Jaarstukken 2021 DEF Gouda

Jaarstukken 2021

Inhoudsopgave 1 Introductie

5

1.1 Inleiding

5

1.2 Leeswijzer

6

2 Jaarverslag

7

2.1 Jaarstukken in beeld

8

2.2 Bestuurlijke samenvatting

10

2.3 Financiële samenvatting

12

3 Jaarverslag: programma's

16

3.1 Economie, werk en onderwijs

17

3.2 Energie en klimaat

28

3.3 Wonen en leefomgeving

35

3.4 Sociaal domein

45

3.5 Cultuur, sport en recreatie

64

3.6 Leefbaarheid en veiligheid

75

3.7 Bestuur en organisatie

82

3.8 Financiering en algemene dekkingsmiddelen

90

4 Jaarverslag: paragrafen

96

4.1 Lokale heffingen

96

4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

102

4.3 Onderhoud kapitaalgoederen

112

4.4 Financiering

116

4.5 Investeringen

121

4.6 Bedrijfsvoering

123

4.7 Verbonden partijen

131

4.8 Grondbeleid

144

4.9 Interbestuurlijk toezicht

145

5 Jaarrekening

147

5.1 Inleiding

147

5.2 Overzicht van baten en lasten

147

5.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten

150

5.4 Overzicht inzet reserves

152

5.5 Overzicht inzet voorzieningen

152

5.6 Incidentele baten en lasten

153

5.7 Resultaatbepaling

155

5.8 Resultaatbepaling op basis van vermogensmutaties

156

5.9 Resultaatbestemming

156

5.10 WNT-verantwoording 2021 gemeente Gouda

157

6 Balans en toelichting

159

6.1 Inleiding

159

6.2 Balans per 31 december 2021: activa

160

6.3 Balans per 31 december 2021: passiva

161

6.4 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

162

6.5 Toelichting op de balans per 31 december 2021: activa

164

Jaarstukken 2021

3

6.6 Toelichting op de balans per 31 december 2021: passiva

169

6.7 Niet uit de balans blijkende langlopende financiële verplichtingen

175

7 Taakvelden

178

8 Single information Single audit

182

9 Bijlagen

189

9.1 Afkortingenlijst

189

9.2 Toelichting wettelijke beleidsindicatoren

193

4

Jaarstukken 2021

1 Introductie 1.1 Inleiding Met de jaarstukken 2021 van de gemeente Gouda legt het college van burgemeester en wethouders verantwoording af aan de gemeenteraad over het gevoerde beleid, de geleverde prestaties en de besteding van middelen in 2021. Dit gebeurt aan de hand van de programmabegroting 2021-2024 die kaderstellend is geweest voor de activiteiten van het college. De wet schrijft voor dat de opbouw van de jaarstukken analoog moet zijn aan de programmabegroting. Dit komt de vergelijkbaarheid tussen beide documenten ten goede. De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag met de beleidsverantwoording en de jaarrekening met de financiële verantwoording inclusief verplichte overzichten, het voorgestelde raadsbesluit en de bijlagen.

Jaarstukken 2021

5

1.2 Leeswijzer Jaarstukken op hoofdlijnen Het jaarverslag start met een infographic, waarin kort en bondig wordt ingegaan op de belangrijkste inhoudelijke en financiële ontwikkelingen in 2021. Programma's Daarna volgt de verantwoording van de programma's en van het onderdeel algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien. De verantwoording gebeurt met de volgende vragen: ■ Wat heeft Gouda bereikt? ■ Wat heeft de gemeente ervoor gedaan? ■ Wat heeft het gekost? Paragrafen In dit onderdeel worden onderwerpen behandeld die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. Er is specifiek aandacht voor onderwerpen waar politieke of financiële risico’s aan verbonden zijn. Corona 2021 was een bijzonder jaar vanwege de coronapandemie. In de programma's en paragrafen zijn de gevolgen hiervan gegroepeerd in beeld gebracht. Rapportage interbestuurlijk toezicht De rapportage IBT is opgenomen vanwege de bestuursovereenkomst interbestuurlijk toezicht met de provincie ZuidHolland. Hierin wordt verantwoording afgelegd over de naleving van wet- en regelgeving waar de bestuursovereenkomst betrekking op heeft. Jaarrekening Deze omvat de financiële verantwoording over 2021 met het zogenoemde overzicht van baten en lasten en de balans. Ook de overzichten Taakvelden en Single information Single audit maken hier deel van uit.

Besluit en bijlagen De jaarstukken worden gecompleteerd met het voorgestelde raadsbesluit en enkele bijlagen. Weergave van bedragen In de financiële tabellen worden de bedragen zo veel mogelijk in duizenden euro's weergegeven. Hierdoor ontstaan soms afrondingsverschillen. In de toelichting op de financiële tabellen en in de overige teksten worden de bedragen voluit geschreven. In financiële tabellen duiden de min-tekens (bijvoorbeeld - € 1.000) meestal op inkomsten of baten. Bij de verschillenanalyses betekenen de min-tekens nadelen of verliezen.

6

Jaarstukken 2021

2 Jaarverslag

Jaarstukken 2021

7

2.1 Jaarstukken in beeld

8

Jaarstukken 2021

Jaarstukken 2021

9

2.2 Bestuurlijke samenvatting Het college heeft het afgelopen jaar opnieuw geïnvesteerd in de stad en de samenleving. Voor een aantrekkelijk en leefbaar Gouda. Daarmee geeft het college concreet invulling aan de ambities uit het coalitieakkoord ‘Nieuwe energie’. Corona heeft het afgelopen jaar grote impact op het leven van veel Gouwenaars. Door de gemeente is opnieuw veel tijd en geld vrijgemaakt om inwoners, ondernemers en instellingen te ondersteunen in deze moeilijke tijd. Economie, werk en onderwijs Om aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt en stimulerende innovatie te verbeteren zijn in 2021 de eerste studenten van Campus Gouda gestart. Een belangrijke mijlpaal. Met een techniekakkoord, de Goudse onderwijsagenda en het Taalakkoord zijn stevige stappen gezet ter versterking van het onderwijs. De economische agenda, die samen met Gouda onderneemt is opgesteld, draagt bij aan het versterken van het vestigingsklimaat in Gouda en de regio. De regio MiddenHolland heeft een MKB-deal gesloten met de Provincie Zuid-Holland. Tijdens de coronacrisis zijn ondernemers ondersteund door het in stand houden van de steunmaatregelen.. De uitvoering van de voorgenomen renovatie- en nieuwbouwprojecten van het Uitvoeringsplan IHP loopt. Tot slot daalde de werkloosheid onder jongeren t/m 27 jaar tussen oktober 2020 en oktober 2021 met 96 jongeren.

Energie en klimaat In het afgelopen jaar is geïnvesteerd in het ambitieuze doel om in 2040 CO2-neutraal te zijn. In 2021 zijn daartoe drie belangrijke documenten vastgesteld in de Raad: de Regionale Energiestrategie, de Transitievisie Warmte en de Participatie- en communicatiestrategie energietransitie. Ook is de eerste fase van de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed afgerond. Verder is flink ingezet op isoleren en besparen via de middelen van de Regeling Reductie Energiegebruik en de opvolger daarvan. Afgelopen jaar is gestart met de uitvoering van het in 2020 vastgestelde Kaderplan Bodemdaling Binnenstad en zijn belangrijke stappen gezet voor het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen. Om de kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering te verminderen zijn er meerdere acties van de klimaatadaptatiestrategie uitgevoerd. De inzet daarbij is op meer en kwalitatief beter groen, zoals 2.600m2 groene daken en is 1.300m2 grijs naar groen omgezet.. In 2021 is een start gemaakt met het opzetten van een meetnet Biodiversiteit en waterkwaliteit in Gouda. Wonen en leefomgeving Om de woningbouw te versnellen zijn op diverse plaatsen in de stad nieuwe woningen gebouwd. In Westergouwe is fase 2 nagenoeg afgerond en is gestart met de uitvoering van 900 woningen in fase 3. De plannen voor de bouw van meer dan 1.000 duurzame woningen in de Spoorzone verder geconcretiseerd.

Grote stap in het verbeteren van de duurzame mobiliteit is het vast stellen van het Verkeerscirculatieplan (VCP). Na een uitgebreid participatieproces. Parallel is gewerkt aan de uitvoering en voorbereiding van zes projecten om de bereikbaarheid en verkeersveiligheid te verbeteren. De datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet is eind 2021 opnieuw uitgesteld. Sociaal domein Vanaf 1 januari 2021 is er voor inwoners één toegang voor alle gemeentelijke ondersteuning op basis van de Wmo, Jeugdwet, Participatiewet en Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. De ondersteunings-vraag van de inwoners staat centraal; eerst kijken wat nodig is en pas daarna hoe dit te realiseren onder welke wet. In september 2021 is het Werkgeversservicepunt geopend in het Huis van de Stad. Een dynamische ontmoetingsplaats voor werkgevers, werkzoekenden, adviseurs WSP en overige partners. Bij het sturen op kosten jeugdhulp zijn de gemiddelde kosten per jeugdige minder hard gestegen dan begroot. Het relatieve gebruik van jeugdhulp is in 2021 wel iets hoger uitgevallen. Cultuur, sport en recreatie Om de culturele sector door de coronacrisis heen te laten komen is wederom ingezet op noodsteunmaatregelen. De uitgangspunten voor herijking van de cultuurnota zijn vastgesteld. Met de Nota Ruimte voor Sport zijn de kaders voor de sportaccommodaties van Gouda bepaald.

In 2021 zijn voorbereidingen getroffen voor de viering van het feestjaar ´Gouda 750´. Het project Goudse iconen is al gestart. In 2021 hebben de economische partijen in de binnenstad en de gemeente een samenwerkingsovereenkomst getekend om zich gezamenlijk in te zetten voor de verdere ontwikkeling van de binnenstad. De kaders voor de herbestemming van het Stadhuis en de Lintenvisie zijn vastgesteld door de raad. De Toekomstvisie Religieus Erfgoed is ondertekend en de regeling Erfgoed en Duurzaamheid trad in werking. Leefbaarheid en veiligheid

10

Jaarstukken 2021

In 2021 is het aantal woninginbraken gedaald met 50% ten opzichte van 2020. Ook zijn er fors minder meldingen jeugdoverlast gedaan (-42%). Tijdelijk cameratoezicht en toegenomen handhaving heeft geleid tot meer rust in de wijken. Verder is ingezet op het tegengaan van ondermijning en drugscriminaliteit. In het afgelopen jaar zijn daardoor acht woningen gesloten na de vondst van soft- of harddrugs. Stadstoezicht heeft door corona veel andere taken moeten uitvoeren. Er zijn uiteindelijk 91 formele waarschuwingen uitgeschreven voor samenscholing of andere overtredingen van de noodverordeningen. Er is veel inzet gepleegd ten behoeve van het aanspreken van bezoekers en ondernemers. Bestuur en organisatie In 2021 is veel ruimte geweest voor initiatieven. Gouda Bruist ondersteunde ruim 75 lief en leedstraten. Diverse wijkteams zagen in 2021 ondanks corona kans om leuke projecten in de buurt op te starten of mogelijk te maken. Stichting GoudApot keerde ruim € 220.000 uit aan initiatiefnemers van bewonersinitiatieven. In 2021 is gezamenlijk met de regio gewerkt aan een strategische herpositionering. Hierbij wordt ingezet op lobbyactiviteiten, om zo bij te dragen aan de realisatie van de belangrijkste opgaven van de regio.

Jaarstukken 2021

11

2.3 Financiële samenvatting In de onderstaande tabel is het financieel resultaat 2021 - voor en na inzet van reserves - opgenomen. Hierbij zijn de verschillen tussen de begroting 2021 en de jaarrekening vermeld. In deze financiële samenvatting zijn de financiële verschillen op hoofdlijnen toegelicht. In de afzonderlijke programma’s zijn de verschillen meer gedetailleerd weergegeven. Resultaat (bedragen * € 1.000)

Begroting 2021

Begroting Jaarrekening Saldo V/N op 2021 na 2021 rekening min saldo wijzigingen begroting na wijziging

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

Saldo

14.432

3.141

-7.452

10.593

V

Totaal mutaties reserves

Saldo

-7.816

-5.764

-5.945

181

V

6.616

-2.624

-13.397

10.774

V

Gerealiseerd resultaat

Elk jaar worden diverse incidentele lasten en baten verrekend met de algemene reserve en bestemmingsreserves. In 2021 zijn incidentele uitgaven voor het project ontwikkeling zuidelijk stationsgebied verrekend met de reserve. Daarnaast zijn voor het project versnelling woningbouw niet alle kosten in 2021 gemaakt (dit betreft een meerjarig project). Hierdoor wordt er per saldo € 181.000 meer onttrokken aan de reserves*. * Tegenover dit voordeel van een hogere onttrekking staat een nadeel van dezelfde omvang door hogere kosten bij het saldo van baten en lasten. Hierdoor hebben deze verschillen geen effect op het resultaat na inzet van reserves. Hoofdlijnenanalyse Na het verwerken van de raadsbesluiten tot en met december 2021 (begroting na wijziging) was rekening gehouden met een positief saldo van € 2,6 miljoen. Dit resultaat is door ontwikkelingen verbeterd met € 10,8 miljoen naar een positief saldo van € 13,4 miljoen. Deze ontwikkelingen zijn op hoofdlijnen hierna vermeld. Nr.

Onderwerp

Bedrag * €1.000

Programma

Taakveld

1

Winstneming GREX Westergouwe

2.594

3

8.2 Grondexpl. (niet-bedrijventerreinen)

2

Decembercirculaire gemeentefonds

1.959

8

0.7 Alg uitk en ov uitk gemeentefonds

3

Arbeidsmarkt aanpak (voorstel opnieuw beschikbaar stellen)

1.742

4

6.5 Arbeidsparticipatie

4

Woningbouw (voorstel opnieuw beschikbaar stellen)

1.248

3

8.3 Wonen en bouwen

5

Voorziening pensioenaanspraken (oud-) wethouders en intergemeentelijke samenwerking

686

7

0.1 Bestuur

6

Dagelijks onderhoud groen

635

3

5.7 Openb groen en (openlucht) recreatie

7

ICT-dienstverlening

625

7

0.4 Overhead

8

Ondermijning

235

6

1.2 Openbare orde en veiligheid

9

Overige mutaties

869

1 t/m 8

Diversen

10

Mutaties reserves

181

1 t/m 8

Diversen

Totaal

10.774

Toelichting op de mutaties 1. Winstneming GREX Westergouwe Grondexploitatie: de GREX Westergouwe fase 1 t/m 3 is, zoals jaarlijks gebruikelijk, geactualiseerd per 01-01-22. De doorrekening laat een positief saldo zien van circa € 5 miljoen, waar dit vorig jaar nog neutraal was (saldo nul). Dit positieve verschil is met name het gevolg van gronduitgifteovereenkomsten voor bouwvelden in WG-3 die in 2021 zijn gesloten. Conform de BBV-regels dient tussentijds winst te worden genomen. Voor de GREX Westergouwe bedraagt deze winstneming € 2.594.000. 2. Decembercirculaire gemeentefonds 2021 De decembercirculaire gemeentefonds 2021 heeft geleid tot € 2,0 miljoen extra baten. Daarvan is € 0,7 miljoen coronacompensatie en € 0,2 miljoen overige algemene middelen. Deze middelen (totaal € 0,9 miljoen) vloeien naar de algemene reserve. € 0,5 miljoen is beschikbaar gekomen voor maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en beschermd wonen. Voorgesteld wordt dit bedrag toe te voegen aan de betreffende reserve (resultaatbestemming). Er is € 0,6 miljoen is ontvangen voor onder andere te nemen maatregelen na de kwestie over de kinderopvangtoeslag, middelen voor de wet kwaliteitsborging bouwen en voor de Gelijke Kansen Alliantie. De raad wordt voorgesteld om dit budget opnieuw beschikbaar te stellen in 2022, om tot daadwerkelijke besteding over te kunnen gaan.

12

Jaarstukken 2021

3. Arbeidsmarkt aanpak Gouda heeft een centrumfunctie, ook op het gebied van Arbeidsmarkt aanpak. De verantwoording van deze regioprojecten vindt plaats in de Goudse administratie. Overschotten op deze budgetten dienen regionaal beschikbaar te blijven. De raad wordt voorgesteld om het restantbudget ad € 1.742.000 opnieuw beschikbaar te stellen in 2022. (zie ook het onderdeel budgetoverhevelingen in de financiele inleiding) 4. Budgetten woningbouw Dit betreft diverse onderschrijdingen op de budgetten van woningbouw. Het voordeel bedraagt totaal € 1.248.000. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door het project versnellen woningbouw. Een aantal bijdragen aan woningbouwcorporaties worden niet in 2021 maar in 2022 verstrekt. De raad wordt voorgesteld om het restantbudget van € 1.006.000 opnieuw beschikbaar te stellen in 2022. (zie ook het onderdeel budgetoverhevelingen in de financiele inleiding) 5. Voorziening pensioenaanspraken en intergemeentelijke samenwerking De hoogte van de voorziening pensioenaanspraken (oud-)wethouders is, zoals jaarlijks gebruikelijk, geactualiseerd en leidt tot een lager benodigd bedrag. Hierdoor valt er € 503.000 vrij. Daarnaast zijn diverse bestuurskosten, onder andere de lasten voor intergemeentelijke samenwerking, lager dan geraamd, hierdoor is er een voordeel ontstaan van € 183.000. 6.

Dagelijks onderhoud groen De kosten voor dagelijks onderhoud Groen zijn in 2021 lager uitgevallen dan geraamd. Dit is veroorzaakt door: 1) het niet kunnen uitvoeren van kap- en herplantwerkzaamheden door uitloop van de kapvergunning 2) het niet kunnen planten van nieuwe bomen als vervanging van dode bomen (imboet) en niet inzetten van uren voor onvoorziene zaken omtrent vorenstaande als gevolg van diezelfde uitloop van de kapvergunning 3) het minder uitvoeren van van gazonherstel, doordat het aantal en/of de omvang van schade aan gazons minder dan ingeschat was. 7. ICT-dienstverlening De geraamde baten van de ICT-dienstverlening aan verschillende gemeenten is gebaseerd op de bij die gemeenten in rekening gebrachte vergoeding. Een deel hiervan had echter betrekking op het boekjaar 2022, waardoor de baten per abuis te hoog zijn geraamd. Daarnaast zijn er minder kosten voor het boekjaar 2021 gemaakt dan aanvankelijk geraamd en is er meer (ingehuurde) personele inzet toegerekend aan deze dienstverlening dan geraamd. Deze verhoogde toegerekende kosten zijn een voordeel voor de exploitatie van de gemeente Gouda. Het totale voordeel op ICT-dienstverlening bedraagt € 625.000. 8. Ondermijning Door Corona konden niet alle acties op het gebied van "Ondermijning en Weerbaarheid bestuur" doorgang vinden. 9. Overige mutaties Dit betreft diverse overige mutaties binnen de programma's. 10.

Mutaties reserves In 2021 zijn incidentele uitgaven voor het project ontwikkeling zuidelijk stationsgebied verrekend met de reserve. Daarnaast zijn voor het project versnelling woningbouw niet alle kosten in 2021 gemaakt (dit betreft een meerjarig project). Hierdoor wordt er per saldo € 181.000 meer onttrokken aan de reserves. Voor een uitgebreide toelichting op alle mutaties in deze jaarstukken kunnen de afzonderlijke programma-analyses worden geraadpleegd. Structureel en incidenteel resultaat Het onderscheid tussen structurele en incidentele resultaten is van belang voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. In het algemeen geldt dat de gemeente structurele taken uitvoert en daarvoor structurele lasten raamt in de begroting. Structurele lasten en baten zijn de regel, incidentele lasten en baten zijn de uitzondering. Structureel

Incidenteel

Rekening 2021

Lasten

292.592

7.010

299.602

Baten

-303.135

-3.919

-307.054

Saldo

-7.452

-10.543

3.091

Inzet reserves

2.558

-8.503

-5.945

Rekeningresultaat ( - = overschot / + = tekort)

-7.985

-5.412

-13.397

Het positieve saldo van € 13.397.000 is opgebouwd is uit een structureel voordeel van € 7.985.000 en een incidenteel voordeel van € 5.412.000.

Jaarstukken 2021

13

Ontwikkeling reservepositie Het beleid is om rekeningresultaten te verrekenen met de algemene reserve. We stellen voor om het overschot van € 10,5 miljoen (na resultaatbestemming) te verrekenen met de algemene reserve. Het effect van dit voorstel is in de onderstaande tabel weergegeven. Omschrijving (bedragen * € 1.000) Algemene reserve (31/12)

2021

2020

33.476

26.644

Reserve sociaal domein (31/12)

1.207

1.807

Subtotaal voor resultaatbestemming

34.683

28.452

Resultaatbestemming

10.522

10.937

Beschikbaar weerstandsvermogen (31/12)

45.205

39.389

Resultaatbestemmingen De jaarrekening 2021 sluit met een positief saldo van € 13.397.000. Het voorstel aan de raad is om vanuit dit rekeningsaldo een aantal verrekeningen met reserves te laten plaatsvinden: a. € 268.000 toe te voegen aan de reserve onderwijshuisvesting; b. € 2.594.000 toe te voegen aan de (nieuw te vormen) reserve GREX Westergouwe; c. € 496.000 te onttrekken aan de reserve Middenwillens; d. € 509.000 toe te voegen aan de reserve Maatschappelijke Opvang, Vrouwenopvang en Beschermd Wonen; e. het restant van het rekeningresultaat, te weten € 10.522.000, toe te voegen aan de algemene reserve Toelichting op de resultaatbestemmingen Reserve onderwijshuisvesting Op 19-02-2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met het Uitvoeringsplan onderwijshuisvesting 1e tranche IHP 2020-2024 met bijbehorende budgetten. In dit voorstel was voor het jaar 2021 rekening gehouden met het slopen en afwaarderen van onderwijsgerelateerde gebouwen. Doordat deze werkzaamheden nog niet zijn uitgevoerd is dit voordelig resultaat ontstaan. Voorgesteld wordt om de bijbehorende bedragen voor deze activiteiten toe te voegen aan de reserve onderwijshuisvesting. Reserve (nieuw te vormen) GREX Westergouwe Voor de GREX Westergouwe bedraagt de winstneming € 2,594 miljoen. Op 23 februari 2022 heeft de gemeenteraad het Masterplan voor Westergouwe Overig vastgesteld.

De gemeenteraad heeft daarbij besloten om op de bouwvelden van de gemeente extra sociale huurwoningen te realiseren, mits dit financieel haalbaar is. Naar verwachting zal in de tweede helft van 2022 aan de gemeenteraad worden voorgesteld de GREX voor Westergouwe Overig te openen. Gezien de opgave om extra sociale huurwoningen te realiseren wordt voorgesteld om hiervoor een reserve te vormen (reserve GREX Westergouwe) en de tussentijdse winst van € 2,594 miljoen hieraan toe te voegen. De reserve kan in de komende jaren worden ingezet om de ambities van de Raad te realiseren. Reserve Middenwillens Het huidige saldo van de reserve van € 496.000 kan komen te vervallen, aangezien het project in zijn geheel is afgerond. Voorgesteld wordt om de reserve op te heffen en het saldo vrij te laten vallen ten gunste van de Algemene Reserve. Reserve Maatschappelijke Opvang, Vrouwenopvang en Beschermd Wonen (MO/VO/BW) In lijn met de bestaande werkwijze worden de financiële bijstellingen voor maatschappelijke opvang (MO), vrouwenopvang (VO) en beschermd wonen (BW) op grond van de circulaires gemeentefonds beschikbaar gehouden voor deze thema's. Met de decembercirculaire 2021 heeft Gouda in totaal € 509.000 ontvangen, die niet meer via een begrotingswijziging naar het functionele programma kon worden overgeheveld.

Daarom is het voorstel om dit bedrag na vaststelling van het rekeningsaldo 2021 toe te voegen aan de betreffende bestemmingsreserve MO/VO/BW. Budgetoverhevelingen 2021 - 2022 In de onderstaande tabel zijn de budgetoverhevelingen 2021 - 2022 weergegeven. Aan deze budgetoverhevelingen liggen veelal verplichtingen ten grondslag, zoals: subsidieverplichtingen en regionaal budget. Het budget wordt door een begrotingswijziging in het boekjaar 2022 beschikbaar gesteld. Voor een uitgebreide toelichting op de mutaties wordt verwezen naar de afzonderlijke programma analyses.

14

Nr.

Programma

1

3

Project versnelling woningbouw (subsidieverplichting)

1.006.000

2

3

Project wonen boven winkels (subsidieverplichting)

125.000

3

3

Verkoop Fluwelensingel 86 (doorlopend in 2022)

80.000

Jaarstukken 2021

Onderwerp

Bedrag in €

Nr.

Programma

Onderwerp

Bedrag in €

4

4

Perspectief op werk, Regionaal mobiliteitsteam, Versterken arbeidsmarktregio en Steun- en herstelpakket Jeugdwerkloosheid (regionaal budget)

1.742.000

5

4

Persoonlijke verzorgingsmiddelen (pilot start in 2022)

50.000

6

4

Transformatiefonds Jeugd (regionaal budget)

578.000

7

4

Teammodel jeugdbeschermingstafel en budget veilig opgroeien (regionaal budget)

98.000

8

4

Statushouders/ Hotelboot -COA noodopvang (doorlopend in 2022)

63.000

9

5

Restauratie gemeentelijke monumenten en gevelherstel/ monumentenonderhoud (subsidieverplichting)

151.000

10

8

Decembercirculaire gemeentefonds 2021 (doorlopend in 2022) Totaal budgetoverhevelingen 2021 - 2022

608.000 4.501.000

Jaarstukken 2021

15

16

Jaarstukken 2021

3.1 Economie, werk en onderwijs Waar staat het programma voor? Lasten * € 1.000 23.281 Baten * € 1.000 10.943 Percentage van totale uitgaven 8%

Het programma Economie, werk en onderwijs draait om het versterken van de economie, waarbij inwoners zoveel mogelijk meedoen. Dit vraagt om een stevige verbinding tussen de drie werkvelden economie, werk en onderwijs. Het programma draagt bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat, aan innovatie en aan een goed functionerende arbeidsmarkt. Tevens draagt dit bij aan een goed onderwijsaanbod, adequate onderwijshuisvesting en een goede verbinding tussen onderwijs en het sociaal domein. Circulair produceren en consumeren gelden in dit kader als uitgangspunt.

Wat heeft Gouda bereikt? Verbeteren aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt en stimuleren innovatie Gouda wil dat het aanbod van opleidingen aansluit op de vraag van het bedrijfsleven. Ook optimaliseert het innovatie in Triple Helix-verband. Gouda stimuleert dat jongeren opleidingen kiezen met een beroepsperspectief de kans krijgen zich optimaal te ontwikkelen en aan het werk te gaan. De eerste studenten van Campus Gouda zijn gestart in 2021. Met bedrijven en studenten wordt gewerkt aan innovatieve oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. Versterken onderwijs In 2021 zijn stevige stappen gezet. Met een Techniekakkoord is de basis gelegd voor de samenwerking rond de Techniekwerkplaats in de Chocoladefabriek. De eerste Goudse Onderwijsagenda is ondertekend. Het Taalakkoord met de bibliotheek en partners is vernieuwd. Sluitende aanpak jeugdwerkloosheid Gouda zet in op preventie en bestrijding jeugdwerkloosheid en op een structurele daling van de jeugdwerkloosheid onder jongeren t/m 27 jaar in de periode 2019-2022 met 100 jongeren. Resultaat: In 2021 een daling met 96 jongeren (367 versus 271; meetdata 2020 en 2021); In de periode 2019-2021 een daling met 55 jongeren (326 versus 271; meetdata: 2018 - 2021). Versterken vestigingsklimaat in Gouda en de regio Gouda wil een aantrekkelijke stad met een levendige economie in een sterke regio zijn.

De gemeente heeft samen met Gouda Onderneemt een nieuwe economische agenda opgesteld. Ook is een nieuw convenant afgesloten om het Ondernemersfonds Gouda te verlengen tot 2026. In regionaal verband is een MKB-deal gesloten met de provincie Zuid-Holland om aan de slag te gaan met projecten binnen de regionale innovatieprojecten-agenda op het gebied van de maakindustrie, bouw, logistiek en stadsdistributie. In samenwerking met Gouda Onderneemt is de ondersteuning voor ondernemers gedurende de coronacrisis in stand gehouden. Onderwijshuisvesting: kostenefficiënte, duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen De uitvoering van de voorgenomen renovatie- en nieuwbouwprojecten van het Uitvoeringsplan IHP loopt. Het budget voor het kindcentrum in Westergouwe is vastgesteld. De renovatie van De Goudse Waarden en de vernieuwbouw van Ark-Gemiva is vergevorderd. Voor negen schoolgebouwen is een subsidieaanvraag ingediend voor een ventilatieregeling van het rijk.

Wat zijn de belangrijkste indicatoren?

1,54% Aantal voortijdig schoolverlaters is verder gedaald naar 1,54%.

55* * tot 1-10-2021 streefwaarde 2019-2022: afname jeugdwerkloosheid 100 jongeren

69100 Bekend aantal leegstaande kantoorm2 in 2021. Jaarstukken 2021

17

3.1.1 Wat heeft de gemeente ervoor gedaan? Verbeteren aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt en innovatie Er wordt gewerkt aan een sterkere samenwerking in de ‘Triple Helix’, tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid. Met als doel om de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te versterken en innovatie aan te jagen. Wat heeft de gemeente daarvoor gedaan? Triple Helix innovatieprojectenagenda In 2021 is gestart met het uitvoeren van de triple helix innovatieprojectenagenda Midden-Holland. Deze agenda bevat 4 thematische speerpunten met projecten. Er zit nauwe samenhang tussen deze innovatieprojecten en de ambities van Campus Gouda, die zich richt op verbinden van het hoger onderwijs aan de regionale projecten. De regio Midden-Holland heeft dit jaar een MKB-deal gesloten met de Provincie Zuid-Holland. De regio heeft hiervoor een subsidie van € 200.000 euro ontvangen. Met behulp van de subsidie worden vijf projecten opgestart binnen de maakindustrie, logistiek en transportsector in Midden-Holland. De activiteiten moeten zorgen dat deze sectoren beter gaan samenwerken, kunnen innoveren en nieuw talentvol personeel kunnen opleiden. Campus Gouda in regionale samenwerkingsstructuur In 2021 is verder ingezet op versterking van het hoger onderwijs in Gouda en de regio Midden-Holland.

In dat kader zijn met de Haagse Hogeschool de opleidingsmodules rond zorg en technologie opgezet, onder meer met hulp van de Human Capital Agenda van de provincie Zuid-Holland. De eerste module is in oktober vorig jaar gestart met een groep van 20 studenten. Ook voor de thema’s bodemdaling en stadsdistributie is interesse vanuit Hogescholen en is de samenwerking uitgewerkt naar nieuwe opleidingen en innovatieve projecten met studenten en ondernemers. Het Hoornbeeck college en CHE startten in oktober 2021 een AD-opleiding Ondernemen in Gouda. Centra voor Innovatief Vakmanschap Smart Technology & Welzijn en Zorg De gemeente Gouda bouwt de samenwerking in het Centrum voor Innovatief Vakmanschap Smart Technology en het Centrum voor Innovatief Vakmanschap Welzijn en Zorg verder uit. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan de arbeidsmarkttekorten in de techniek- en zorgsector. Daarnaast dragen de CIV’s bij aan innovatie. Met het CIV ST zijn de eerste stappen gezet rondom een living lab bodem & technologie. Met het CIV WZ is een living lab zorg & technologie opgezet waarin samen met zorginstellingen, onderwijs en bedrijven geëxperimenteerd kan worden. Tevens kunnen mbo- en hbo-studenten hier onderzoek doen. Beide labs zijn onderdeel van Campus Gouda. Centra voor Innovatief Vakmanschap Leven Lang Flex CIV LFF is in 2021 gestart, waarbij mboRijnland penvoerder is.

Binnen deze publiek-private samenwerking werken onderwijs, overheid en bedrijfsleven samen aan een goede start van kwetsbare jongeren op de arbeidsmarkt. De acties zijn gericht op kansrijke branches. Vanuit het ministerie van OCW is € 2 miljoen subsidie verleend om tot 2025 een impuls te geven aan deze samenwerking. In dit CIV zijn ook bedrijven zoals McDonalds, Cardea en het Groene Hart Ziekenhuis partner. Binnenkijken bij Bedrijven Het doel van ‘Binnenkijken bij Bedrijven’ (voorheen ‘Kom binnen bij Bedrijven’) is dat bedrijven hun vacatures en stageplaatsen onder de aandacht brengen, bewoners kennis maken met het bedrijfsleven en werkzoekenden aan het werk komen. Het neveneffect voor de gemeente is dat het organiseren van dit evenement een manier is om een duurzaam netwerk met bedrijven en scholen op te bouwen en werkzoekenden te plaatsen. Dit evenement wordt samen met onderwijsinstellingen, het bedrijfsleven en andere gemeenten in de regio georganiseerd. In oktober 2021 is dit evenement georganiseerd onder de vlag van het WerkgeversServicepunt. 133 bedrijven stelden hun deuren open, ca. 550 bezoekers namen een kijkje (inclusief Techniekdag). Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Om de energietransitie te realiseren ontstaan bij bedrijven nieuwe vacatures en functies. Dit is een opgave waar arbeidsmarktpartners op moeten acteren.

Gouda wil daarom dat het onderwijs hierop inspeelt via her- bij- en omscholing. De gemeente heeft hierin een agenderende en faciliterende rol. In 2021 heeft het Werkgeversservicepunt met bedrijven in de bouw & techniek (deels werk wat voorkomt uit de energietransitie) een verkenning uitgevoerd. Dit heeft geleid tot de ontwikkeling van een praktisch oriëntatie- en werkleertraject met als doel werkzoekenden op te leiden voor werk in deze bedrijven. Er is een nieuw platform voor stageplekken gecreert, gekoppeld aan "Gouda Werkt". Versterken samenwerking arbeidsmarktpartijen In 2021 is in regionaal verband, met inzet van structurele middelen (2020-2023: € 1.258.000) en van éénmalige middelen (Perspectief op Werk, ESF, Steun- en herstelpakket) één plan opgesteld en uitgevoerd. In nauwe samenwerking met de arbeidsmarktpartners, zoals de gemeenten in de arbeidsmarktregio Midden-Holland, werkgeversvertegenwoordigers, werknemersvertegenwoordigers, SW-bedrijven, onderwijspartners en het UWV, werden hiermee garantiebanen voor arbeidsbeperkten gerealiseerd en werkzoekenden, waaronder statushouders, richting werk geholpen. Ook werden de gevolgen van Corona in de arbeidsmarkt opgepakt. Een belangrijke activiteit was de ontwikkeling van het Regionaal Mobiliteitsteam.

Dit team had als taak om de werklozen, die als gevolg van Corona werkloos waren geworden, en de zelfstandigendoelgroep wiens bedrijf niet levensvatbaar bleek, naar werk toe te leiden (zie ook programma 4). Het RMT zal

18

Jaarstukken 2021

vanaf 2022 tevens een rol vervullen om mensen van 'werk naar werk’ toe te leiden ter voorkoming van werkloosheid en faillissement. Sluitende aanpak jeugdwerkloosheid Door binnen de gemeente in toenemende mate integraal te werken en door een intensieve samenwerking met de partners in de regio werkte Gouda, ook in 2021, aan een ‘sluitende aanpak jeugdwerkloosheid’. Corona heeft in 2021 impact gehad op jongeren. Jongeren zijn langer door blijven leren, maar de werkloosheid nam nauwelijks toe. Het ministerie van SZW stelde extra middelen beschikbaar (Steun- en Herstelpakket) aan het mbo-onderwijs, aan gemeenten en aan de arbeidsmarkt. Met deze middelen werd regionaal extra ingezet om jongeren te begeleiden richting school en/of werk. Er werd een plan van aanpak opgesteld en uitgevoerd. In dit plan was er sprake van 4 communicerende lijnen rondom preventie en de aanpak van jeugdwerkloosheid: • regionale aanpak als gevolg van Corona met inzet van het Steun- en Herstelpakket; • jongeren in een kwetsbare positie uit het Praktijkonderwijs/Voortgezet Speciaal Onderwijs; • voortijdige Schoolverlaters-aanpak (aanpak van het RMC/leerplicht met als doel te voorkomen dat jongeren zonder startkwalificatie de school verlaten); • reguliere aanpak jeugdwerkloosheid.

Resultaat in Gouda: werkloosheid onder jongeren t/m 27 jaar daalde tussen oktober 2020 en oktober 2021 met 96 jongeren (367 versus 271). In onderstaande tabel komt tot uiting dat de jeugdwerkloosheid in Gouda ten opzichte van Nederland sneller daalt dan landelijk (2018=100).

School@work Gouda bleef het project School@work (een activiteit van het mboRijnland en Promen) financieel ondersteunen, omdat het voorkomt dat jongeren langdurig werkloos worden. Jongeren die niet binnen het reguliere onderwijs passen, behalen binnen School@work een diploma op niveau één (of een Praktijkverklaring). Ook statushouders kunnen instromen. Zij ontvangen extra taalonderwijs. In de periode medio 2018 t/m eind 2021 hebben 36 jongeren deelgenomen aan dit project. In 2021 behaalden tien deelnemers een diploma en zijn achtjongeren gestart. Praktijkverklaringen ‘Praktijkleren via praktijkverklaringen’ is bedoeld voor werkzoekenden en werkenden zonder startkwalificatie, voor wie het behalen van een volledig mbo-diploma (inclusief entreeopleiding) of een mbo-certificaat (vooralsnog) niet haalbaar lijkt. Op basis van de vraag van het leerbedrijf en de persoonlijke mogelijkheden, gaat de werkende of werkzoekende aan de slag met delen van een mbo-opleiding. Voor de vaardigheden die hij in de praktijk van het leerbedrijf opdoet ontvangt hij een praktijkverklaring. De adviseur praktijkverklaringen richt zich vanuit het WSP op het informeren van samenwerkingspartners met als doel kennis te nemen van het concept. Corona heeft op deze activiteit een grote invloed gehad. De deelnemers werden veelal ontslagen en de opleidingstrajecten daarmee vroegtijdig afgesloten.

In 2021 hebben zeven kandidaten een praktijkverklaring behaald. De verwachting is dat in 2022, met de aantrekkende economie, meer kandidaten gaan starten. Stage- en leerwerkplekken Samen met het Samenwerkingsverband Beroepsonderwijs Bedrijfsleven zet de arbeidsmarktregio in op voldoende stageen leerwerkplekken en het oplossen van knelpunten. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan het voorkomen dat jongeren hun opleiding vroegtijdig onderbreken. In 2021 vroeg dit, mede gelet op de gevolgen van Corona, extra aandacht van SBB en het mbo-onderwijs. MboRijnland zette in op StagePLUS (een online - en fysiek loket waar studenten hulp en begeleiding kregen bij het vinden van BBL-plekken, stages en banen als het echt niet lukte) en voerde ruim 1000 exit-gesprekken.

Jaarstukken 2021

19

Inzet jongerencoach ‘Spookjongeren’ ‘Spookjongeren’ zijn jongeren die buiten beeld zijn en niet bekend bij gemeenten, UWV, onderwijs, justitie enzovoort. Via het ministerie wordt periodiek een overzicht aangeleverd. Dit project is in 2019 als een pilot gestart en wegens succes in 2021 ingebed in de afdeling ‘Opgroeien en Start Arbeidsmarkt'. In Gouda zijn er op dit moment ongeveer 100 ‘spookjongeren’ in beeld (51 jongeren op de lijst zijn verhuisd of werken als ZZP’er). Er is een vaste jongerencoach die deze groep via een outreachende aanpak benaderd en zoveel mogelijk begeleidt naar school en/of werk. In ongeveer 25% van de gevallen is een intensiever coachingstraject de beste manier om stappen te zetten richting school en/of werk. Soms is kortdurende begeleiding voldoende in hun zoektocht richting school en/of werk al of niet met behulp van een passende doorverwijzing naar samenwerkingspartners. Hieronder wordt een overzicht gegevens van de resultaten tot op heden.

Versterken vestigingsklimaat in Gouda en de regio Gouda wil een aantrekkelijke stad met een levendige economie zijn. Samen met Gouda Onderneemt is in 2021 gewerkt aan een evaluatie en actualisatie van de economische agenda. De nieuwe Economische Agenda 2021 – 2024 is begin 2022 door het college vastgesteld. Deze agenda kent drie hoofdopgaven en 41 concrete actiepunten op tien verschillende aandachtsgebieden. De agenda richt zich op een blijvend sterke en levendige economie in Gouda, een centrumpositie in de regio, voldoende ruimte om te werken en een modern, innovatief en klimaatadaptief bedrijfsleven. We werken aan vernieuwend (hbo) onderwijs en zorgen dat iedere (toekomstige) medewerker een leven lang kan blijven leren. De gemeente zet daarnaast in op het accountmanagement voor bedrijven in Gouda. In de jaarrekening wordt op meerdere plaatsen over de voortgang van de projecten en activiteiten binnen de hoofdopgaven gerapporteerd (onder andere bij Gouda 750, ‘Kom Binnen bij Bedrijven’, (zakelijk) toerisme, regionale Triple Helix samenwerking, duurzaamheid). Om de circulaire economie vorm te geven, de energietransitie mogelijk te maken en uitvoering te geven aan de Triple Helix is waar nodig met andere gemeenten in de regio samengewerkt.

Dit gebeurt aan de zogenaamde Triple Helix tafel, in het kader van Groene Hart Werkt, de werkgroep Circulaire economie Midden-Holland en in de activiteiten van het Duurzaamheidsplatform Gouda. In ons beleid en de uitvoering neemt Gouda kansen voor circulariteit mee in de afwegingen die worden gemaakt. Wat heeft de gemeente daarvoor gedaan? Corona De coronacrisis overheerste ook in 2021 een groot deel van de Goudse economie. In samenwerking met Gouda Onderneemt is het coronaloket in stand gehouden, waar voor ondernemers relevante informatie gedeeld wordt en verschillende experts ondernemers kunnen bijstaan. Het coronaloket is opgepikt door VNG als een praktijkvoorbeeld. Met vertegenwoordigers van ondernemers is periodiek overleg gevoerd met betrekking tot de coronamaatregelen. Daarnaast is uitstel van betaling van belastingen en heffingen verleend en zijn heffingen zoals de precariobelasting voor terrassen en uitstallingen en de toeristenbelasting voor 2021 op nul gezet. Horecaondernemers mochten hun terras in de zomer tijdelijk verruimen om gasten onderling voldoende afstand te laten houden. Huurders van gemeentelijk vastgoed kwamen in aanmerking voor huurkortingen. Ondernemersfonds Het convenant OndernemersFonds Gouda is voor de derde keer verlengd. Nu tot 2026. Het fonds is in 2021 geëvalueerd en blijkt van grote meerwaarde voor ondernemers in Gouda.

Door het fonds komt geld beschikbaar voor ondernemers die gezamenlijk willen bijdragen aan doelen die het vestigingsklimaat in Gouda verbeteren. Dankzij het OFG is het aantal ondernemers dat lid is van een ondernemersvereniging in Gouda verhoogd. Het OFG draagt financieel bij aan evenementen die wat toevoegen aan de beleving en promotie van de stad en aan samenwerkingsprojecten zoals het Techniekpunt Gouda. Bedrijventerreinenvisie Gouda 2021–2030 De bedrijventerreinenvisie Gouda geeft richting aan de verdere ontwikkeling van de Goudse bedrijventerreinen voor de komende jaren. De visie is in 2021 vastgesteld. Door een betere samenwerking en wisselwerking tussen de bestaande bedrijventerreinen werken we aan het beter benutten van werklocaties. Dit biedt bedrijven de mogelijkheid om te groeien. De bedrijventerreinenvisie Gouda is een bouwsteen voor de regionale bedrijventerreinenstrategie van Midden-Holland en de Omgevingsvisie.

20

Jaarstukken 2021

Effectiever benutten Goudkade & Goudse Poort De Goudse Poort is een belangrijk bedrijventerrein voor Gouda. De gemeente is in 2021 aan de slag gegaan met een projectteam met behulp van de provinciale Vliegende Brigade, waarvoor een provinciale subsidie is binnengehaald. Het projectteam gaat samen met bedrijven, eigenaren van panden en de provincie Zuid-Holland aan de slag om tot clustering van PDV van de Goudkade op de Goudse Poort en/of binnenstad te komen. Het tempo van de ontwikkelingen wordt in sterke mate bepaald door investeringsbeslissingen van de betrokken partijen. Indien mogelijk, worden kansen benut om meer werk maken van het verhogen van de kwaliteit van de bedrijventerreinen en het profileren van de Goudse Poort als aantrekkelijke plek om te ondernemen. De vrijgekomen ruimte aan de Goudkade kan worden ingezet voor reguliere (watergebonden) bedrijvigheid. De ambities geven uitvoering aan de Winkelvisie en Ontwikkelstrategie Goudse Poort. Stadsdistributie Ondernemers worden voorbereid op de invoering van ZES (emissievrije stadskernen) in 2025. In 2021 is een start gemaakt met het aanbieden van gratis adviesgesprekken door een logistiek makelaar. Bijvoorbeeld over de mogelijkheden van elektrisch rijden, de kosten en subsidievoorwaarden.

In het kader van flankerend beleid wordt regionaal onderzoek uitgevoerd naar het realiseren van een stadsdistributiehub (business case). Dit is een van de projecten binnen de MKBdeal. Werkbezoeken Het voltallige college bezocht in het kader van dit programma 2021 4 bedrijven: Centric, Croda, BMW en Oasen. De wethouders economie legde 16 werkbezoeken af. Daarnaast werden nog 3 aan coronagerelateerde bedrijfsbezoeken gebracht aan ondernemers in de binnenstad, winkelcentrum Bloemendaal, winkelcentrum Goverwelle om te horen en zien hoe het met de ondernemers in coronatijd gaat. Regio De bestuurlijke tafel Economie, Onderwijs en Arbeidsmarkt (de Triple Helix) in de regio Midden-Holland werkte in 2021 onder andere aan: 1. Economische Visie Midden-Holland 2020 en innovatieprojectenagenda De regio Midden-Holland heeft de koers voor de komende jaren bepaald in de Economische Visie Midden-Holland en daarbij regionale speerpunten benoemd: technisch vakmanschap, zorgtechnologie, bouwen in moeilijke bodemomstandigheden en transport, logistiek en distributie. Dit jaar is samen met het bedrijfsleven en het onderwijs een start gemaakt met de innovatieprojecten-agenda. Een door De Triple Helix benoemde stuurgroep houdt de regie. Samen met de provincie Zuid-Holland is een MKB-deal gesloten om 5 projecten op te starten binnen deze agenda.

De projecten moeten er voor zorgen dat sectoren in de transport, logistiek, distributie en maakindustrie beter gaan samenwerken, kunnen innoveren en nieuw talentvol personeel kunnen opleiden. Hiervoor heeft de regio een subsidie van € 200.000 euro van de provincie ontvangen. 2. Regionale bedrijventerreinenstrategie De provincie Zuid-Holland heeft in samenwerking met de regio’s een nieuwe behoefteraming bedrijventerreinen vastgesteld. Na lobby vanuit de Triple Helix is een stevige ruimteclaim in de behoefteraming opgenomen. Deze raming wordt door de regio Midden-Holland gebruikt als input voor de regionale bedrijventerreinenvisie en biedt inzicht in de vraag, het aanbod en de marktbehoefte aan bedrijfskavels in de regio. De regio Midden-Holland is dit jaar aan de slag gegaan het opstellen van een kwalitatieve bedrijventerreinenstrategie en het actualiseren van de regionale programmering van bedrijventerreinen. De nieuwe bedrijventerreinenvisie is in de zomer van 2022 gereed. 3. Regionale detailhandelsstructuurvisie Midden-Holland 2020 In 2021 is de regionale detailhandelsstructuurvisie Midden-Holland 2020 vastgesteld.

De regiogemeenten hebben vervolgens in een convenant afspraken vastgelegd over de afstemming van nieuwe detailhandelsvestigingen in de regio, het monitoren van ontwikkelingen en een betere inkadering van plaatsen waar (perifere) detailhandel wel en niet gevestigd mag worden. Versterken onderwijs en tegengaan schooluitval Gouda wil dat jongeren zich tijdens hun schoolloopbaan zo optimaal mogelijk ontwikkelen. Met het onderwijs werkt Gouda aan een goed onderwijsaanbod, aan doorlopende leerlijnen en aan de voorwaarden opdat jongeren een startkwalificatie behalen. Wat heeft de gemeente daarvoor in 2021 gedaan? Goudse Onderwijsagenda In 2021 werd een onderwijsformateur ingezet om met de schoolbesturen samenwerkingsafspraken vast te leggen ten aanzien van het Goudse onderwijs. Het ging daarbij om lopende afspraken en nieuwe afspraken. De samenwerkingsafspraken op de Goudse Onderwijsagenda zijn vormgegeven rond 3 thema’s: ‘Taalontwikkeling - versterking educatief thuismilieu', Doorlopende ontwikkelingslijnen/oriëntatie op loopbaan en beroep’ en ‘Burgerschap - segregatie/ verbinding onderwijs – thuis – vrije tijd’. De Goudse Onderwijsagenda is 16 juli 2021 door de gemeente Gouda en de schoolbesturen ondertekend en is richtinggevend document voor de toekomst.

Jaarstukken 2021

21

Gelijke Kansen Alliantie Agenda Gouda Het GKA-project ‘diploma-ontwikkeling VSO’ van De Ark (stichting Klasse) samen met andere VSO-scholen moet juni 2022 tot de eerste gediplomeerden leiden. In 2021 werd een addendum aan de Goudse GKA Agenda toegevoegd met als thema ‘het tegengaan van onderwijssegregatie’. Gouda was één van de drie gemeenten, die zo’n addendum toevoegde. Het ministerie van OCW heeft daarvoor een decentralisatie-uitkering van € 50.000 toegekend aan Gouda: hiermee wordt het project ‘Stimulansklas’ uitgevoerd door 4 schoolbesturen. Doorlopende leer- en ontwikkellijnen (Techniekakkoord en techniekwerkplaats) De overgang tussen voorschools onderwijs, basisonderwijs en voortgezet onderwijs werd in 2021 doorontwikkeld: het is één van de thema’s op de Goudse Onderwijsagenda. Tevens wordt ingezet op een soepele overgang van vmbo naar middelbaar beroepsonderwijs (mbo) om uitval te voorkomen. Jongeren worden vroegtijdig in aanraking gebracht met techniek en 21-eeuwse vaardigheden. Dat doet Gouda door de realisatie van een techniekwerkplaats in de Chocoladefabriek. Hiervoor is in 2021 een Techniekakkoord gesloten. Vanuit het vmbo wordt gestimuleerd om voor een technisch beroep te kiezen. Via het regionaal plan Sterk Techniekonderwijs worden onder de noemer ‘Techniek Talent Gouda’ de mogelijkheden gecreëerd voor een doorlopende leerlijn techniek in de Goudse regio.

Voor- en vroegschoolse educatie, onderwijsachterstandenbeleid en samenwerking Brede school en Weekendschool Gouda zette in op het bestrijden van onderwijsachterstanden, binnen de landelijke kaders, ingevuld met gemeentelijk beleid. De rijksuitkering onderwijsachterstandenbeleid werd via gemeentelijke subsidieregelingen doorgezet naar kinderopvangorganisaties, schoolbesturen, Brede school en Weekendschool. Activiteiten voor de doelgroep OAB: • Voorschoolse educatie op de peuteropvang; vanaf augustus 2020 van tien naar (gemiddeld) zestien uur per week (nieuw rijksbeleid); • Vroegschoolse educatie, schakelklassen en/of onderwijstijdverlenging op basisscholen met veel doelgroepleerlingen; • Stadsbrede collectieve voorzieningen via de Brede School en de Weekendschool, waaronder de extra grote Brede School Zomeracademie 2021 met 67 deelnemers. De uitvoerende organisaties werkten, waar mogelijk, wijkgericht samen aan een afgestemd en doorlopend OAB-aanbod voor de doelgroep. Versterken samenwerking jeugdhulp aansluiting op passend onderwijs In 2021 is de ‘Ontwikkelagenda passend onderwijs en jeugdhulp’ geactualiseerd. Deze ontwikkelagenda is opgesteld door de gemeenten in Midden-Holland en de samenwerkingsverbanden passend onderwijs. Op regionaal niveau wordt ingezet op integraal arrangeren.

Hiermee wordt in een zo vroeg mogelijk stadium betrokkenheid gevraagd van ouders, school en gemeente om een gezamenlijk plan op te stellen en uit te voeren. In dit kader zijn meerdere bijeenkomsten georganiseerd voor onderwijs, gemeenten, JGZ, leerplicht en JOS. Eén van de uitkomsten hiervan is dat men duidelijkheid behoeft over de rollen, taken en verantwoordelijkheden van de betrokken partijen. In 2022 wordt hierop ingezet. Met het samenwerkingsverband Midden-Holland en PO-bestuur De Groeiling wordt overlegd over een nieuwe cluster vierschoolaanvraag. Aanpak Laaggeletterdheid Gouda is centrumgemeente voor de regio Midden-Holland. Samen met de regiogemeenten zoekt Gouda naar de beste manieren om laaggeletterden te bereiken. De regio Midden-Holland wil hen ondersteunen bij het verbeteren van hun taal-, reken-, en digitale vaardigheden. Voor de periode tot en met 2024 is een regionaal plan van aanpak gemaakt, waarin op een brede manier wordt samengewerkt met alle partijen die bij de aanpak laaggeletterdheid betrokken zijn.

In het plan van aanpak wordt aandacht besteed aan het: • vinden van NT1-ers en voor hen geschikte trajecten; • versterken van het netwerk en de samenwerking in het sociale domein, zowel lokaal als regionaal; • optrekken met werkgevers voor het bereiken van laaggeletterde werknemers; • voorkomen van laaggeletterdheid en verbeteren digivaardigheid als steviger onderdeel van gemeentelijk beleid; • bereiken van de doelgroep door in te zetten op het herkennen en doorverwijzen van inwoners met een achterstand op de basisvaardigheden. Eind 2021 zijn al lokale en regionale activiteiten opgestart om hiermee een begin te maken, dit breiden we de komende jaren verder uit. Eind 2021 is het Taalakkoord vernieuwd. Gouda werkt hierin samen met de Goudse bibliotheek en veel andere organisaties. In dit akkoord is veel aandacht voor werkgevers. De partijen die aansluiten hebben hun ambities voor de komende jaren aangegeven. Deze zullen regelmatig geëvalueerd worden zodat we kunnen bijsturen als dat nodig is en successen tijdig kunnen uitbreiden. Door de gemeenteraad zijn extra middelen gealloceerd voor het Taalhuis voor 2022.

22

Jaarstukken 2021

Gouda ontvangt naast de jaarlijkse rijksbijdrage voor Wet Educatie Beroepsonderwijs, WEB-middelen, ook een bijdrage uit Rijksmiddelen via het programma Tel Mee met Taal 2020-2024. Bij de aanbestedingen van zowel formele trajecten voor laaggeletterden als voor inburgeraars is scherp gelet op goede samenwerkingsmogelijkheden. Bij de overige inkopen en subsidieverleningen is gekeken naar succesvolle ervaringen in het bereiken van NT1-ers. Alle partijen die subsidie ontvangen, werken mee aan het monitoringsysteem van Qwasp. Hiermee krijgen we een goed beeld van de effectiviteit van activiteiten. Ook hier geldt, net als bij de evaluaties van het Taalakkoord, dat successen zichtbaar worden zodat ze kunnen worden uitgebreid, en minder geslaagde activiteiten gestopt kunnen worden. De eerste rapportages worden medio 2022 verwacht. In 2021 zijn er 1.200 laaggeletterde inwoners geholpen, 125 kwamen uit de NT1-doelgroep, wat een veelbelovend resultaat is. Reductie schooluitval en bieden van kansen aan jongeren die een startkwalificatie willen behalen Het aantal jongeren zonder startkwalificatie is in onze regio laag. In maart werd bekend dat de regio Gouda in de top vijf stond van RMC-regio’s met de minste VSV’ers. Inmiddels is bekend dat in de loop van 2021 de uitval weer licht is gestegen, landelijk en ook in deze regio. Gouda had in 2021 105 VSV’ers.

Dat is 1,87% van de jongeren, precies ook het landelijke percentage. In de regio was het VSV-percentage in 2021 1,65% . De verschillende regionale VSV-projecten lopen bijna allemaal volgens verwachting. Op de Matchtafel in Midden-Holland zijn in 2021 39 jongeren besproken, van wie ruim driekwart aan werk en/of opleiding is geholpen. De taalklassen op het mbo zijn gerealiseerd, voor studenten van mbo-niveau twee uit verschillende opleidingen: • wekelijkse lessen van een NT2-docent in kleine groepen (zeven à acht studenten); • werken aan zelfredzaamheid van studenten om de taal te leren; • een workshop voor vakdocenten op het gebied van taal, waardoor de lessen voor de student beter te begrijpen zijn. In het project ‘versterking loopbaanoriëntatie’ werken decanen uit de regio met mboRijnland samen op 4 thema’s: 1. Invulling loopbaangerichte leeromgeving; 2. Voeren van Loopbaangesprekken; 3. Integreren arbeidsmarkt binnen LOB; 4. LOB in de vaklessen. De Overstapcoach heeft (regionaal) ruim 100 jongeren in hun overstap van het praktijkonderwijs of speciaal onderwijs naar het mbo begeleid, waardoor zij een betere start maken op het mbo. Corona heeft soms voor vertraging gezorgd in projecten, bijvoorbeeld omdat de taalklassen niet fysiek plaats konden vinden. Verder is het project rond extra coaching door corona in 2021 nog niet van de grond gekomen.

Bemiddelen maatschappelijke stages Bemiddeling rond maatschappelijke stages is primair de verantwoordelijkheid van de vo-scholen. De gemeente faciliteerde in het kader van de maatschappelijke diensttijd (mbo / hbo) het netwerk ‘Samen voor Goud’. Kostenefficiënte onderwijshuisvesting met duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen Uitgangspunt is een goede balans tussen kosten én duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen. De komende jaren vindt op verschillende locaties in Gouda nieuwbouw, danwel renovatie en/of uitbreiding van onderwijshuisgebouwen plaats om geschikte onderwijshuisvesting te kunnen blijven bieden voor de Goudse scholen. Uitvoeringsplan 1e tranche IHP 2020-2024 In februari 2020 heeft de Raad het Uitvoeringsplan 1e tranche IHP 2020-2024 vastgesteld, dat samen met de Goudse schoolbesturen is opgesteld. Hiermee is de Raad akkoord gegaan met zeven onderwijshuisvestingsprojecten die de komende jaren in Gouda worden gerealiseerd. Bouwvoorbereidingen zijn voortgezet in 2021 voor de projecten: clustering in nieuwbouw van Auris Taalplein en De Triangel, de uitbreiding en renovatie van het Kesper College en de uitbreiding van de Johannes Calvijnschool. Daarnaast is gestart met de voorbereidingen voor het project voor uitbreiding van basisschool Al Qalam en de sloop van de gymzaal aan de Hoogenburg.

De strategische kaders onderwijshuisvesting zijn voor alle projecten uitgangspunt, waaronder combinatiegebruik, clustering, participatie met de buurt, de 15% Groennorm en ambities op het terrein van duurzaamheid. In 2022 zullen de voorbereidende gesprekken starten voor de projecten: nieuwbouw Livingstoneschool en renovatie van de dislocatie van de Casimirschool aan de Herpstraat.

Jaarstukken 2021

23

Huisvestingsopgaven buiten het Uitvoeringsplan 1e tranche IHP 2020-2024 De Raad is in februari 2020 ook akkoord gegaan met de renovatie van De Goudse Waarden locatie Heemskerkstraat. In oktober 2021 heeft de bouwheer (De Goudse Waarden) de aanbesteding afgerond en is gestart met de uitvoering van de renovatie. Naar verwachting is het gerenoveerde pand in de zomer van 2022 gereed. In mei 2021 heeft de Raad akkoord gegeven op de Nota Maatschappelijke Voorzieningen Westergouwe met benodigd budget. Onderdeel van deze nota zijn de plannen en budgetten voor nieuwbouw van Kindcentrum De Ontdekkingsreizigers (inclusief binnen- en buitensportvoorziening, een multifunctionele ruimte en circa veertig sociale huurwoningen) in Westergouwe en de uitbreiding van de tijdelijke onderwijshuisvesting van deze school. In oktober is de tijdelijke huisvesting van De Ontdekkingsreizigers uitgebreid met in totaal zes lokalen, in zomer 2022 worden vier lokalen bijgeplaatst. Voor de nieuw te realiseren en permanente locatie van het Kindcentrum is het hele bouwteam aanbesteed waaronder architect, technisch bouwprojectmanager en constructeur. Verder is gestart met planvorming samen met de schoolbesturen, kinderopvangorganisatie, woningcorporatie en Sport.Gouda. Het streven is om dit voorzieningencluster in de zomer van 2025 in gebruik te nemen.

Gemeente is bouwheer op verzoek van de betrokken schoolbesturen. Verder is in 2021 door de twee bouwheren (schoolbestuur Stichting Klasse en Stichting Gemiva) de realisatie gestart van renovatie en uitbreiding van de nieuwe locatie van Ark-Gemiva aan de Clematislaan, in afstemming met de gemeente. Dit is opgeleverd in mei 2022. Corona In afstemming met de schoolbesturen zijn er voor negen Goudse schoolgebouwen subsidieaanvragen ingediend ten behoeve van verbetering van de ventilatie, de zogenaamde SUVIS-regeling van de rijksoverheid. Alle negen aanvragen zijn goedgekeurd in 2021 en aan de betreffende schoolbesturen toegekend.

3.1.2 Corona Net als voor alle andere maatschappelijke sectoren zijn de coronamaatregelen voor bedrijven en onderwijs van grote impact geweest. De gevolgen voor de arbeidsmarkt zullen groot zijn hoewel dat op dit moment nog niet heel duidelijk is. Het onderwijs is wisselend open en gesloten geweest en de veiligheidsmaatregelen rond corona hebben ervoor gezorgd dat de voortgang van het onderwijs onder druk heeft gestaan. Het algemene beeld is dat de Goudse scholen hier goed mee om zijn gegaan en als gemeente hebben we daarin intensief met hen opgetrokken en waar mogelijk ondersteund. Anderzijds zijn ook veel samenwerkingen en projecten gewoon doorgegaan, denk bijvoorbeeld aan Campus Gouda. Veel blijkt ook via de digitale weg goed voortgang te kunnen vinden.

3.1.3 Eigen indicatoren Taakveld

Omschrijving

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

Aantal banen

Gouda 36.300

Streefwaarde Behoud van het aantal banen

36.370

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

Aantal bedrijfsvestigingen

6.449

Behoud van het aantal bedrijfsvestigingen

6.800

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

Leegstand kantoren als positie van gemeente met hoogste leegstand (Bron Cushman & Wakefield)

4.3. Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

Afname aantal jongeren zonder werk t/m 27 jaar

plek 11 (C&W, Plek buiten top 10 jan 2018)

226

In de periode 2019-2022 daling realiseren van 100 jongeren

Stand 2021

Cushman & Wakefield geven monitor niet meer uit; Bekend aantal leegstaande kantoormeters: 69.100 m2; een daling van 13% t.o.v. 2020 (79.500 m2)*. t/m 1 oktober 2021: 271 jongeren zonder werk: daling van 55 jongeren

* Deze cijfers zijn gebaseerd op de BSGR en gekoppeld aan de BAG. Er is een gedeelte van de kantoren in Gouda die niet correct gekoppeld kunnen worden (o.a. bedrijfsverzamelgebouwen) in deze analyse waardoor het aantal leegstaande vierkante meters in werkelijkheid hoger of lager kan uitvallen.

3.1.4 Wettelijk voorgeschreven indicatoren Het BBV verplicht de gemeente om in de programma’s te rapporteren over de realisatie van de maatschappelijke effecten aan de hand van voorgeschreven beleidsindicatoren, die gepubliceerd worden op waarstaatjegemeente.nl. De wetgever wil met deze kengetallen de vergelijkbaarheid tussen gemeenten vergroten. Alle gemeenten zijn immers verplicht deze kengetallen te publiceren. Veel kengetallen zijn echter niet van recente datum en sluiten vaak onvoldoende aan bij wat de gemeente zelf wil bereiken. Daarom heeft de gemeente naast de wettelijke verplichte indicatoren ook eigen indicatoren opgenomen. Daarnaast zijn in onderstaande tabel in voorkomende gevallen relevante referentiewaarden van voorgaande jaren en/of eigen streefwaarden toegevoegd.

24

Jaarstukken 2021

Taakveld

Indicator

Meeteenheid

3. Economie

Functiemenging

%

Periode 2020

Gouda 52,1

Nederland Streefwaarde 53,2 Gouda stuurt niet op deze indicator

Realisatie

3. Economie

Vestigingen (van bedrijven)

per 1.000 inw.15 t/m 64jr

2020

143,9

158,4 Gouda stuurt niet op deze indicator

4. Onderwijs

Absoluut verzuim

per 1.000 leerlingen

2018

1,7

1,9 Gelijk blijven

2021: 0,2 dus afname

4. Onderwijs

Relatief verzuim

per 1.000 leerlingen

2019

60

26 Afname

2021: 53,5 dus afname

4. Onderwijs

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

%

2018

2

1,9 Afname naar 1,75 (100 jongeren)

2020

1,6

1,7

2021: 1,87 dus stijging

Toelichting 1. Het streefcijfer van 1,75% is gebaseerd op de landelijke gerealiseerde cijfers van schooljaar 2016-2017. Van alle vo- en mbo-leerlingen/studenten samen (tot 23 jaar) verliet in 2016-2017 1,75% het onderwijs zonder startkwalificatie. Aangezien de uitval landelijk sindsdien licht stijgt, is ingezet op 1,75% als streefcijfer. Die licht stijgende trend zet zich landelijk en ook in onze regio door. Daarom is het streefcijfer niet gehaald. De regio Gouda scoort in landelijk perspectief overigens goed. Gouda zit in de top 5 van regio's met de minste schooluitval. Het is overigens lastig om de stijging precies te duiden. Het lijkt deels te maken te hebben met ‘groenpluk’; door de aantrekkende economie stoppen meer jongeren met hun opleiding om te gaan werken.