het eindbeeld; ook al ruimschoots voorafgaand aan de start van bouwwerkzaamheden/tijdens voorbereidingsfase. Goede communicatie vanuit andere direct betrokken partijen (bouwer, onderaannemers etc.) is ook belangrijk.
Afspraken met bouwers • •
• •
Houd rekening met vertraging, bij alle afspraken aan de voorkant. Spreek altijd een marge af, zodat de vertraging niet ‘op kosten’ van de regio of lokale bedrijven komt. Maak duidelijke afspraken over waar de bouwers zich aan moeten houden, bijv. over controles van de planning, limiet op het aantal zware vrachtwagens op een (snel)weg, limiet op aantal leveringen dat over de weg wordt gedaan en hoeveel er over water naar de steiger worden gedaan. Emissieloos/bio-inclusief bouwen verplichten in de vergunning. Klimaat-adaptief bouwen.
Structureel partnerschap en duurzame investeringen •
• •
•
Het gaat hier om een megaproject zonder precedent. De impact van de bouw van twee kerncentrales is van on-Nederlandse impact. Het gaat om duizenden werknemers en 10 tot 15 jaar bouwtijd (zie de referentieprojecten in bijlage 1). Onze mensen maken zich grote zorgen, sommigen slapen er slecht van. Neem de zorgen serieus. Betrouwbare Rijksoverheid die Zeeland ziet als partner (niet als wingewest). Zorg dat de insteek van Zeeland niet is ‘compensatie’, want dat roept het frame op van een afkoopsom. Inzet moet zijn een structureel partnerschap en een betrouwbare overheid die er ook voor de Zeeuwen is. Behoefte aan partnerschap, niet alleen tussen de betrokken overheden, maar bijvoorbeeld ook met onderwijs, de bouwers en met partijen in de waardeketen.
91
Bijlage 4: Documentenoverzicht Overzicht bestudeerde referentietrajecten Locatie
Referentie
Hinkley Point C
Somerset County Council, West Somerset Council & Sedgemoor District Council. (2012). Hinkley Point C. Local Impact Rapport. National Infrastructure Directorate. Project Ref: EN010001. (Persoonlijke communicatie)
Sizewell C
East Suffolk Council & Suffolk County Council. (2021). Joint Local Impact Rapport. Sizewell C Nuclear Power Station. Geraadpleegd op 20 november 2024, van Sizewell C Local Impact Report.
Olkiluoto
TVO. (2008) Environmental Impact Assessment Report. Extension of the Olkiluoto Nuclear Power Plant by a Fourth Unit. Geraadpleegd op 20 november 2024, van KKW-Olkiluoto-Finnland-EIA-Report-englisch.pdf.
Sizewell B
Glasson, J. (2005). Better monitoring for better impact management: the local socio-economic impacts of constructing Sizewell B nuclear power station. Impact Assessment and Project Appraisal, 23:3, 215-226, DOI: 10.3152/147154605781765535
Analyse regionale context Het Kenniscentrum Zeeuwse Samenleving heeft op basis van relevante statistieken een situatieschets kunnen geven, op relevante onderwerpen, van de ‘host regio’. Hierbij doelen wij op Zeeland met een specifieke focus op Borssele en de Sloedorpen. Er zijn landelijke en regionale statistieken gebruikt om inzicht te creëren, denk bijvoorbeeld aan het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) en gegevens van het Uitvoeringsinstituut WerknemersVerzekeringen (UWV).
Literatuurlijst •
ABF (2024) Primos-prognose 2024: prognose van bevolking, huishoudens en woningbehoefte
•
Belcher, B.M., Bonaiuti, E. & Thiele, G. (2024). Applying Theory of Change in research program planning: Lessons from CGIAR. Environmental Science and Policy.
•
Binnenlands Bestuur (2024, 30 oktober). Bezuinigingen op ambtenaren rijk in de Randstad. Binnenlands bestuur
•
Borselse Voorwaarden Groep (2023). Borselse voorwaarden.
•
Chadwick, A. (2009). Socio-economic impacts 2: social impacts. In P. Morris & R. Therivel (Ed.), Methods of Environmental Impact Assessment (3rd edition, pp. 51-72). Routledge.
•
Cord, J.D. (2013, 17 januari). Wage dumping’ is becoming more common. Helsinki Times
•
ECITB (2021). Workforce Census 2021: Nuclear
•
EDF (2011). Accommodation Strategy; draft version
•
EDF (2011b). Environmental appraisal: Hinkley Point C pre-application consultation – Stage 2, Volume 2, Chapter 8: Socio-economics. EDF Energy.
•
EDF & CGN (2020). The Sizewell C Project: Construction Worker Travel Plan (CWTP).
92
•
EDF & CGN (2024). New Skills, New Jobs: Socio-economic Impact Report 2024.
•
EPZ (2024). Jaarverslag 2023
•
Frey, B. (2018). The SAGE encyclopedia of educational research, measurement, and evaluation (Vols. 1-4). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
•
Glasson, J. (2009). Socio-economic impacts 1: overview and economic impacts. In P. Morris, & R. Therivel, (Red.), Methods of Environmental Impact Assessment, (3rd edition, pp 22-50). Routledge.
•
Glasson, J. & Durning, B. (2019) Study on the impacts of the early stage construction of the Hinkley Point C (HPC) Nuclear Power Station: Monitoring and Auditing Study.
•
HJA Hardisty Jones Associates (2018). Sizewell C Economic Impact Assessment.
•
Hoenders, J., & Hettema, B. (2024, 13 september). Kabinet wil vier nieuwe kerncentrales, maar waar zijn investeerders? ‘Durven stap niet te nemen’. Een Vandaag.
•
Housing Vision (2013). Strategic Housing Market Assessment: West Somerset Update
•
KNAW (2022). Wetenschapscommunicatie door wetenschappers: Gewaardeerd!
•
Morris, P & Emberton, R. (2009). Ecology. In P. Morris, & R. Therivel, (Red.), Methods of Environmental Impact Assessment, (Hfst. 11). Londen, Verenigd Koninkrijk: Routledge.
•
Poth, C.N. (Ed.). (2023). The Sage Handbook of Mixed Methods Research Design. Sage.
•
Provincie Zeeland (2023). Provinciale voorwaarden kernenergie.
•
Rodriquez-Bachiller, A., & Glasson, J. (2004). Expert Systems and Geographic Information Systems for Impact Assessment. CRC Press.
•
Rijksoverheid (2023). Beleidsprogramma Klimaat.
•
Rijksoverheid (2024). Intentieverklaring Rijk-Regiopakket Nieuwbouw Kerncentrales.
•
Rijksoverheid (2024, 17 september) Prinsjesdag 2024: Investeren in een schoon en welvarend Nederland.
•
Sizewell C (2023). Employment & Training Prospectus 2023–2024.
•
Sluis, van der, A. (2024, 29 oktober). Kabinet beloofde Zeeland meer rijksambtenaren, maar daarvan kwam niet veel terecht. PZC
•
Somerset Counsil (2024). Somerset Transport Review
•
Stolwijk, D. (2024, 25 september). Een kerncentrale bouwen kost véél meer dan het kabinet dacht, wordt altijd te laag ingeschat. BNR.
•
Tweede Kamer, Nadere uitwerking van de afspraken uit het coalitieakkoord op het gebied van kernenergie. Vergaderjaar 2022-2023, 9 december 2022, 32 645, nr. 116
•
Tweede Kamer, Stand van zaken eerste fase nieuwbouwtraject. Vergaderjaar 2023-2024, 1 februari 2024, 32 645, nr. 121
•
Tweede Kamer, Locatie onderzoek nieuwbouw kerncentrales. Vergaderjaar 2023-2024, 11 september 2024, 32 645, nr. 131
•
Tweede Kamer, Stand van zaken van de nieuw te bouwen kerncentrales. Vergaderjaar 2024-2025, 22 november 2024, 32 645, nr. 132
93
•
Westerscheldetunnel (2024). 2023 in feiten en cijfers
•
Zeeuwse Woondeal (2023). Op weg naar een toekomstbestendige woningvoorraad.
Bronnen beleidsanalyses •
Decisio (2022). Een-meting monitor internationale werknemers Zeeland.
•
Gemeente Borsele (2020). Regionale afspraken huisvesting arbeidsmigranten De Bevelanden.
•
Gemeente Borsele (2022). Schakelen met raad en daad: Bestuursprogramma 2022–2026.
•
Gemeente Borsele (2023). Omgevingsvisie Borsele.
•
Gemeente Sluis (2024). Mensen, ruimte en vitaliteit in Zeeuws-Vlaanderen/Zeeland: Voorstel Regio Deal zesde tranche.
•
Goudappel & BVR (2022). Agenda Toekomstvisie MZR: Scenariostudie Midden-Zeeland Route.
•
HZ Kenniscentrum Toerisme (2024). Leaflet Kerncijfers vrijetijdssector Zeeland 2023.
•
HZ Kenniscentrum Zeeuwse Samenleving (2021). Leven in Zeeland 2021.
•
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (2024). Praatplaat ‘Gebiedsgericht Werken aan Energie’.
•
North Sea Port (2021). Strategisch plan ‘Connect 2025’.
•
Omroep Zeeland (2024, 20 november). Zeeland over 25 jaar: meer inwoners en een groen stopcontact.
•
Overleg Zeeuwse Overheden (2022). Strategische samenwerkingsagenda.
•
PosadMaxwam & Arcadis (2023). Ontwikkelperspectief NOVEX-gebied North Sea Port District.
•
Provincie Zeeland (2021a). Aanvalsplan Arbeidsmarkt.
•
Provincie Zeeland (2021b). Zeeuwse Omgevingsvisie, Deel A en B.
•
Provincie Zeeland (2022). Toekomstbeeld Bestemming Zeeland 2030.
•
Provincie Zeeland (2023). Met Zeeland, voor Zeeland!: Coalitieakkoord 2023–2027.
•
Provincie Zeeland (2024a). Contouren Energievisie Zeeland.
•
Provincie Zeeland (2024b). Economische agenda: Uitvoeringsagenda 2024–2028.
•
Rijksoverheid (2024). Regeerprogramma kabinet-Schoof: Uitwerking van het hoofdlijnenakkoord door het kabinet.
•
Rijksoverheid (2023). Oplossingsrichtingen ter versterking van de kennisbasis voor nucleaire technologie en stralingsbescherming.
•
Rli, ROB, & RVS (2023). Elke regio telt! Een nieuwe aanpak van verschillen tussen regio’s.
•
RIS3 Zuid-Nederland (2020). Innoveren en realiseren met impact: RIS3 Zuid-Nederland 2021–2027.
•
Veiligheidsregio Zeeland (2022). Meerjarenbeleidsplan 2022–2025: Samen zorgen voor een veilig Zeeland.
•
Voogd, J., & Cuperus, R. (2021). Atlas van Afgehaakt Nederland: Over buitenstaanders en gevestigden.
•
Wientjes, B. (2020). Wind in de zeilen: een nieuwe start.
94
Geraadpleegde online bronnen •
ArbeidsmarktInZicht.nl Zeeland (2024). Arbeidsmarktprognoses voor afgestudeerden. Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA). Beschikbaar via: link
•
CBS (2017). Bodemgebruik. CBS Statline. Beschikbaar via: link
•
CBS (2024a). Bevolking; geslacht, leeftijd en regio. CBS Statline. Beschikbaar via: link
•
CBS (2024b). Kerncijfers wijken en buurten. CBS Statline. Beschikbaar via: link
•
CBS (2024c). Regionale kerncijfers Nederland. CBS Statline. Beschikbaar via: link
•
CBS (2024d). Regionale Monitor Brede Welvaart. CBS Statline. Beschikbaar via: link
•
Dataportaal Zeeland (2024). Gebruik van wegen in Zeeland. Provincie Zeeland. Beschikbaar via: link
•
EDF (2024). Inspire Education Programme. Beschikbaar via: link
•
Eurostat (2023). European innovation scoreboard. Europese Commissie. Beschikbaar via: link
•
HZ Kenniscentrum Kusttoerisme (2022). Toeristische verblijfseenheden [Dashboard]. HZ University of Applied Sciences. Beschikbaar via: link
•
HZ Kenniscentrum Zeeuwse Samenleving (2021). Leven in Zeeland: gemeente- en wijkcijfers. HZ University of Applied Sciences. Beschikbaar via: link
•
Kadaster (2024). Basisregistratie Adressen en Gebouwen. Kadaster. Beschikbaar via: link
•
Omgevingsloket (n.d.). Ruimtelijke plannen. Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO), gemeenten, provincies en waterschappen. Beschikbaar via: link
•
Nationaal Wegenbestand (2021). Wegenkaart. Rijkswaterstaat. Beschikbaar via: link
•
ProRail (2022). Basiskaart sporen. ProRail. Beschikbaar via: link
•
Provincie Zeeland (2019). Verkeersintensiteiten. Provincie Zeeland. Beschikbaar via: link
•
Rijkswaterstaat (n.d.). Vlaketunnel (A58). Rijkswaterstaat. Beschikbaar via: link
•
Rijksoverheid (n.d.). Atlas Leefomgeving. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Beschikbaar via: link
•
Rijksoverheid (n.d.). Over kernenergie. Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Beschikbaar via: link
•
Rijksoverheid (n.d.). Wonen in de buurt van hoogspanningslijnen. Rijksoverheid. Beschikbaar via: link
•
TravelTime (2024). Drive Time Radius & Other Modes [Applicatie voor het berekenen van reisafstanden]. Beschikbaar via: link
•
UWV (2024a). Dashboard Vacaturemarkt: UWV. Beschikbaar via: link
•
UWV (2024b). Dashboard WW-uitkeringen: UWV. Beschikbaar via: link
•
UWV (2024c). Spanningsindicator arbeidsmarkt. UWV. Beschikbaar via: link
•
UWV (202d). Regionale Arbeidsmarktprognose 2024–2025 Zeeland.
•
Waarstaatjegemeente.nl (2023). Aantal arbeidsplaatsen en vestigingen. LISA. Beschikbaar via: link
95
Bijlage 5: Overzicht gesprekspartners Aan de bijeenkomsten met regionale betrokkenen (‘ToC’-bijeenkomsten) namen vertegenwoordigers van de volgende organisaties deel: •
Politie Zeeland West-Brabant
•
Veiligheidsregio Zeeland
•
GHOR Zeeland
•
GGD Zeeland
•
Provincie Zeeland
•
Waterschap Scheldestromen
•
Rijkswaterstaat
•
Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS)
•
Admiraal de Ruyter Ziekenhuis/Zorgzaam
•
Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat
•
NRG Pallas
•
Bouwend Zeeland
•
Tennet
•
EPZ
•
Zeeuwse Milieufederatie
•
Erfgoed Zeeland
•
Kinderopvang Kibeo
•
Bewonersgroep Leefomgeving Borsele
•
Gemeente Borsele
•
Impuls Zeeland
•
North Sea Port
•
VNO-NCW Brabant-Zeeland
•
UWV (Leerwerkloket Zeeland)
•
HZ | University of Applied Siences
•
Alberoscholen
•
Delmeco
•
Thorizon
•
Smart Delta Resources
•
Borselse Voorwaarden Groep
•
Lokale experts
96
Deelnemers werksessie Overleg Zeeuwse Overheden: •
Gemeente Borsele
•
Gemeente Goes
•
Gemeente Hulst
•
Gemeente Kapelle
•
Gemeente Middelburg
•
Gemeente Reimerswaal
•
Gemeente Terneuzen
•
Gemeente Veere
•
Gemeente Vlissingen
•
Waterschap Scheldestromen
•
Regiobureau Zeeland
Deelnemers aan bijeenkomsten voor het inventariseren van beleidsambities (‘backward mapping’) •
Beleidsmedewerkers en gemeentesecretaris gemeente Borsele
•
Beleidsmedewerkers Provincie Zeeland
Overzicht geraadpleegde experts en ervaringsdeskundigen tijdens 1-op-1 interviews Naam44
Rol
Focus interview
Marieke van Gemert
Manager Nucleaire nieuwbouw projecten bij Bouw en in gebruik neming NRG kerncentrale
Adrian Bull
Associate Director and BNFL Chair in Nuclear Energy and Society at the Dalton Nuclear Institute, part of The University of Manchester
Bouw en in gebruik neming kerncentrale
Joanna Whitehead
Service Manager- HPC project at Somerset
Impact op de regio in het algemeen.
Ben Mellick
Managing Director bij AMS Nuclear Engineering
Impact op de lokale economie en lokale ondernemerschap
Werkbezoek en een reflectiesessie met een ervaringsdeskundige vanuit Hinkley en deskundige op het terrein van grootschalige infrastructurele projecten in Nederland •
Doug Bamsey, ervaringsdeskundige Hinkley Point C, Somerset
•
Peter Lobbezoo, op persoonlijke titel
44) Alle respondenten hebben toestemming gegeven voor gebruik van naam en functie in het overzicht van geïnterviewden in het impactrapport.
97