Jaarrekening 2022.pdf

Personeel en organisatie In 2022 kregen we het verdrietige nieuws dat een zeer gewaardeerde collega van de buitendienst plotseling is overleden. Voor ons allen en in het bijzonder voor de buitendienst, is dit een groot verlies. Ter uitvoering van het strategisch personeelsplan is in 2022 aandacht geschonken aan het beheersbaar maken van de werkdruk door middel van CiEP training (efficiënt werken). Tevens is de medewerkers de mogelijkheid geboden om deel te nemen aan het periodiek (eens per drie jaar) Preventief Medisch Onderzoek (PMO). Dit maakt het mogelijk om beginnende gezondheidsproblemen vroegtijdig te signaleren en om beroepsziekten en arbeids-gerelateerde aandoeningen te voorkomen. Tijdens het Preventief Medisch Onderzoek komen ook onderwerpen als werkbeleving, plezier in het werk en leefstijl aan bod. Vanaf januari 2022 is de organisatie stapsgewijs overgegaan op een nieuw geautomatiseerd systeem voor personeelszaken, het HRM systeem van AFAS. In 2022 is tevens het project rond functiewaardering (HR21) afgerond en is de regeling vergoeding beeldschermbril ingevoerd.

91

Rechtmatigheid Gemeenten moeten in de financiële verslaglegging niet alleen de verantwoording afleggen over het aspect getrouwheid (kloppen de cijfers), maar ook over het aspect rechtmatigheid (zijn de cijfers volgens de geldende regels tot stand gekomen). Bij de jaarrekening dient de accountant een oordeel over de rechtmatigheid te geven. De controle rechtmatigheid wordt door interne capaciteit gedaan, zodat de accountant slechts steekproefsgewijs naar de resultaten van de controle hoeft te kijken. Het resultaat van dit traject is dat wij op het gebied van de financiële rechtmatigheid inzichtelijk hebben hoe wij presteren in de zin van weten waar het goed gaat en waar nog verbeteringen moeten worden doorgevoerd. Naar aanleiding van de controles wordt steeds gewerkt aan verbetering, medewerkers worden zich er bijvoorbeeld van bewust welke controlemogelijkheden zij voor hun eigen werkzaamheden kunnen uitvoeren.

Begrotingscriterium Op grond van de Financiële verordening (artikel 5) is bepaald dat het college er zorg voor draagt dat de lasten van de programma’s zoals geautoriseerd in de (gewijzigde) begroting niet worden overschreden. In het controleprotocol is uitgelegd wanneer een overschrijding van de begroting rechtmatig is en wanneer niet. In het algemeen komt het erop neer dat overschrijdingen onrechtmatig zijn indien de uitgaven in strijd met het gemeentelijk beleid zijn gemaakt. In de jaarrekening is voor de toelichting op de programmarekening hierover verantwoording afgelegd. Wij verwijzen hier kortheidshalve naar. Wij concluderen dat er zich geen onrechtmatige overschrijdingen hebben voorgedaan.

Voorwaardencriterium Besteding en inning van gelden door de gemeente zijn aan bepaalde voorwaarden verbonden. Deze voorwaarden liggen vast in wetten regels van hogere overheden en de (eigen) gemeentelijke regelgeving. Met de vaststelling van het normenkader en het toetsingskader is bepaald welke (eigen) voorwaarden dit zijn. Belangrijk hierbij is dat de financiële voorwaarden onverkort van toepassing zijn op alle regels. Bij de financiële voorwaarden gaat het bijvoorbeeld om het recht op een subsidie of uitkering (de juiste doelgroep), de hoogte (de juiste berekening) en de duur (voor kalenderjaar 2022). Daarnaast zijn er ook niet-financiële voorwaarden, zoals bijvoorbeeld de ingangsdatum van een regel, de termijnen voor aanvragen, gereedmeldingen en toekenningen, het nemen van een beslissing door het bevoegde orgaan of de bevoegde persoon en het verkrijgen en bewaren van bewijsstukken. De controle heeft voornamelijk plaatsgevonden op de financiële voorwaarden, die vallen onder het oordeel van de accountant. De accountant heeft op basis van zijn controle een goedkeurende verklaring afgegeven met betrekking tot de getrouwheid en de rechtmatigheid.

M&O-criterium Onder misbruik (M) wordt verstaan het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten onrechte (te hoge) subsidies of uitkeringen te verkrijgen of niet dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Onder oneigenlijk gebruik (O) wordt verstaan het volgens de regels van de wet, maar in strijd met de bedoeling van de wet, verkrijgen van (te hoge) subsidies of uitkeringen, alsmede het niet of tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid. De gemeente moet door M&O-beleid en interne procedures de risico’s hiervan beheersen en tot een minimum beperken. Het beperken van risico’s moet worden bereikt door een mix van maatregelen. Bij misbruik (fraude) passen maatregelen als fraudepreventie, controle, fraudeopsporing en sancties. Bij oneigenlijk gebruik (“de mazen van de wet”) passen maatregelen als voorlichting, controle, analyse toepassing en actualisering wet – en regelgeving. Misbruik is onrechtmatig, oneigenlijk gebruik niet. Door de raad is in verschillende verordeningen en besluiten M&O-beleid vastgesteld. Overkoepelend beleid is nog niet aanwezig.

Aangezien voor bestaande procedures moet worden getoetst in hoeverre deugdelijke maatregelen ter voorkoming van misbruik- en oneigenlijk gebruik zijn genomen, is de vooronderstelling gerechtvaardigd dat binnen de belangrijkste procedures reeds (informeel) adequate maatregelen zijn getroffen ter waarborging van de getrouwheid

92

van de financiële verantwoording. Er is over 2022 niet gebleken dat de vooronderstelling niet klopt. Er zijn ons dan ook geen gevallen van misbruik en oneigenlijk gebruik bekend.

Overige rechtmatigheidsaspecten De overige rechtmatigheidsaspecten bestaan uit de financiële rechtmatigheid en de financiële beheerhandelingen, waarvan de accountant het rechtmatigheidsaspect niet goed kan overzien. Bij de financiële beheerhandelingen waarvan de accountant de rechtmatigheidsaspecten niet goed kan overzien moet u denken aan de regels voor inkoop en aanbesteding (waaronder Europese aanbesteding) en staatssteun. Het platform rechtmatigheid heeft hiervoor aangegeven dat de accountant niet de juiste, specifieke deskundigheid heeft om concrete situaties (onder andere Europese aanbesteding of planschade) dusdanig te interpreteren dat hij tot een stellig oordeel kan komen. Overigens komt ook een jurist niet altijd tot een stellige uitspraak. Het is onwenselijk dat in de hierboven beschreven situatie de accountant de onzekerheid over de specifieke cases één op één vertaalt naar een onzekerheid in zijn controle. Immers gezien de grote bedragen waar deze onzekerheden betrekking op kunnen hebben, ontstaan er dan onzekerheden die kunnen leiden tot een niet-goedkeurende controleverklaring, terwijl de onzekerheid voort vloeit uit de complexiteit van de regelgeving en jurisprudentie (en de interpretatie daarvan in concrete situaties) en niet uit het al dan niet zichtbaar toetsen op naleving door de gemeente. Er heeft in 2022 geen Europese aanbesteding plaatsgevonden.

Er hebben zich in 2022 geen vormen van staatssteun voorgedaan. Op bladzijde 118 in de jaarrekening is eveneens aandacht geschonken aan rechtmatigheid.

93

Paragraaf 6: Verbonden partijen Vanwege bestuurlijke, beleidsmatige en financiële belangen en mogelijke risico’s is het gewenst dat in de begroting en jaarrekening aandacht wordt besteed aan de verbonden partijen. Een verbonden partij is een derde rechtspersoon, waarbij de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Verbonden partijen voeren beleid uit voor de gemeente en zijn onder te verdelen in private- en publieke verbonden partijen. Een publiekrechtelijk verbonden partij is in de meeste gevallen opgericht op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR). De gemeenschappelijke regeling regelt de vertegenwoordiging van de deelnemende gemeente in het bestuur en de financiële aansprakelijkheid van elke gemeente. Bij een faillissement van een gemeenschappelijke regeling zijn de deelnemende gemeenten verantwoordelijk voor een eventueel nadelig saldo. Bij de behandeling van de begroting en begrotingswijzigingen en soms ook bij de jaarrekening hebben de gemeenten de mogelijkheid om hun gevoelens over die stukken kenbaar te maken. Bij privaatrechtelijke verbonden partijen kan het gaan om stichtingen, verenigingen, BV’s en NV’s.

Het college van burgemeester en wethouders kan tot het oprichten van en/of het deelnemen in een privaatrechtelijke rechtspersoon slechts besluiten indien dat in het bijzonder aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang (artikel 160, tweede lid, van de Gemeentewet). Voor een dergelijk collegebesluit is goedkeuring van het college van Gedeputeerde Staten nodig (artikel 160, derde lid, van de Gemeentewet). De gemeente Vlieland kent zes publiekrechtelijke verbonden partijen en vier privaatrechtelijke verbonden partijen. Genoemd kan worden dat de gemeente Vlieland middels personele unies van collegeleden in besturen van stichtingen participeert of als voornaamste subsidieverstrekker optreedt, waardoor sprake kan zijn van verbonden partijen. Hieronder wordt in een overzicht weergegeven in welke verbonden partijen de gemeente bestuurlijk en financieel participeert. En ook wie de gemeente vertegenwoordigt bij de diverse regelingen. Daarna worden de verbonden partijen afzonderlijk weergegeven met aanvullende informatie zoals in artikel 15 van Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten wordt voorgeschreven.

94

Overzicht verbonden partijen Bestuurlijk vertegenwoordiger Publiekrechtelijke verbonden partijen, de gemeenschappelijke regeling Sociale Dienst Noord West Fryslân

wethouder M. Vellinga-Beemsterboer

Centrumregeling Sociaal Domein Fryslân

wethouder M. Vellinga-Beemsterboer

Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO)

Burgemeester M. Schrier.

Veiligheidsregio Fryslân

Burgemeester M. Schrier

Samenwerkingsverband Waddeneilanden

burgemeester M. Schrier

“Welstandszorg Hûs en Hiem”

wethouder R. de Jong

Privaatrechtelijke verbonden partijen N.V. Afvalsturing Friesland (Omrin);

wethouder R. de Jong

N.V. Fryslân Miljeu Noardwest;

wethouder R. de Jong

Stichting Kredietbank Nederland

Burgemeester M. Schrier

N.V. Bank Nederlandse Gemeenten;

Burgemeester M. Schrier

Subsidieverstrekker, verenigingen of stichtingen Stichting Flidunen

wethouder M. Vellinga-Beemsterboer

Stichting Aanloophaven

wethouder M. Vellinga-Beemsterboer

Stichting Recreatiebelangen Vlieland

wethouder M. Vellinga-Beemsterboer

Stichting Museum Tromp’s Huys wethouder R. de Jong wethouder R. de Jong

Stichting Museum De Noordwester

95

Gemeenschappelijke regeling Sociale Dienst Noord West Fryslân Rechtsvorm Vestigingsplaats Doelstelling en openbaar belang

Relatie met beleidsprogramma Deelnemende partijen Bestuurlijk belang

Bestuurlijk aandeel

Financieel belang Bijdrage gemeente Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteitsindex Financieel resultaat Ontwikkelingen Risico’s

Bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO) Franeker De Dienst heeft als doel het (doen) uitvoeren van taken van de deelnemende gemeenten op de terreinen van sociale zekerheid, maatschappelijke zorg, jeugdzorg en gesubsidieerde arbeid, voor zover een gemeente op één van deze terreinen geen uitdrukkelijk voorbehoud heeft gemaakt. Sociale Voorzieningen en Maatschappelijke Dienstverlening Waadhoeke, Harlingen, Terschelling, Vlieland. Per 1 januari 2021 is de gemeenschappelijke regeling Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noordwest Fryslân vervallen en omgezet naar een bedrijfsvoeringorganisatie (BVO), tezamen met de gemeenten Waadhoeke, Harlingen en Terschelling. Er is een gezamenlijke beleidspool van deze vier gemeenten waarbij de pool daadwerkelijk als team een deel van de tijd fysiek bij elkaar zit. Ieder lid van het team is gekoppeld aan een expertise en aan een gemeente. Terschelling en Vlieland gaan op dit domein nog intensiever samenwerken en vormen één beleidsteam voor de eilanden en maken integraal onderdeel uit van de beleidspool. Bestuurlijk betekent dit dat zowel het college als de raad meer zeggenschap heeft over de inhoud van de lokale wetgeving (verordeningen) en het lokale beleid. Ook wordt het inkoopbeleid vanaf 1 januari 2021 niet meer vastgesteld door het Dagelijks Bestuur van de Dienst, maar door de colleges van B&W van de gemeenten.

Overige beleidskeuzes ontwikkeld door de beleidspool en vastgesteld door de gemeenten kunnen invloed hebben op de inkoop. Uiteindelijk wordt dit gehele proces uitgewerkt door de projectgroep omvorming BVO en worden er concrete afspraken gemaakt, gericht op het faciliteren van de samenwerking tussen beleid, contractmanagement en inkoop.

De raad van de gemeente Waadhoeke wijst drie leden aan. - De raad van de gemeente Harlingen wijst twee leden aan. - De raad van de gemeente Terschelling wijst één lid aan. - De raad van de gemeente Vlieland wijst één lid aan. De raad kan daarbij per lid één vaste plaatsvervanger aanwijzen. De raden van de gemeenten beslissen in de eerste vergadering van elke zittingsperiode over de aanwijzing van de leden van het algemeen bestuur. 2022: € 111.794 bedrijfsvoeringskosten 2021: € 654.806 2021: € 5.460.337 2021: 11% 2021: €0

96

Centrumregeling Sociaal Domein Fryslân

Rechtsvorm Vestigingsplaats Doelstelling en openbaar belang

Relatie met beleidsprogramma Deelnemende partijen

Centrumregeling Leeuwarden De regeling wordt getroffen om de beleidsvoorbereiding ten behoeve van wettelijke taken op het terrein van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie en de inkoop ten behoeve van wettelijke taken op het terrein van jeugdzorg en maatschappelijke ontwikkeling doelmatig en kwalitatief hoogwaardig te organiseren met de gezamenlijke Friese gemeenten.

Gemeenten Achtkarspelen, Ameland, Dantumadeel, De Fryske Marren, Harlingen, Heerenveen, Leeuwarden, Noardeast Fryslân, Ooststellingwerf, Opsterland, Schiermonnikoog, Smallingerland, Súdwest-Fryslân, Terschelling, Tytsjerksteradiel, Vlieland, Waadhoeke en Weststellingwerf.

Bestuurlijk belang Bestuurlijk aandeel Financieel belang Bijdrage gemeente Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteitsindex Financieel resultaat Ontwikkelingen Risico’s

97

Gemeenschappelijke regeling Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) Rechtsvorm Vestigingsplaats Doelstelling en openbaar belang

Relatie met het beleidsprogramma Deelnemende partijen Bestuurlijk belang

Bestuurlijk aandeel Financieel belang Bijdrage gemeente Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteitsindex Financieel resultaat Ontwikkelingen

Publiekrechtelijk: gemeenschappelijke regeling (openbaar lichaam) Grou Het behartigen van de belangen van de deelnemers bij de uitvoering van taken en bevoegdheden op het gebied van het milieu- en omgevingsrecht in de ruime zin in het algemeen van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder, alsmede taken en bevoegdheden op het terrein van vergunningverlening, handhaving en toezicht op grond van de in artikel 5.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht genoemde wetten. Relatie met beleidsonderdeel milieu, ruimtelijke ordening en APV (omgevingswet) Alle Friese gemeenten en Wetterskip Fryslân en Provincie Fryslân Gedeputeerde staten wijzen uit hun midden twee leden aan van het algemeen bestuur. De overige deelnemers wijzen elk uit hun midden een lid aan van het algemeen bestuur. Burgemeester M. Schrier maakt deel uit van het Algemeen Bestuur 2022: € 56.417 2021: €1.301.128 2021: € 5.401.156 2021: 21% 2021: € 120.916

De FUMO is volop bezig met de voorbereiding op de Omgevingswet. Voor wat betreft de implementatie binnen de eigen organisatie doet de FUMO dat zelf, maar voor een belangrijk deel gebeurt dat in samenwerking met de deelnemers binnen De Fryske Aanpak. Verder gaat de FUMO samenwerken met de twee andere noordelijke omgevingsdiensten aan een arbeidsmarktcampagne om zo vacatures te kunnen vervullen.

Risico’s

98

Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Fryslân Rechtsvorm Vestigingsplaats Doelstelling en openbaar belang

Relatie met beleidsprogramma Deelnemende partijen Bestuurlijk belang Bestuurlijk aandeel

Financieel belang Bijdrage gemeente Eigen vermogen Vreemd Vermogen Solvabiliteitsindex Financieel resultaat Ontwikkelingen Risico’s

Gemeenschappelijke regeling Leeuwarden De regio heeft tot doel het behartigen van de gemeenschappelijke belangen van de gemeenten op de terreinen van: publieke gezondheidszorg, brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, rampenbestrijding en crisisbeheersing, het bevorderen van de multidisciplinaire samenwerking en coördinatie in de uitvoering van rampenbestrijding en crisisbeheersing, het in stand houden en beheren van een gemeenschappelijke meldkamer. Relatie met betrekking tot brandweer en rampenbestrijding en GGD. Alle Friese gemeenten Het algemeen bestuur van de regio bestaat overeenkomstig art. 11, lid 1 van de wet uit de burgemeesters van de deelnemende gemeenten. Burgemeester is portefeuillehouder. Iedere gemeente voor zich mag jaarlijks zienswijze geven over de kaderbrief (toekomstige ontwikkelingen), jaarrekening en begroting van de VRF. Zie hiervoor ook risico’s 2022: € 333.668 2021: € 9.753.104 2021: € 72.001.431 2021: 10% € 2.985.000 Door autonome omstandigheden (bijvoorbeeld invoering omgevingswet of stijging loonkosten) of door grote investeringen, bijvoorbeeld in nieuw brandweermaterieel, voertuigen en gebouwen (beleidsmatige ontwikkelingen). Risico’s worden door alle gemeenten gezamenlijk gedragen.

99

Gemeenschappelijke regeling Samenwerkingsverband Waddeneilanden Rechtsvorm Vestigingsplaats Doelstelling en openbaar belang

Relatie met het beleidsprogramma

Deelnemende partijen Bestuurlijk belang

Bestuurlijk aandeel Financieel belang Bijdrage gemeente Eigen vermogen Vreemd Vermogen Solvabiliteitsindex Financieel resultaat Risico’s

Publiekrechtelijk; gemeenschappelijke regeling (openbaar lichaam) Harlingen Het openbaar lichaam heeft als taken: • de behartiging van de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten • het uitdragen van het standpunt van de deelnemende gemeenten richting andere betrokken overheden; • overleg, coördinatie en afstemming ten aanzien van beleids- en beheersaspecten; • de organisatie van jaarlijkse themabijeenkomsten voor raads- en collegeleden van de deelnemende gemeenten, ter bespreking van gemeenschappelijke thema’s; • samenwerking en ondersteuning ten aanzien van uitvoeringszaken van deelnemende gemeenten die te kennen hebben gegeven bij deze deelactiviteit betrokken te willen zijn; • het voorbereiden en uitvoeren van gemeenschappelijk beleid voor zover hiertoe door de colleges van burgemeester en wethouders van de deelnemende gemeenten aan het openbaar lichaam is opgedragen. a. ruimtelijke ordening, volkshuisvesting en milieu; b. gezondheidszorg, inclusief het ambulancevervoer; c. welzijn; d. onderwijs; e. openbare orde en veiligheid; f. verkeer en vervoer, o.a. de waddenveren; g. sociaaleconomisch beleid en arbeidsmarktbeleid; h. hulpverlening en brand- en rampenbestrijding; i. recreatie en toerisme; j. cultuur en cultuurhistorie k. natuur- en landschapsbescherming; l.

samenwerking en ondersteuning op het gebied van bedrijfsvoering en dienstverlening aan de burger; m. voorts andere door de deelnemende gemeenten, overeenkomstig de bepalingen van deze regeling, opgedragen taken. Vlieland, Ameland, Schiermonnikoog, Terschelling en Texel Het DB wordt gevormd door de burgemeesters van de deelnemende gemeenten. Het AB wordt gevormd door de voltallige colleges van de deelnemende gemeenten. Elk DB lid heeft in het DB 1 stem. In het AB heeft de gemeente Vlieland 2 van de 14 stemmen. 2022: € 84.895 plus € 30.000 voor het programma Waddeneilanden 2021: € 399.320 2021: € 413.801 2021: 39% 2021: € 131.140 negatief De gemeenschappelijke regeling “De Waddeneilanden” is een kleine organisatie met weinig personeel. De organisatie is kwetsbaar indien er sprake is van (langdurige) ziekte.

100