5.2 rvs Jaarstukken 2025 bijlage 1 jaarstukken

52

114

3

Gemeentelijke Hypotheek Garantie

0

100%

0

0

0

4

Stadsgewestelijk Zwembad

1

50%

8.000

7.974

3.688

WarmCO2, voorheen Zeeland Seaports

2

100%

65.000

65.000

65.000

nvt

100%

620.631

340.000

320.000 322

North Sea Port, voorheen Zeeland Seaports 5

Overige met recht hypotheek

2

100%

461

333

6

Diversen

0

100%

0

1

0

694.438

594.439

590.780

Totaal

15

Rentevisie In het verleden gaf de BNG elke 2 weken een Economisch Beeld uit. De hierin vermelde rentevisie namen wij altijd over in de jaarrekening. In 2023 is de BNG hiermee gestopt en geeft ook geen rentevisies meer af. In de rentevisie vermelden we altijd de inflatiecijfers en de verwachte rentestijging of daling. Dit keer komen ze uit andere bronnen. Ontwikkeling inflatie De inflatie loopt sterk terug. In 2025 zette de daling verder door naar 2,8% in december. In Nederland wordt voor 2026 ongeveer 1,8% tot 2,4% inflatie verwacht (Bron www.indeflatie.nl CBS). Ontwikkeling rentepercentages De afgelopen maanden (november 2025 - maart 2026) zijn de tarieven voor langlopende leningen redelijk stabiel rond de 3% gebleven (10-jaars lineair). Op dit moment is de markt aan het inventariseren wat de gevolgen zijn/kunnen zijn van de onrust en spanningen rondom de situatie Iran. Wat de gevolgen zijn voor de rentepercentages is op dit moment niet in te schatten. Financiering van investeringsuitgaven Algemeen In de behoefte aan geldmiddelen voor de financiering van investeringsuitgaven wordt door de gemeente traditioneel voorzien door het aantrekken van langlopende vaste geldleningen. Hierdoor wordt geheel voldaan aan de kasgeldlimiet, wanneer door voldoende spreiding in de looptijd wordt gezorgd, ook aan de renterisiconorm. De volgende criteria worden gehanteerd: •

De financiering moet tegen de laagste kosten geschieden.

•

Rekening moet worden gehouden met de renterisiconorm.

In 2025 zijn er geen nieuwe leningen aangetrokken. Rapportages In de begroting, de tussentijdse bestuursrapportage (indien daar aanleiding voor is) en de jaarrekening wordt gerapporteerd over de financiering.

81

Schatkistbankieren Vanaf 17 december 2013 is het schatkistbankieren in werking getreden. Deze wet regelt dat de gemeente uitzettingen per kwartaal van kortgeld boven de 2,0 % van het begrotingstotaal alleen mag uitzetten bij de schatkist. Het bedrag dat wij op onze bankrekening mogen hebben staan, zonder dit verplicht bij het Rijk te moeten stallen, was € 6.256.360. Dit is het zogenaamde drempelbedrag (nr. 1). Per dag houden we bij of er een positief saldo op onze bankrekeningen hebben. Alle positieve bedragen samen delen we door het werkelijk aantal dagen van het betreffende kwartaal. Op die manier rekenen we het kwartaalcijfer op dagbasis (nr. 2 in het schema van de berekening) uit. Wij kwamen in 2025 niet boven het drempelbedrag uit. Daarmee hebben we de regels van het schatkistbankieren niet overtreden. Wij hebben in 2025 wel gebruik gemaakt van deze wet en gelden tijdelijk bij het Rijk gestald. Per 31 december 2025 hadden wij € 27,5 miljoen op deze rekening staan. De berekening van de benutting van het drempelbedrag schatkistbankieren is als volgt: Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000) Verslagjaar (1)

2025 Drempelbedrag

6.256,4 kw. 1 kw. 2 kw. 3

(2)

Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen

(3a) = (1) > (2)

Ruimte onder het drempelbedrag

(3b) = (2) > (1)

Overschrijding van het drempelbedrag

125

kw. 4

0 1.028

2.623

6.131 6.256 5.228

3.633

(1) Berekening drempelbedrag Verslagjaar

2025

(4a)

Begrotingstotaal verslagjaar

312.818

(4b)

Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen

312.818

(4c)

Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat

(1) = (4b)*0,0075 + (4c)*0,002 met een minimum Drempelbedrag van €250.000

6.256,4

(2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen kw. 1 kw. 2 kw. 3 Som van de per dag buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil)

(5b)

Dagen in het kwartaal

90

91

92

92

(2) - (5a) / (5b)

Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen

125

0 1.028

2.623

82

11.223

kw. 4

(5a)

0 94.587 241.338

Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet Hof) In de Wet Hof zijn de Europese afspraken inzake het stabiliteits- en groeipact en het al bestaande Nederlandse budgettaire beleid vanaf 1 januari 2014 vastgelegd. De Wet HOF bepaalt onder andere dat het Rijk, de provincies, de gemeenten en de waterschappen een gelijkwaardige inspanning moeten leveren bij het op orde brengen van de overheidsfinanciën. De tekorten van de provincies, gemeenten en de waterschappen worden door de Europese Commissie meegeteld bij de berekening van het begrotingstekort. Dit begrotingstekort mag volgens de Europese regels niet meer dan 3% bedragen. Bij overschrijding van deze 3% norm kan er een sanctie volgen vanuit de Europese Commissie. Deze sanctie kan doorberekend worden aan degenen die een bijdragen aan het tekort hebben geleverd. Elke gemeente heeft een individuele EMU-referentiewaarde. Dit EMU-saldo is het saldo van lasten en baten onafhankelijk of het exploitatie- of investeringsuitgaven en -inkomsten betreft. De berekening van het EMU-saldo op basis van de jaarrekening 2025 is als volgt: Omschrijving (bedragen x € 1.000) Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)

-7.437

Mutatie (im)materiële vaste activa

-8.606

Mutatie voorzieningen

8.772

Mutatie voorraden

2.143

Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en verwachte boekwinst bij verkoop (im)materiële vaste activa Berekend EMU-saldo

0 -5.129

83

10.5 Paragraaf bedrijfsvoering Inleiding In de paragraaf bedrijfsvoering lichten we een aantal onderdelen toe waarmee wij de organisatie verder willen doorontwikkelen. Daarnaast geven wij u hier op een aantal specifieke onderwerpen een goed inzicht. Organisatievisie en Organisatieontwikkeling ‘Vlissingen durft!’ is de missie die de gemeente Vlissingen als organisatie uitdraagt. Om uitvoering te geven aan tal van ambities, uitdagingen én kerntaken van de gemeente, die beschreven staan in de Strategische Visie 2040, zijn een organisatie én medewerkers nodig die zich voortdurend blijven ontwikkelen. Deze organisatieontwikkeling is dan ook een continue proces. Aan de wortels hiervan ligt een organisatievisie. Dit is de leidraad voor het nemen van beslissingen om de gemeente Vlissingen in de gewenste richting te sturen. Daarnaast helpt de visie om medewerkers te motiveren en te inspireren om richting aan te brengen in het dagelijks werk. De visie van de gemeente heeft eigenschappen, namelijk Nieuwsgierig, Lef en Verbinding. Deze eigenschappen zijn in 2025 op tal van manieren uitgedragen in de organisatie zodat deze ook daadwerkelijk in het DNA van de medewerker gevlochten wordt. Dit alles draagt bij aan het creëren van een consistente en optimale klantbeleving. Dienstverlening is hiervoor het fundament.

Onder dit fundament liggen; een financieel gezonde bedrijfsvoering, aantrekkelijk werkgeverschap en datagedreven management. Deze pijlers hebben in 2025 via zogeheten roadmaps concrete invulling gekregen. Dienstverlening Vanuit de Visie op Dienstverlening 2022-2025 is er het afgelopen jaar gewerkt aan tal van activiteiten om de dienstverlening naar een nog hoger niveau te brengen. De visie met heldere klantbeloften geeft richting aan de invulling van de dienstverlening door onze gemeente en de doorontwikkeling van de organisatie en medewerkers. Er is in 2025 gewerkt aan een nieuwe Visie op Dienstverlening 2026-2030 met nieuwe klantbeloften. Mysterycall en -mail Begin 2025 werd de beleving van klanten bij onze gemeente onder een vergrootglas gelegd. Dit gebeurde met een zogeheten ‘Mystery Calling’ en ‘Mystery Mailing’. Verschillende medewerkers uit diverse teams krijgen telefoontjes en mailtjes over uiteenlopende onderwerpen. In het onderzoek meten we de klantbeleving. Deze beleving staat centraal in onze dienstverlening. Zo gaan we op zoek naar onze service aan de telefoon en in de mail, onze vriendelijkheid en de klantgerichtheid. De uitkomsten van het onderzoek zijn meegenomen in de Uitvoeringsagenda Dienstverlening 2026. Digitale aanmeldzuil Sinds de zomer van 2025 is de stadshal van ons gemeentehuis een innovatieve aanmeldzuil rijker.

Zo kunnen bezoekers die een nieuw paspoort, rijbewijs of een andere dienst nodig hebben zichzelf makkelijk en snel aanmelden zonder naar de receptie te gaan. Dit moet er voor zorgen dat onze klanten nog sneller worden geholpen. De waardering van onze bezoekers aan de balie en de receptie scoort gemiddeld een 8,9. Dit is ruim boven de servicenorm (8,5) die we gesteld hebben. Vooral de klantvriendelijkheid en de deskundigheid worden geroemd door onze klanten. De wachttijd levert soms wel wrevel op. Met de komst van deze digitale aanmeldzuil werken we nog meer aan het verkorten van de wachttijd.

84

Campagne 'Schrijven van een goede nota of raadsvoorstel' Om de kwaliteit van nota's en raadsvoorstellen te verbeteren, is er het afgelopen jaar uitvoering gegeven aan een schrijfcampagne. Zo zijn er tal van schrijftrainingen aangeboden aan medewerkers en teamleiders. Daarnaast is het format voor nota's aangescherpt met een heldere handleiding en zijn er verplichte trainingen voor medewerkers rondom bestuurlijke processen georganiseerd. Training Gastvrijheid voor Teams Afgelopen jaar hebben tal van medewerkers uit enkele teams een training Gastvrijheid gekregen. Er werden vele waardevolle inzichten opgedaan om die dienstverlening niet alleen efficiënter, maar vooral ook mensgerichter te maken. Deze lijn van trainingen en workshops Gastvrijheid wordt de komende 2 jaar doorgetrokken naar alle teams in de organisatie. Personeel Het afgelopen jaar hebben we ingezet op het aantrekken en behouden van medewerkers door ons als werkgever aantrekkelijker te maken. Dit hebben we in 2025 onder meer gedaan door het uitvoeren van de volgende acties: 1. Er zijn competentieprofielen aangeschaft die onderdeel uitmaken van ons functiewaarderingssysteem HR-21 om meer helderheid, richting en zicht te geven op ontwikkelkansen voor de medewerker. Leidinggevenden zijn getraind om hiermee te werken en relevante regelingen zijn hierop geactualiseerd. Medewerkers zijn actief voorgelicht.

Ook heeft een onderhoudsronde HR21 plaatsgevonden voor nieuwe en gewijzigde functies. 2. Een nieuw pand is in gebruik genomen en daarmee is een goede huisvesting voor de buitendienst gerealiseerd. 3. In het stadskantoor is een renovatie gaande om alle werkplekken toekomstbestendig in te richten. 4. Ook in 2025 hebben we ingezet op het vergroten van vitaliteit van onze medewerkers zodat zij duurzaam inzetbaar blijven onder andere door (preventief) inzetten van professionals bij (dreigend) verzuim en de samenwerking met een nieuwe arbodienstverlener. 5. Het leiderschapstraject liep door in 2025. Leidinggevenden zijn een belangrijke factor om werkplezier van medewerkers te vergroten. 6. Verdere digitalisering van HR-werkprocessen om daarmee medewerkers en leidinggevenden efficiënt van dienst te kunnen zijn. Personele capaciteit Ondanks de krapte op de arbeidsmarkt, die niet alleen in Vlissingen speelt, zijn er meer medewerkers ingestroomd ten opzichte van vorig jaar. Waar vacatures niet kunnen worden ingevuld met vaste medewerkers worden inhuurkrachten ingezet om het werk en de ambities te kunnen waarmaken. Daarnaast zetten we in op intern opleiden van medewerkers op vakgebieden waarvoor schaarste op de arbeidsmarkt geldt.

85

Rechtmatigheid Het college heeft over het boekjaar 2025 een rechtmatigheidsverantwoording afgeven in de jaarrekening (zie hoofdstuk 11.12). Over het boekjaar 2023 is de rechtmatigheidsverantwoording voor het eerst afgeven. De accountant heeft de afgegeven rechtmatigheidsverantwoording als getrouw beoordeeld. Met een rechtmatigheidsverantwoording geeft het college aan in hoeverre de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties, rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit houdt in dat deze in overeenstemming zijn met door de gemeenteraad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Deze kaders zijn opgenomen in het normenkader. Het normenkader is de set aan regelgeving waaraan in het kader van de rechtmatigheid moet worden voldaan. Daarbij gaat het zowel om Europese regelgeving, wettelijke bepalingen als eigen regelgeving, zoals verordeningen vastgesteld door de raad. In dit kader zijn bij de wettelijke bepalingen alleen de financiële beheershandelingen van belang, zoals bijvoorbeeld Europese aanbestedingsrichtlijnen. Het normenkader 2025 is door de raad vastgesteld.

Goedkeuringstoleranties accountant In december 2025 is het controleprotocol aangepast (door wijziging goedkeuringstolerantie in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden en nieuwe accountant was dit noodzakelijk) en door de raad vastgesteld. Dit controleprotocol is van toepassing gedurende de resterende looptijd van de overeenkomst met de accountant. In het controleprotocol staat welke werkzaamheden de accountant in opdracht van de raad verricht om tot een oordeel te komen over de jaarrekening. Hierin zijn onder andere de goedkeuringstoleranties opgenomen die de accountant dient te hanteren voor de controle. Voor 2025 zijn de volgende toleranties (grenzen) vastgesteld: Strekking controleverklaring accountant:

Materialiteit

Goedkeurende verklaring

Verklaring van Verklaring oordeelonthouding met / Afkeurende beperking verklaring

Afwijkingen in de jaarrekening en onzekerheden in de uitvoering van de controle (% van de lasten)

≤ 2%

>2% – ≤ 4%

> 4%

Interne controles De interne controles welke in 2025 zijn uitgevoerd zijn opgenomen in het intern controleplan 2022-2025. De processen inkoop- en aanbesteding, Wmo en jeugd, subsidies, grondexploitaties en personeel zijn onder andere opgenomen in het interne controleplan 2022-2025. Het college heeft het intern controleplan 2022-2025 vastgesteld. De interne controles die betrekking hebben op 2025 zijn tijdig uitgevoerd in de periode april 2025 tot en met maart 2026. De bevindingen, aanbevelingen en bijsturingsmaatregelen uit deze interne controles worden vastgelegd en gemonitord. De inhoud hiervan wordt besproken met de betrokken teams, directie en college. Toelichting rechtmatigheidsverantwoording Inleiding In hoofdstuk 11.12 hebben wij de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. In de financiële verordening 2025 (geldend voor de jaarrekening 2025) heeft de gemeenteraad met het college afgesproken dat in de paragraaf bedrijfsvoering de geconstateerde afwijkingen (fouten en onduidelijkheden) groter dan € 125.000 (rapporteringsgrens) nader worden toegelicht. Dit heeft betrekking op het begrotingscriterium, voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) criterium.

86

Begrotingscriterium Het begrotingscriterium is een criterium van rechtmatigheid dat betrekking heeft op de grenzen van de baten en lasten in de door de raad geautoriseerde begroting van exploitatie en investeringskredieten en de hiermee samenhangende programma’s, waarbinnen de financiële beheershandelingen tot stand moeten zijn gekomen. Conclusie Onderstaand lichten wij de afwijking(en) toe vanaf € 125.000. Wij maken hierbij onderscheid in fouten en onduidelijkheden. Ook geven wij aan wat wij doen om de fouten en onduidelijkheden in de toekomst te voorkomen. Begrotingsonrechtmatigheid

Fouten

Onduidelijkheden

Programma Leefbaarheid

€ 271.000

€0

Programma Aantrekkelijke stad

€ 6.485.000

€0

Programma Sociale Samenhang

€0

€0

Programma Bestuur

€ 747.000

€0

Programma Overhead

€ 3.218.000

€0

Programma Algemene dekkingsmiddelen

€0

€0

B. Overschrijding investeringsbudgetten

€ 786.000

€0

C. Ongeautoriseerde reservemutaties

€0

€0

D. Overige afwijkingen niet tijdig gewijzigd in de begroting/gemeld aan raad

€0

€0

A. Overschrijding lasten programma’s

A. Overschrijding lasten programma's Programma

Overschrijding

Fout of onduidelijkheid

Toelichting en bijsturing

Leefbaarheid

€ 271.000

Fout

De overschrijding wordt veroorzaakt door hogere lasten op meerdere taakvelden. De grootste overschrijdingen zijn van toepassing op de taakvelden 1.2 openbare orde en veiligheid, 4.2 onderwijshuisvesting en 5.2 sportaccommodaties. 1.2 Openbare orde en veiligheid In 2025 zijn extra kosten gemaakt voor explosievenonderzoek bij verschillende grote projecten. Deze kosten zijn hoger dan in eerdere jaren en zorgen in 2025 voor een financieel nadeel. Van deze kosten wordt 68% vergoed door het Rijk via de meicirculaire 2026. De vergoeding volgt dus in een later jaar. 4.2 Onderwijshuisvesting Het nadeel ontstaat door hogere schoonmaak- en onderhoudskosten en door het plaatsen van een berging bij de Combinatie. Daarnaast zijn er juridische kosten en extra kosten gemaakt bij de bouw van de scholen De Tweemaster en De Parelburcht. Omdat de nieuwbouw van januari tot en met april 2025 nog niet in gebruik kon worden genomen, waren kosten nodig voor tijdelijke huisvesting van de scholen De Tweemaster en De Parelburcht en voor de opslag van meubilair. 5.2 Sportaccommodaties Het nadeel komt door hogere kosten voor onderhoud, zoals aan drainage, asfalt en waterlekkages. Ook waren er extra kosten bij de bouw van een nieuwe loods die vooraf niet waren gepland. Verder zijn 2 kunstgrasvelden al in 2024 opgeleverd, waardoor de afschrijvingen al in 2025 zijn begonnen in plaats van in 2026.

Daarnaast zijn extra kosten gemaakt voor onderhoud en de aanschaf van een nieuw scorebord. Tot slot is bij de definitieve verdeling van de Specifieke

87

Uitkering Sport minder geld ontvangen voor de buitensportaccommodaties dan eerst was verwacht. De overschrijding wordt als niet acceptabel beoordeeld op basis van de door de gemeenteraad vastgestelde afspraken in de financiële verordening gemeente Vlissingen 2025.. Bijsturing is niet van toepassing. Aantrekkelijke stad

€ 6.485.000

De overschrijding wordt veroorzaakt door hogere lasten op meerdere taakvelden. De grootste overschrijdingen zijn van toepassing op de taakvelden 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur, 8.1 Ruimtelijke ordening en 8.3 Wonen en bouwen.

Fout

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur De mutaties van de boekwaarden van de grondexploitaties zijn hoger uitgevallen dan begroot. 8.1 Ruimtelijke ordening Betreffen lasten zoals vastgelegd in de overeenkomst JCV. Deze lasten waren voor een lager bedrag begroot. 8.3 Wonen en bouwen De grondexploitatie Baskensburg-West is niet vastgesteld. Daarom zijn alle kosten die al zijn gemaakt in de voorbereidingsfase, zoals inhuur personeel, sloopkosten en grondwerkzaamheden, afgeboekt. Dit zorgt voor een eenmalig financieel nadeel. De overschrijding wordt als acceptabel beoordeeld op basis van de door de gemeenteraad vastgestelde afspraken in de financiële verordening gemeente Vlissingen 2025.. Bijsturing is niet van toepassing. Bestuur

€ 747.000

Fout

De overschrijding wordt veroorzaakt door hogere lasten op het taakveld 0.1 bestuur. In 2025 is € 1.180.000 toegevoegd aan de voorziening voor de pensioenuitkeringen van wethouders. Dit bedrag is berekend volgens de regels van het BBV. Deze regels geven aan hoeveel geld in de voorziening moet worden opgenomen. Vanaf 1 januari 2028 neemt het ABP het beheer van de pensioenen van politieke ambtsdragers over. Op dat moment moet de gemeente alle opgebouwde bedragen aan het ABP overdragen. Dit gebeurt op basis van de dekkingsgraad die dan geldt. Daarom is geadviseerd om de voorziening nu al te verhogen met het huidige dekkingspercentage. Deze extra storting was niet opgenomen in de begroting van 2025. Dit komt doordat de hoogte van de voorziening afhangt van factoren zoals de dekkingsgraad, de rekenrente en het aantal deelnemers. Deze kunnen tijdens het jaar veranderen en zijn vooraf lastig te voorspellen. De overschrijding wordt als acceptabel beoordeeld op basis van de door de gemeenteraad vastgestelde afspraken in de financiële verordening gemeente Vlissingen 2025.. Bijsturing is niet van toepassing.

Overhead

€ 3.218.000

Fout

De overschrijding wordt veroorzaakt door hoger lasten op inhuur personeel en overhead stadhuis. 0.4 Inhuur personeel Waar vaste medewerkers niet beschikbaar zijn, is tijdelijk personeel ingehuurd om het werk door te laten gaan. Zo blijft de continuïteit van de werkzaamheden behouden. Daarnaast moet per 31 december 2025 het openstaande verlofsaldo worden opgenomen in een voorziening. In 2025 is dit verlofsaldo gestegen, vooral door een toename van het niet-wettelijke verlof. De extra storting die hiervoor nodig is, was niet opgenomen in de begroting. 0.4 Overhead stadhuis Het groot onderhoud van het stadhuis kostte € 2,3 miljoen. Grotendeels betreft dit het omzetten van de uitgaven uit het krediet ( € 1,6 miljoen) naar de exploitatie (zie ook paragraaf kapitaalgoederen).

88

Daarnaast zijn in combinatie met het project hybride werken toekomstige werkzaamheden uit het MJOP naar voren gehaald om zo werk met werk te maken. Ook in 2026 voeren we nog groot onderhoud uit, dit betrekken we bij het actualiseren van de MJOP's in 2026. De overschrijding wordt als niet acceptabel beoordeeld op basis van de door de gemeenteraad vastgestelde afspraken in de financiële verordening gemeente Vlissingen 2025.. Bijsturing is niet van toepassing.

B. Overschrijding investeringsbudgetten Investeringsbudget

Nieuwbouw de TweemasterKameleon/Parelburcht

Overschrijding

€ 557.000

Fout of Toelichting en bijsturing onduidelijkheid

Fout

De overschrijding wordt enerzijds veroorzaakt door nagekomen kosten als gevolg van gebleken gebreken na oplevering van de scholen, waarvoor de aannemer niet aansprakelijk gesteld kon worden. Anderzijds zijn er extra kosten gemaakt voor de ‘extra uitdagende inrichting van het schoolplein’ van de Parelburcht ad € 100.000. Afgesproken is dat Stichting Onze Wijs deze kosten voor haar rekening zal nemen en genoemd bedrag moet nog geïnd worden. Verder zullen de schoolbesturen een vergoeding per school betalen wanneer aangetoond kan worden dat de gebouwen het ENG-label (EnergieNeutraalGebouw) verdienen. Afspraken hierover – inclusief metingen, monitoring en kosten gedurende minimaal één jaar - moeten nog definitief vastgelegd worden in een in 2026 te sluiten vaststellingsovereenkomst. De overschrijding wordt als niet acceptabel beoordeeld op basis van de door de gemeenteraad vastgestelde afspraken in de financiële verordening gemeente Vlissingen 2025. De raad zal worden geïnformeerd over de eindstatus van dit krediet in een apart raadsvoorstel.

C. Ongeautoriseerde reservemutaties Geen sprake van ongeautoriseerde reservemutaties. D. Overige afwijkingen niet tijdig gewijzigd in de begroting/gemeld aan raad Overige afwijkingen betreffen met name de uitbreiding van het begrip begrotingsrechtmatigheid vanaf 2023. Onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten worden als onrechtmatig aangemerkt als deze niet verwerkt zijn in een begrotingswijziging of als deze niet tijdig zijn gemeld aan de gemeenteraad. In 2025 hebben we gesignaleerde afwijkingen in de bestuursrapportage aan de gemeenteraad gemeld en verwerkt via begrotingswijzigingen. De resterende afwijkingen worden via de jaarrekening 2025 gemeld aan de raad en verwerkt via begrotingswijzigingen. Hiermee hebben wij ons inziens voldaan aan de voorwaarden zodat wij geen afwijkingen hebben op dit onderdeel die onrechtmatig zijn. De afspraken over tijdigheid zijn in de nieuwe financiële verordening 2025 concreter vastgelegd. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur.

Conclusie Onderstaand lichten wij de afwijking(en) toe vanaf € 125.000. Wij maken hierbij onderscheid in fouten en onduidelijkheden. Ook geven wij aan wat wij doen om de fouten en onduidelijkheden in de toekomst te voorkomen.

89

Dossier

Bedrag

Fout of onduidelijkheid

Diensten: ontwerpwerkzaamheden

€ 369.877

Fout

Diensten: stedenbouwkundige werkzaamheden

€ 206.697

Fout

Diensten bij dit dossier betreffen stedenbouwkundige werkzaamheden. Hiervan maken wij al meerdere jaren gebruik. Er is geen sprake van een EU-aanbesteding of een raamovereenkomst. Dit is op basis van de lasten over 4 jaar, wel nodig. De lasten zijn al eerder als onrechtmatig beoordeeld. Eind 2025 is een nieuwe aanbesteding afgerond.

Diensten: detectieonderzoek

€ 133.800

Fout

Diensten hebben betrekking op de opdracht detectieonderzoek. De opdrachtwaarde komt boven de EU drempel voor diensten. Er heeft geen Europese aanbesteding plaatsgevonden. Bijsturing op dit dossier is niet meer mogelijk.

Onrechtmatigheid aanbesteding jeugdhulp (Inkooporganisatie jeugdhulp Zeeland).

€ 359.570

Fout

De inkooporganisatie jeugdhulp Zeeland (IJZ) heeft in eerste instantie geen spendanalyse uitgevoerd op de verantwoorde lasten, waardoor de gemeente geen zekerheid had over de rechtmatigheid van de jeugdzorglasten 2025. Dit heeft geleid tot aanvullende werkzaamheden, op basis waarvan voor een bedrag van € 359.570 rechtmatigheidsfouten zijn geconstateerd, omdat de Europese aanbestedingsregels niet zijn nageleefd. Bijsturing zal samen met IJZ plaatsvinden.

Toelichting en bijsturing

Diensten hebben betrekking op de opdracht ontwerpwerkzaamheden. De opdrachtwaarde komt boven de EU drempel voor diensten. Er heeft geen Europese aanbesteding plaatsgevonden. Bijsturing op dit dossier is niet meer mogelijk.

Misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) criterium Het misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen bij financiële beheershandelingen. Conclusie Bij onze controles voor het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium hebben wij geen onrechtmatigheden geconstateerd die uitkomen boven de verantwoording- en rapportagegrens. Interne communicatie In 2025 bleef de interne communicatie gericht op 3 centrale doelen: •

We komen samen in actie voor werkplezier.

•

We maken vooruitgang zichtbaar.

•

We organiseren informeel contact en zorgen voor een betere interne verbinding.

Alle interne communicatie-activiteiten in 2025 stonden daarbij nadrukkelijk in het teken van de organisatievisie. Een belangrijk uitgangspunt was het tussen de oren krijgen van de visie en de bijbehorende 3 eigenschappen: verbinding, lef en nieuwsgierigheid. Interne communicatie speelde een ondersteunende en aanjagende rol bij het vertalen van deze visie naar het dagelijks werk van collega’s. Via diverse communicatieactiviteiten en momenten van ontmoeting hebben we aandacht besteed aan het versterken van onderlinge verbinding, het zichtbaar maken van ontwikkelingen binnen de organisatie en het stimuleren van open gesprekken. Daarmee droeg interne communicatie bij aan een organisatiecultuur waarin collega’s zich betrokken voelen en elkaar weten te vinden. Terugkijkend stond 2025 voor de interne communicatie in het teken van het versterken van de organisatievisie, met blijvende aandacht voor werkplezier, vooruitgang en interne verbinding.

90

Artikel 12 Inleiding Sinds 2015 hebben we als gemeente Vlissingen vanwege financiële tekorten de artikel 12status. Aanleiding hiervoor waren grote financiële verliezen rond de grondexploitatie Scheldekwartier welke we niet zelfstandig konden oplossen. Dit betekent vooral dat we conform beschikkingen van het ministerie van BZK en onder de voorwaarden volgens de periodieke inspectierapporten aanvullende uitkeringen van de fondsbeheerders (hebben) ontvangen. Het einddoel van de artikel 12-onderzoeken en voorwaarden is dat we als gemeente weer financieel ‘op eigen benen kunnen gaan en blijven staan’ en de artikel 12status kan worden beëindigd. Beëindiging artikel 12-status De inspecteur heeft de fondsbeheerders inmiddels met zijn inspectierapport 2023 - 2024 van 20 januari 2025 geadviseerd de artikel 12-status per 31 december 2024 te beëindigen. Op basis van de daling van de negatieve algemene reserve en de daling van het tekort sociaal domein en werk & inkomen is de inspecteur van mening dat dit haalbaar is. Het college hanteert als uitgangspunt voor beëindiging van de artikel 12-status dat sprake moet zijn van een blijvende gezonde en stabiele financiële situatie voor onze gemeente. Enerzijds moet dit blijken uit een meerjarig sluitend financieel beeld waarbij minimaal in de laatste jaarschijf alle structurele lasten gedekt zijn door structurele baten.

Daarnaast moeten we beschikken, of het op basis van prognoses binnen afzienbare tijd gaan beschikken, over voldoende incidentele weerstandscapaciteit met als minimale norm de verhouding beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit van 1 of hoger. Deze uitgangspunt en beweging wordt geborgd door in de organisatie te sturen via de organisatiepijler “gezonde bedrijfsvoering”. Proces besluitvorming Als gemeente hebben we gereageerd op het inspectierapport 2023-2024 en conceptbesluiten naar de fondsbeheerders. Vervolgens nemen de fondsbeheerders op basis van deze informatie een definitief besluit over de aanvullende uitkeringen en het beëindigen van de artikel 12-status. Dit besluit is niet nog niet genomen. We verwachten in 2026 een definitief besluit. Aanvullende uitkering en eigen bijdrage In deze jaarstukken 2025 hebben we een aanvullende uitkering 2025 uit het gemeentefonds van € 7,0 miljoen verantwoord welke conform de Rijksbeschikking van 19 december 2019 volledig gebruikt moet worden voor de sanering van de algemene reserve. Hiernaast hebben we weer een eigen bijdrage aan de sanering van de algemene reserve van € 1,8 miljoen gedaan zoals opgenomen in de Rijksbeschikking naar aanleiding van het artikel 12-rapport 2017/2018.

De inspecteur adviseert de fondsbeheerders in zijn inspectierapport 2023 - 2024 overigens vanwege de gerealiseerde/begrote overschotten over 2023 en 2024 geen verdere aanvullende uitkeringen. Informatie/automatisering Doorontwikkeling I&A samenwerking Toekomstontwikkeling I&A De rol van ICT verandert snel, vooral door de opkomst van clouddiensten en Artificial Intelligence. Deze veranderingen hebben impact op de ontwikkeling van veranderende rollen en vaardigheden van I&A medewerkers. De veranderingen die op I&A afkomen en wat dit betekent voor de I&A organisatie zijn bepaald. We anticiperen hierop en vertalen deze naar onze nieuwe datacenter en infrastructuur aanbesteding.

91

CIO Office De toenemende strategische rol van de informatievoorziening vraagt om meer sturing. Om effectiever te kunnen sturen is een CIO-Office opgericht waarvoor taken, rollen en processen zijn uitgewerkt. De rol van een CIO is belegd bij de directeur Bedrijfsvoering en Dienstverlening. Binnen het CIO-Office wordt het projectportfolio beheert waarbij we toegevoegde waarde en benodigde inspanningen afwegen. IT beheerhandboek (ITSM) Als gemeente hebben we een zorgplicht en meldplicht op gebied van informatieveiligheid. Daarnaast gaat naar verwachting in 2026 de Cyberbeveiligingswet van kracht. Deze wet stelt eisen aan hoe we de informatieveiligheid borgen. Hiervoor is een IT beheerhandboek opgesteld inclusief beheersmaatregelen uit de BIO en NIS2 waar deze relevant zijn voor de I&A Samenwerking. Digitale transformatie Procesmanagement Procesmanagement heeft in 2025 een hernieuwde focus gekregen, waarbij we ons als organisatie niet alleen richten op de interne structuur en sturing, maar vooral op het leveren van directe waarde voor de inwoners en bedrijven van Vlissingen. In essentie draait procesmanagement om het verbeteren van de kwaliteit van onze dienstverlening, zodat inwoners merken dat hun gemeente efficiënt, toegankelijk en innovatief is.

Door processen te optimaliseren, creëren we een organisatie die sneller kan reageren op veranderingen, beter kan inspelen op de behoeften van inwoners en bedrijven. Organisatievisie en -ontwikkeling Vanuit de organisatieontwikkeling is structurele aandacht voor de Digitale Transformatie waarbij we processen verbeteren en met data besluitvorming willen ondersteunen. Kunstmatige Intelligentie (AI) Om kennis over AI te vergroten is er samen met HZ University of Applied Sciences een leerlijn ontwikkeld. Medewerkers hebben verplicht een training gevolgd om basiskennis en vaardigheden op te doen. De training wordt inmiddels Zeeuws breed aangeboden. Toekomstontwikkeling informatiebeheer De rol van informatiebeheer verandert in hoog tempo, mede door de verdere digitalisering van informatievoorziening. Deze ontwikkelingen hebben directe invloed op de invulling van werkzaamheden, functies, rollen en benodigde vaardigheden van medewerkers. In strategische sessies is stilgestaan bij deze ontwikkelingen en is gezamenlijk verkend hoe de toekomst van informatiebeheer eruitziet binnen het i-cluster. Daarbij zijn de belangrijkste drijfveren voor verandering in kaart gebracht, evenals de impact hiervan op de organisatie en werkwijze. Dit biedt handvatten om tijdig in te spelen op de transitie naar het i-cluster en om medewerkers hierin mee te nemen.

Implementeren I visie en beleid Vanuit de strategische pijler Datagedreven Informatiemanagement worden initiatieven integraal aangestuurd en ingepland. Het CIO office is vormgegeven. Daarmee wordt de sturing op digitale ontwikkelingen versterkt.

92

Microsoft 365/nieuw werkplekconcept De roadmap Microsoft 365, beter bekend als “In 6 stappen naar een andere manier van werken”, was een groot project. Nadat in totaal ruim 1300 medewerkers (van de bij I&A aangesloten organisaties) zijn overgebracht naar de nieuwe “moderne werkplek”, zijn in 2025 de adoptietrajecten voor het (samen)werken in Teams afgerond. In 2025 lag de nadruk op borging en nazorg, wat doorliep tot in het 1e kwartaal van 2026. Vanuit functioneel beheer werd structurele ondersteuning (ook op locatie) geboden bij het dagelijks gebruik van Teams. Samen met de organisatie zijn werkafspraken gemaakt over digitaal samenwerken, waardoor het gebruik steeds meer ingebed raakt in de werkprocessen De focus vanuit informatiebeheer was gericht om projectleiders te begeleiden in het overzetten van projecten van de netwerkschijven naar MS-teams. Na het afwikkelen van wat restpunten zullen de netwerkschijven definitief afgesloten worden. Datawarehouse/datagestuurd werken In 2025 is een visie op Data ontwikkeld. Daarnaast is ook een data-governance opgesteld. Dit geeft houvast aan de verschillende initiatieven die er zijn om datagedreven werken verder in te zetten. Bij het sociaal domein worden de 1e stappen gezet om de data-governance te borgen in het team.

Informatiebeveiliging In 2025 is verder invulling gegeven aan het ISMS door de uitvoering van risicoanalyses op gemeentelijke processen. Vanuit de Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA) verantwoordingsproces heeft de gemeente Vlissingen voldaan aan de wettelijke verplichtingen. Een crisisgame en mysterie-guest hebben ons veel inzichten gegeven in de uitdagingen die we hebben. Op basis van de bevindingen is een start gemaakt met het opstellen van een Incident Response Plan en een Business Continuity Plan. Privacy/AVG In 2025 zijn er volgens een jaarlijkse cyclus verder stappen genomen om te voldoen aan de normen en kaders van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). In deze cyclus zijn aanbevelingen van de informatiebeveiligingsdienst en zelfevaluaties gebruikt voor het doorvoeren van verbeteringen. Het inbouwen van privacy toetsen en vastleggen van verwerkingen van persoonsgegevens bij aanschaf nieuwe software of ontwikkelingen van nieuwe diensten en processen is verder doorontwikkeld. Op het gebied van Awareness is er vanuit privacy en informatiebeveiliging nog meer aandacht geweest voor diverse vormen van phishing. Gemeente Vlissingen heeft vanuit de verplichte datalekken administratie haar datalekkencijfers opgenomen in het jaarlijkse datalekken rapport, onderstaande tabel is een weergave van de jaarlijkse cijfers: Soort datalek

Aantal

Bij een brief/e-mail aan een burger zaten persoonsgegevens van een andere burger

3

Stukken gepubliceerd met persoonsgegevens waardoor mogelijk ingezien door onbevoegden

4

E-mail met persoonsgegevens verzonden naar een verkeerd e-mailadres

8

Phishing

1

Totaal aantal datalekken

16

93

In 2025 heeft de gemeente Vlissingen 3 datalekken gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Geen van deze datalekken heeft geleid tot nader contact of onderzoek. Inkoop en aanbesteden Algemene Inkoopvoorwaarden Onze algemene inkoopvoorwaarden voor leveringen en diensten zijn bijgewerkt en medewerkers zijn geïnformeerd over de wijzigingen. Aanbestedingsproces Het aanbestedingsproces is aangepast. Alle stappen in het proces worden nu volledig digitaal vastgelegd in bestaande systemen. Inkoop- en contractmanagementbeleid De voorbereiding is gestart om het huidige inkoop- en aanbestedingsbeleid te herzien waarbij een nieuw contractmanagementbeleid wordt samengevoegd. Besluitvorming en implementatie verwachten we in de 2e helft 2026. Tenderned aanbestedingskalender We nemen deel aan een landelijke werkgroep voor de ontwikkeling van een aanbestedingskalender in Tenderned voor alle aanbestedende diensten in Nederland. Zeeuwse Inkoopsamenwerking Vanuit deze inkoopsamenwerking zijn er diverse aanbestedingen gezamenlijk georganiseerd en hebben we themabijeenkomsten georganiseerd met onder andere de VNG en aanbestedingsadvocaten.Samenwerking met aannemers en ingenieursbureaus Wederom hebben we gezamenlijke bijeenkomsten gehad met al onze aannemers en ingenieursbureaus over de doorontwikkeling van onze groslijstmethodiek en actuele thema's in de branche.

Groslijstmethodiek De groslijstmethodiek is in omvang en werking aangepast zodat deze beter aansluit bij de praktijk. Klachtenmeldpunt Het in 2025 ingestelde onafhankelijk klachtenmeldpunt is in werking en heeft de 1e klacht behandeld (en afgewezen).

94

10.6 Paragraaf grondbeleid 1. Grondbeleid In deze paragraaf grondbeleid is de 1e herziening 2026 van de grondexploitaties opgenomen. Dit is een actualisatie van de 2e herziening 2025 (Programmabegroting 2026) op basis van de gegevens in januari 2026. Uitgangspunt Nota Grondbeleid (2021) Het vigerende (afwegings)kader is de door de Raad eind 2021 vastgestelde nota Grondbeleid. Definitie Grondbeleid Grondbeleid kan worden omschreven als het geheel van de wijze van toepassing van het financiële en juridische instrumentarium dat de overheid ter beschikking staat om op de gewenste plaats, tijdig en tegen aanvaardbare kosten grond c.q. ruimte beschikbaar te krijgen voor de vestiging van door die overheid gewenste functies. Beleid Het grondbeleid bestaat uit de verschillende instrumenten die de gemeente heeft om de ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente te realiseren. Daarbij staat de grondexploitatie centraal. Het grondbeleid spreekt zich met name uit over welke rol de gemeente in de grondexploitatie wil spelen. Uitgangspunt van de grondexploitaties is onder andere het Volkshuisvestingsprogramma 2024 t/m 2028. De belangrijkste deelopgaven daaruit zijn: •

Op weg naar een toekomstbestendige woonvoorraad;

•

Vitale en gezonde wijken;

•

Naar klimaat- en energieneutrale wijken zonder aardgas;

•

Wonen met Zorg.

Bij nieuwe ontwikkelingen wordt bij voorkeur een facilitair (passief) grondbeleid gevoerd, met als doel het minimaliseren van risico's en een evenwichtige cashflow. In een aantal specifieke gevallen is toch sprake van actief grondbeleid. Hiervoor heeft de raad een grondexploitatie vastgesteld of is er een grondexploitatie in voorbereiding. In onderstaande tabel zijn de meeste projecten opgenomen en is per ontwikkeling aangeduid welke vorm van grondbeleid wordt toegepast:

95

Project

Vorm van grondbeleid

Jaar majeure verwervingen

Verwerving beïnvloedbaar

Actief

2004

nee

Actief / faciliterend

2009 en vanaf 2024

ja

Souburg Noord

Actief

2002

nee

Claverveld

Actief

2003

nee

Bedrijventerrein Souburg 2

Actief

nvt

nee

Spuikom

Actief

1981

nee

Dongestraat

Actief

nvt

nee

Baskensburg West

Actief

nvt

Nee

Hotel Britannia

Facilitair

nvt

nvt

Herontwikkeling Theo van Doesburgcentrum

Facilitair

nvt

nvt

Facilitair/actief

nvt

nvt

RZWI

Facilitair

nvt

nvt

Gezondheidscentrum Sottegemstraat

Facilitair

nvt

nvt

Wauwelhofje Ritthem

Facilitair

nvt

nvt

Emma van de Puttestraat

Facilitair

nvt

nvt

Boulevard Blankert 154/156

Facilitair

nvt

nvt

Saunalocatie Nollebos

Facilitair

nvt

nvt

Herstructurering Crocuslaan

Facilitair

nvt

nvt

Scheldekwartier Kenniswerf (inclusief fase 5)

Singelkwartier (bij Scheldekwartier)

Programmadoelstellingen Grondexploitatie is geen doel op zich. Het staat in het teken van de maatschappelijke effecten die we als gemeente beogen. In de 4 programma’s van onze Programmabegroting zijn doelstellingen opgenomen die we mede middels de grondexploitaties willen realiseren. Het betreft de volgende doelstellingen: Programma Leefbaarheid •

We zetten bij voorkeur preventief en zoveel mogelijk Zeeuws breed in op het voorkomen van overlast, dragen zorg voor de veiligheid en we pakken (ondermijnende) criminaliteit aan.

•

We willen ons veilig kunnen verplaatsen door de gemeente, zetten in op duurzame vormen van vervoer, met goede verbindingen voor fietser en voetganger en minder parkeren in het centrum voor een gezondere, groene leefomgeving.

•

We zetten in op een circulaire samenleving. We stimuleren inwoners om hun huishoudelijk afval zoveel mogelijk te scheiden. Bedrijven en organisatie stimuleren we om het bedrijfsafval te verminderen. Circulair bouwen en (daardoor) minder verspilling wordt de norm.

•

We bepalen samen de doelen voor klimaat, energie en milieu en leggen deze vast in het Programma toekomstbestendige leefomgeving.

Programma 2 Aantrekkelijke stad •

We vullen het citymarketing platform met betekenisvolle informatie rondom de thema's wonen, werken, recreëren en studeren om zo Vlissingen te promoten.

•

We leveren een uitvoeringsprogramma voor cultuur en voor toerisme op.

•

We werken verder aan de ontwikkeling van en de organisatie binnen de Kenniswerf tot campus/innovatiedistrict.

•

We werken het professionaliseren van de organisatie van de binnenstad verder uit en werken aan de uitvoering van gezamenlijk opgestelde binnenstadsagenda.

96

•

We brengen bedrijven samen om de kansen voor de maritieme maakindustrie in Zeeland en Vlissingen te benutten.

Programma 3 Sociale samenhang •

We streven naar een inclusieve samenleving waarin iedereen elkaar helpt en ondersteunt.

•

Alle inwoners kunnen zelfstandig en volwaardig leven, werken, wonen en meedoen.

•

We gaan uit van de kracht van de inwoner en de samenleving. Waar dat niet lukt, helpen we die mogelijkheden te vergroten.

•

We ondersteunen inwoners daarbij met het geven van informatie, de inzet van basisvoorzieningen, specialistische zorg en wanneer het echt niet anders kan een vangnet.

Programma 4 Bestuur •

Samen met onze inwoners, instellingen en bedrijven werken aan wat belangrijk is voor Vlissingen op basis van de strategische koers voor Vlissingen in 2040.

•

We werken samen met onze buurgemeentes.

•

Duidelijke rolverdeling tussen gemeenteraad, college en organisatie.

•

We ontwikkelen ons tot een integrale overheid: een servicegerichte en betrouwbare organisatie zonder onnodige drempels en procedures.

•

Verbeteren en op peil houden van de dienstverlening.

•

Actief op zoek naar subsidiemogelijkheden en cofinanciering voor onze projecten.

Niet iedere grondexploitatie zal aan alle doelstellingen een bijdrage kunnen leveren. De grondexploitaties worden steeds getoetst op de bijdrage (of mogelijke strijdigheid) met de bovengenoemde doelstellingen. Op deze wijze zetten we grondexploitaties optimaal in ten behoeve van het bereiken van onze maatschappelijke doelstellingen. Met de ontwikkeling van het Scheldekwartier, de Spuikom, de Kenniswerf en de andere grondexploitaties op uitbreidings- en inbreidingslocaties wordt aan diverse doelstellingen uit de programmabegroting een bijdrage geleverd, met name op het gebied van wonen en economie. Ook wordt aan vele maatschappelijke doelen en ambities vanuit de Strategische Visie Vlissingen 2040 een bijdrage geleverd. Het Scheldekwartier vormt een volwaardig stadsdeel waar het aantrekkelijk wonen, werken en recreëren is. Op het gebied van wonen wordt gestuurd op het bedienen van verschillende doelgroepen door het toevoegen van duurzame, diverse en hoogwaardige woningen in de verschillende betaalbare, middeldure en dure koop- en (sociale) huursegmenten. Verschillende bouwplannen zijn in voorbereiding (o.a. Machinewerf, Nieuwe Post), aanbouw (o.a. Koperslagerij, Kop Keersluis) of opgeleverd (o.a. De Admiraliteit, Lloyds).

De projecten leveren een bijdrage geleverd aan de doelstelling om een gevarieerd woningaanbod in Vlissingen, wat bijdraagt aan de balans in de woningmarkt en daarmee het sociaaleconomische perspectief. Ook in de Spuikom zal een divers woningaanbod gerealiseerd gaan worden waarbij het grootste deel nul-tredenwoningen (appartementen) naast enkele grondgebonden woningen. Met de nieuwbouw van de geheel of gedeeltelijke sociale woningbouwprojecten op het Scheldekwartier, zoals De Dempo en De Hofjes, wordt een bijdrage geleverd aan het maatschappelijke doel om een deel van de verouderde sociale woningbouwvoorraad in Vlissingen te vervangen maar ook met nieuwe duurzame sociale huurwoningen uit te breiden. Met de vervangende nieuwbouw van sociale woningen wordt een bijdrage geleverd aan het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad. Alle nieuw toe te voegen woningen in de vrije sector zijn duurzaam en gasloos. 97

Claverveld en Souburg Noord spelen in op de behoefte om, voornamelijk, grondgebonden en in een groene setting te wonen. De snelle afzet in beide projecten toont de belangstelling in dit (hogere) segment voor het groen-stedelijke wonen en krijgt nu zijn verdere vertaling in de volgende, tevens laatste, fase van Souburg Noord. Met het vergroten van het aanbod grondgebonden woningen op ruime percelen wordt bijgedragen aan de ambitie om een divers en hoogwaardig woonproduct gericht op gezinnen, midden- en hogere inkomens te kunnen leveren. Ruim een derde van de op te leveren woningen is gericht op senioren (levensloopbestendig) en tevens worden er vrije bouwkavels aangeboden. Klimaatadaptieve gebiedsontwikkeling met aandacht voor de opgaves rondom biodiversiteit, water en droogte zijn dragers voor de openbare ruimte in Claverveld, Souburg Noord en de Spuikom. Nieuwe vormen van ecologisch beheer worden toegepast, waarmee ook na realisatie van de woonwijken een duurzame bijdrage geleverd wordt aan de woon- en leefomgeving in de gemeente Vlissingen. Middels participatieve trajecten worden eindgebruikers betrokken bij de vorming van de openbare ruimtes, bijvoorbeeld de inrichting van de speelruimte met leerlingen van Het Kompas in Souburg-Noord en werkgroepen voor de groene ontmoetingsplekken met omwonenden in Claverveld.

Met het gefaseerd bouwrijp opleveren van Scheldewijk is een maatschappelijke bijdrage geleverd aan het saneren van bodemverontreiniging, waarmee een aangenaam woon- en leefklimaat gerealiseerd wordt voor nieuw bewoners en bestaande omwonenden. Ook wordt door deze plannen de economische potentie vergroot en het woonklimaat verbeterd. Met het ‘aanhelen’ van de stad middels de ontwikkeling van het Scheldekwartier, worden verbindingen gemaakt of hersteld, de economische potentie vergroot en het woonklimaat verbeterd. Vanuit de grondexploitatie en uitvoering heeft en krijgt dit een plaats via diverse projecten. Met de ontwikkeling van het Scheldekwartier wordt Vlissingen ‘op de kaart’ gezet en ontstaan nieuwe economische kansen. Het imago van Vlissingen bij (project)ontwikkelaars, ondernemers en aannemers kent een positieve wijziging, als gemeente van kansen en met een on-Zeeuwse ambitie. Daarnaast wordt Vlissingen door het toevoegen van verblijfsrecreatie, zoals Hotel De Timmerfabriek en onderscheidende verblijfsruimtes en functies, nog interessanter voor een brede doelgroep toeristen hetgeen de Vlissingse economie ten goede komt. De kades langs het Dok bieden ruimte aan een veelheid aan activiteiten en evenementen en voegen mede door de aanwezigheid van het industriële erfgoed een onderscheidend verblijfsgebied met stedelijke allure toe aan het Vlissings stedelijk gebied.

De combinatie van stad en water, maritiem (erfgoed) karakter en aansprekende nieuwbouw nodigt uit tot gebruik en draagt bij aan ambities op het gebied van een aantrekkelijke stad om te wonen, werken en recreëren. Met de in gang gezette herbestemming van De Machinefabriek, met daarin onder meer het culturele cluster, sportzaal en parkeergarage, wordt een bijdrage geleverd aan het duurzaam behouden én benutten van iconisch maritiem industrieel erfgoed en inpassen in een hoogwaardig stedelijk gebied, waarbij de functies en uitstraling van het erfgoed elkaar versterken en dragers zijn in de identiteit van Vlissingen. Met de ontwikkeling van de Kenniswerf (fasen 1 t/m 5) wordt invulling gegeven aan de doelen en ambities vanuit de Strategische Visie Vlissingen 2040 en de Omgevingsvisie Vlissingen 2040. De ambitie van de strategische visie is dat Vlissingen in 2040 dé hotspot voor delta-innovatie is in Nederland. De Kenniswerf speelt een belangrijke rol in deze ambitie.

98

Met de ontwikkeling van de Kenniswerf tot campus en innovatiedistrict wordt (mede) vorm en inhoud gegeven aan de economische structuurversterking, die nodig is in de gemeente Vlissingen. Daarnaast draagt de Kenniswerf bij aan doelstellingen waar het gaat om het bevorderen van werkgelegenheid, het ondernemersklimaat en de samenwerking tussen overheid, onderwijs en ondernemers (triple helix). Met de beschikbare middelen uit het pakket Wind in de zeilen (vastgelegd in de grondexploitatie Kenniswerf fase 5) wordt ruimte gecreëerd voor het vestigen van nieuwe bedrijvigheid, ontwikkel-, test- en demofaciliteiten, starters, scale-ups en R&D afdelingen op de Kenniswerf. Daarnaast wordt op de Kenniswerf ruimte gecreëerd voor studentenhuisvesting. Tevens wordt met de ontwikkeling van de bedrijventerreinen Kenniswerf (fasen 1 t/m 5) en Souburg door de gemeente Vlissingen concreet invulling gegeven aan het Bedrijventerreinprogramma Walcheren 2022-2026. De genoemde terreinen bieden voor de verschillende doelgroepen bedrijven een passend en onderscheidend aanbod in verschillende prijsklassen: zichtlocaties, niet-zichtlocaties, locaties voor woonwerkcombinaties, grote en kleine kavels, watergebonden terreinen, terreinen voor bedrijven met verschillende milieucategorieën, etc.

Met de ontwikkeling van de bedrijventerreinen wordt (mede) vorm en inhoud gegeven aan de economische structuurversterking, die broodnodig is in de gemeente Vlissingen. Daarnaast dragen de bedrijventerreinen bij aan doelstellingen waar het gaat om het bevorderen van werkgelegenheid, het ondernemersklimaat en de samenwerking tussen overheid, onderwijs en ondernemers (triple helix). 2. Uitvoering Grondbeleid De uitvoering van het grondbeleid valt binnen een aantal kaders zoals Organisatie en Financiën. Organisatie Raad (Kaders stellen) •

ruimtelijke kaders vaststellen (Omgevingsplan; Omgevingsvisie; Bestemmingsplan).

•

beleidskaders, waaronder vaststellen Nota Grondbeleid en Nota Grondprijzen.

•

P&C cyclus, waaronder vaststellen, herzien en afsluiten grondexploitaties.

•

kredietverstrekking.

•

enz.

College van B&W (Uitvoeren en beheren) •

grondexploitaties beheren.

•

aan- en verkopen, verpachten en verhuren.

•

sluiten overeenkomsten.

•

enz.

Ambtelijke organisatie (Uitvoeren werkzaamheden) •

zorg dragen aan uitvoering verantwoordelijkheden college.

99

Faciliterend grondbeleid In het kader van het faciliterend (passieve) grondbeleid heeft de Raad geen rol wat betreft het beschikbaar stellen van middelen, omdat er bij een extern initiatief (in principe) geen middelen nodig zijn. De Raad heeft wel een rol in het stellen van ruimtelijke kaders. Het college en de ambtelijke organisatie hebben, passend binnen de kaders van de Raad, een gelijke rol als bij actief grondbeleid. Hiervoor zijn geen middelen beschikbaar en hebben zij geen eigen uitvoeringsagenda of -proces omdat het door derden wordt gerealiseerd. Wel wordt door middel van het kostenverhaal conform de Omgevingswet de benodigde financiële middelen bij de initiatiefnemer verhaald. Financiën De financiële kaders liggen vast binnen de financiële verordening en het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV), Notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2023). Onderstaand de richtlijnen en hoe we bij de gemeente Vlissingen daar uitvoering aan geven: •

Bij de start van een grondexploitatie wordt er een financieel-economisch haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd en een business case gemaakt. Als dit plan tot uitvoer wordt gebracht wordt deze, conform het Grondbeleid 2021, 2 x per jaar geactualiseerd.

•

Het risicomanagement binnen de grondexploitaties is opgenomen in het organisatiebreed risicomanagement en wordt 2 x per jaar geactualiseerd. Dit is per grondexploitatie verwerkt in het scenario ‘laag’.

•

Strategische aankopen, waarbij een langere periode zit tussen het moment van aankoop en het moment van ontwikkeling, worden opgenomen in de materiële vaste activa. Bij het vaststellen van een nieuwe grondexploitatie betreffende deze gronden worden deze in een grondexploitatie opgenomen.

•

Tussentijdse winstneming: per grondexploitatie met een voordelige eindwaarde is berekend of er een tussentijdse winstneming gedaan moet worden. Zie hoofdstuk 4 'Winstnemingen'.

•

Indien gemeentegrond vanuit de algemene dienst wordt ingebracht in het grondbedrijf wordt die grond gewaardeerd tegen de waarde waarop de grond op de balans is opgenomen.

•

Cashflow beheersing: investeringen worden pas dan gedaan als hierdoor ook zicht is op het realiseren van inkomsten, of nadat de inkomsten gerealiseerd zijn. Zo wordt het bouwrijp maken zoveel mogelijk pas uitgevoerd als er zicht is op afname van de bouwgrond.

•

Kostenverhaal: bij een particuliere ontwikkeling voert de gemeente een faciliterend (passief) grondbeleid. Hierbij gaat de gemeente over tot kostenverhaal conform de Omgevingswet.

•

Grondprijs: de gemeente Vlissingen hanteert standaard grondprijzen die afhankelijk zijn van de bestemming van de grond voor een aantal categorieën. Deze worden jaarlijks vastgesteld middels een separaat raadsvoorstel. Hiervan kan afgeweken worden en kan de grondprijs residueel berekend worden, zoals dit in het Scheldekwartier gebeurt.

•

Erfpacht: de gemeente Vlissingen biedt in specifieke situaties de mogelijkheid van erfpacht aan.

100