Programmabegroting 2025 def na raadcommissie
Tekst van het document
Voorwoord Aan de leden van de raad van de gemeente Vlieland Het doet ons genoegen om de programmabegroting 2025 en meerjarenraming aan uw raad aan te bieden. Met de begroting geeft het college invulling aan het collegeprogramma 2022-2026 over het boekjaar 2025. De begroting is opgesteld conform de geldende voorschriften vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De begroting is evenals de jaarrekening ingedeeld in de door de raad vastgestelde programma’s. In de programmabegroting worden de plannen van 2025 beschreven en wordt een financieel overzicht gegeven van de meerjarenraming 2025-2028. De programmabegroting biedt per programma inzicht in de mate waarin de doelstellingen uit het collegeprogramma moeten worden behaald en de maatschappelijk beoogde effecten worden bereikt. Eén en ander geldt eveneens voor de verplicht voorgeschreven paragrafen. De programmabegroting 2025 sluit met een voordelig saldo van € 830.000. In de bestuurlijke samenvatting is een toelichting opgenomen over de grootste afwijkingen ten opzichte van de kadernota. Vlieland, d.d. 1 oktober 2024 Burgemeester en wethouders van Vlieland, De secretaris,
de burgemeester,
A. Idema
M. Schrier
2 Programmabegroting 2025
Inhoudsopgave
Voorwoord ............................................................................................................................................... 2 Bestuurlijke samenvatting ....................................................................................................................... 4 Leeswijzer ............................................................................................................................................................ 4 Meerjarenperspectief en financiële positie ............................................................................................................ 4 Uitgangspunten begroting ..................................................................................................................................... 5 Uitgangspunten meerjarenraming ......................................................................................................................... 9
Programma’s ......................................................................................................................................... 13 Programma 0, Algemeen Bestuur ....................................................................................................................... 14 Programma 1: Openbare orde en Veiligheid ....................................................................................................... 18 Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat .................................................................................................... 22 Programma 3: Economische zaken .................................................................................................................... 28 Programma 4: Onderwijs .................................................................................................................................... 32 Programma 5: Cultuur en recreatie ..................................................................................................................... 36 Programma 6: Sociale voorzieningen en Maatschappelijke dienstverlening ........................................................ 40 Programma 7: Volksgezondheid en milieu ..........................................................................................................
46 Programma 8: Wonen en fysieke leefomgeving .................................................................................................. 51 Programma 9: Financiering en Algemene Dekkingsmiddelen ............................................................................. 56
Paragrafen ............................................................................................................................................ 59 Paragraaf 1: Lokale heffingen ............................................................................................................................. 60 Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................... 68 Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................................... 75 Paragraaf 4: Financiering.................................................................................................................................... 85 Paragraaf 5: Bedrijfsvoering................................................................................................................................ 88 Paragraaf 6: Verbonden partijen ......................................................................................................................... 91 Paragraaf 7: Grondbeleid.................................................................................................................................. 109 Paragraaf:8 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) ...................................................................... 110
Vaststellingsbesluit .............................................................................................................................. 112 Financiële begroting ............................................................................................................................ 114 Recapitulatie lasten en baten ........................................................................................................................... 115 Algemene Uitkering gemeentefonds ................................................................................................................. 118 Geprognotiseerde balans, bestemmingsreserves en voorzieningen.................................................................. 120 Berekening EMU-saldo ..................................................................................................................................... 130 Overhead.......................................................................................................................................................... 131 Overzicht van incidentele baten lasten (meerjaren-)begroting Vlieland 2024 - 2027.......................................... 134 Verdeling taakvelden programma's ...................................................................................................................
136 Activa staat 2025 .............................................................................................................................................. 141 Nieuwe investeringen........................................................................................................................................ 149 Beleidsindicatoren ............................................................................................................................................ 150
3 Programmabegroting 2025
Bestuurlijke samenvatting Leeswijzer Tot de gemeente Vlieland behoort het eiland Vlieland en een groot deel van het aansluitende gedeelte van de Waddenzee. Het eiland bestaat voor het overgrote deel uit terreinen die eigendom zijn en beheerd worden door de rijksoverheid, vooral Staatsbosbeheer. De gemeente Vlieland is, gemeten naar het aantal inwoners (ongeveer 1.290) een kleine gemeente, maar qua grondoppervlakte omvangrijk. Het karakter van de gemeente wordt voor een belangrijk deel bepaald door het toerisme: het eiland Vlieland biedt jaarlijks aan vele gasten een slaapplaats. Deze drie elementen, de geografische ligging, het geringe aantal inwoners en het toeristische karakter, vormen de voornaamste kenmerken van de gemeente Vlieland. Veel kengetallen over de gemeente Vlieland, met mogelijkheden om deze te vergelijken met andere (groepen van) gemeenten, zijn te vinden op internet. Een fraaie vindplaats is de website www.waarstaatjegemeente.nl. Op die website zijn ook de meeste verplichte beleidsindicatoren te vinden en te vergelijken. In de programmabegroting zijn dezelfde programma’s gedefinieerd als in voorgaande jaren. De volgende programma’s zijn geformuleerd: 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
Algemeen bestuur Openbare Orde en Veiligheid Verkeer, Vervoer en Waterstaat Economische Zaken Onderwijs Cultuur en Recreatie Sociale Voorzieningen en Maatschappelijke Dienstverlening Volksgezondheid en Milieu Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting Financiering en Algemene Dekkingsmiddelen
Daarnaast bevat de begroting acht zogenaamde paragrafen. In de paragrafen wordt informatie op een gebundelde wijze verstrekt. Anders zou deze informatie versnipperd in de begroting moeten worden opgenomen. Deze informatie heeft betrekking op vrijwel alle programma’s.
Meerjarenperspectief en financiële positie Structureel evenwicht Kengetal structurele exploitatieruimte
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Bedragen zijn in 1000 tallen Werkelijk Prognose saldo baten en lasten 1.095 -250 reservemutaties 102 439 Begrotingssaldo na bestemming 1.196 190 incidentele B&L -123 -305 structureel begrotingssaldo 1.073 -115 In percentages 9,72% -1,05%
340 490 830 -222 608 5,45%
-111 515 404 -278 126 1,12%
-224 530 306 -289 17 0,15%
232 56 288 -73 215 1,89%
4 Programmabegroting 2025
Structureel evenwicht betekent dat structurele lasten gedekt worden door structurele baten. De incidentele lasten mogen worden gedekt door structurele en door incidentele baten. De raad heeft de wettelijke taak een begroting vast te stellen die structureel en reëel in evenwicht is. Om vast te kunnen stellen dat sprake is van een structureel evenwicht is belangrijk dat inzicht bestaat in welk deel van de baten en lasten en lasten incidenteel is en welk structureel. In de begroting moet daarom een limitatief overzicht van de incidentele baten en lasten worden gegeven Dit verplichte (meerjarige) overzicht speelt een rol bij het vast kunnen stellen of er sprake is van een structureel evenwicht. Het overzicht van incidentele baten en lasten vindt u in de financiële begroting Wanneer in bovenstaand overzicht de jaren 2025 en 2026 vergeleken worden valt op dat het structurele resultaat in 2026 aanmerkelijk lager is dan in 2025. Dit komt omdat in 2026 de algemene uitkering lager zal zijn terwijl diverse indexeringen natuurlijk in dat jaar ten opzichte van 2025 wel gemaakt moesten worden. Tussen de jaren 2027 en 2028 ontstaan de grootste verschillen doordat in 2027 de Regio Deal naar verwachting wordt afgerond, het duurzaamheidsprogramma ten einde loopt en er ook gerekend wordt met één tijdelijke Fte minder.
Overigens zal een nieuw duurzaamheidsprogramma er naar alle waarschijnlijkheid wel voor zorgen dat een deel van de ruimte die nu vanaf 2028 ontstaat weer gebruikt gaat worden. Omdat echter nog geen besluitvorming heeft plaatsgevonden over een nieuw programma kan dit niet verwerkt worden in de begroting.
Uitgangspunten begroting Bij de samenstelling van de begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 zijn onder andere de volgende uitgangspunten gehanteerd: Algemene uitkering gemeentefonds Extra middelen indexatie WMO Raming BTW compensatiefonds Extra middelen Klimaat Stelpost Jeugd
Salarissen Investeringen Belastingen
Stelposten prijsstijgingen Leges en lokale heffingen
Berekening op basis van de meicirculaire 2024 Geen raming opgenomen Op basis van de berekeningen is de helft van het bedrag opgenomen (€ 41.000) Extra middelen klimaat voor 2025-2028 zijn evenals de bijbehorende lasten in deze begroting verwerkt. Er is rekening gehouden met de rijksbijdragen uit de hervormingsagenda Jeugd en de aangekondigde verlaging van de kosten voor jeugd voor gemeenten door het rijk 2025 5,3%, 2026 4,7%, 2027 4,8% en 2028 4% Eerste jaar geen rente wel volledige afschrijving Verhoging op basis gemiddelde woonlastenstijging meicirculaire 2024 van 5,3%. Meerjarig gebruik gemaakt van de gecombineerde BBP-index percentages: 4,61%, 4,45%, 4,22% Eveneens van de hierboven vermelde gecombineerde BBP-index percentages gebruik gemaakt Op basis van maximaal 100% kostendekkendheid
Voor een volledige opsomming van uitgangspunten wordt verwezen naar de in de raadsvergadering van 15 juli 2024 vastgestelde Kadernota begroting 2025. Voor een nadere toelichting wordt met name voor belastingen, leges en lokale heffingen verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen.
Begroting bestaand beleid De begroting 2025 is gebaseerd op de begroting 2024 tot en met de eerste begrotingswijziging. Dat betekent dat nieuwe uitgaven in 2024 met een structureel effect op de stelpost voor onvoorziene
5 Programmabegroting 2025
uitgaven 2024 of de algemene middelen vanaf de eerste begrotingswijziging 2024 tevens beslag leggen op de structurele ruimte in de begroting 2025.
Algemene Uitkering gemeentefonds De berekening is gemaakt op basis van de meicirculaire 2024. Een klein aantal maatstaven is aangepast naar de huidige stand of de ontwikkeling van deze maatstaven is aangepast naar de ontwikkeling zoals wij deze op basis van ervaringscijfers terug zien op Vlieland. Vanaf 1 januari 2023 is het verdeelmodel van het gemeentefonds volledig herzien. Het doel van het Rijk is een stabiel verdeelmodel dat zoveel mogelijk aansluit bij de kosten van de gemeenten. Een ‘ingroeipad’ zorgt ervoor dat de gevolgen van de herziening beperkt blijven. Tot en met 2027 blijven de financiële gevolgen beperkt tot maximaal € 37,50 per inwoner. Dat geldt voor alle gemeenten. Daarbij maakt het niet uit of een gemeente voordeel of nadeel heeft van het nieuwe verdeelmodel. Voor sommige gemeenten is het voor- of nadeel van de herverdeling groter dan € 37,50 per inwoner. De gemeente Vlieland verwacht een groter voordeel door de herverdeling dan € 37,50. Hiermee is echter conform de begrotingscirculaire van de provincie geen rekening gehouden. Het voordeel kan kleiner zijn dan waar wij op basis van eerdere informatie vanuit gaan. Het nieuwe verdeelmodel is geen eindstation en zal continu onderhoud vragen. Het Rijk evalueert en beoordeelt het verdeelmodel of het nog beter kan. Het Rijk is van plan om de evaluatie voor de zomer van 2024 af te ronden.
In de meicirculaire van 2025 leest u hier dan meer over. Op 15 april heeft het Rijk haar voorjaarsnota gepubliceerd. De voorjaarsnota van het Rijk kan worden gezien als de voorloper van de meicirculaire. In deze voorjaarsnota geeft het Rijk aan dat de nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten en provincies eerder wordt ingesteld. De nieuwe financieringssystematiek (op basis van het BBP in plaats van “trap op trap af systematiek”) gaat al in per 1-1-2024 in plaats van 1-1-2027. Het nadeel compenseert het Rijk voor 2024 volledig, maar voor 2025 slechts voor de helft aan gemeenten. Dit betekent dat gemeenten in 2025 eenmalig € 675 miljoen minder algemene uitkering ontvangen dan was voorzien in de laatste circulaire. Gemeenten kunnen de eenmalige daling van het gemeentefonds van € 675 miljoen (Vlieland € 98.000) in 2025 aanmerken als negatieve incidentele baat. Wij hebben hiervoor niet gekozen omdat ons structurele resultaat in 2025 positief is. Ombuigingen vanwege het “ravijnjaar2026” In deze begroting is een begin gemaakt met de ombuigingen die nodig zijn vanwege de onzekerheden rondom de (mogelijke) bezuinigingen van het Rijk op de Algemene Uitkering van het gemeentefonds. Uit deze begroting blijkt op dit moment geen meerjarig tekort maar de gemeente Vlieland staat wel voor een aantal grote investeringen, waarover nog besluitvorming moet plaats vinden.
Deze investeringen zullen meerjarig de begroting belasten. Het proces om lucht uit de begroting te verwijderen is in gang gezet en een aantal budgetten zijn daarom naar beneden bijgesteld. Dit proces levert echter geen grote bezuinigingen op. Vaak zijn budgetten op basis van jaarrekeningresultaten in het verleden al bijgesteld en worden de positieve jaarresultaten van de afgelopen jaren niet altijd door structurele afwijkingen veroorzaakt. Een proces wat naast het proces “lucht uit de begroting” loopt is het proces van principiële keuzes. Het proces van principiële keuzes bestaat uit: • Geheel schrappen van investeringen • Gedeeltelijk schrappen van investeringen (sobere uitvoering) • Mogelijk schrappen van of korten op subsidies • Verhogen van inkomsten (belastingen en dergelijke) We merken dat dit proces vertragend werkt op beleidsvorming. Daarnaast betekent het schrappen van investeringen of het soberder uitvoeren van een investering, dat de kwaliteit van het voorzieningenniveau in onze gemeente zal verslechteren. Bovendien is de verwachting dat deze besluiten tot hogere kosten in de verdere toekomst zullen leiden.
6 Programmabegroting 2025
Als gemeente ontvangen we diverse subsidies om bijvoorbeeld de energietransitie op gang te helpen. Hierdoor zien we de gemeente voor mooie uitdagingen staan maar ook hier zijn eigen investeringen voor nodig. Het kengetal structurele ruimte van onze gemeente geeft op dit moment aan dat er weinig investeringsruimte is, tenzij het gaat om investeringen die naast de lasten ook voldoende baten genereren. Vanzelfsprekend is dit bij veel investeringen die een gemeente moet maken niet aan de orde.
Extra middelen indexatie WMO In de voorjaarsnota reserveert het Rijk een bedrag van € 75 miljoen in 2026 oplopend naar € 300 miljoen in 2029 voor de kostenontwikkeling en demografie/vergrijzing Wmo. Deze middelen zijn in de Rijksbegroting op een aanvullende post gereserveerd en nog niet verwerkt in het gemeentefonds. Zo lang deze middelen nog niet verwerkt zijn in de circulaire van het gemeentefonds kunnen gemeenten deze niet ramen, deze middelen zijn dan ook niet opgenomen in deze begroting.
Verlengen richtlijn extra middelen klimaat voor 2025-2028 Voor de jaren 2023 tot en met 2030 is er in totaal € 5,38 miljard beschikbaar voor de uitvoeringskosten voor gemeenten en provincies. Voor het jaar 2023 verdeelt het Rijk ca. € 341 miljoen aan gemeenten. Over het vervolg zijn bestuurlijke afspraken gemaakt dat deze regeling wordt vastgelegd in een wet. Hoe dit verder vorm wordt gegeven is op dit moment nog niet duidelijk. Rijk, provincies en gemeenten overleggen over hoe vorm wordt gegeven aan de langjarige zekerheid. Gemeenten kunnen erop rekenen dat ze voor de jaren na 2025 in ieder geval hetzelfde bedrag ontvangen als in 2023 voor de basisfinanciering. In deze begroting is rekening gehouden met deze baten op basis van de ontvangsten voor de eerste drie jaar ( € 289.789) maar eveneens met de bijbehorende salarislasten.
Raming btw-compensatiefonds Gemeenten kunnen in de ramingen in hun begroting en meerjarenraming rekening houden met de ruimte onder het plafond van het btw-compensatiefonds (BCF). Omdat de hoogte van deze ruimte erg onzeker is zijn in het verleden afspraken gemaakt tussen de gezamenlijke toezichthouders en BZK over wat een reële hoogte van deze ruimte is. Afgesproken is dat de laatst gerealiseerde ruimte onder het BCF-plafond de maximaal toegestane ruimte is die gemeenten mogen ramen in hun begroting en meerjarenraming. Deze gerealiseerde ruimte wordt bekendgemaakt in de meicirculaire. Voor de raming in de begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 is dus de definitieve afrekening van de ruimte onder het BCF-plafond gebruikt van het jaar 2023. Uit voorzichtigheidsoverwegingen is in deze begroting maar met de helft van het berekende bedrag voor onze gemeente rekening gehouden.
Stelpost Hervormingsagenda Jeugd Afspraken zoals ze in de Hervormingsagenda zijn gemaakt mogen als structurele en reële raming door gemeenten meegenomen worden in hun meerjarenraming. Ook nu staat de provincie toe om de middelen ten minste ook voor 2026 tot en met 2028 te begroten. Tussen het rijk en de koepels van gemeenten en provincies, IPO en VNG, is afgesproken dat gemeenten in hun meerjarenraming voor de jaarschijven 2026 en 2027 rekening mogen houden met de volledige bijdragen uit de Hervormingsagenda Jeugd en voor 2028 75%. Wij hebben besloten om deze middelen in onze meerjarenraming op te nemen evenals de kostenbesparing voor gemeenten die het rijk raamt vanaf 2026. Naast dit voordeel is ook gekeken naar de ontwikkelingen die we op Vlieland zien in de Jeugdzorg. Op basis van een prognose voor 2024 is te zien dat het aantal cliënten is toegenomen. De Dienst Sociale Zaken Friesland gaat er vanuit dat dit een éénmalige stijging is maar wel een stijging waarmee we de komende jaren te maken zullen hebben. Daarom is besloten hiervoor een stelpost jeugd op te nemen. Hiervoor is een budget benodigd van € 68.000 oplopend naar € 72.000 in 2028.
Salariskosten 2025 De raming voor de salariskosten is gebaseerd op de raming zoals die door de gemeente Leeuwarden is opgesteld op grond van het personeelsbeheer dat door de gemeente Leeuwarden wordt gevoerd. Daarbij is uitgegaan van dezelfde parameters als de gemeente Leeuwarden hanteert voor de
7 Programmabegroting 2025
verwachting van de stijging van de salariskosten zoals de uitkomsten van de cao-gemeenten. We sluiten aan bij de loonvoet voor de overheidssector uit de meicirculaire 2024. In 2025 verhogen we met 3,15 % extra (de loonvoet bedraagt 5,3%). Hiermee houden we de loonbudgetten in de begroting reëel op peil. Formatie, aantal personeelsleden en salariskosten gemeente Vlieland 2025
Organisatie eenheid
Aantal Aantal Aantal Salariskosten Salariskosten Salariskosten FTE's FTE's FTE's begroting begroting begroting 2023 2024 2025 2023 2024 2025
Bestuursorganen Gemeente Raad
150.000
152.606
160.694
Burgemeester en Wethouders
2,80
2,80
2,80
315.000
323.556
340.704
Subtotaal
2,80
2,80
2,80
465.000
476.162
501.398
Ambtelijke dienst Griffie
0,89
1,11
1,11
71.800
93.634
105.062
Beleidsteam
11,14
11,14
15,56
975.400
1.309.270
1.540.830
Team Uitvoering en Ondersteuning
10,13
10,80
9,61
677.900
792.683
669.466
Team Buitendienst
9,40
8,40
8,70
539.300
552.894
579.805
Subtotaal
31,56
31,45
34,98
2.264.400
2.748.482
2.895.163
Vrijwilligers Burgerlijke Stand
5.000
5.200
5.476
GHOR geneeskundige groep
18.000
18.720
19.712
Subtotaal
0,00
0,00
0,00
23.000
23.920
25.188
Gedetacheerd personeel
1,83
1,83
1,33
100.100
113.610
90.180
Subtotaal
1,83
1,83
1,33
100.100
113.610
90.180
Totaal
36,19
36,08
39,11
2.852.500
3.362.174
3.511.929
Gedetacheerd personeel
De formatie is ten opzichte van 2024 wat gestegen, toch is het totale salarisbudget voor 2025 in deze begroting lager dan het bedrag waarmee in de meerjarenraming begroting 2024 rekening werd gehouden voor 2025. Dit wordt veroorzaakt door een wat andere invulling van deze FTE’s als waar men bij de begroting 2024 vanuit ging, waardoor een lagere inschaling mogelijk was. Daarnaast werd in 2024 nog met een hogere stijging in de loonontwikkeling rekening gehouden. Bovendien werd in het budget van de begroting 2024 al rekening gehouden met een tijdelijke en vaste uitbreiding van de formatie van 3,2Fte. In deze begroting is buiten de formatie om tot en met 2026 rekening gehouden met de (salaris)kosten van een aanjager voor het Integraal Zorgakkoord. Wij ontvangen hiervoor middelen vanuit de Friese Preventie Aanpak, waardoor deze werkzaamheden budgetneutraal kunnen worden uitgevoerd. Het is de verwachting dat de werkzaamheden na 2026 wel hun doorgang zullen moeten vinden maar omdat hierover nog geen besluitvorming heeft plaatsgehad is dat niet in deze meerjarenbegroting opgenomen. De kosten zijn op dit moment geraamd op € 110.000 per jaar.
Rente en afschrijvingen Voor het bepalen van de afschrijvingslasten is uitgegaan van de activa en de voorgenomen investeringen waartoe besloten is tot en met de eerste begrotingswijziging 2024 en de kadernota 2025. Achter in deze begroting is hiervan een overzicht opgenomen. De rentelast bestaat uit de rente die
8 Programmabegroting 2025
betaald moet worden voor in het verleden aangetrokken langlopende geldleningen, zoals weergegeven in het overzicht langlopende schulden in de paragraaf financiering en de rente voor de korte financiering. De geprognotiseerde balans laat zien dat in de loop van 2026 een liquiditeitstekort zal ontstaan bij de uitgaven en inkomsten zoals ze in deze begroting zijn opgenomen. Bij het berekenen van de kapitaallasten is geen rekening gehouden met het aantrekken van een extra lening. Wel is er een stelpost van € 70.000 opgenomen voor extra rentelasten in de toekomst. De op deze manier berekende afschrijvings- en rentelasten worden in de begroting verdeeld vanuit het taakveld treasury naar de diverse onderdelen van de begroting, de rentelast naar rato van de boekwaarde op 1 januari 2025 van de voor die onderdelen ingezette activa. Verwezen wordt naar de "berekening rente-omslag" in de paragraaf financiering.
Overige goederen en diensten Voor het niveau van de ramingen voor de overige goederen en diensten is uitgegaan van de primaire begroting 2024 tot en met de eerste begrotingswijziging. Een algemene prijscompensatie is niet toegepast. Wel is in voorkomende gevallen een prijsstijging toegepast naar aanleiding van de jaarrekeningcijfers 2023 en de werkelijkheid 2024 t/m augustus. In de begrotingen van de verbonden partijen, evenals hiervoor genoemd bij de salariskosten, is rekening gehouden met prijsstijgingen. Voor de MJOP’s is dat gedeeltelijk het geval, daarom zijn ook de kapitaallasten meegenomen in de berekening om te komen tot een zo reëel mogelijke stelpost. Dat betekent dat de overige prijsstijgingen gedeeltelijk opgevangen moeten worden door efficiëntieverhogingen of het aanpassen van de kwantiteit dan wel de kwaliteit van de werkzaamheden binnen het werkveld. Daarnaast is meerjarig een post onvoorzien opgenomen van respectievelijk € 189.000, € 391.000, €595.600, € 798.000. Deze stelpost dient als dekking voor prijsstijgingen. Voor de prijsstijgingen zijn de gecombineerde BBPindex percentages uit de meicirculaire 2024 genomen; voor 2025 en de jaren daarna 4,45%, 4,61%, 4,45%, 4,22%.
Programma de Waddeneilanden Om de eilander (bestuurlijke) samenwerking te verstevigen en uitdagingen die op de eilanden afkomen het hoofd te bieden, heeft het Dagelijks Bestuur van Gemeenschappelijke regeling (GR) De Waddeneilanden in 2020 opdracht gegeven een programma op te zetten. Een plan voor een programma om de leefbaarheid op de Waddeneilanden te behouden en te werken aan een duurzaam en vitaal toekomstperspectief voor de Waddeneilanden. De voor het programma benoemde thema’s zijn ondergebracht in vijf programmalijnen: • Goed Wonen & Leven • Toekomstbestendig Ondernemen & Ontwikkelen • Optimaal Bereikbaar & Verbonden • Duurzame energie • Circulaire Economie In 2024 zijn we, na enkele jaren van voorbereiding, aan de slag gegaan met het Programma Waddeneilanden waarvoor de Regio Deal is toegekend. Voor onze bijdrage is een bestemmingsreserve aangemaakt, in deze begroting gaan wij er vooralsnog vanuit dat deze bestemmingsreserve gedurende de looptijd van het project gelijkmatig wordt uitgeput.
Uitgangspunten meerjarenraming Bij de samenstelling van de meerjarenraming is uitgegaan van de begroting 2024 na de eerste wijziging. Er is geen algemene prijsindexering toegepast. Er is echter wel rekening gehouden met: • de stijging in de kosten van de meerjarenramingen van de gemeenschappelijke regelingen • stijging van inkomsten, zoals uit belastingopbrengsten • ontwikkelingen algemene uitkering gemeentefonds op basis van de meicirculaire 2024 • kapitaallasten van nieuwe investeringen • 5,3% stijging van salariskosten door cao en sociale premies • rentelasten voor een nieuw aan te trekken lening (stelpost)
9 Programmabegroting 2025
onvoorziene uitgaven en prijsstijgingen (stelpost)
•
Nieuw beleid Behalve een investering voor nieuwe waterputten in het duin voor het blussen van branden zijn er geen nieuwe beleidsvoornemens waarvoor budget is opgenomen in deze begroting. In de kadernota die werd vastgesteld op 15 juli 2024 werden onder nieuwe beleidsvoornemens de volgende PM posten opgenomen: Depot collectie Tromp’s Huys Mobiliteit, vervoer en parkeren Traject middelengebruik Sociaal Domein Participatiewet Afvalinzameling
• • • • •
Omdat op het moment van opstellen van de begroting hierover nog geen besluiten zijn genomen, zijn deze voornemens niet financieel in deze begroting verwerkt.
Het meerjarenperspectief ten opzichte van de kadernota 2025
Programma
Nummer
De meerjarenbegroting sluit structureel met een positief saldo. In het volgende overzicht wordt aangegeven hoe het meerjarenperspectief er uit ziet en hoe dat zich ontwikkeld heeft vanuit het perspectief dat in de kadernota 2025 werd geschetst:
Omschrijving Voorlopige saldi kadernota 2025 - 2028
Bedrag 2025 Bedrag 2026 Bedrag 2027 Bedrag 2028 708.088
280.915
116.519
-69.035
div
110.694
116.150
121.360
126.839
2 Verwijderen post CDOKE inhuur extern en exta baten
7
90.075
94.308
98.835
102.788
3 Aanpassen kapitaallasten
div
18.036
5.094
-14.387
-42.984
4 Extra voordeel Algemene Uitkering jeugd en BCF
6/9
88.000
56.000
52.000
51.000
5 Voordeel door stelpost aankondiging Rijk verlaging kosten jeugd
6
0
27.000
28.000
28.000
6 Stelpost hogere kosten Jeugd door extra instroom en stijgiging tarieven
6
-68.000
-69.000
-70.000
-72.000
7 Invloed daling uitkeringsgerechtigden nadeel Algemene Uitkering
6
-23.000
-25.000
-28.000
-29.000
8 Verlaging BUIG uitkering vanwege daling uitkeringsgerechtigden
6
-20.000
-20.000
-20.000
-20.000
9 Belastingen nadeel 2025 m.n. door bijstelling toeristen- en forensenbelasting
9
-69.195
20.075
110.998
199.685
10 Uitvoering geven aan Programma Wonen
8
-20.000
-20.000
-20.000
-20.000
11 Leges om gevingsvergunning
8
90.000
40.000
40.000
12 Afloop duurzaamheidsprogramm a in 2028
7
1 Salarissen
13 Aanpassing onttrekking bestem mingsreserve tijdelijk personeel
9
14 Vervallen salariskosten tijdelijk personeel in 2028
div
15 Subsidie Woeste Westen speeltuin 16 Aanpassen mutaties voorziening voor MJOP's
40.000 100.000
-58.806
-61.554
-61.076
-137.000
5
-1.500
-1.500
-1.500
-1.500
div
-45.772
-43.526
-52.582
-53.510
17 Opheffen stelpost uitkomsten HR21
0
38.000
38.000
38.000
38.000
18 Diverse aanpassingen budgetten
div
-6.905
-32.940
-31.951
-32.716
Resultaat na diverse aanpassingen
829.715
404.022
306.216
287.528
Saldo incidentele baten en lasten
-222.000
-278.000
-289.000
-73000
Structureel resultaat
607.715
126.022
17.216
214.528
78.961
Toelichting 1.
2.
Salarissen, het positieve verschil is met name ontstaan doordat bij de begroting 2024 nog rekening werd gehouden met een sterkere loonstijging dan waar bij de begroting 2025 vanuit wordt gegaan. De formatie is ten opzichte van 2024 wel wat gestegen maar bij de begroting 2024 werd vanwege de tijdelijke en vaste uitbreiding van de formatie (3,2Fte) meer budget geraamd dan op basis van de formatie nodig was. Het besluit hiervoor werd genomen bij de vaststelling van de kadernota 2024 -2027. Capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Bij het opstellen van de begroting 2024 werd er nog van uitgegaan dat we voor dit project iemand extern zouden gaan
10 Programmabegroting 2025
inhuren, inmiddels is deze functie echter intern ingevuld en behoort de functie tot de formatie. De provincie heeft aangegeven dat gemeenten ervan uit mogen gaan dat vanuit het rijk ook na 2025 middelen beschikbaar mogen worden gesteld. 3. Op basis van de MJOP’s en het meerjarige investeringsplan tractiemiddelen zijn de kapitaallasten opnieuw berekend voor de komende jaren. Doordat sommige investeringen in de tijd naar voren worden geschoven zien we in de eerste jaren een positief verschil ten opzichte van de begroting 2024, maar in de latere jaren een negatief verschil. 4. Extra voordeel Algemene Uitkering jeugd en BCF, zoals hierboven aangegeven is het toegestaan om rekening te houden met extra middelen via de algemene uitkering voor jeugd en het btwcompensatiefonds plafond. Voor beide is in deze begroting een voorzichtig bedrag geraamd. 5. De door het rijk aangekondigde verlaging van de kosten voor jeugd voor gemeenten zijn eveneens meegenomen in deze begroting 6. Door een hogere instroom in de jeugdzorg in 2024 en door verwachte stijgingen van de tarieven in deze dienstverlening is de verwachting dat de kosten de komende jaren hoger zullen zijn dan wat in de begroting van De Dienst Sociale Zaken werd aangeleverd. Daarom is een extra stelpost opgenomen. 7.
Uit de begroting van De Dienst Sociale Zaken blijkt dat het aantal uitkeringsgerechtigden op Vlieland is gedaald, dit is van invloed op de Algemene Uitkering die wij ontvangen. 8. De hiervoor genoemde daling van het aantal uitkeringsgerechtigden is ook van invloed op de Gebundelde Uitkering (BUIG) die wij van het rijk ontvangen. 9. Belastingen, in de kadernota werd al aangegeven dat het budget toeristen- en forensenbelasting opnieuw bekeken moest worden. In 2019 zijn we gestart met een nieuwe wijze van opleggen. Vanaf dat moment was een logiesverstrekker voor een verhuurobject forensenbelasting of toeristenbelasting verschuldigd maar niet meer beide gelijktijdig. Hierdoor zagen we een verschuiving van de opbrengst toeristenbelasting naar de opbrengst forensenbelasting. Hierna volgde een aantal coronajaren, waardoor het lastig werd een lijn in de ontwikkelingen te zien. Na een aantal jaren zien we nu een licht dalende lijn in het aantal overnachtingen dat opgegeven wordt bij de toeristenbelasting. Dit budget is dan ook naar beneden bijgesteld en dit zorgt ervoor dat ondanks de indexering van de overige budgetten, een negatieve bijstelling voor belastingen te zien is in 2025.
In overleg met de auditcommissie is er voor gekozen om de belastingen meerjarig te verhogen met hetzelfde percentage als het percentage dat voor de indexering van de stelposten prijsstijgingen gekozen is: 4,61%, 4,45% en 4,22%. 10. Op 15 juli 2024 is door de raad het programma Wonen vastgesteld. Voor de uitvoering van dit programma zal jaarlijks wat budget nodig zijn. 11. Leges omgevingsvergunning, op basis van inschattingen van verwachte vergunningaanvragen verwacht de vak-afdeling in 2025 een toename van het totaal op te leggen bedrag aan leges. Voor de jaren daarna is uitgegaan van een langjarig gemiddelde. In de praktijk zal moeten blijken of onder de nieuwe legesverordening deze opbrengst haalbaar is. 12. Afloop duurzaamheidsprogramma. In 2027 loopt dit programma af, de bijdrage vanuit de exploitatie van € 100.000 kan daarom vanaf 2028 vervallen. De verwachting is overigens wel dat met het vaststellen van een nieuw programma er weer een bijdrage nodig zal zijn, hierover heeft echter nu nog geen besluitvorming plaatsgevonden. 13. Aanpassing onttrekking bestemmingsreserve tijdelijk personeel. Op dit moment wordt slechts voor één Fte aan de bestemmingsreserve onttrokken. Wij gaan er nu van uit dat dit zo blijft gedurende de looptijd van deze bestemmingsreserve, waardoor in 2028 het restant van de bestemmingsreserve weer kan worden toegevoegd aan de Algemene Reserve. 14.
Einde tijdelijke uitbreiding van de formatie. In de loop van 2027 gaat een medewerker met pensioen waardoor een tijdelijke functie dan kan worden omgezet naar een vaste functie. In 2028 hoeven deze salariskosten dus niet meer dubbel geraamd te worden. 15. Subsidie Woeste Westen. Voor de speeltuin op het Westerse Veld zal jaarlijks € 1.500 subsidie verstrekt worden. 16. Door bijstellingen van de MJOP”s moesten mutaties voorzieningen worden aangepast. Met name aan de voorziening onderhoud gebouwen wordt minder onttrokken omdat veel onderhoud niet onder groot onderhoud valt en alleen groot onderhoud aan de voorziening mag worden onttrokken. 17. Opheffen stelpost uitkomsten HR21, deze stelpost kan worden opgeheven nu de onderzoeken HR21 zijn afgesloten en alle functies zijn ingeschaald volgens deze methode.
11 Programmabegroting 2025
18. Diverse aanpassingen Budgetten. Diverse budgetten laten bij de jaarrekening een afwijking ten opzichte van het geraamde budget zien, wanneer dit structureel is passen we deze bedragen aan. Vaak gaat het om de wat kleinere bedragen. De uitzonderingen hierop zijn: • het budget voor toevoeging aan de pensioen- en wachtgeldvoorziening van de wethouders moest opgehoogd worden met € 50.000 • de vermindering met € 62.000 van de opbrengst uitgeleend personeel aan derden omdat met ingang van 2025 geen medewerkers van de gemeente Vlieland meer werkzaam zijn voor De Waddeneilanden of de gemeente Terschelling • de raming van de SPecifieke Uit Kering (SPUK) sport, want alleen voor 2025 krijgen we nog € 30.000 extra inkomsten, daarna is het niet zeker.
Actuele prognose algemene reserve Door de behandeling in de raad van de kadernota en door de bovengeschetste ontwikkelingen en besluiten kan de volgende geactualiseerde prognose van de algemene reserve worden gemaakt:
stand Algemene Reserve 1 januari 2024
€
2.850.468
bij in 2024: saldo jaarrekening 2023
1.196.265
uitnames 2024 Vorming reserve tijdelijk personeel
-520.000
opnieuw ramen restantbudgetten 2023
-225.912
Prognose jaarresultaat 2024
189.519
uitnames 2025 Geen uitnames in 2025 geraamd
Meerjarenbegrotingen Resultaat 2025
829.715
Resultaat 2026
404.022
Resultaat 2027
306.216
Vrijval bestemmingsreserve tijdelijk personeel in 2028
181.436
prognose Algemene Reserve 31 december 2028 (moet minimaal € 1.500.000 zijn) Prognose is exclusief mogelijke overige ontwikkelingen waarover nog geen besluitvorming is.
12 Programmabegroting 2025
€
5.211.729
Programma’s
13 Programmabegroting 2025
Programma 0, Algemeen Bestuur
Algemeen Het programma Algemeen Bestuur gaat over de gemeentelijke bestuursorganen: de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester. Daarnaast de baten en lasten van het ambtelijk apparaat dat het bestuur direct terzijde staat. Ook tot dit programma behoren zaken als de burgerlijke stand, de BRP (Basis Registratie Persoonsgegevens), het organiseren van verkiezingen en de algemene bestuurlijke samenwerking zoals vooral die met de andere Waddeneilandgemeenten. Het gaat om de taakvelden: 1. 0.1 Bestuur 2. 0.2 Burgerzaken 3. 0.4 Overhead en ondersteuning organisatie.
Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Inzetten op verdere, nauwere samenwerking met de andere Waddeneilanden. 2. Uitvoering geven aan de verbeteragenda Quick Scan lokale democratie. 3. Inzetten op een verdere verbetering van de communicatie.
Speerpunt 1: Inzetten op verdere, nauwere samenwerking met de andere Waddeneilanden Het Programma Waddeneilanden heeft geleid tot het binnenhalen van de Regio Deal. Naast de vijf programmalijnen van de Regio Deal is het overkoepelend thema de intensivering van zowel de bestuurlijke als ambtelijke samenwerking tussen de Waddeneilanden.
Wat gaan we doen in 2025? •
•
In de Stuurgroep Programma Waddeneilanden (bestuurlijk) en in de Werkgroepen van de programmalijnen (ambtelijk) nauw samenwerken om het Programma Waddeneilanden als Regio Deal tot een goede uitvoering te brengen. Het algemeen bestuur (AB) en het dagelijks bestuur (DB) gaan gezamenlijk met de Directieraad (DR) onderzoeken of en hoe een mogelijke verdere intensivering van de samenwerking te realiseren is.
14 Programmabegroting 2025
Speerpunt 2: Uitvoering geven aan de verbeteragenda Quick Scan lokale democratie. In de vorige raadsperiode is een Quick scan lokale democratie uitgevoerd. Doel hiervan is de kloof tussen inwoners en het bestuur te verkleinen. Een raadswerkgroep, aangevuld met inwoners en ambtelijke ondersteuning is hiermee aan de slag gegaan en dat heeft een verbeteragenda met aanbevelingen opgeleverd. De verbeterpunten die nog worden doorlopen in 2025 zijn: • Burgerparticipatie verbeteren door het opzetten van een digitaal platform • Contact tussen gemeenteraad en in de inwoners verbeteren • Ondersteuning van maatschappelijke initiatieven verbeteren
Wat gaan we doen in 2025? •
•
•
Het opzetten van een burgerparticipatieplatform in samenwerking met de andere Waddeneilanden is van de baan, de andere Waddeneilanden vinden de kosten te hoog. In 2024 is een offerte ontvangen van Mijn Buurtje, een community platform met een participatiemodule. Daarnaast is er contact gelegd met de nieuwe lokale krant De Geitenbode, die ook een website heeft en die nog wil uitbouwen met functies die overeen komen met een community platform. Om niet zaken dubbel te doen gaan we kijken of de gemeente met een participatiemodule kan aansluiten op de website van De Geitenbode. In september 2024 is de invulling van de Raadscommissie aangepast. We willen het meepraten tijdens de Raadscommissie verder stimuleren. Daarnaast wordt er gekeken naar andere, meer informele bijeenkomsten, zoals een politiek café. Het ondersteunen van maatschappelijke initiatieven is een doorlopend aandachtpunt waar we alert op zijn zodra zich dat voordoet. We gaan kijken of het digitaal platform hier ook een rol in kan spelen.
Speerpunt 3: Inzetten op een verdere verbetering van de communicatie Voor het vertrouwen in de overheid is goede communicatie met onze inwoners heel belangrijk. En het kan altijd beter. Inwoners van Vlieland hebben geen keuze en zullen zich voor bepaalde diensten nu eenmaal tot de lokale overheid (de gemeente) moeten wenden. Het is belangrijk dat er open en duidelijk met inwoners wordt gecommuniceerd over mogelijkheden en onmogelijkheden. Als gemeente hebben we ook een bepaalde ‘zorgplicht’ om onze inwoners proactief te informeren over zaken die voor hen van belang (kunnen) zijn. Dit op een taalniveau dat ook begrijpelijk is voor mensen die wat minder goed de Nederlandse taal beheersen. Informatie over diensten die inwoners en gasten bij de gemeente moeten afnemen moet makkelijk te vinden zijn op een goed toegankelijke website. Maar ook informatie over waar de gemeente zich mee bezig houdt en welke actuele ontwikkelingen er zijn moet kunnen worden teruggevonden op de website. Om ook jongeren te bereiken maken we gebruik van de sociale mediakanalen.
Wat gaan we doen in 2025? • • • •
•
We blijven alert op toegankelijk taalgebruik (B1) in al onze communicatie. We zorgen dat de informatie op onze website actueel is en makkelijk te vinden. We werken aan het verbeteren van de digitale toegankelijkheid en streven naar een toegankelijkheidsstatus A. We zorgen wekelijks voor een aantrekkelijke nieuwsbrief, opgenomen in de lokale krant De Geitenbode, zodat ook mensen die minder digitaal vaardig zijn op de hoogte kunnen blijven van nieuws uit de gemeente. We plaatsen de nieuwsbrief ook elke donderdag in het kastje aan de muur van het gemeentehuis en op de website, zodat ook mensen die geen abonnement op de lokale krant hebben kennis kunnen nemen van de gemeentelijke nieuwsbrief. Afhankelijk van of het al dan niet is gelukt om dit in 2024 te realiseren, ronden we het het proces om te komen tot een digitaal burgerparticipatieplatform in 2025 af.
15 Programmabegroting 2025
Verbonden partijen bij dit programma Samenwerkingsverband De Waddeneilanden
Kaderstellende nota’s • • • • • •
Programma Waddeneilanden – juni 2021 Meerjarig programmaplan 2023-2026 “Wad nu, wat later” van GR de Waddeneilanden Participatiebeleid Omgevingswet 2021 Verordening adviescommissie bezwaarschriften 2020 Archiefverordening gemeente Vlieland 2008 Verordening basisregistratie personen Vlieland 2014
Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur
Overhead
Eenheid Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten
Bronjaar 2025
Vlieland 25,87
Nederland n.v.t.
2025
26,23
n.v.t.
2025 2025
3833 2%
n.v.t. n.v.t.
2025
21%
n.v.t.
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Formatie
Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur
Toelichting Het gaat hier om de toegestane structurele formatie in fte per 1000 inwoners van het ambtelijk apparaat van de gemeente Vlieland. (Formatieplan 2024) Het gaat hier om de werkelijke formatie in fte per 1000 inwoners van het ambtelijk apparaat van de gemeente Vlieland. Het totale geraamde bedrag voor de externe inhuur bedraagt in 2025 € 72.675
Overhead
16 Programmabegroting 2025
Ramingen
Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2023 3.248.885 389.289
Begroting 2024 2025 3.369.112 3.750.233 136.000 136.000
Meerjarenbegroting 2026 2027 2028 3.865.525 3.999.278 3.813.004 136.000 136.000 136.000
-2.859.597
-3.233.112
-3.614.233
-3.729.525
-3.863.278
-3.677.004
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
300.000
300.000
300.000
0
-2.859.597
-3.233.112
-3.314.233
-3.429.525
-3.563.278
-3.677.004
Lasten 354.640
Baten 0
Saldo -354.640
491.754 19.220 393.900 140.123 2.350.595 3.750.233
0 16.000 300.000 120.000 0 436.000
-491.754 -3.220 -93.900 -20.123 -2.350.595 -3.314.233
Samenstelling ramingen huidig jaar 10 20
Bestuursorgaan gemeenteraad Bestuursorgaan college burgemeester en wethouders 30 Bestuursorgaan burgemeester 40 Bestuurlijke samenwerking 50 Burgerzaken 60 overhead en ondersteuning organisatie Totaal
17 Programmabegroting 2025
Programma 1: Openbare orde en Veiligheid
Algemeen Het programma Openbare Orde en Veiligheid houdt globaal in: aandacht voor de openbare orde en veiligheid, met name brandweer en de rampenbestrijding en zware ongevallen in geval van oorlog, oorlogsgevaar of andere buitengewone omstandigheden. Daarnaast krijgt ondermijning de laatste jaren ook steeds meer aandacht. Belangrijke instrumenten binnen dit programma zijn het gemeentelijke rampenplan, Algemene Plaatselijke Verordening en het Integrale Veiligheidsplan. Tot het programma behoren verder onder meer dierenbescherming, bureau Halt, gevonden voorwerpen, burgernet, strandvonderij, toezicht op collecten en doodsschouw. We streven niet alleen naar een veilige leefomgeving voor inwoners en gasten (inclusief het beperken van overlast) maar ook naar het vergroten van het veiligheidsgevoel.
Het gaat om de taakvelden: • 1.1, Crisisbeheersing en brandweer • 1.2, Openbare orde en veiligheid.
Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Samenwerking lokale politie en BOA’s in dienst van de gemeente 2. Gebiedsgerichte aanpak Natuurbrandbeheersing 3. Plan van aanpak ondermijning 4. Nieuwe APV met aandacht voor de Omgevingswet 5. Nieuw Integraal Veiligheidsplan (IVP)
18 Programmabegroting 2025
Speerpunt 1 : Samenwerking lokale politie en BOA’s in dienst van de gemeente. Op landelijk niveau ontstaat steeds meer de trend dat de politie taken afstoot. Daarbij gaat het vooral om zaken uit de APV en kleinere verkeerszaken. Er wordt steeds meer energie gestoken in de inzet van BOA’s op Vlieland. Het is wel gewenst dat politie en BOA’s regelmatig met elkaar in contact staan en daarbij indien mogelijk werkzaamheden op elkaar afstemmen.
Wat gaan we doen in 2025? • • •
Met de pilot die in 2022 is gestart en voortgezet in 2023 doorgaan, maar dan niet meer als pilot De samenwerking met Harlingen qua inhuur (detachering) van BOA’s continueren maar ook zorgen voor een goede en heldere en soms betere afstemming Structureel overleg organiseren met politie en BOA’s en de ambtelijke dienst via het handhavingsoverleg
Speerpunt 2 : Gebiedsgerichte aanpak Natuurbrandbeheersing Er loopt al een aantal jaren een project “gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing”. Door de coronacrisis is de invoer van het project enige jaren vertraagd maar het is inmiddels weer opgepakt. Zo is er een maatregelenmatrix opgesteld die leidend moet zijn voor de aanpak van de natuurbrandbeheersing. Op een aantal, buiten de bebouwde kom gelegen plaatsen op Vlieland is de bluswatervoorziening zeer beperkt. Er kan worden voorzien in een betere bluswatervoorziening door het laten slaan van waterbronnen op het eiland. Vanuit defensie ligt er een aanbod om, als zij in 2025 weer waterbronnen gaan slaan, voor de gemeente ook een aantal bronnen aan te leggen. Dat zal aanzienlijk schelen in de kosten voor de gemeente.
Wat gaan we doen in 2025? • •
Aan de hand van de maatregelenmatrix het advies over te nemen maatregelen daadwerkelijk oppakken Aanleg van, bij voorkeur twee, waterbronnen op het eiland
Speerpunt 3 : Plan van aanpak ondermijning Er is in samenwerking met het RIEC een inventarisatie gemaakt van ondermijning op Vlieland. Aan de hand van die inventarisatie is een ondermijningsbeeld opgesteld. Het in 2023 vastgestelde plan van aanpak ondermijning zal gefaseerd worden uitgevoerd. In 2025 zal, al naar gelang daar behoefte voor is binnen onze organisatie, gewerkt moeten (of kunnen) worden met een meldpunt ondermijning. Dit moet worden ingesteld en er moet tevens een casustafel worden ingericht. Ook zal de aanpak van de ondermijning op de vijf Waddeneilanden verder worden uitgewerkt in 2025.
Wat gaan we doen in 2025? • • • •
Uitvoering geven aan het plan van aanpak ondermijning Opzetten van en werken met een intern meldpunt Opstellen van een casustafel Organiseren van bewustwordingssessies voor personeel en externe stakeholders
19 Programmabegroting 2025
Speerpunt 4 : Nieuwe APV met aandacht voor de Omgevingswet De huidige APV dateert van 2011. Het is wenselijk een geheel nieuwe APV op te stellen. Daarbij zullen meerdere stakeholders worden betrokken, van binnen en buiten de organisatie. Na het opstellen van een plan van aanpak is in 2024 daadwerkelijk begonnen met het opstellen van een nieuwe APV. Een nieuwe APV kan echter niet los worden gezien van de nieuwe Omgevingswet. Nauwe afstemming tussen beide onderdelen is dan ook zeer gewenst maar vertraagt het proces wel enigszins. Zo zullen de regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving verhuizen van de APV naar het omgevingsplan.
Wat gaan we doen in 2025? • •
Uitvoering geven aan de in 2023 vastgestelde startnotitie APV De nieuwe Omgevingswet in de APV integereren
Speerpunt 5: Nieuw Integraal Veiligheidsplan gemeente Vlieland (IVP) Het meest recente integrale veiligheidsbeleid dateert uit 2013 en is dringend aan vervanging toe. Daarvoor zal een nieuw Integraal Veiligheids Plan worden opgesteld. Waar mogelijk wordt hierbij samengwerkt met andere waddeneilanden. Bekeken zal worden of samen met Texel en Terschelling en een extern adviesbureau een veiligheidsanalyse kan worden opgesteld. De volgende stap zal zijn het opstellen van een nieuw IVP voor Vlieland.
Wat gaan we doen in 2025? • •
Opstellen van een veiligheidsanalyse Opstellen van een IVP
Verbonden partijen bij dit programma Veiligheidsregio Fryslân
Kaderstellende nota’s APV Vlieland 2011 Plan van aanpak ondermijning 2023 IOB de Waddeneilanden Nieuw Bibobbeleid en werkinstructie gemeente Vlieland (2024) IVP (2025)
20 Programmabegroting 2025
Ramingen
Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2023 448.895 26.475
Begroting 2024 2025 534.493 444.270 24.700 24.700
Meerjarenbegroting 2026 2027 2028 458.818 472.435 485.707 24.700 24.700 24.700
-422.420
-509.793
-419.570
-434.118
-447.735
-461.007
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-422.420
-509.793
-419.570
-434.118
-447.735
-461.007
Baten 0 0 24.700 24.700
Saldo -219.384 -51.058 -149.128 -419.570
Samenstelling ramingen huidig jaar Lasten 219.384 51.058 173.828 444.270
100 Brandbestrijding 110 Rampenbestrijding 120 Openbare orde en veiligheid Totaal
21 Programmabegroting 2025
Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat
Algemeen Het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat heeft betrekking op de aanleg en het onderhoud van wegen, straten en pleinen, de openbare verlichting, straatreiniging, gladheidbestrijding, straatmeubilair, verkeersmaatregelen en parkeervoorzieningen. Daarnaast ook op de veerdiensten, het busvervoer, waterkerende werken en afwatering. De gemeente Vlieland beheert de wegen in de bebouwde kom en het grootste gedeelte van de wegen en een deel van de fietspaden in het buitengebied. Het meerjarenonderhoudsprogramma wordt door de eigen dienst opgesteld. In geval van grotere onderhoudsprojecten wordt externe expertise ingehuurd voor het maken van bestekken en de directievoering. We willen het autoluwe karakter van het eiland versterken en binnen de bebouwde kom willen we minder geparkeerde auto’s in het zicht. Verkeer en vervoer gaat ook over het vervoer van- en naar het eiland. De veerboot is de levensader van Vlieland. Zowel inwoners als gasten willen duidelijkheid, regelmaat en betrouwbaarheid in de dienstregeling. Een steeds grotere rol bij bijvoorbeeld onderhoud aan wegen en bermen, straatreiniging en gladheidsbestrijding speelt het goed omgaan met de leefomgeving. Biodiversiteit en het insectenleven staan onder druk. Zout strooien bijvoorbeeld heeft een nadelige invloed op de plantengroei in de bermen en daarmee op de biodiversiteit.
Daartegenover staat de zorgplicht van de gemeente om te voorzien in gladheidsbestrijding. We willen proberen bij het nemen van maatregelen het milieu te ontzien.
Het gaat om de taakvelden: • 2.1 Verkeer (waaronder verkeersveiligheid) wegen en water • 2.3 Recreatieve havens • 2.5 Openbaar Vervoer
22 Programmabegroting 2025
Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Voorlichting en lespakketten basis- en voortgezet onderwijs 2. Structureel overleg met concessiehouder en concessieverlener OV 3. Verkeersveiligheid, veilige fietsroutes 4. Vaststellen mobiliteitsbeleid 5. Integrale waterveiligheid 6. Functioneel en goed onderhoud van openbare verlichting 7. Veilige wegen en voorkomen van grotere schades 8. Periodiek uitvoeren van groter onderhoud wegen volgens het MJOP 9. Periodiek onderhoud waterstaatswerken volgens het MJOP 10. Concessie Waddenveren 2029 Speerpunt 1 : Voorlichting en lespakketten Al een groot aantal jaren neemt de gemeente Vlieland deel aan het Manifest verkeersveiligheid van de Provincie Friesland. Activiteiten die onder het manifest vallen richten zich met name op het basisen voorgezet onderwijs maar kunnen zich ook richten op activiteiten voor senioren (60+). Door een gezamenlijke inspanningsfinanciering van gemeente en provincie is het ook mogelijk om op Vlieland deze activiteiten te organiseren. De belangstelling voor deelname aan de verschillende activiteiten wordt op Vlieland steeds groter en daarom is het een uitdaging om het in de toekomst te kunnen blijven financieren
Wat gaan we doen in 2025? • •
Activiteiten, een lespakket en het geven van voorlichting op het BO en VO aanbieden Activiteiten, cursussen etc aanbieden aan senioren
Speerpunt 2 : Structureel overleg met concessiehouder en concessieverlener OV De concessie OV is door de provincie voor de komende jaren gegund aan Qbuzz. De concessie gaat in op 15 december 2024.
Wat gaan we doen in 2025? •
•
De eerste contacten en gesprekken met Qbuzz hebben inmiddels plaatsgevonden. De wens is om vanaf 2025 meer en beter contact te onderhouden met de concessiehouder. Daarvoor zullen afspraken worden gemaakt voor een structureel overleg met de gemeente en de vervoerder en bij voorkeur de provincie als concessieverlener en toezichthouder. Er zal door de provincie Friesland worden onderzocht of er voor de komende jaren een locatie kan worden gevonden waar de elektrische bussen kunnen worden gestald en ook worden opgeladen. De gemeente is daarbij aanspreekpunt voor de provincie. Er zal ook worden bekeken welke mogelijkheden er eventueel zijn op de gemeentewerf. Het uitgangspunt is dat de provincie de zeggenschap krijgt over de locatie en dat deze op die manier ter beschikking kan worden gesteld aan de concessiehouder OV.
Speerpunt 3 : Verkeersveiligheid, veilige fietsroutes Ook op een autoluw eiland dient de nodige aandacht te worden besteed aan verkeersveiligheid. Klachten over verkeersonveiligheid of suggesties voor verbetering worden serieus genomen. Waar mogelijk worden direct maatregelen genomen en soms worden zaken meegenomen in een groter project. Met de opkomst van de E-bike verdient ook de fietsveiligheid steeds meer aandacht. In 2022 is er een Doortraproute op Vlieland geopend. Een mooie en veilige fietsroute door de natuur van Vlieland.
23 Programmabegroting 2025
Wat gaan we doen in 2025? • •
Bij vraagstukken over verkeersonveilige situaties zo nodig een adviesbureau inschakelen Voorlichtingsdagen organiseren voor fietsers met als doelgroep ouderen. Daarbij onder andere aandacht voor gebruik van fietsspiegels, valhelm en valpreventie
Speerpunt 4 : Vaststellen mobiliteitsbeleid Met name in en rond het oude dorp is de parkeerdruk groot. Het is gewenst om hier oplossingen voor te vinden. Daarnaast is het wenselijk om grotere voertuigen zoals bedrijfsbussen grotendeels buiten de bebouwde kom te (kunnen) laten parkeren
Wat gaan we doen in 2025? •
•
Onderzoek naar de mogelijkheden van ondergronds of anderszins uit het zicht parkeren aan de Willem de Vlaminghweg, waarbij ook de ruimtelijke component nadrukkelijk wordt betrokken (parkeerruimte versus woningbouw). Vaststellen van en uitvoering geven aan het mobiliteitsbeleid.
Speerpunt 5 : Integrale waterveiligheid In 2024 is voor alle waddeneilanden een integrale waterveiligheid strategie (IWVS) opgesteld. Dit volgt uit het Deltaprogramma, waarin is bepaald dat de eilanden uiterlijk 2025 een integrale waterveiligheidsstrategie hebben vastgesteld, om ervoor te zorgen dat bij een eventuele overstroming mensen in veiligheid kunnen worden gebracht en cruciale voorzieningen blijven functioneren. In juli 2024 is deze in de raad vastgesteld. Gekozen uitgangspunt is ambitie 2; schuilen, overleven en basis voor herstel vitale infrastructuur. Uit de rapportage blijkt dat op Vlieland voldoende schuilmogelijkheden zijn in geval van een grootschalige overstroming.
Wat gaan we doen in 2025? • • •
Het verwerken van de conclusies van de IWVS in ruimtelijke ordening voor nieuwbouw en grootschalige renovaties. Inventariseren welke objecten of netwerken nu al acute aandacht vragen. Zorgen dat bewoners en toeristen bekend zijn met mogelijke schuilplaatsen en wat van hen verwacht wordt om enkele dagen te overleven.
Speerpunt 6 : Functioneel en goed onderhoud van openbare verlichting Beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een kerntaak van de gemeente. Het staat elke gemeente vrij om te bepalen óf en hoe ze de openbare ruimte wil verlichten. Functioneel en goed onderhoud van openbare verlichting draagt bij aan een veilige en aantrekkelijke plaats om te wonen, te werken en te recreëren. Daarnaast is openbare verlichting nodig voor het gebruik van de openbare ruimte in de avond. Openbare verlichting kan echter ook een verstoring opleveren van de natuurlijke duisternis. Op het gebied van duurzaamheid (in de breedste zin van het woord) wordt dan ook gestreefd naar vermindering van de lichtvervuiling, evenals minder energieverbruik. Een goed evenwicht tussen veiligheid en duurzaamheid is het uitgangspunt voor het beleid van de gemeente, waarbij de onderliggende natuurwaarden niet uit het oog verloren worden. In december 2020 heeft de raad het beleidsplan openbare verlichting met ondertitel “Donker waar mogelijk, licht waar nodig” vastgesteld. Mede op basis van dit plan is in 2022 een meerjarenraming voor onderhoud en vervanging van de openbare verlichting op Vlieland vastgesteld en aan de raad aangeboden, om de te verwachten kosten voor onderhoud en vervangingsinvesteringen de komende jaren te kunnen inschatten.
Vervangingen zijn gebaseerd op leeftijd en theoretische levensduur van lichtmasten en armaturen. In 2024 is het MJOP openbare verlichting geactualiseerd en opnieuw vastgesteld.
24 Programmabegroting 2025
Wat gaan we doen in 2025? •
•
Een dertigtal armaturen vervangen door LED-armaturen op de Badweg, Kampweg, De Uitlegger en het Kamppad in combinatie met het project reconstructie Kampweg. Toepassen vleermuisvriendelijke verlichting met dimprofiel. Een dertigtal armaturen vervangen door LED-armaturen in Duinwijck (De Blinkerd, Vorkduin, Sikkelduin) en op de Dennenlaan, Berkenlaan, Burg. Rablaan, het Loodsenpad en de Rozebottelweg.
Speerpunt 7 : Veilige wegen en voorkomen van grotere schades Met het kleinschalige onderhoud wordt voorkomen dat er (te) grote oneffenheden in de bestrating komen welke letsel kunnen veroorzaken.
Wat gaan we doen in 2025? •
Regulier klein onderhoud plegen aan verhardingen binnen en buiten de bebouwde kom
Speerpunt 8 : Periodiek uitvoeren van groter onderhoud wegen volgens het MJOP Jaarlijks wordt het meerjarenonderhoudsplan bijgesteld. Op basis daarvan wordt een inschatting gemaakt voor de korte- en middellange termijn. De wegen worden jaarlijks geschouwd, waarna alleen het noodzakelijke onderhoud plaatsvindt.
Wat gaan we doen in 2025? • • • •
Het herstraten van het verharde gedeelte van de Dreef nadat de bouwwerkzaamheden van Eureka zijn afgerond. Het herstraten van de Middenweg, na de bouwwerkzaamheden van het nieuwe complex. Het herstraten van een drietal grotere gloppen in het dorp Onderhoud plegen aan het laatste gedeelte van de Lutinelaan vanaf de Esdoornlaan