Impuls-Zeeland-jaarverslag-2021
Tekst van het document
Circulaire Economie & Energietransitie
42
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
REGIONALE ENERGIETRANSITIE ZEELAND Looptijd project: 2018 - 2050 Betrokken partijen: Provincie Zeeland, Zeeuwse gemeenten, Enduris en Waterschap Scheldestromen. Omvang: € 1 miljoen per jaar
De partijen coördineren het maken van plannen om Zeeland energieneutraal te maken in 2050; de invulling van het Klimaatakkoord van Parijs.
RESULTATEN 2021 In 2021 is voor de drie programma’s Elektriciteit, Mobiliteit en Gebouwde Omgeving een uitvoeringsprogramma opgesteld en dit is voorgelegd aan de gemeenten. In het najaar van 2021 zijn de uitvoeringsprogramma’s vastgesteld en is gestart met de uitvoering. Vanuit de RES wordt volop ingezet op energiebesparing, zowel voor bedrijven als voor particulieren. Er is een initiatief opgezet om bedrijven te ontzorgen bij het verminderen van het energiegebruik, o.a. door procesoptimalisatie en ingrepen om op een laagdrempelige manier minder energie te gebruiken. De congestie in Zeeland wordt een steeds groter probleem voor bedrijven die zelf energie willen opwekken en daar mee moeten wachten, vanwege gebrek aan capaciteit op het elektriciteitsnet.
ROL IMPULS ZEELAND Impuls is één van de initiatiefnemers en lid van het kernteam Regionale Energiestrategie Zeeland. Impuls vertaalt de gevolgen van de energiestrategie voor de Zeeuwse bedrijven en betrekt hen zoveel mogelijk erbij. Impuls is in de drie tafels Elektriciteit, Mobiliteit en Gebouwde omgeving vertegenwoordigd en leverde in 2021 de voorzitter voor de tafel Gebouwde omgeving.
Circulaire Economie & Energietransitie
43
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
KENNIS- EN INNOVATIENETWERK CIRCULAIR BOUWEN Looptijd project: 2019 - 2021 Betrokken partijen: RDH, Marsaki en HZ University of Applied Sciences. Omvang: € 50.000,-
De partners dragen de kennis over circulair bouwen zo breed mogelijk uit in de Zeeuwse bouwsector. De partners werken aan het opzetten van een kennisplatform, het verkennen van de mogelijkheden voor een marktplaats voor tweedehands bouwmaterialen voor professionals en ontwerpers, architecten en bouwbedrijven ontwikkelen gezamenlijk circulaire bouwconcepten.
RESULTATEN 2021 De geplande bijeenkomsten zijn deels niet doorgegaan. Na het onderzoek naar een marktplaats voor tweedehands bouwmaterialen is met meerdere bedrijven gesproken of zij daarmee aan de slag willen, dit loopt nog steeds door. In het laatste jaar van het project is het doel om meer bedrijven te betrekken zodat het kennisnetwerk circulair bouwen zelfstandig kan gaan functioneren. Ook wordt geprobeerd om het idee van de marktplaats bedrijfsmatig op te laten pakken door een Zeeuws bedrijf.
ROL VAN IMPULS ZEELAND Impuls leidt het deelproject naar het onderzoek van een marktplaats voor tweedehands bouwmaterialen voor professionals en het betrekken van de bouw bij circulair bouwen.
Circulaire Economie & Energietransitie
44
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
GROENVOEDERDROGERIJ TIMMERMAN TE KORTGENEE Looptijd: 2020 – 2022 Betrokken partijen: Groenvoederdrogerij Timmerman. Omvang: ca. € 50.000,-
VERDUURZAMING EN ENERGIEBESPARING Groenvoederdrogerij Timmerman gebruikt kolen voor het droogproces. Hierdoor zijn ze een van de grotere CO2-emittenten van Zeeland. Het bedrijf wil graag verduurzamen en zoekt naar economisch haalbare en robuuste alternatieven. Vanuit Stichting Zeeuwse Belangen is een subsidie ontvangen voor een studie naar de mogelijkheden, inclusief energiebesparingsmogelijkheden en relocatie.
RESULTATEN 2021 De studie is in juni 2021 afgerond. Een overgang naar gas in combinatie met elektrisch verhitten op termijn lijkt een goede optie te zijn. Inmiddels is Timmerman begonnen om deze overgang te realiseren.
ROL IMPULS ZEELAND Impuls heeft geholpen de weg te vinden naar een subsidiemogelijkheid, bij het uitwerken van het plan en de keuze van een adviesbureau dat de studie heeft uitgevoerd.
Circulaire Economie & Energietransitie
45
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
WARMTENET BEDRIJVENTERREIN SMOKKELHOEK, KAPELLE Looptijd: afhankelijk van haalbaarheid Betrokken partijen: Coroos, Nutripet, Farmpet, TopTaste, Seasun en De Noordhoek. Omvang: Subsidie van Provincie Zeeland: € 50.000,-
REALISATIE WARMTENET VOOR BEDRIJVEN In 2020 is een studie gestart naar de mogelijkheden om op De Smokkelhoek en twee tuinbouwbedrijven in de omgeving een warmtenet voor de bedrijven te realiseren. In de studie wordt de warmte-/energiebehoefte van elk deelnemend bedrijf geanalyseerd en geoptimaliseerd voordat naar restwarmte wordt gekeken. Dit omdat interne optimalisaties goedkoper en eenvoudiger te realiseren zijn.
RESULTATEN 2021 De studie is afgehandeld en een eerste kostenraming is bekend. Een warmtenet tussen Toptaste en Seasun kan een positief rendement hebben maar heeft ook risico’s omdat er slechts twee bedrijven betrokken zijn. Verkennende gesprekken zijn gevoerd met andere mogelijke partijen die het warmtenet en CO2 voor de tuinbouw kunnen leveren. Verdere gesprekken volgen in 2022.
ROL IMPULS ZEELAND We begeleiden en faciliteren dit project.
Circulaire Economie & Energietransitie
46
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
BIOVOICE Looptijd: 2020 – 2022 Betrokken partijen: REWIN, Dockwize, MidPoint, GCC, BOM en Rabobank Omvang: € 200.000,-
VERSNELLEN TRANSITIE BIOBASED- EN CIRCULAIRE ECONOMIE BioVoice is het programma voor biobased & circulaire innovatie. Binnen BioVoice worden grote(re) bedrijven, start-ups en scale-ups samengebracht. Het doel is om de transitie naar een biobased- en circulaire economie voor bedrijven in Zeeland te versnellen.
RESULTATEN 2021
ROL IMPULS ZEELAND
In 2021 zijn in totaal 13 challenges opgehaald, voor Zeeland bij ZorgSaam, DOW en Sagro. Er is contact gelegd met 45 start-ups en scaleups. Hier kwamen 28 matchmaking gesprekken uit voort. In totaal zijn dertien matches ontstaan, waarvan vier zijn afgerond met een innovatiecontract (voucher).
Onze rol is om als projectpartner challenges op te halen bij grootbedrijven en mkb’ers, start-ups en scale-ups te scouten om mee te doen. Daarnaast brengen we vraagstukken die niet in het BoioVoice-programma passen onder in andere Impuls-programma’s en projecten, zoals Symbiosis for Growth en CircoTrack.
Circulaire Economie & Energietransitie
47
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
SYMBIOSIS FOR GROWTH (S4G) Looptijd project: 2018 - 2022 Betrokken partijen: REWIN en Midpoint. Omvang Impuls Zeeland: € 600.000,-
Rest- en bijstromen een tweede leven geven en daarmee voor het mkb kosten besparen en milieuwinst realiseren. Dat is het hoofddoel van Symbiosis4Growth. Deze rest- en bijstromen kunnen van alles zijn; bijvoorbeeld restwarmte, afvalwater of organische reststromen, maar ook productiecapaciteit of kennis. Symbiosis4Growth brengt vraag en aanbod in West- en Midden Brabant en Zeeland bij elkaar, helpt met inhoudelijke expertise en zorgt voor financiële steun.
RESULTATEN 2021 De afgelopen jaren werkten we eerst aan het creëren van bewustzijn bij regionale mkb ondernemers. Dit gebeurde in meerdere werksessies. Door bedrijven aan elkaar te koppelen ontstonden er verschillende potentieel interessante matches. In 2021 is mede door het niet doorgaan van fysieke workshops, vanwege Corona, aandacht gegeven aan het realiseren van o.a. projecten met Farm Pack en Coroos.
ROL IMPULS ZEELAND Onze rol binnen het S4G programma is het begeleiden en organiseren van bijeenkomsten van bedrijven waarbij er wordt geïnventariseerd, middels een workshop, welke interessante reststromen er zijn die kunnen worden uitgewisseld als grondstof onderling tussen bedrijven. Daarnaast hebben we gewerkt met de NISP gestandaardiseerde methodiek. Dit is een wijze om opgedane kennis en ervaringen met data te blijven borgen. We hebben verschillende onderzoeken en businesscases weten te generen door de potentiële matches vanuit de database.
Circulaire Economie & Energietransitie
48
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
PROJECT De samenwerking tussen Dalco Food en Farm Pack is mede mogelijk gemaakt door het S4G programma.
DALCO FOOD + FARM PACK Dalco Food is een bedrijf dat zich specialiseert in de ontwikkeling en productie van maaltijdcomponenten, oorspronkelijk gericht op vlees, maar sinds kort volledig vegetarisch en veganistisch. Met ondersteuning van S4G zijn vleesvervangers ontwikkeld op basis van regionale reststromen, die hun oorsprong vinden bij Farm Pack (afgekeurde maiskolven en maispulp) in Kapelle, Zeeland. Het betreft maïspulp dat resteert van 2 - 3 miljoen kilo maïsresten. Regio's: West-Brabant, Midden-Brabant en Zeeland Potentiële CO2 reductie: 2.000 - 3.000 ton maïsresten per jaar Betrokken partijen: Dalco Food en Farm Pack
Circulaire Economie & Energietransitie
49
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
ONDERZOEK HERGEBRUIK PROCESWATER COROOS Looptijd project: 2019 - 2021 Betrokken partijen: Coroos, gemeente Kapelle, Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen, agrarische ondernemers en ZLTO Omvang: ca. € 50.000,-
Coroos heeft jaarlijks een grote hoeveelheid zoet proceswater, dat nu wordt geloosd in de Westerschelde. Voor omliggende agrarische bedrijven is dit water interessant om droge perioden mee op te vangen. Het water is geanalyseerd en geschikt om in de landbouw te gebruiken. In de eerste helft van 2021 moet uit een onderzoek van Sweco blijken op welke manier het water beschikbaar kan komen aan de landbouw.
RESULTATEN 2021 Het proceswater van Coroos is gedurende een jaar geanalyseerd, omdat Coroos steeds andere producten verwerkt. Hieruit blijkt dat het water geschikt is. Vervolgens is een onderzoek gestart over de beste manier om het water aan de agrarische bedrijven te beschikbaar te stellen.
ROL IMPULS ZEELAND We zijn initiatiefnemer en projectleider. Dit project is mede mogelijk gemaakt door de koppeling met S4G.
Circulaire Economie & Energietransitie
50
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
CIRCULAR BIOBASED DELTA/ UITVOERINGSBUREAU ZEELAND Circular Biobased Delta (voorheen Biobased Delta) is een stichting waarin bedrijven, overheden en kennisinstellingen samenwerken om de biobased economy in Zuidwest-Nederland te bevorderen. De stichting heeft daarvoor meerdere werkgroepen in het leven geroepen. Samen met de andere ROM’s nemen we deel aan de werkgroep Sugar Delta (omzetten van suikers uit agro(rest) stromen naar chemicaliën). Verder stimuleren we circulaire economie door vorm te geven aan projectontwikkeling en business development in Zeeland, samen met andere partners. Voor een goede afstemming van plannen en projecten binnen de provincie, is het Uitvoeringsbureau Circular Biobased Zeeland opgericht. Participanten zijn: North Sea Port, Provincie Zeeland, Biobased Trainingcentrum, Center of Expertise Biobased Economy van HZ University of Applied Sciences, De Rusthoeve en Delphy. Samen met de andere ROM's zijn we partner in de stichting Platform Groene Chemie dat zich richt op het versnellen van de grondstoffentransitie in de maakchemie in Nederland
Circulaire Economie & Energietransitie
51
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
VRIJETIJDSECONOMIE RIJETIJDSE Verduurzaming en leefbaarheid id zi zijn belangrijke speerpunten binnen het Toekomstbeeld 2030, opgesteld door Impuls Zeeland, HZ Kenniscentrum Kusttoerisme, ondernemers (Toeristisch Ondernemend Zeeland) en overheden. De gezamenlijke ambitie is: 'Zorgen voor een vrijetijdssector die in balans is met de samenleving en de omgeving bloeit'. De vrijetijdssector blijft een doorslaggevende economische impact hebben op Zeeland en draagt daarmee bij aan de verdere ontwikkeling van een economisch toekomstbestendige en leefbare delta.
52
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
VERDUURZAMING EN TOEKOMSTBESTENDIGHEID Vanuit het cluster Vrijetijdseconomie wordt via meerdere programma’s en projecten gewerkt aan het stimuleren van verduurzaming en toekomstbestendigheid van de vrijetijdssector (verblijf, horeca, watersport, dagattracties) in Zeeland. Hierin wordt gewerkt aan de transitieopgaven klimaat, energie, circulariteit, biodiversiteit en digitalisering. Naast bewustwording en inspiratie hierover, bieden wij ondernemers verschillende ondersteuningsmiddelen. Zo stimuleren we met deze middelen samenwerking tussen ondernemers en werken we aan bedrijfsvergelijkingsgroepen. De succesvolle samenhangende programma aanpak van inspiratie, ondersteuning en financiering, wordt gecontinueerd binnen het (mede door REACTEU) gefinancierde Aanjaagprogramma. Daarnaast wordt binnen een aantal aanvullende demonstratieprojecten met ondernemers gewerkt aan best practices op het gebied van circulariteit, energiebesparing en (her)gebruik van water.
Vrijetijdseconomie
53
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
AANJAAGPROGRAMMA INNOVATIE VRIJETIJDSSECTOR Looptijd: 2021 Betrokken partijen: Toeristisch Ondernemend Zeeland (TOZ), Toeristische Uitvoeringsalliantie (TUA), ondernemers en Provincie Zeeland. Omvang: € 75.000,- (excl. vouchers)
INNOVEREN EN DOORONTWIKKELEN Het aanjaagprogramma is samengesteld voor ondernemers in de vrijetijdssector voor het innoveren en doorontwikkelen van hun bedrijf. Het programma bestaat uit drie onderdelen: inspireren (collectieve bijeenkomsten), ondersteunen (vouchers en maatwerk advies) en financieren (Fonds Verblijfsrecreatie).
RESULTATEN 2021 Er is een breed inspiratieprogramma opgezet waarin veertien webinars zijn georganiseerd over diverse thema’s die relevant en actueel zijn binnen de vrijetijdssector. Deze webinars hadden als thema circulariteit, vergroening, energietransitie, elektrische mobiliteit, data-analyse, watergebruik en stedelijk toerisme. De webinars zijn voor en door de ondernemers opgezet en zijn in totaal 1187 keer bekeken. Ook is een inspiratiemagazine uitgebracht met achttien inspirerende verhalen wat heeft geleid tot veel positieve en nieuwe contacten met ondernemers. Naast de webinars hebben rondetafelgesprekken plaatsgevonden waarbij een aantal ondernemers en experts in gesprek gingen over thema’s als biodiversiteit of energietransitie en hoe bedrijven hiermee aan slag kunnen gaan. Ook is een fysieke bijeenkomst georganiseerd over klimaatverandering en hoe ondernemers hierop in kunnen spelen. Er zijn diverse vouchers verstrekt, in de vorm van innovatievouchers, planvormingsvouchers en advies op maat trajecten. Vanuit het Fonds Verblijfsrecreatie zijn twee leningen verstrekt.
ROL IMPULS ZEELAND In dit project hebben we een coördinerende en verbindende rol. In samenspraak met Toeristisch Ondernemend Zeeland (TOZ) is het inspiratieprogramma vormgegeven. We zorgen voor aansprekende voorbeelden van ondernemers en experts om als spreker invulling te geven aan de bijeenkomsten. We geven uitvoering aan de voucherprogramma’s, spelen een verbindende rol en schakelen met de diverse betrokkenen. Dit doen we voor ondernemers, externe adviseurs, overheden en overige stakeholders, zoals natuurorganisaties.
Vrijetijdseconomie
02 54
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
INNOVATIEVOUCHERS VERBLIJFSRECREATIE Looptijd: 2020 - 2022 (gemeente Schouwen-Duiveland), 2019 - 2020 (gemeente Veere), 2020 - 2021 (gemeente Tholen), 2018 - 2020 (gemeente Noord-Beveland). Betrokken partijen: ondernemers in de toeristische sector (verblijfsrecreatie), gemeenten Noord-Beveland, Schouwen-Duiveland, Tholen en Veere, HISWARECRON en Provincie Zeeland. Omvang: € 305.000,- waarvan € 195.000,- (gemeente Schouwen-Duiveland), € 75.000,- (gemeente Veere), € 20.000,- (gemeente Tholen) € 15.000,(gemeente Noord-Beveland).
ADVIES VAN EEN EXTERN EXPERT Ondernemers in de toeristische sector (met name de verblijfsrecreatie) in de gemeenten NoordBeveland, Tholen, Schouwen-Duiveland en Veere die willen innoveren, kunnen met een innovatievoucher externe expertise inhuren. Hiermee kan advies worden ingewonnen over nieuwe, innovatieve stappen voor hun bedrijf. Het doel is om kwaliteitsverbetering van de (verblijfs)recreatie te stimuleren en ondernemers te ondersteunen bij het zetten van deze stappen. Naast de innovatievouchers, bestaat ook de mogelijkheid om een expertteam in te schakelen. Hierbij wordt een team van specialisten gelijktijdig ingezet tijdens een expertbijeenkomst op het bedrijf. Daarbij komt een integraal advies tot stand, met als resultaat een samenhangend kwaliteitsplan. Binnen de gemeente Schouwen-Duiveland zijn vouchers beschikbaar voor ondernemers uit meerdere subsectoren, zoals watersport, dagattracties en horeca. In de overige gemeenten (Noord-Beveland, Tholen, en Veere) waren in 2020 alleen vouchers beschikbaar voor ondernemers uit de verblijfsrecreatie.
RESULTATEN 2021
ROL IMPULS ZEELAND
Verschillende vouchers zijn toegekend. De innovatievragen gaan o.a. over herstructurering, doorontwikkeling/toekomstbestendig maken, mogelijkheden voor verduurzaming, uitvoeren haalbaarheidsonderzoek en het verkennen van uitbreidingsmogelijkheden.
We begeleiden de ondernemers en geven uitvoering aan het voucherprogramma (intake, beoordeling, monitoring). Deze voucher kan voor bedrijven vanuit de verblijfsrecreatie tevens een aanloop zijn naar een lening vanuit het Fonds Verblijfsrecreatie. We leggen, indien relevant, de verbinding met andere relevante ontwikkelingen in de sector. We voeren de regie en fungeren als spil tussen de betrokken partijen.
Vrijetijdseconomie
02 55
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
PLANVORMINGSVOUCHERS TOERISTISCHE SECTOR Looptijd: 2020 - 2023 Betrokken partijen: Ondernemers uit vrijetijdssector (dagattracties, watersport, horeca, verblijf), gemeenten en Provincie Zeeland. Omvang: € 495.000,-
INVESTERINGSPROGRAMMA VOOR PLANVORMING Deze voucher vormt samen met de overige activiteiten binnen het Aanjaagprogramma en overige ondersteuning vanuit de organisatie een volledig programma ter stimulering van bedrijven in de sector. Hiermee kan de komende jaren worden gewerkt aan het toekomstgericht ontwikkelen van bedrijven én het toeristisch product Zeeland.
RESULTATEN 2021
ROL IMPULS ZEELAND
Door het grote animo voor deze vouchers in 2020, heeft provincie Zeeland extra middelen beschikbaar gesteld voor een tweede openstelling in 2021 (voor vier extra planvorming vouchers). Inmiddels zijn elf planvorming vouchers toegekend. In 2022 wordt verwacht de overige vouchers uit te geven.
We begeleiden de ondernemers en geven uitvoering aan het voucherprogramma (intake, beoordeling, monitoring). Deze voucher kan voor bedrijven vanuit de verblijfsrecreatie tevens een aanloop zijn naar een lening vanuit het Fonds Verblijfsrecreatie. We leggen, indien relevant, de verbinding met andere relevante ontwikkelingen in de sector. We voeren de regie en fungeren als spil tussen de betrokken partijen.
Vrijetijdseconomie
56
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
TOERISTISCHE MOBILITEIT Looptijd: 2017 - 2021 Betrokken partijen: Provincie Zeeland, Kenniscentrum Kusttoerisme, voormalig routebureau VVV Zeeland en ondernemers (vanuit initiatieven).
AFSTEMMEN INITIATIEVEN OP TOERISTISCH VERVOER We nemen deel in de Provinciale kerngroep Toeristische Mobiliteit. Binnen deze kerngroep worden, samen met de Toeristische Uitvoeringsalliantie partners HZ Kenniscentrum Kusttoerisme en Routebureau Zeeland, allerlei initiatieven op het gebied van toeristisch vervoer op elkaar afgestemd.
RESULTATEN 2021 In 2021 hebben we marktpartijen geadviseerd die pilots willen uitvoeren op het gebied van nieuwe belevingsconcepten.
ROL IMPULS ZEELAND We verbinden en ondersteunen ondernemersinitiatieven. Daarnaast nemen we deel aan de kerngroep toeristische mobiliteit.
Vrijetijdseconomie
57
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
DETAILHANDEL & CROSS-OVERS WINKELGEBIEDEN Looptijd: 2021 Betrokken partijen: Z4 gemeenten (Goes, Middelburg, Terneuzen, Vlissingen), Hulst en Provincie Zeeland.
TOEKOMSTBESTENDIG MAKEN WINKELGEBIEDEN Samen met de Zeeuwse gemeenten wordt gekeken hoe winkelgebieden toekomstbestendig kunnen worden gemaakt. In de afgelopen jaren zijn bijeenkomsten georganiseerd om kennisoverdracht te stimuleren, is een prestatieonderzoek detailhandel uitgevoerd en is gewerkt aan verdere afstemming en samenwerking tussen de gemeenten. We participeren in dit initiatief om gezamenlijk te zoeken naar een (her)nieuwde rol van winkelgebieden, ook in relatie tot toeristische (dag)bezoekers en de totale beleving.
RESULTATEN 2021
ROL IMPULS ZEELAND
In het kader van samenwerken en ervaringen uitwisselen heeft regulier overleg plaatsgevonden tussen de Z4, gemeente Hulst, Provincie Zeeland en Impuls Zeeland. Daarnaast is er gekeken naar mogelijke koppelingen met kansen stedelijk toerisme, uitgevoerd door HZ Kenniscentrum Kusttoerisme als onderdeel van het TUA programma 2020/2021.
Meedenkende en verbindende rol tussen ondernemers, gemeenten en provincie.
Vrijetijdseconomie
58
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
FACET Looptijd: 2019 - 2023 Betrokken partijen: HZ University of Applied Sciences, Westtour, Camping en Villapark De Paardekreek, University of Greenwich, Blue Cluster, Norfolk County Council en Adème. Omvang: € 3,8 miljoen
STIMULEREN CIRCULAIR ONDERNEMEN TOERISTISCHE ONDERNEMERS Toerisme speelt een belangrijke rol in de regionale economie van de 2 zeeën regio. Naast inkomsten brengt toerisme ook massa gebruik van bronnen met zich mee wat druk legt op beperkte grondstoffen en zorgt voor meer afval en afvalverwerking. Hoewel de vraag naar duurzaam toerisme toeneemt en sommige ondernemers op zoek gaan naar circulaire oplossingen, zien we vooral een lineaire benadering bij ondernemers. Dit komt deels doordat de kennis ontbreekt hoe zij naar een circulair bedrijfsmodel kunnen overgaan. Doel van het Interreg 2 zeeën project FACET is om mkb’ers in de toerisme- en vrijetijdssector te stimuleren van een lineaire naar een circulaire bedrijfsvoering te gaan. Op het gebied van de thema’s afval, energie, duurzame verpakking, circulaire accommodatie, water en gezamenlijke inkoop worden pilotprojecten uitgevoerd. Binnen Zeeland zijn twintig vouchers beschikbaar om ondernemers te begeleiden.
RESULTATEN 2021
ROL IMPULS ZEELAND
Er zijn zeventien vouchers toegekend aan diverse ondernemers binnen de vrijetijdssector. Dit varieert van dagattractie, (mini)campings, hotels tot restaurants. Ook de spreiding binnen Zeeland is divers. Concrete pilotprojecten zijn door de toekenning van de vouchers gerealiseerd: circulaire afvalstromen, circulaire (tekeningen voor) gebouwen, ketenvorming en communicatie voor en inspiratie naar gasten. Een groep nieuwe ondernemers heeft een bezoek gebracht aan een aantal pilotprojecten ter inspiratie.
We zijn penvoerder van dit project en daarmee verantwoordelijk voor het algehele projectmanagement. Daarnaast begeleiden we de voucher/pilot projecten van ondernemers in Zeeland, begeleiden we vier concrete projecten en verzorgen we alle communicatie uitingen en diverse events.
Vrijetijdseconomie
02 59
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
Z-GRID (ZEELAND GROENE RECREATIE INNOVATIE DRIVERS) Looptijd: 2021 – 2023 Betrokken partijen: HZ University of Applied Sciences en toeristische ondernemers. Omvang: € 1.060.750,-
OPLOSSINGEN DOOR COMBINEREN TOERISME EN GEZONDHEID Twee recreatiebedrijven voeren pilots uit op het gebied van energiebesparende maatregelen binnen hun bedrijf. Het gaat hierbij om innovatieve, technische toepassingen/technieken die begeleid en gemonitord worden door de kennisinstellingen. De resultaten van de pilots worden gedeeld binnen de vrijetijdssector om zo ook andere ondernemers te inspireren en te stimuleren te starten met verduurzaming van hun bedrijf.
RESULTATEN 2021 Het project is in 2021 toegekend. Daarnaast zijn de pilots gestart met twee bedrijven.
ROL IMPULS ZEELAND Voor dit project zijn wij penvoerder. Daarnaast hebben we het projectplan opgesteld, gecoördineerd en ingediend. De algemene projectcoördinatie wordt door ons uitgevoerd.
Vrijetijdseconomie
60
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
TOERISTISCH ONDERNEMEND ZEELAND (TOZ) Looptijd: 2021 Betrokken partijen: HISWA RECRON, Koninklijke Horeca Nederland, VeKaBo en Stichting Dagattracties Zeeland. Omvang: € 232.900,-
EÉN STANDPUNT NAMENS DE VRIJETIJDSSECTOR Toeristisch Ondernemend Zeeland (TOZ) is hét aanspreekpunt van ondernemers in de toeristische sector voor Provincie Zeeland en andere overheden. Namens de betrokken partijen formuleert TOZ gezamenlijke strategieën en standpunten op onderwerpen. TOZ heeft een centrale rol namens het toeristisch bedrijfsleven bij de totstandkoming van beleid, bijvoorbeeld op het gebied van de Omgevingsvisie, Veerse Meer visie, de energietransitie/RES, promotie en arbeidsmarkt.
RESULTATEN 2021 TOZ heeft invulling gegeven aan de Strategische Meerjarenagenda. TOZ was vaste gesprekspartner zowel ambtelijk als bestuurlijk bij de trajecten rondom de Omgevingsvisie en betrokken bij andere gebiedsvisies en heeft vanuit TOZ reactie op deze visies gegeven. Voor de RES is gewerkt aan een plan van aanpak voor de verduurzaming van de toeristische sector. Daarnaast is gewerkt aan een meerjarig programma voor TOZ. Op basis van een symposium over ‘goed werkgeverschap’ is door de deelnemers aan het Hospitality Pact (Scalda, HZ, Impuls Zeeland en TOZ) gewerkt aan een platform/toolbox/kennisbank waardoor ondernemers handvatten krijgen om te werken aan dat goede werkgeverschap. Ook zijn verschillende groepen studenten van HZ en Avans Breda begeleid in het uitvoeren van opdrachten voor verduurzaming van de sector.
ROL IMPULS ZEELAND We voeren het secretariaat voor TOZ, zijn adviseur van TOZ en leveren de TOZ programmamanager.
Vrijetijdseconomie
61
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
TOERISTISCHE UITVOERINGSALLIANTIE (TUA) Looptijd: 2021 Betrokken partijen: Kenniscentrum Kusttoerisme en Zeeuwse overheden. Omvang: € 211.050,- (incl aanjaagprogramma van € 75.000,-).
STRATEGISCH UITVOERINGSPROGRAMMA Samen met het Kenniscentrum Kusttoerisme werken we samen in de vorm van een netwerkorganisatie: de Toeristische Uitvoeringsalliantie (TUA). De betrokken organisaties werken binnen een meerjarig strategisch uitvoeringsprogramma gezamenlijk aan projecten. Alle organisaties brengen expertise en netwerk in om een bijdrage te leveren aan gezamenlijke doelen en acties. Deze zijn gericht op de toename van toeristische bestedingen en overnachtingen en op het verhogen van de toegevoegde waarde van de toeristische sector. De TUA werkt nauw samen met Provincie Zeeland, de Zeeuwse gemeenten en TOZ.
RESULTATEN 2021 Binnen het aanjaagprogramma voor toeristische ondernemers wordt de sector geïnspireerd en ondersteund op diverse thema’s. Daarnaast is verduurzaming bij toeristische bedrijven gestimuleerd door het ontwikkelen van een klimaatscan voor de sector. Er is samen met overheden en ondernemers uit de waterrecreatiesector een actieplan opgesteld. Samen met overheden en toeristische ondernemers is gewerkt aan een toekomstbeeld voor Zeeland in 2030.
ROL IMPULS ZEELAND We zijn netwerkpartner binnen de TUA en verantwoordelijk voor het stimuleren van ondernemersinitiatieven binnen het uitvoeringsprogramma.
Vrijetijdseconomie
62
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
PILOTS ENERGIETRANSITIE/DUURZAAM WATERGEBRUIK VERBLIJFSRECREATIE ZEELAND Looptijd: 2021 – 2023 Betrokken partijen: Camping en Villapark De Paardekreek, Camping Weltevreden, Olmenveld Vakanties, Strandcamping Groede en HZ University of Applied Sciences. Omvang: € 563.027,-
CIRCULAIR (HER)GEBRUIK VAN WATER Het toenemend aantal gasten in Zeeland leidt tot druk op de watervoorziening en het gebruik ervan. Vanuit ondernemers in de sector is er behoefte aan oplossingen voor circulair (her)gebruik van water. Binnen het project worde een viertal pilots uitgevoerd, gericht op het duurzaam (her)gebruik van water binnen de recreatiesector in Zeeland. Tevens wordt gekeken naar de gastbeleving en een duurzaam verdienmodel.
RESULTATEN 2021 In 2021 is het project goedgekeurd en heeft de kick-off plaatsgevonden waarin afspraken zijn gemaakt over monitoring, financiën, communicatie en disseminatie. Tevens is een eerste enquête uitgevoerd onder de gasten van de vier ondernemers om een 0-meting te hebben van de gastbeleving. Ook zijn de ondernemers actief aan de slag gegaan met hun stappenplan richting implementatie.
ROL IMPULS ZEELAND Het vormen van het consortium, ontwikkeling van het projectplan en de indiening bij de Zeeland in Stroomversnelling subsidieregeling (januari 2021) namens het Kennis- & Innovatienetwerk TUA-TOZ. Wij zijn penvoerder van het project en voeren daarmee het algemeen projectmanagement. Als onderdeel hiervan hebben we een opzet gemaakt voor actieve monitoring van de voortgang (inclusief financiën) en een communicatieplan opgesteld. Ook hebben we actief gezocht naar een expert en uitvoerende partijen die kunnen helpen bij vraagstukken.
Vrijetijdseconomie
63
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
TOERISTISCH ECOSYSTEEM Binnen het toeristisch ecosysteem in Zeeland hebben flinke verschuivingen plaats gevonden, enerzijds door het wegvallen van VVV Zeeland en door de voorbereiding van een nieuwe Zeeuwse Marketing Organisatie en anderzijds door het herpositioneren van de samenwerking tussen de Zeeuwse overheden. De verdere samenwerking met deze partijen én tussen Toeristische Uitvoeringsalliantie (TUA), Toeristisch Ondernemend Zeeland (TOZ) en Provincie Zeeland vormt één van de grote ontwikkelingen voor de komende jaren zodat een sterke samenwerkingsstructuur ontstaat met een gezamenlijke meerjarige programmering en financiering voor toeristische projecten. Deze organisatorische opgave hangt nauw samen met de strategische herijking van de bestemming Zeeland: hoe wil de bestemming Zeeland inspelen op de eerder voorspelde (grote) groei van het aantal toeristen? En hoe kan het toerisme (meer) in balans met de omgeving worden doorontwikkeld?
RESULTATEN 2021 Door de coronacrisis is de samenwerking in de sector tussen ondernemers, brancheorganisaties en overheden intensiever geworden, vanwege vele overleggen en regionale afstemming over maatregelen en de effecten ervan op de sector. In TUA-TOZ verband zijn bijeenkomsten georganiseerd om met alle stakeholders in gesprek te gaan om zo te komen tot een toekomstbeeld voor Zeeland 2030, inclusief een actieagenda en de versterking van het is gewerkt aan een meerjarig uitvoeringsprogramma TUATOZ.
Vrijetijdseconomie
64
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
LOGISTIEK, MAINTENANCE EN ENERGIE Binnen dit cluster vallen Logistiek, Maintenance en Energie; drie belangrijke pijlers voor de Zeeuwse economie. Sectoren die niet op zichzelf staan, maar onderling met elkaar samenhangen én elkaar versterken.
65
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
LOGISTIEK, VAN GROOT BELANG VOOR ZEELAND De logistieke sector is nauw verbonden met de Zeeuwse havens en is één van de grootste werkgevers in de regio. Vanwege dit brede belang van de logistieke sector, worden de verschillende activiteiten in vrijwel alle gevallen uitgevoerd in samenwerking met het logistiek samenwerkingsverband Zeeland Connect. Logistieke bedrijven worden steeds afhankelijker van technologie en software en moeten hierin onderling en met hun klanten meer samen gaan werken. Uitwisseling en analyse van (big) data is hierin essentieel, om zo beter in staat te zijn in te spelen op de markt. Papierloos werken is in opkomst en hierin gaan ook mobiele applicaties een rol spelen. B2B verwacht een B2C ervaring: klanten willen zonder kosten zoveel mogelijk inzicht verkrijgen via een applicatie of website. Processen worden verder geautomatiseerd. Medewerkers krijgen een steeds meer controlerende rol in plaats van een uitvoerende rol. Logistieke dienstverleners moeten meegaan in de digitalisering om te voldoen aan de klanteisen en zo ook concurrerend te blijven. Mede hierdoor wordt ook de link gelegd met Digitaal Doen Zeeland. De aan maintenance gerelateerde activiteiten worden vooral ingevuld via een bijdrage aan het Kennis- en Innovatiecentrum Maintenance Procesindustrie (Kic/MPi). We zijn lid van dit Kennis en Innovatiecentrum.
Daarnaast zijn we partner van de Smart Industry Hub Zuid, waarin onder andere wordt gewerkt aan het project EDIH (European Digital Innovation Hubs).
Logistiek, Maintenance & Energie
66
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
ZEELAND CONNECT Looptijd: doorlopend Betrokken partijen: HZ University of Applied Sciences, North Sea Port, Provincie Zeeland, Kloosterboer, Verbrugge, Wielemaker, Automotions, Topsector Logistiek en diverse andere bedrijven en kennisinstellingen Subsidieverstrekkers: koepel publiek-privaat, gefinancierd door strategische partners Omvang: € 150.000,-
LOGISTIEK SAMENWERKINGSVERBAND Het logistiek samenwerkingsverband Zeeland Connect versterkt de logistieke sector in Zeeland door het delen van kennis, door (het werken aan) bewustwording van een snel veranderende logistiek en door het aanjagen en uitvoeren van projecten.
RESULTATEN 2021 Het toekomstbestendig vormgeven van het netwerk is gerealiseerd door verschillende events, de verdere uitbouw van het relatiebestand, het vergroten van de publiciteit voor het initiatief en de uitrol van de jaarplannen innovatielijnen. Het Jaarcongres met CEO diner zorgde voor een ontmoetingsplek voor ondernemers en stakeholders en kennisoverdracht. In 2021 verscheen een geüpdatete versie 'Logistieke Visie'. Er werden verschillende events georganiseerd, het relatiebestand werd uitgebouwd en de jaarplannen van de innovatielijnen werden uitgerold. Ook werden vier innovatietafels gehouden (één per innovatielijn). De nieuwe website werd gelanceerd en het bereik via de eigen social media kanalen werd vergroot. Daarnaast werd de nieuwsbrief regelmatig verstuurd.
ROL IMPULS ZEELAND We zijn initiator en penvoerder. Ook wordt het programmamanagement gefaciliteerd en worden projectmanagers ingezet op thema's van Zeeland Connect.
Logistiek, Maintenance & Energie
67
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
SYNCHROMODAAL 2021 Looptijd: doorlopend (TSL2.0 loopt van 2021 - 2023). Betrokken partijen: HZ University of Applied Sciences, Stichting Connekt, North Sea Port, TLN, Kloosterboer Vlissingen, Verbrugge Terminals, Access World Terminals, Katoen Natie, Vlaeynatie/ 3MCT, Danser Group, Honkoop Barging, + overige verladers, transporteurs en logistieke dienstverleners. Omvang: € 40.000,- (per jaar)
VERSTERKEN EN UITBREIDEN VERLADERSNETWERK Het netwerk van samenwerkende verladers in Zeeland wordt binnen dit project verder versterkt en uitgebreid. Daarnaast wordt een database met de belangrijkste in- en uitgaande ladingstromen van verschillende bedrijven opgebouwd om lading te kunnen bundelen, worden innovatieve logistieke concepten uitgewerkt en nieuwe business opportunities gecreëerd.
RESULTATEN 2021 Voor 2021-2023 is een nieuwe overeenkomst met de Topsector afgesloten voor € 40.000 per jaar. De AgriFood+ Express is opgestart: een project dat Vlissingen, Rotterdam en Lelystad met elkaar verbindt. Met de Agrifood+ Express streven we naar het verplaatsen van 50.000 TEU per jaar van weg naar water. Dit zorgt voor een besparing van ruim 3.000 ton CO2 en 5,6 miljoen wegkilometers. Er is breed ingezet op de communicatie (diverse artikelen, promotievideo) van het project. Daarnaast is het studentenonderzoek rond ladingstromen in North Sea Port afgerond en is door andere studenten een onderzoek uitgevoerd naar origin en final destination van de containers. De Verladerskring Kanaalzone is wederom doorgezet en er zijn bijeenkomsten geweest met thema’s Brexit, autonoom transport en centrale truck parking. Ook heeft een aantal nieuwe leden zich aangesloten: o.a. Secil Cement en Katoen Natie.
ROL IMPULS ZEELAND We leveren de programmamanager voor het landelijke programma van L&G Off-Road en de innovatielijnmanager binnen Zeeland Connect voor Logistieke Stromen & Verbindingen. Daarmee zijn we actief betrokken bij vormgeving van het programma. Ook worden studenten begeleid en bijeenkomsten georganiseerd en gefaciliteerd.
Logistiek, Maintenance & Energie
68
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
DARE2SHARE Looptijd: 2019 t/m 2022 Betrokken partijen: Zeeland Connect, HZ University of Applied Sciences, Scalda, Fontys Hogescholen, ELC Limburg, Stichting Connekt en KennisDC Logistiek. Omvang: € 2,01 miljoen
DELEN VAN KENNIS TUSSEN ONDERWIJS EN BEDRIJFSLEVEN Het project Dare2Share heeft als doel het beter ontsluiten van hbo-kennis en capaciteit (Human Capital) voor het midden- en kleinbedrijf. Op deze manier moet het project bijdragen aan oplossingen voor vraagstukken binnen de mkb-sector logistiek. Stagiaires gaan aan de slag met logistieke vraagstukken. In een pool komen studenten en bedrijven samen om onderling uit te wisselen en samen te werken, waardoor meerdere bedrijven profijt hebben van de uitkomsten. Daarnaast wordt er door verschillende onderwijsinstellingen gezocht naar partnerleveranciers die kunnen helpen met een aantal innovatievraagstukken.
RESULTATEN 2021 In 2021 hebben twee talent innovation pools (TIP) plaatsgevonden die hebben geleid tot een samenwerking tussen verschillende partijen rondom specifieke thema’s zoals procesoptimalisatie. In een belronde zijn 100 bedrijven benaderd, wat heeft gezorgd voor zo’n 35 vervolgafspraken en de inzet van studenten Technische Bedrijfskunde. De aanvraag voor verlenging is toegekend waardoor het project nu doorloopt tot eind 2022 in plaats van maart 2022.
ROL IMPULS ZEELAND We zijn projectpartner en voeren het projectmanagement voor de regio Zeeland. We spelen een cruciale rol in het verbinden van de bedrijven met de betrokken onderwijsinstellingen en studenten en in het verspreiden van de opgedane kennis binnen het bestaande netwerk.
Logistiek, Maintenance & Energie
69
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
AUTONOOM TRANSPORT LIVING LAB ZEELAND Looptijd: november 2019 - 2023 Betrokken partijen: VDL Steelweld BV, Terberg Benschop BV, Kloosterboer Vlissingen VOF, Verbrugge Terminals International, MSP Onions BV, Van Keulen Transport BV, Mepavex Logistcs BV, OCT BV, HZ University of Applied Sciences, Zeeland Connect, North Sea Port, SPS, Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen, Rijkswaterstaat en REWIN Brabant. Omvang: € 2,87 miljoen
INNOVEREN EN EXPERIMENTEREN MET AUTONOME VOERTUIGEN Het project Living Lab Autonoom Transport Zeeland ontwikkelt een open innovatiesysteem waarin logistieke bedrijven, technologieaanbieders voor autonome voertuigen, wegbeheerders en kennisinstellingen gezamenlijk innoveren en experimenteren met autonome voertuigen met mixed traffic in real-life logistieke operaties en op de openbare weg. Dat is innovatief en niet eerder in Nederland uitgevoerd.
RESULTATEN 2021 In 2021 is de definitieve keuze gemaakt voor de leverancier van de technologie van het voertuig: easy mile uit Frankrijk. Via partner Terberg heeft SPS zich aangesloten binnen het project. SPS levert terminal operating software. Het voertuig dat in 2022 in Zeeland moet gaan rijden is geproduceerd en getest in Nederland (algemene operatie) en Frankrijk (autonomie). Begin 2022 gaat dit voertuig in Nederland zijn eerste ronde maken.
ROL IMPULS ZEELAND Naast onze rol als penvoerder, voeren we het projectmanagement uit voor dit project.
Logistiek, Maintenance & Energie
70
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
ZERO EMISSION TRANSPORT Looptijd: 2020 - 2024 Betrokken partijen: Scalda, Enduris, Transport en Logistiek Nederland (TLN), Saman Groep, Transport- en Containerbedrijf Wielemaker, Automotions Group, gemeente Goes, Zeeuwse Reinigingsdienst, HZ University of Applied Sciences, Zeeland Connect, Delmeco Group BV, Holding De Vier Ambachten BV(H4A), gemeente Schouwen-Duiveland, gemeente Terneuzen, Afslag Rilland BV, Aers Olie BV, Vollenhoven Olie BV en Sagro BV. Omvang: € 2,64 miljoen
ONTWIKKELEN VAN ZERO EMISSIE COMMUNITY Het doel van het project ‘Zero Emissie Transport’ is het ontwikkelen van een ‘Innovation Community Zero Emissie Transport’ binnen het platform Zeeland Connect waarbinnen overheid, bedrijfsleven en HZ University of Applied Sciences gezamenlijk innoveren op het gebied van Zero Emissie Transport. Ook voor ondernemers in Zeeland komt de klimaatopgave snel dichterbij: de sector mobiliteit in Zeeland moet in 2030 al een reductie van 49% CO2 uitstoot hebben gerealiseerd. Met een vervangingstermijn van zeven jaar, moeten bedrijven in 2023 stap voor stap een deel van hun vloot vervangen. Dit is een complexe opgave omdat technologie, overheidsbeleid en markt voor zeroemissie oplossingen continu in beweging zijn. Daarnaast is ook procesinnovatie in logistieke processen nodig, omdat zero-emissie voertuigen niet één-op-één passen in de huidige logistieke operaties van bedrijven.
RESULTATEN 2021 Het Total Cost of Ownership (TCO) model is door HZ opgeleverd en wordt continu bijgewerkt en aangescherpt. Daarnaast is een onderzoek uitgevoerd naar de rol van alternatieve brandstoffen in de transitieperiode en of een Clean Energy Hub (tankstation van de toekomst) hierin past en op welke locaties in Zeeland (huidige of nieuwe locaties) stations logisch gesitueerd kunnen worden. Verder zijn diverse partners bezig geweest met onderzoek naar waterstof in mobiliteit in de breedste zin: ontwikkeling van H2 tankstations, onderzoek naar haalbaarheid/ business cases en oriënteren op voertuigen. Partner Scalda bezit een test BMW i3 waarin storingen kunnen worden gefingeerd. Datzelfde is mogelijk met een 'les laadpaal'. Hier is een digitaal lesprogramma voor ontwikkeld dat wordt ingezet.
ROL IMPULS ZEELAND Naast onze rol als penvoerder, voeren we het projectmanagement uit voor dit project.
Logistiek, Maintenance & Energie
71
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
HYBRIDE SCHEPEN (ISHY) Looptijd: februari 2019 t/m juni 2022 Betrokken partijen: Solent University, WaterstofNet, Rondvaartbedrijf Zilvermeeuw BV, Technische Universiteit Delft, Université Polytechnique Hautsde-France, GEO Aqua, Yerseke Engine Service (YES), Hybrid Maritime Ltd, Zepp.Solutions BV, Lloyd’s Register EMEA, Katholieke Hogeschool Vives Zuid, Vera Cruz Shipping bvba en Parkwind. Omvang: € 15,98 miljoen voor alle partners.
IMPLEMENTATIE VAN HYBRIDE- EN WATERSTOFTECHNIEK IN HAVENS EN SCHEPEN Implementatie van hybride- en waterstoftechniek in havens en schepen. De maritieme logistiek is genoodzaakt in hoog tempo te verduurzamen. Dit wordt bemoeilijkt door onder andere de beperkte kennis van toepasbasbare alternatieve technieken en de langere economische levensduur van schepen (gemiddeld 30 tot 40 jaar). Het voornaamste doel van het project ISHY is het ontwikkelen, testen en valideren van businesscases voor de implementatie van hybride- en waterstoftechniek in havens en schepen.
RESULTATEN 2021 Het conceptdesign van de ombouw van het binnenvaartschip Vera Cruz naar een hybride waterstof schip is afgerond. Bij de detail engineering en het opstellen van de begroting, kwam er voor YES al snel een budgettaire uitdaging naar boven. Cryogene waterstof leek technisch de beste oplossing, maar is zeer kostbaar. Hierdoor is partner Vera Cruz uit het project gestapt. Het vinden van een nieuwe partner was niet haalbaar. YES zag zonder schip geen meerwaarde en is ook uit het project gestapt. Onze rol als partner blijft voorlopig doorgaan zodat we de ontwikkelingen kunnen volgen. Omdat dit geen Zeeuws project meer is, is onze rol kleiner geworden.
ROL IMPULS ZEELAND We hebben een rol gespeeld in het vinden van funding en hebben daarnaast partners in dit project begeleid.
Logistiek, Maintenance & Energie
72
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
ZEELAND WATERSTOFLAND Looptijd project: 2021 – 2023 Betrokken partijen: Yerseke Engine Services (YES), De Pooter Olie en VoltH2. Omvang: € 1.097.570,-
TRANSITIE NAAR GROENE WATERSTOF Zeeland Waterstofland gaat over de ontwikkeling van een universeel waterstof transport- en wissel-/opslagsysteem. Dit ten behoeve van de veilige distributie van gecomprimeerde waterstof (CH2). De doelstelling is om de transitie naar groene waterstof binnen de Zeeuwse industrie te versnellen door (wissel-)bevoorrading van kleine industrie, H2-tanksstations en binnenvaart mogelijk te maken. Hierbij is het de ambitie om veilig transport van waterstof over zowel water, per spoor en middels zwaar transport mogelijk te maken.
RESULTATEN 2021 Door ontwikkelingen en vertragingen in het ISHY project zijn twee leadpartners (ook indirect bij ISHY project betrokken) uit het project gestapt. Hierdoor hebben wij tijdelijk leadpartner-taken op ons genomen en is er in overleg met diverse partijen gestart aan het uitwerken van een nieuwe invulling van het project. VoltH2 heeft in samenwerking met RoyalHaskoning een marktanalyse voor waterstofproductie opgeleverd.
ROL IMPULS ZEELAND Wij zijn projectpartner in Zeeland Waterstofland.
Logistiek, Maintenance & Energie
73
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
DARE2CONNECT Looptijd project: 2021 – 2023 Betrokken partijen: HelloContainer, HZ University of Applied Sciences, UC Group (I-share) en Dacomex. Omvang: € 433.203,-
DATA ANALYTICS EN SLIMME ALGORITMES Een kansrijke maar ingrijpende ontwikkeling voor de bestaande logistieke ketenpartijen, is de opkomst van digitale logistieke platformen. De ontwikkeling van data analytics en slimme algoritmes op basis van machine learning, maakt geautomatiseerde “decision support” systemen op deze digitale platformen beschikbaar voor de markt. Met het digitale platform kunnen voor- en natransport in Zeeland van en naar de zeehavens van containers efficiënter en schoner worden uitgevoerd. Exporteurs kunnen zelf boeken zonder tussenkomst van expediteur, verladers krijgen inzicht in CO2-uitstoot die elke optie genereert en kunnen daarop hun keuze baseren. Logistieke partners kunnen digitaal data uitwisselen en er zijn mogelijkheden voor de uitwisseling van lege containers tussen importeurs en exporteurs.
RESULTATEN 2021
ROL IMPULS ZEELAND
De partners zijn aangesloten, het project is toegekend en de kick-off heeft plaatsgevonden. Er is een start gemaakt met het communicatieplan en de afbakening van de scope is afgerond. Verder is synergie gezocht met een ander project om de standaard van datawisseling en een manier om gezamenlijk de terminals te benaderen te onderzoeken.
Als matchmaker hebben we geholpen met et netwerkverbindingen, waaronder de e link met kennispartner UC Group (I-share) are) die daardoor deelnemer werd rd van het project.
Logistiek, Maintenance & Energie
74
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
5G BLUEPRINT Looptijd: 2021 - sept 2023 Betrokken partijen: Het 5G-Blueprint-project wordt geleid door het Nederlandse Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en technisch gecoördineerd door het Belgische onderzoeksinstituut Interuniversitair Micro-Electronica Centrum (imec) en 28 publieke en private partners uit Nederland, België, Zwitserland en Tsjechië. Het project maakt deel uit van het 5G Infrastructure Public Private Partnership (5G PPP) Initiative derde fase. Dit is een gezamenlijk initiatief van de Europese Commissie en Europese ICT industrie (ICT-fabrikanten, telecomoperatoren, dienstverleners, MKB en onderzoeksinstellingen), in nauwe samenwerking met de 5G PPP-gemeenschap van onderzoekers, industrie en MKB die zich richten op 5G Core Technologies-innovatie en 5G voor geconnecteerde en geautomatiseerde mobiliteit ten behoeve van de Europese samenleving en gemeenschappen. Omvang: € 14 miljoen (Horizon 2020 grensoverschrijdend project).
DIGITALE TECHNIEKEN Binnen het project worden digitale technieken en telecommunicatiemogelijkheden onderzocht en wordt gekeken naar onderwerpen als veiligheid, kosten en baten, verantwoordelijkheidsverdeling, samenwerking en standaardisatie. De inzichten en lessen van dit driejarige project worden waar mogelijk direct in deze regio toegepast. Deze lessen zijn ook belangrijk als nieuwe standaard en werkwijze – als Blueprint – voor andere gebieden en sectoren. 5G-Blueprint richt zich op een viertal use-cases: (1) geautomatiseerde besturing binnenvaart (2) geautomatiseerde driver-in-loop docking-functionaliteit, (3) platooning op basis van Cooperative Adaptive Cruise Control (CACC) en (4) remote take-over van de operatie. Binnen deze context worden de resultaten van technische demonstraties en validatie van het project gebruikt als input voor diepgaande analyse en definitie van governance en bedrijfsmodellen.
RESULTATEN 2021
ROL IMPULS ZEELAND
In 2021 zijn testen, zoals een test met camerasystemen, uitgevoerd bij MSP Onions en is een verbindingsnetwerkplan opgezet voor Vlissingen-Oost. Daarnaast is de route voor een openbarewegtest vastgesteld en zijn requirements voor het VRI bepaald (verkeersregelsystemen in stoplichten en spoorovergangen).
We zijn site lead facilitator en coördinator van de diverse lokale betrokken partijen in Vlissingen Oost.
Logistiek, Maintenance & Energie
75
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
AGRIFOOD De agrifoodsector is van groot belang vo voor de Zeeuwse economie. De rijven vertegenwoordige bedrijven vertegenwoordigen naar schatting 1,7 miljard euro aan uctiewaard 800 miljoen euro toegevoegde waarde en circa 15% productiewaarde, van de werkgelegenheid in Zeeland. Zeeland is daarnaast de grootste akkerbouwprovincie van Nederland, 75% van het grondgebruik wordt ingezet voor voedselproductie. Thema's Belangrijke thema’s voor de agrifood- en aquacultuursector in Zeeland betreffen de eiwittransitie (van plant naar dier én van land naar zee), benutting van rest- en afvalstromen, robotica en digitalisering (incl. smart farming), duurzame verpakkingen, regioproducten en korte ketens, voeding & gezondheid en voldoende beschikbaarheid van zoet water voor de akkerbouw. Het nieuwe Kenniscentrum Delta Climate Centre moet naast NIOZ en Wageningen Marine Research (Imares), HZ University of Applied Sciences en De Rusthoeve het kenniscomponent versterken. We zijn strategisch partner van FoodDelta Zeeland en werken samen met hen op het gebied van business development en netwerkvorming. Daarnaast zijn we actief betrokken bij de Taskforce Schelpdiersector.
76
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
DE ZEEUWSE QUINOAKETEN Looptijd project: 2021 – 2023 Betrokken partijen: Meatless, Green Food50, Van de Bilt, Labeij Food Products, FoodDelta Zeeland en HZ University of Applied Sciences. Omvang: € 500.000,-
EIWITTRANSITIE De zogenaamde ‘eiwittransitie’ staat hoog op de agenda van de Zeeuwse foodsector. Dit brengt nieuwe kansen met zich mee, waaronder de ontwikkeling van een keten voor het relatief nieuwe gewas quinoa als vleesvervanger. Diverse Zeeuwse bedrijven hebben in 2021 een korte quinoa-keten opgezet met ondersteuning van FoodDelta Zeeland en Impuls Zeeland. Betrokken bedrijven zijn Green Food50 bv (quinoa-teelt en -ingrediënten), Van de Bilt Zaden & Vlas bv (schoning en verpakking van fijne zaden), Meatless bv (productie van texturaten als halffabrikaat) en It’s Greenish (vervaardiging van consumentenproducten). Penvoerder is FoodDelta Zeeland. Daarnaast is HZ University of Applied Sciences (lectoraat Supply Chain Innovation) aangesloten in het project voor economisch onderzoek naar korte agroketens. Het doel van het project is het ontwikkelen, testen en valideren van quinoa teeltconcepten, verwerkingsconcepten, texturaten en prototypen voor vegetarische consumentproducten.
RESULTATEN 2021
ROL IMPULS ZEELAND
In 2021 is in samenwerking met FoodDelta Zeeland en bedrijven een demonstratieproject ontwikkeld. Het project moet aantonen hoe integrale samenwerking en afstemming in de voedselproducerende keten van quinoa-producten tot kennisontwikkeling leidt die omgezet kan worden in economische waarde voor alle schakels in de keten en voor Zeeland. Het project is gehonoreerd binnen de regeling Zeeland in Stroomversnelling.
We hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van het gezamenlijke projectplan en de bijbehorende begrotingsopzet. Daarnaast is er geholpen in de subsidiebegeleiding voor het demonstratieproject in de regeling Zeeland in Stroomversnelling.
Agrifood
77
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
TASKFORCE SCHELPDIERSECTOR Looptijd project: 2020 – nader te bepalen Betrokken partijen: Vereniging Schelpdierhandel, PO Mossel, mosselbedrijven, LNV, Provincie Zeeland, Zeeuwse Milieufederatie en RVO. Omvang: € 4-5 miljoen
Impuls Zeeland heeft in samenwerking met de sector in 2020 het initiatief genomen tot oprichting van de Taskforce Schelpdiersector. Belangrijkste doel van de taskforce is om de positie van mariene eiwitten stevig te positioneren als duurzaam en gezond alternatief naast plantaardige (en dierlijke) eiwitten. Deze aanpak bestaat enerzijds uit het vergroten van de marktvraag van mariene eiwitten en anderzijds in het realiseren van nieuwe productie nearshore (in de Voordelta en in windparken op de Noordzee). De taskforce bestaat uit de schelpdiersector zelf, Provincie Zeeland, ministerie LNV, RVO, ZMf en Impuls Zeeland. Een roadmap is opgezet om in de komende jaren via teeltpilots naar grootschalige demo’s te gaan en om product- en marktontwikkeling van mariene eiwitten een boost te geven.
RESULTATEN 2021 Samen met de sector hebben we de Taskforce Schelpdiersector opgericht. In 2021 kwam deze taskforce tweemaandelijks bijeen om lopende initiatieven af te stemmen, sector- en beleidsontwikkelingen te bespreken en om knelpunten en uitdagingen in de roadmap aan te pakken. In 2021 is samen met de sector de werkgroep Pilots Voordelta opgericht om de totstandkoming van diverse teeltpilots tussen initiatiefnemers, overheden en milieubeweging door te spreken. De voorgenomen teeltpilots zijn van de koepelorganisatie PO Mossel en de bedrijven Vette, Krijn-Verwijs, Roem van Yerseke (gecombineerde mosselwierenpilot), Steketee, Deltamossel en OOS. Bespreekpunten zijn onder andere de locatiekeuzes in Voordelta en Noordzee, vergunningverlening (o.a. RWS), teeltsystemen, natuurontwikkeling, financiering, afstemming medegebruikers en gezamenlijke monitoring. LNV, Provincie Zeeland en ZMf zijn nauw betrokken.
ROL IMPULS ZEELAND We zijn mede-initiator van de taskforce schelpdiersector, hebben bijgedragen aan de programmaontwikkeling en treden op als facilitator van de taskforce overleggen en de werkgroep pilots. We bieden daarnaast ondersteuning in roadmapontwikkeling, projectontwikkeling en in financiering.
Agrifood
78
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
BUSINESS INNOVATION PROGRAM FOOD Looptijd project: 2021 en verder Betrokken partijen: ROM’s Nederland, Dockwize en agrifood-start-ups. Omvang: € 10.000,-
Het Business Innovation Program Food (BIPF) is ontwikkeld voor ondernemers in de agrifoodsector die toegewijd zijn een kansrijk idee om te zetten in een nieuw verdienmodel. Deelname staat open voor bedrijven die met dit idee bijdragen aan het versnellen van de transitie naar een duurzaam en gezond voedselsysteem. Dit zijn start-ups of innovatieve mkb’ers die in de brede zin actief zijn in de agrifood-sector zoals de land- en tuinbouw, de voedselverwerkende industrie, data en technologie bedrijven en (logistieke) dienstverleners. In tien modules worden deelnemers getraind om op het juiste moment en de juiste manier aan de slag te gaan met hun visie, klant, product, impact, verdienmodel, team en samenwerkingen. Dit programma past binnen het landelijk initiatief Voedselwaarde van de gezamenlijke Regionale Ontwikkelings Maatschappijen (ROM's) in samenwerking met de Stichting Samen Tegen Voedselverspilling, Invest-NL en de Rabobank. Samen met Dockwize voeren we dit project uit.
RESULTATEN 2021
ROL IMPULS ZEELAND
Vanaf 2021 nemen wij (net als Flevoland en NoordHolland) voor het eerst deel aan het landelijk ROMinitiatief Voedselwaarde. Uit een longlist van potentiële Zeeuwse kandidaten, is in 2021 de start-up Lekkerder bij de Boer geselecteerd om deel te nemen aan het BIPF-programma. Om Lekkerder bij de Boer te begeleiden, hebben we Dockwize ingeschakeld
We hebben de Zeeuwse agrifood-context ingebracht in het landelijke ROM-netwerk Voedselwaarde. Hiervoor hebben we Zeeuwse deelnemer Lekkerder bij de Boer in het acceleratorprogramma ingebracht en begeleiding geregeld door Dockwize. Daarnaast stemmen we actief af met andere ROM’s en werven we nieuwe deelnemers.
Agrifood
79
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
RISICOMANAGEMENT
80
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
RISICOMANAGEMENT DOEL Onze organisatie groeit. Het is daarom meer en meer van belang ons risicomanagement duidelijker vorm te geven en vast te leggen. Op deze manier ontstaat meer inzicht in de situatie en ontwikkelen we betere handvatten. Door onze rol in financiering en innovatieve projecten, acteren en opereren we in een risicovolle omgeving.
PROCES Eind 2020 hebben we ons risicomanagement geformaliseerd met als doel om zowel de directie als de Raad van Commissarissen tijdig te informeren en meer inzicht en handvatten te geven. Het doel is om die risico’s te herkennen, beoordelen en beheersen die effect kunnen hebben op onze doelstellingen. Twee keer per jaar wordt een inventarisatie uitgevoerd van de risico’s door de medewerkers. Deze risico’s worden verwerkt in het risicoregister, beoordeeld door het management en samengevat in een lijst met de voor ons meest wegende risico’s. De risico’s worden door de medewerkers geïdentificeerd, beschreven en voorzien van een score en een beheersmaatregel. De score wordt gegeven door de kans en het effect te waarderen volgens de staffel. Hieruit volgt een score waardoor de risico’s gerangschikt kunnen worden en beter worden gevolgd. Door het proces tweemaal per jaar te doorlopen, blijven het management en de directie op de hoogte van die invloeden. Het resultaat van dit proces wordt twee keer per jaar gerapporteerd aan de RVC. Door het formaliseren van het risicomanagement zijn onze medewerkers zich beter bewust van de eventuele risico’s op projecten en voor de organisatie.
DE RISICO’S Voor de eerste helft van 2022 zijn de genoemde risico’s onderzocht, aangevuld en zijn de maatregelen beoordeeld. De risico’s zijn beoordeeld op de individuele projecten en voor Impuls als organisatie. Naar aanleiding van eerder uitgevoerde Pen-test om de cybersecurity te meten, is voor de medewerkers een programma opgezet voor meer bewustwording over de digitale risico’s en de daarbij horende afspraken op het vlak van IT-Security en AVG.
Risicomanagement
81
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
MAATSCHAPPELIJKE BIJDRAGE
82
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
IMPACT PARAGRAAF Impuls Zeeland is katalysator en partner voor ondernemers om te werken aan toekomstbestendigheid. In 2021 zijn wij, in samenwerking met andere ontwikkelingsmaatschappijen, gestart om onze maatschappelijke impact in kaart te brengen (zie ‘Normatief kader Impact Paragraaf’). In 2022 onderzoeken we verder hoe we onze maatschappelijke bijdrage kunnen laten zien en hoe we dit kunnen integreren in onze processen, zodat we onze maatschappelijke waarde kunnen vergroten. Vanuit het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) zijn voor vier maatschappelijke thema’s missies benoemd en kernachtig omschreven. In samenspraak met o.a. de Topsectoren en regio’s zijn deze vertaald naar kennis- en innovatieagenda’s. De inzet van een regionale ontwikkelingsmaatschappij (ROM) kan een versnellende functie hebben bij de realisatie hiervan. We hebben als doel een bijdrage te leveren aan de volgende missies: CO2-reductie en verduurzaming in het mkb en het groot- bedrijf en de economisch toekomstbestendige, leefbare delta. Door onze activiteiten beogen we ook bij te dragen aan het behalen van SDG’s 7, 8, 9, 12 en 13. In de profilering van Impuls Zeeland krijgen onze missies vanaf 2022 een grote rol. De zichtbaarheid voor deze missies en de resultaten die hierin worden behaald, wordt vergroot. Het waardecreatiemodel geeft dit proces schematisch weer.
Maatschappelijke bijdrage
83
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
WAARDECREATIEMODEL We zetten de bronnen en kapitalen die ons ter beschikking worden gesteld zo efficiënt mogelijk in met als resultaat een zo groot mogelijke maatschappelijke bijdrage. De beoogde maatschappelijke bijdrage hebben we vormgegeven in ons waardecreatiemodel. Dit model maakt duidelijk welke kapitalen we benutten, hoe we daarmee omgaan, hoe we er waarde aan toevoegen en wat dat de maatschappij kan opleveren.
Maatschappelijke bijdrage
84
Impuls Zeeland Jaarverslag 2021
UITGELICHTE BEDRIJVEN De missies en SDG’s werken als een kompas in de bepaling van activiteiten in de organisatie. Projecten of programma’s die haaks staan op deze missies, krijgen geen prioriteit ten opzichte van de duurzame projecten die wel bijdragen aan de missies en SDG’s. Graag lichten we een aantal samenwerkingen uit het afgelopen jaar toe, bedrijven die allen dezelfde doelen nastreven als wij doen.
INNOVATIEFINANCIERING
INVEST IN ZEELAND
Biosfeer Groede draagt met hun boerderij bij aan het duurzaam en biologisch produceren van medicinale kruiden en planten ten behoeve van gezondheid en welbevinden van mens, dier en plant. Met hun innovatieve duurzaamheidsprojecten, zoals zonnecollectoren, wateropslag en een afvalwaterzuiveringssysteem op basis van rietplanten dragen ze bij aan verantwoorde productie.