Document · PDF

4.2 rvs Jaarstukken 2024 bijlage 2 accountantsverslag

Raadsvergadering 1 juli 2025, gemeente VlissingenBij agendapunt: Jaarrekening 2024 gemeente Vlissingen14.156 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Afbeelding wordt voor iedere gemeente gemaakt en dient hier aangepast te worden.

Accountantsverslag 2024 Gemeente Vlissingen, 28 mei 2025

Deloitte Accountants B.V. Stadionstraat 4 4815 NG Breda Postbus 1195 4801 BD Breda Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Vlissingen Postbus 3000 4380 GV VLISSINGEN Onderwerp Accountantsverslag 2024 Datum 28 mei 2025 Ons kenmerk 250500567C/SS Behandeld door Ron Huser-Egter van Wissekerke Senior manager Tel: 06 5585 3223 rhuser@deloitte.nl

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2024 van de gemeente Vlissingen. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2024 van de gemeente Vlissingen. De jaarrekening 2024 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vlissingen. Bij deze jaarrekening hebben wij op 28 mei 2025 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. Wij hebben het concept van dit accountantsverslag op 26 mei 2025 ambtelijk besproken met de Wethouder Financiën, de Gemeente Secretaris/Algemeen Directeur en de Coördinator Planning & Control en Financiële Administratie. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging gedateerd d.d. 2 oktober 2024 en met ons auditplan, dat op 15 oktober 2024 is besproken in uw auditcommissie. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

Rein-Aart van Vugt Partner Tel: 06 1100 2352 rvanvugt@deloitte.nl Was getekend: drs. R.M.J. van Vugt RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Inhoudsopgave Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

• Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Bevindingen jaarrekening

• De financiële positie van uw gemeente

• Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Interne beheersing

• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Bijlagen

• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

• Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

• Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2024

• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/3

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/4

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole In dit hoofdstuk zijn de kernpunten van de jaarrekeningcontrole overzichtelijk weergegeven. Deze kernpunten lichten wij in het vervolg van dit accountantsverslag nader toe. De onderwerpen linken dan ook door naar de verdiepende teksten en zijn te raadplegen door op de categorie of het onderwerp te klikken. Wij constateren dat in de afgelopen vier jaar een sterke verbetering is gerealiseerd in zowel de financiële positie als de interne beheersing van de gemeente. De organisatie heeft veel geïnvesteerd om deze resultaten te realiseren. In deze jaren hebben wij ook fors geïnvesteerd in de relatie met uw gemeente, waaronder de audit commissie, het ambtelijk management en de organisatie. In de afgelopen twee jaar zien wij ook een sterke verbetering in het proces van samenstellen en controleren van de jaarrekening. In het afgelopen jaar zien wij dan ook dat sprake is van een proces van opstellen en controleren van de jaarrekening waarin de vrijwel optimale samenwerking leidt tot afgifte van de controleverklaring nabij de datum van opstellen van de jaarrekening door het College van B&W en ruim voor de behandeling van de jaarrekening in de gemeenteraad. Categorie

Onderwerp

Observatie en/of aanbeveling

Algemeen

1. Controleverklaring

1. We hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarstukken 2024 verstrekt.

2. Rechtmatigheid

2. Het college heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording rechtmatigheidsfouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens.

3. Fraude

3. De gemeente heeft een actuele frauderisicoanalyse vastgesteld.

1. Financiële positie

1. De financiële positie ultimo 2024 is verbeterd ten opzichte van 2023.

2. Realisatie vs uw begroting

2. De realisatie ligt in lijn met de begroting rekening houdend met het juist corrigeren van de reserve voor regiobudget centrumtaken naar voorzieningen.

3. Kwaliteit jaarstukken

3. De kwaliteit van de jaarstukken is toereikend.

1. Jeugdwet

1. In 2023 is de verwerkingswijze van de jeugdkosten na afstemming met de commissie BBV gewijzigd. Als gevolg van deze wijziging zullen bevindingen aangaande de zorgkosten bij Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland worden geïntegreerd in de evaluatie van fouten en onzekerheden in de jaarrekening van Gemeente Vlissingen. Uit de controle van de zorgkosten bij Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland blijkt een onzekerheid van € 480.000 voortkomend uit het ontbreken van goedkeurende controleverklaringen van zorgaanbieders.

Financiën

Sociaal domein

2. Persoonsgebonden budget (PGB)

2. De SVB heeft in haar interne controle afwijkingen geconstateerd. Wij hebben de in de jaarrekening verantwoorde PGB’s voor een bedrag van € 1.270.00 (2023: € 1.174.000) aangemerkt als onzeker.

1. Schattingen

1. De grondexploitaties zijn getrouw weergegeven blijkens onze controlewerkzaamheden en inzet van specialisten van Deloitte Real Estate.

2. Voorziening

2. De gemeente Vlissingen heeft haar voorziening geactualiseerd en in overeenstemming gebracht met de verwachte negatieve resultaten per grondexploitatie.

Voorzieningen

1. Voorziening regiobudget centrumtaken

1. In 2024 heeft de gemeente de reserve voor regiobudget centrumtaken juist gecorrigeerd van reserve naar voorzieningen.

IT-omgeving

1. IT Governance

1. De gemeente heeft belangrijke stappen gezet in het vernieuwen en optimaliseren van IT processen. Cruciale processen zoals Servicedesk, Incident Management, Problem Management en Change Management zijn verbeterd met een focus op cultuurverandering en efficiëntie.

Grondexploitatie

2. General IT Controls en application controls

2. Op basis van de reeds eerder gerapporteerde bevindingen hebben wij niet kunnen steunen op de automatiseringsomgeving tijdens de jaarrekeningcontrole.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/5 Bijlagen

Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole

Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/6

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid

Rechtmatigheid

Belangrijke aandachtspunten

•

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring vertrekt voor het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van het college.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 3.700.000 respectievelijk € 11.100.000.

•

Naast onze opdrachtbevestiging zijn het Bado en normenkader dat door uw raad is vastgesteld d.d. 12 december 2024 bepalend (geweest) voor onze controle.

•

Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.

•

Het college van B&W heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording wel fouten en geen onduidelijkheden gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens.

•

In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de bevindingen groter dan de rapporteringstolerantie toegelicht door het college.

•

De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedragen respectievelijk € 3.900.000 en € 125.000.

•

Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken.

•

Wij hebben een onzekerheid geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2024 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.

Wij onderkennen de volgende belangrijke aandachtspunten: •

De gemeente heeft ook in 2024 vooruitgang geboekt in het verbeteren van de financiële positie (Artikel 12-status). De inspecteur heeft geadviseerd de Artikel 12-status per 31 december 2024 te beëindigen. Na het zomerreces 2025 zal besluitvorming door de fondsbeheerders plaatsvinden.

•

Herstelwerkzaamheden uit te voeren voor het recht op zorg (jeugdwet) om de onzekerheden aangaande het niet verkrijgen van goedkeurende controleverklaringen bij zorgaanbieders verder te reduceren.

•

De gemeente moet voldoen aan Europese aanbestedingsregels. In het verleden zijn aanbestedingen niet Europees aanbesteed waardoor de daaruit voortvloeiende uitgaven in 2024 onrechtmatig zijn. In 2024 is een nieuwe onrechtmatigheid geconstateerd met betrekking tot het afvoeren van (vervuilde) gronden. Wij vragen blijvende aandacht om toereikende preventieve interne controles binnen de lijn (teams) uit te voeren om het naleven van Europese aanbestedingsregels structureel te borgen.

•

Het actualiseren van de financiële verordening is effectief voor 2025 waarmee invulling gegeven wordt aan de rechtmatigheidsverantwoording en het begrotingscriterium (overschrijding van lasten en tijdigheid van onderschrijdingen van lasten en over- en onderschrijdingen van baten).

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/7 Bijlagen

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Frauderisicoanalyse

In 2024 is de interne frauderisicoanalyse geactualiseerd en in 2025 vastgesteld. De frauderisico’s en daarop volgende mitigerende beheersmaatregelen zijn organisatie breed geïdentificeerd waarbij aandacht is besteed aan alle frauderisicofactoren uit de fraudedriehoek (gelegenheid, druk en rationalisatie in gedrag). Hiermee is een adequate invulling gegeven aan de fraude risicoanalyse. Het blijft van belang de frauderisicoanalyse jaarlijks uit te voeren en vast te stellen in hoeverre de beheersmaatregelen en restrisico’s nog passend zijn. De mogelijke restrisico’s welke resteren na de mitigerende beheersmaatregelen zijn nu nog niet geëvalueerd en blijft een aandachtspunt voor de volgende actualisatie.

Financiële positie

•

De financiële positie ultimo 2024 is verbeterd ten opzichte van 2023.

•

De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2024 bedraagt -/- € 22.9 miljoen (2023: -/- € 34.3 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is lager dan de door de gemeente Vlissingen onderkende en aanwezige risico’s van € 31.3 miljoen (2023: € 18.9 miljoen). De weerstandsratio stijgt van -/- 1,8 naar -/- 0,7.

Realisatie versus begroting

•

In het overzicht van baten en lasten over 2024 is een significante afwijking zichtbaar. Dit wordt veroorzaakt door de vorming van een voorziening voor Centrumtaken welke is onttrokken uit de bestemmingsreserve centrumtaken (€ 28.9 miljoen).

Kwaliteit verslaggeving

•

Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de (debiteuren)voorzieningen, grondexploitaties en afschrijvingspercentages materiële vaste activa. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.

•

De jaarrekening 2024 geeft overeenkomstig de begroting inzicht in de baten en lasten van de programma’s. Verder is per programma aangegeven wat bereikt is, wat daarvoor gedaan is en wat het heeft gekost. Hierbij is de relatie gelegd met de geformuleerde doelstellingen uit de (gewijzigde) begroting 2024.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing Accountantsverslag 2024

Bijlagen250500567C/SS/8

Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/9

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Interne beheersing

Op basis van de interim-controle 2024 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u (gemeenteraad) gedeeld, en zijn besproken in de auditcommissie d.d. 25 november 2024. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.

Sociaal domein

•

Op basis van de door ons uitgevoerde controle moeten wij de Persoonsgebonden Budgetten (PGB’s) overeenkomstig voorgaand jaar als onzeker aanmerken. Deze onzekerheid bedraagt € 1.270.000.

•

Uit de verantwoording van de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland blijkt in de geleverde zorg in natura (jeugd) een onzekerheid van € 480.000, dit wordt veroorzaakt door het niet kunnen aantonen van het recht op zorg (ontbreken van een goedkeurende verklaring zorgaanbieders). De verantwoordelijkheid van het aantonen van het recht op zorg ligt bij de gemeente Vlissingen. Wij adviseren dan ook herstelwerkzaamheden uit te voeren om deze onzekerheid te reduceren.

•

Bij SiSa regeling G2A Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet 2023 is een onzekerheid van € 564.702 geconstateerd. Bij uitvoeringorganisatie Orionis Walcheren is vastgesteld dat in een onderliggend dossier toereikende informatie ontbreekt, waardoor het vaststellen van het recht op de uitkering niet mogelijk is.

•

Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2024 versus de schattingen in de jaarrekening 2023 geanalyseerd (‘backtesting’).

•

Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is en consistent is met voorgaand jaar.

Grondexploitatie

Voorziening precario

De gerechtelijke procedure met Stedin N.V. (voorheen Enduris B.V.) over de fiscale juistheid over de aanslagen precario is voor het boekjaar 2016 in het voordeel van de Zeeuwse gemeenten uitgevallen. Inmiddels is Stedin N.V. in cassatie gegaan en uitspraak van Hoge Raad wordt verwacht in de zomer van 2025, waardoor de voorziening van € 3,8 miljoen gehandhaafd blijft.

Voorziening regiobudget centrumtaken

De Gemeente is centrumgemeente voor de taken maatschappelijke opvang ,vrouwenopvang en beschermd wonen voor de regio Zeeland. Tot 31 december 2023 maakten de rijksbijdragen op grond van de financiële-verhoudingswet deel uit van de financiële positie van de gemeente Vlissingen. Vanaf 1 januari 2024 zijn deze middelen gedeeltelijk geoormerkt als regiobudget centrumtaken. Op basis van de aard van deze post en het feitelijk een verplichting betreft met de partners is de post in de jaarrekening van 2024 juist gecorrigeerd van reserve naar voorziening. De voorziening bedraagt ultimo 2024 € 34,6 miljoen.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/10 Bijlagen

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Europese aanbestedingsregels

De gemeente moet voldoen aan Europese aanbestedingsregels. De gemeente heeft een spendanalyse uitgevoerd en detailcontroles verricht. Wij hebben in aanvulling hierop zelfstandig controlewerkzaamheden verricht op de Europese aanbestedingsregels, en komen tot dezelfde conclusie. In het verleden zijn aanbestedingen niet Europees aanbesteed waardoor de daaruit voortvloeiende uitgaven in 2024 onrechtmatig zijn. Dit leidt tot een rechtmatigheidsfout van circa € 1,8 miljoen (2023: circa € 0,6 miljoen ). In 2024 is een nieuwe onrechtmatigheid geconstateerd met betrekking tot het afvoeren van (vervuilde) gronden tot een bedrag van circa € 1,5 miljoen (2023: € 0,2 miljoen). Wij vragen blijvende aandacht om toereikende preventieve interne controles uit te voeren om het naleven van Europese aanbestedingsregels structureel te borgen.

IT-omgeving

De definitieve IT-audit rapportages ten aanzien van het technisch beheer en de applicatie Coda zijn op 13 december 2022 met uw ambtelijke organisatie gedeeld. Onze conclusie is dat er tekortkomingen zijn die van invloed zijn op de jaarrekeningcontrole. Wij merken op dat de I&A samenwerking op het gebied van het technische beheer stappen heeft gemaakt om op afzonderlijke serviceprocessen aantoonbaar in control te komen, tegelijkertijd is dit nog niet volledig gerealiseerd en vraagt dit nog tijd. De aanbevelingen betreffende authenticatie c.q. toegangsbeveiliging , review van gebruiksrechten, processen rondom uitdiensttredingen en wijzigingen van functie, processen rondom indiensttredingen en toekennen van rechten en processen rondom wijzigingsbeheer van Coda hebben waar mogelijk al wel geleid tot aanpassingen in de processen. Wij merken op dat er stappen zijn gemaakt maar nog onvoldoende om voor ons in de jaarrekeningcontrole te kunnen steunen op de automatiseringsomgeving.

Overig

•

Zie de bijlagen A bij dit accountantsverslag waaruit blijkt welke (niet)-gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd.

•

Zie bijlage B voor onze bevindingen ten aanzien van de SiSa 2024 bijlage.

•

In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/11 Bijlagen

Bevindingen jaarrekening

Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/12

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2024 bedraagt € 17.6 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 17.3 miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2024 circa € 0.3 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In paragraaf 5.4 van de jaarrekening onder eigen vermogen zijn de toevoegingen en onttrekkingen nader toegelicht. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2024 circa 24% van het balanstotaal (ultimo 2023: 21% van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2023.

Eigen vermogen (x € 1.000)

2024

2023

2022

2021

Eigen vermogen per 1 januari

49.828

5.762

-30.611

-55.746

waarvan algemene reserve

-43.964

-65.498

-70.153

-94.468

Tussentijdse resultaatbestemming

17.256

34.362

18.993

14.336

355

9.704

17.380

10.798

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

17.611

44.066

36.373

25.134

Eigen vermogen per 31 december

67.439

49.828

5.762

-30.611

waarvan algemene reserve

-23.287

-43.964

-65.498

-70.153

Gerealiseerd resultaat

Exploitatieresultaat (x € 1.000)

Saldo baten en lasten

Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.

Totale baten

317.745

Totale lasten

-/- 300.134

Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.

Saldo mutaties reserves

-/- 17.256

Gerealiseerd resultaat

355

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

17.611

Af: stortingen in reserves

-/- 91.745

Bij: onttrekkingen aan reserves

74.489

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/13 Bijlagen

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2024 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 17.6 miljoen zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € 45.7 miljoen (begroting na wijziging).

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1.000) 50.000 40.000

De jaarrekening 2024 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 0.3 miljoen.

30.000 20.000

In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college de rechtmatigheid van de begrotingsafwijkingen nader toegelicht.

10.000

€25.134

€36.373

€44.066

€17.256

2021

2022

2023

2024

Artikel 12-status

Mutaties in reserves (x € 1.000)

In januari 2025 heeft de Artikel 12-inspecteur het inspectierapport over 2023-2024 uitgebracht met daarin het advies aan de fondsbeheerders om de Artikel 12-status per 31 december 2024 te beëindigen. De gemeente Vlissingen heeft hierop een zienswijze ingediend bij de fondsbeheerders. De begroting voor het huidige begrotingsjaar 2025 zoals voorgelegd aan de raad heeft een sluitend meerjarig perspectief waarbij risico’s blijven bestaan, met name binnen het sociaal domein en ten aanzien van de grondexploitaties. Het besluit van de fondsbeheerders wordt na het zomerreces 2025 verwacht.

40.000 30.000 20.000 10.000 € 14.336

€ 18.993

€ 34.362

€ 17.256

2021

2022

2023

2024

In de jaarrekening is uitgegaan van de situatie dat het besluit na vaststelling van de jaarrekening zal plaatsvinden. In de paragraaf gebeurtenissen na balansdatum is dit nader toegelicht.

Gerealiseerd resultaat (x € 1.000) 20.000

15.000 10.000 5.000 € 10.798

€ 17.380

€ 9.704

€ 355

2021

2022

2023

2024

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/14 Bijlagen

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Vlissingen (begroot en werkelijk over de periode 2021-2024)

Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente.

Grondexploitatiequote

Solvabiliteit

30% 20%

12%

Grondexploitatiequote

10%

De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt. In de afgelopen jaren is de werkelijke quote significant hoger dan de begrote quote.

Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie.

-10%

8% 2021

Samenvattend Wij constateren dat de solvabiliteit in 2024 verder is toegenomen en dat de grondexploitatiequote nagenoeg stabiel blijft. Afgezet tegen de provinciale normering bevindt de solvabiliteit zich nog in de midden risicocategorie (20-50%). De grondexploitatiequote bevindt zich in de laagste risicocategorie, hetgeen een gevolg is van het vormen van een omvangrijke verliesvoorziening in het verleden. De netto schuldquote blijft dalen en bevindt zich in de laagste risicocategorie. De structurele exploitatieruimte betreft 0%. © 2025. For information, contact Deloitte The Netherlands.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

2023

2024

-20%

-30%

-40%

-50%

-2%

-60%

-4% Begroot

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken.

2022

2021

Werkelijk

2022

2023

Begroot

Werkelijk

2024

Structurele exploitatieruimte

Netto schuldquote 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

10% 8% 6% 4% 2% 0% -2% -4% -6% 2021

2022

2023

Begroot

Werkelijk

2024

2020

2021 Begroot

2022

2023

2024

Werkelijk 250500567C/SS/15

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/15 Bijlagen

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Realisatie ten opzichte van uw begroting

Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1.000)

De jaarrekening 2024 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 0.3 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren.

50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 -

De werkelijke lasten over 2024 liggen significant hoger dan de geraamde lasten. De realisatie van de baten liggen daarin tegen op het begrote niveau. Zoals ook uit de in de jaarrekening opgenomen analyse van het resultaat op hoofdlijnen blijkt is dit gevolg van uiteenlopende mutaties op verschillende programma’s die duidelijk geworden zijn na de 2e Bestuursrapportage 2024.

Begroting 2022

De grootste afwijking op de begrote lasten zit in programma 3 Sociale Samenhang. Hierbij is de grootste overschrijding zichtbaar bij Bescherm wonen (WMO). In 2024 is de reserve regiobudget Centrumtaken omgezet naar een voorziening regiobudget centrumtaken vanwege de gemaakte partnerschapsafspraken in lijn met de BBV verslaggevingsregels. Deze mutatie verloopt resultaat neutraal. Dit nadeel wordt te niet gedaan door het voordeel bij mutaties reserves. Het effect betreft € 28.9 miljoen. Zie voor verdere achtergrond op pagina 26.

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1.000) 300.000 275.000 250.000 225.000

De centrumtaken verklaren EUR 28.9 miljoen van de totale afwijking van € 28.1 miljoen tussen het begrote en het werkelijke saldo van baten en lasten.

200.000 Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1.000) 300.000 275.000 250.000 225.000 200.000 Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024 250500567C/SS/16

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/16 Bijlagen

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het weerstandsvermogen is toegenomen

Notitie Weerstandsvermogen en Risicomanagement

Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2024; de ratio weerstandsvermogen is met 1,1 toegenomen naar -0,7 (2023: -1,8).

Zoals gerapporteerd in onze management letter 2024 is er een conceptversie van de nieuwe nota weerstandsvermogen en risicomanagement opgesteld door de Gemeente. Verdere uitwerking en implementatie is per heden nog niet afgerond. Verwachting is dat het eind 2025 is afgerond.

Beschikbare weerstandscapaciteit

De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt -/- € 22,9 miljoen (2023: -/- € 34,3 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar maar blijft negatief.

25 (25) (50)

Benodigde weerstandscapaciteit

(75)

De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s.

(100) (125) (150) (175)

2016

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandscapaciteit

(10,00) (20,00)

Uw weerstandscapaciteit van -/- € 22,9 miljoen is niet toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 31,3 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.

(30,00) (40,00) (50,00)

Voor de komende jaren zien wij met u schommelingen en onzekerheden in de algemene uitkering uit het gemeentefonds na 2025, de mogelijke beëindiging van de Artikel 12-status en mogelijke stijging van de verliesvoorziening grondexploitaties door rente en inflatie. Om de weerbaarheid en wendbaarheid van de financiële positie te versterken is het van belang financieel beleid te actualiseren om deze risico’s en schommelingen op te kunnen vangen. Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

2017

Benodigde weerstandscapaciteit

Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 31,3 miljoen (2023: € 18,9 miljoen). Ten opzichte van 2023 is hiermee sprake van een toename.

Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)

(60,00)

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Ratio weerstandscapaciteit 250500567C/SS/17 Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/17 Bijlagen

Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/18

Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het boekjaar 2023 is het college verplicht in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen waarin zij zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid). Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag.

In het controleprotocol heeft wel wat nadere duiding plaatsgevonden, maar het is van belang de financiële verordening hierop bij te stellen. Wij begrijpen dat de Gemeente de verordening vanaf 2025 heeft geïmplementeerd. De raad heeft op 12 december 2024 instemming gegeven op de nieuwe verordening.

Verantwoordings- en rapportagegrens

Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, laste en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting.

Via de financiële verordening en het controleprotocol voor de accountantscontrole heeft de gemeenteraad de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. De verantwoordingsgrens heeft het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf bedrijfsvoering. Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van blijken onrechtmatigheden welke de verantwoordingsgrens van 1% van de lasten inclusief toevoegingen aan reserves te boven gaan. De rapportagegrens is vastgesteld op € 125.000.

Begrotingscriterium

De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering). Hieruit blijkt het volgende: -

Normenkader Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht. Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 12 december 2024. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering. Wij hebben vastgesteld dat het college de financiële verordening en controleverordening al vooruitlopend op de implementatie van de rechtmatigheidsverordening heeft geactualiseerd. Deze zijn door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 24 februari 2022. In de financiële verordening is nog geen rekening gehouden met de modelverordeningen van de VNG en ontbreken nog specifieke richtlijnen over de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. © 2025. For information, contact Deloitte The Netherlands.

In de (programma)begroting zijn de maxima voor de lasten vermeld die door het Bestuur zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen moeten passen binnen de begroting, waarbij het juiste programma, de toereikendheid van het begrotingsbedrag, alsmede het begrotingsjaar van belang zijn. Het begrotingscriterium is uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV. Hierin is opgenomen dat bestedingen die uitstijgen boven de in de begroting opgenomen programmabudgetten niet als onrechtmatig worden aangemerkt, als vaststaat dat de begrotingsoverschrijding binnen de beleidskaders van de gemeenteraad valt of compensatie mogelijk is door met de hogere lasten rechtstreeks samenhangende inkomsten. Het bepalen of begrotingsoverschrijdingen al dan niet verwijtbaar zijn, is voorbehouden aan de gemeenteraad.

Deze over- en onderschrijdingen volgende de reguliere P&C cyclus: verantwoording in bestuursrapportages en/of begrotingswijzigingen (tussentijds) en in de jaarstukken (jaareinde). De gemeente heeft dit geadresseerd in de verordening die vanaf 2025 wordt geïmplementeerd. Wij hebben vastgesteld dat het college specifieke werkzaamheden heeft uitgevoerd ten aanzien van het begrotingscriterium, zijnde controle op programmaoverschrijdingen en controle op kredietoverschrijdingen. Programma-overschrijdingen

Op de programma’s zijn overschrijdingen van in totaal € 27.901.000 geconstateerd waarvan het vormen van de voorziening voor centrumtaken de grootste afwijking betreft. Geconcludeerd is dat deze overschrijdingen passen binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee acceptabel zijn binnen de kaders van de financiële verordening. Krediet-overschrijdingen De investeringskredieten die betrekking hebben op het programma leefbaarheid zijn in totaal met € 2.338.541 overschreden. De grootste overschrijdingen betreffen: -

Riolering Singel 3: € 432.000 als gevolg van niet geraamde werkzaamheden voor grondverzet en boringen en hoger uitgevallen kosten voor wegen en groen. Het krediet is in 2024 afgesloten.

Riolering Bloemenbuurt 1a 1b: € 404.000 als gevolg van het sneller uitvoeren van het project dan initieel gepland. Hierdoor zijn uitgaven eerder gemaakt dan geprognotiseerd.

Geconcludeerd is dat deze overschrijdingen passen binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee acceptabel zijn binnen de kaders van de financiële verordening.

In het controleprotocol is niet expliciet invulling gegeven aan de tijdigheid van onderschrijdingen van lasten en over- en onderschrijdingen van baten.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

250500567C/SS/19 Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/19 Bijlagen

Rechtmatigheidsverantwoording Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.

Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening. Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben we onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college deze in haar werkzaamheden heeft betrokken. Aanbestedingen

Het bedrag aan onrechtmatigheden over 2024 heeft voor € 1,4 miljoen betrekking op het niet naleven van de aanbestedingsregels rondom het afvoeren van (vervuilde) gronden waarvan de bestedingen ook nog doorlopen in 2025. De interne controle vanuit de interne auditor heeft het niet naleven van de aanbestedingsregels niet tijdig kunnen signaleren doordat het zich heeft voorgedaan na de tussentijdse interne controle. Een beperkt deel van € 0,4 miljoen heeft betrekking op fouten in de naleving van de aanbestedingsregels die in voorgaande jaren zijn gemaakt en doorlopen in 2024.

Uw gemeente heeft de afgelopen jaren weliswaar maatregelen getroffen om de naleving van de aanbestedingsregels structureel beter te borgen en voortuitgang was zichtbaar in de omvang van de onrechtmatigheden, maar de maatregelen lijken nog niet voldoende effect te hebben. Wij dringen aan op het aanscherpen van de interne beheersmaatregelen binnen het aanbestedingsproces om soortgelijke casussen in de toekomst te voorkomen. De bewustwording bij (nieuwe) medewerkers en externe inhuur die gemandateerd zijn tot het aangaan van contracten dient verscherpt aandacht te krijgen ter borging van de effectiviteit van de interne beheersmaatregelen.

Het is verder van belang dat ondanks de getroffen maatregelen uw gemeente in de praktijk, door de complexiteit van de materie en regelgeving, en de hoeveelheid bij dit proces betrokken personen, toch relatief gemakkelijk een verkeerde aanbestedingsprocedure kan kiezen. Hierdoor blijft de repressieve controle door de interne auditor van belang. Daarbij moet in ieder geval expliciet worden nagaan of een opdracht via de juiste procedure ‘in de markt’ is gezet.

Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit. Wij constateren over 2024 een toename van de onrechtmatigheden door het niet naleven van de aanbestedingsregels. Uit de controle blijkt een fout van € 1,8 miljoen en een onduidelijkheid van € 0,02 miljoen, terwijl over 2023 nog sprake was van een fout van € 0,6 miljoen en een onduidelijkheid van € 0,03 miljoen. 250500567C/SS/20 © 2025. For information, contact Deloitte The Netherlands.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/20 Bijlagen

Sociaal domein Sociaal domein | PGB-bestedingen De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De directie van de SVB heeft de Gemeente geïnformeerd over (on) rechtmatigheden van de betaalde bestedingen. Dit is landelijk onderzocht en vervolgens zijn de uitkomsten geprojecteerd op de gemeente Vlissingen.

Wij adviseren om met de betreffende zorgaanbieder in overleg te treden welke maatregelen zij nemen om een afkeurende verklaring in de toekomst te voorkomen en herstelwerkzaamheden uit te voeren op de dossiers om de onzekerheid als gevolg van het ontbreken van goedkeurende controleverklaringen bij de zorgaanbieders.

De PGB-bestedingen over 2024 bedragen circa € 1.270.000 (2023: € 1,174.000). De gemeente Vlissingen heeft geen aanvullende interne beheersmaatregelen en interne controles uitgevoerd. Hierdoor is onvoldoende zekerheid verkregen over de prestatielevering en rechtmatigheid van de PGB-bestedingen en zijn deze lasten als onzekerheid aangemerkt. Sociaal domein | Jeugdzorgkosten De jeugdzorgkosten bestaan uit de kosten voor de lokale en regionale jeugdzorg. De uitvoering van de regionale jeugdzorg is door uw gemeente belegd bij de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland als onderdeel van de gemeenschappelijke regeling GGD Zeeland. De bijdrage van € 23,9 miljoen (2023: € 21,3 miljoen) aan de gemeenschappelijke regeling is bepaald op basis van de laatste begrotingswijziging 2024 zoals vastgesteld door het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling.

In lijn met de landelijke trend zijn de kosten voor jeugdzorg de afgelopen jaren (fors) gestegen. Het Rijk verwacht effect te gaan zien van de maatregelen vanuit de Hervormingsagenda Jeugd. De gemeente heeft hiermee rekening gehouden in de programmabegroting. In 2023 is de verwerkingswijze van de jeugdkosten na afstemming met de commissie BBV gewijzigd. De commissie BBV concludeert dat de verantwoording van de jeugdlasten in de jaarrekening van de deelnemende gemeenten dient plaats te vinden in plaats van in de jaarrekening van de GGD Zeeland. Als gevolg van deze wijziging zijn de bevindingen aangaande de zorgkosten bij Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland worden geïntegreerd in de evaluatie van fouten en onzekerheden in de jaarrekening van Gemeente Vlissingen. Uit de controle van de zorgkosten bij Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland blijkt een onzekerheid van € 480.176 (niet kunnen aantonen van het recht op zorg - ontbreken van een goedkeurende controleverklaring bij de zorgaanbieders). © 2025. For information, contact Deloitte The Netherlands.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

250500567C/SS/21 Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing Accountantsverslag 2024

Bijlagen250500567C/SS/21

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •

De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2024 ad € 169,7 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in komende jaren e.v. nog te realiseren baten ad € 102,7 miljoen en lasten ad € 62,4 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2024 gaat het om 11 individuele projecten. De gemeente Vlissingen schat ultimo 2024 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 145,2 miljoen bedraagt (2023: € 142,0 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen.

Deze voorziening is voor een bedrag van € 143,7 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie. Het resterende deel van deze verliesvoorzienig is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. Het controleproces van de waardering van de grondexploitaties De risico’s voor de grondexploitaties zijn terug te brengen tot vijf P’s: •

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.

•

Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?

•

Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) 180 170 160 150 140

130 2021

Analyse grondexploitaties

Uit nevenstaande figuren blijkt dat de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie in 2024 licht verder zijn gestegen. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn de investeringen in de projecten Scheldekwartier (€ 5,2 miljoen) en Claverveld (€ 1,2 miljoen). Daar tegenover staan verkoopopbrengsten in de diverse grondexploitaties. De nog te realiseren baten en lasten zijn in 2024 fors toegenomen door het in exploitatie nemen van Kenniswerf Fase 5 met een verwachte opbrengsten van € 24,1 miljoen en verwachte kosten van € 24,9 miljoen. De gemeente zet in om kennis gerelateerde bedrijven aan te trekken en hier te huisvesten. Voor dit project wordt de rijksbijdrage aangewend voor de aankoop van gronden. Het project bevindt zich in de aanvangsfase. Voor het project is een verliesvoorziening gevormd ad € 2,7 miljoen.

2023

2024

Ontwikkeling boekwaarde

Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?

De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.

2022

Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1 miljoen) 60 50 40 30 20 10 -

Nog te realiseren baten

Nog te realiseren lasten

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/22 Bijlagen

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.

•

Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

•

Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.

•

Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2024 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is. Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen.

Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2024 € 0,02 miljoen tussentijdse winst verantwoord (2023: € 1,2 miljoen). Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.

Interne beheersmaatregelen De gemeente voert interne controles uit tijdens de herzieningsmomenten van de grondexploitaties. Tijdens onze interim controle hebben wij kennisgenomen van de stappen die zijn gezet om deze interne controles te verbeteren. Om de interne controles ook bruikbaar te maken voor onze werkzaamheden als accountant bevelen wij aan om de gebruikte documentatie zoals steekproeven op juistheid van verantwoorde kosten en opbrengsten, wijzigingen op gehanteerde parameters, wijzigingen in plannen en aansluitingen met woningbouw/bedrijventerreinenplannen zichtbaar te documenteren in de controleformulieren.

Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt. Op grond van onze risicoanalyse hebben wij de belangrijkste projecten binnen uw gemeente geselecteerd voor nadere controle. Van deze projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd. Gezien de verhoogde complexiteit van bepaalde onderdelen binnen de grondexploitatie Scheldekwartier, hebben wij eveneens specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving.

Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten. 250500567C/SS/23 © 2025. For information, contact Deloitte The Netherlands.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/23 Bijlagen

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Notitie Rente 2023 De Commissie BBV heeft de Notitie Rente 2023 uitgebracht, waarin nieuwe richtlijnen worden gegeven voor de verwerking van rente lasten en baten in de gemeentelijke begroting en jaarstukken. Het doel van deze notitie is om een uniforme handelwijze met betrekking tot rente te bevorderen, gemeenten te stimuleren de (verwachte) werkelijke rentelasten op te nemen in de financiële stukken, en om transparantie te bieden in de wijze waarop met rente wordt omgegaan. Een van de belangrijkste wijzigingen betreft de rentetoerekening aan grondexploitaties. Voorheen werd voor grondexploitaties een afwijkend rentepercentage gehanteerd vanwege de invoering van de Vennootschapsbelasting (Vpb). Nu de Belastingdienst een andere toerekening van rente aan grondexploitaties hanteert, is deze noodzaak vervallen. Het is daarom wenselijk de algemene rente omslag te gebruiken voor de rentetoerekening aan grondexploitaties. Bij publiekrechtelijk kostenverhaal in faciliterende grondexploitaties moet volgens de Omgevingswet echter een ander rentepercentage worden gehanteerd. Bij kostenverhaal op basis van een overeenkomst kunnen afwijken de afspraken worden gemaakt over de rente. De nieuwe bepalingen en richtlijnen treden in werking met ingang van het begrotingsjaar 2025, hoewel eerdere toepassing bij de begroting 2024 is toegestaan.

Voor het toerekenen van kapitaallasten aan de grondexploitaties heeft de Gemeente in 2024 de oude methodiek toegepast. Met ingang van 2025 heeft de Gemeente de methodiek uit de Notitie Rente 2023 toegepast. Wij hebben in de grondexploitatieberekeningen vastgesteld dat de nog te realiseren kapitaallasten voor de jaren vanaf 2025 zijn gebaseerd op de gewijzigde notitie.

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2024 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •

Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten;

•

Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties;

•

Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2024 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2024 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente. Wij hebben het woningbouwprogramma op gemeenteniveau en hierbij de fasering beoordeeld. Volgens verschillende onderzoeken en (openbare) bronnen sluit het gemiddelde geprognosticeerde uitgiftetempo van de gemeente in de periode tot en met 2030 aan bij de verwachte kwantitatieve behoefte. Echter kwalitatief bestaat er een risico. Volgens verschillende onderzoeken en (openbare) bronnen is er binnen de gemeente Vlissingen een grotere vraag naar sociale huur in vergelijking met het beschikbare aanbod. De gemeente focust met name op het realiseren van woningen in het (middel-) dure koopsegment. Het risico bestaat dat de focus op het toevoegen van (middel-) dure woningen onvoldoende zorgt voor doorstroming vanuit de sociale huurwoningen en dat het tekort binnen dit segment verder oploopt.

Op basis van de gerealiseerde uitgiften blijkt dat er momenteel voldoende vraag naar het midden- en dure segment is. Daarmee is de verwachte impact op de waardering van de huidige grondexploitaties van de gemeente naar verwachting beperkt maar is dit een risico voor de toekomstige grondexploitaties. 250500567C/SS/24

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing Accountantsverslag 2024

250500567C/SS/24 Bijlagen

Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. In 2024 is de interne frauderisicoanalyse geactualiseerd en in 2025 vastgesteld. De frauderisico’s en daarop volgende mitigerende beheersmaatregelen zijn organisatie breed geïdentificeerd waarbij aandacht is besteed aan alle frauderisicofactoren uit de fraudedriehoek (gelegenheid, druk en rationalisatie in gedrag). De gemeente heeft hierin de kans en impact per risico geëvalueerd.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15722429/2