Begroting 2024-2024 versie Raad
Tekst van het document
Ramingen
Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2022 481.589 162.187
Begroting 2023 2024 531.112 468.249 185.729 87.000
Meerjarenbegroting 2025 2026 2027 469.414 473.592 464.954 87.000 87.000 87.000
-319.402
-345.383
-381.249
-382.414
-386.592
-377.954
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-319.402
-345.383
-381.249
-382.414
-386.592
-377.954
Baten 87.000 0 87.000
Saldo -235.118 -146.130 -381.249
Samenstelling ramingen huidig jaar Lasten 322.118 146.130 468.249
491 Huisvesting Onderwijs 495 Gemeentelijk onderwijsbeleid Totaal
31
Programma 5: Cultuur en recreatie
Algemeen Kunst en cultuur zijn noodzakelijke ingrediënten van een gezonde maatschappij waarin een mens tot bloei kan komen. Op Vlieland krijgt dat culturele leven vorm door vooral de inzet van vele vrijwilligers in onder meer de kerk, het Museum Tromp’s Huys, Informatiecentrum De Noordwester, Podium Vlieland en Stelling 12H en door het werk van kunstenaars, musici en festivalorganisatoren. Ons eiland kan bogen op een interessante geschiedenis en tradities maken deel uit van onze cultuur. Ook hierbij is de kleinschaligheid dát wat het typisch Vlielands maakt en wat we willen behouden. Een gezond, welvarend en energiek eiland als Vlieland kan niet zonder een aantrekkelijk aanbod op het gebied van beweging en sport. Sport en beweging dragen bij aan gezondheid, het gevoel van welbevinden en eigenwaarde en het bevorderen van sociaal gedrag. We gaan daarom verder uitvoering geven aan het Sportakkoord en willen onderzoek laten doen naar de toekomstige sportbehoefte in relatie tot gebruik van ons sportcentrum. Daarbij moet ook onderzocht worden hoe we sport financieel bereikbaar houden voor iedereen. Er wordt gestreefd naar een zo breed mogelijk aanbod van culturele en sportieve voorzieningen voor de inwoners van Vlieland welke voorzieningen tevens een onderdeel vormen van het toeristische aanbod ten behoeve van de gasten van Vlieland.
De gemeente streeft naar een zo veel mogelijk natuurlijke uitstraling van het openbaar groen, waarbij biodiversiteit voorop staat. Biodiversiteit gaat steeds meer een grotere rol spelen in het beheer van openbaar groen. Daar waar het kan worden extra groenelementen aangebracht. Waar het kan wordt terughoudend gemaaid en gesnoeid, zodat planten en bomen hun natuurlijke gang kunnen gaan. Daar waar verkeersveiligheid in het gedrang komt en waar bepaalde planten de overhand beginnen te krijgen, wordt ingegrepen. In de bewoonde omgeving willen we een nette en verzorgde uitstraling van het openbaar groen, waarbij de waardevolle groenelementen, zoals bijvoorbeeld de bomen in de Dorpsstraat en het groen van de begraafplaats de nodige aandacht en verzorging krijgen. Het gaat om de taakvelden: • 5.1 sportbeleid en activering • 5.2 sportaccommodaties • 5.3 cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie • 5.4 musea • 5.6 media • 5.7 openbaar groen en (openlucht)recreatie
32
•
8.3 Wonen en bouwen
Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Vanuit het preventieakkoord werken aan het bevorderen van een gezonde leefstijl en sporten en bewegen toegankelijk en aantrekkelijk maken voor iedereeen. 2. In samenwerking met de buurtsportcoaches, ondernemers en jongeren komen tot een passend aanbod op het gebied van ontspanning voor de jeugd. 3. Het stimuleren van het drinken van leidingwater 4. Kunst en cultuur in de gemeente stimuleren 5. Inventariseren waar extra groen kan worden gecreëerd en daar waar mogelijk dit te realiseren. Speerpunt 1 : Vanuit het preventieakkoord werken aan het bevorderen van een gezonde leefstijl en sporten en bewegen toegankelijk en aantrekkelijk maken voor iedereen. Genoeg bewegen helpt om risico’s op zowel lichamelijke als geestelijke gezondheidsproblemen kleiner te maken. Meer gezondheid zorgt in de eerste plaats voor een prettiger leven. Maar het zorgt ook voor “meer gezonde levensjaren” en daarmee wordt ook de druk op de zorg verminderd.
Wat gaan we doen in 2024? • •
De sportbehoefte en toegankelijkheid van sport onderzoeken De inzet van de buurtsportcoach continueren en waar mogelijk intensiveren
Speerpunt 2 : In samenwerking met de buurtsportcoaches, ondernemers en jongeren komen tot een passend aanbod op het gebied van ontspanning voor de jeugd Het creëren van passend aanbod op het gebied van vrijetijdsbesteding voor onze jeugd is zeer belangrijk. We willen samen met onze jeugd om de tafel gaan zitten om in eerste instantie te peilen waar de behoefte ligt. Het is van belang om hierin ondernemers en buurtsportcoaches te betrekken, zij zijn een belangrijke spil in de route die leidt naar gezonde, gelukkige en weerbare jongeren.
Wat gaan we doen in 2024?
• Jongeren, buurtsportcoaches en ondernemers aan elkaar verbinden, aanschuiven als Gesprekspartner en faciliteren in organiseren van bijeenkomsten tussen de partijen. Speerpunt 3: Het stimuleren van het drinken van leidingwater Op verschillende locaties op het eiland bevinden zich al watertappunten. Het drinken van Vlielands drinkwater is naast dat het gezond is, ook goed voor het milieu. Een watertappunt stimuleert namelijk hergebruik en helpt daarmee de uitstaat van CO2 en de afvalberg van plastic flesjes te verminderen. Bovendien is het een gastvrije service voor fietsers en wandelaars die daarmee gratis hun eigen flesje drinkwater kunnen vullen.
Wat gaan we doen in 2024? •
De exploitatie van watertappunten faciliteren en zorg dragen voor de kosten van onderhoud en water
33
Speerpunt 4 : Stimuleren van kunst en cultuur in de gemeente Het stimuleren van kunst en cultuur is zeer belangrijk voor de ontwikkeling van de inwoners. Het draagt bij aan individuele groei, geeft vorm aan samenwerking en zorgt voor deelname van inwoners aan de samenleving. De gemeente wil graag hieraan bijdragen door dit te stimuleren en te faciliteren, tradities in stand te houden en de unieke activiteiten van het eiland niet teloor te laten gaan. Om dit goed te borgen willen we met het hele culturele spectrum in overleg om dit vervolgens vast te leggen in een beleidsnota Kunst en Cultuur
Wat gaan we doen in 2024? • • • • •
Het opstellen van een beleidsnota Kunst en Cultuur Periodiek, maar tenminste tweemaal per jaar, in (bestuurlijk) overleg treden met museum Tromp’s Huys In gesprek gaan met het onderwijs om te komen tot het stimuleren van cultuureducatie en participatie als onderdeel van onderwijsverbreding op de Jutter Kleine evenementen in voor- en naseizoen stimuleren, naast een groot evenement als ITGWO In afstemming met het bestuur van de Sint Nicolaaskerk zorg dragen voor behoud en onderhoud van de kerk op Vlieland
Speerpunt 5: Inventariseren waar extra groen kan worden gecreëerd en daar waar mogelijk dit te realiseren
Wat gaan we doen in 2024? • •
De buitendienst gaat diverse plaatsen in kaart brengen waar mogelijk extra groen kan worden aangelegd. De dienst gaat zoveel mogelijk snoeihout zelf verwerken in de plantsoenen. Dit kunnen versnipperde takken of houtrillen zijn.
Verbonden partijen bij dit programma Stichting Flidunen Stichting Aanloophaven Vlieland
Kaderstellende nota’s Sport- en beweegbeleid 2022-2027
34
Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Niet-Sporters
Eenheid %
Bronjaar 2020
Vlieland 48,6
Nederland 49,2
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Niet-Sporters
Toelichting Laatst bekende data: 2020 Bron: Waar staat je gemeente
Ramingen
Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2022 956.625 336.219
Begroting 2023 2024 1.050.048 959.030 261.315 211.001
Meerjarenbegroting 2025 2026 2027 927.527 916.316 914.317 211.001 211.001 211.001
-620.407
-788.733
-748.029
-716.526
-705.315
-703.316
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
50.000
0
0
0
0
0
-570.407
-788.733
-748.029
-716.526
-705.315
-703.316
Samenstelling ramingen huidig jaar Lasten 89.000 573.480 24.400 153.700 118.451 959.030
500 Openbaar bibliotheekwerk 510 Sport 515 Bevordering kunst- en cultuurparticipatie 520 Musea, monumentenzorg, oudheidkunde 530 Openbaar groen Totaal
35
Baten 0 206.901 0 4.000 100 211.001
Saldo -89.000 -366.579 -24.400 -149.700 -118.351 -748.029
Programma 6: Sociale voorzieningen en Maatschappelijke dienstverlening
Algemeen Het doel van dit programma is, dat de gemeente zich inzet voor het faciliteren en realiseren van de participatiesamenleving. Met als resultaat dat iedereen op Vlieland meedoet en wel op eigen wijze én dat er een vangnet is voor die personen die tussen wal en schip dreigen te raken. Dit doen we zeker niet alleen, maar samen met onze lokale en regionale partners, zoals Sociaal domein Fryslân (SDF) en de samenwerking binnen Noardwest Fryslân (gemeenschappelijke regeling). Onze ambitie hierin is het realiseren van een sluitende keten waarin voorzieningen beschikbaar zijn voor iedereen en op maat indien nodig. Specifieke wetgeving die bepalend zijn voor deze opdracht en koers zijn: de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO), de Participatiewet en de Wet Inburgering nieuwkomers. Iedere wet heeft zijn eigen opgave, zoals “veilig en gezond opgroeien” ingevolge de Jeugdwet. Zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen, regie voeren en meedoen zoals de WMO beoogt. En het bieden van bestaanszekerheid en het stimuleren tot het verkrijgen van eigen inkomsten ingevolge de Participatiewet. De opgaven ten aanzien van het Sociaal Domein voor de lange termijn betreffen voor 2024 de volgende dossiers. Specifiek voor de Jeugdwet gaat het om de Hervormingsagenda Jeugd, de provinciale Regiovisie en jaarplannen SDF.
Voor de WMO betreft het Grip op WMO, de woonzorgvisie, visie op de maatschappelijke opvang en visie op het beschermd wonen (naar beschermd thuis). Dossiers ten aanzien van Participatie en bestaanszekerheid zijn de actualisatie beleid Armoedebestrijding, opstellen Armoedepact en de energietransitie voor mensen met een smalle beurs. Bovendien is sociaal domein breed actueel de herijking Kadernota sociaal domein en het “werken vanuit de bedoeling” in combinatie met het versterken van de preventieve instrumenten en de keten.
Het gaat om de taakvelden: • 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie -speeltuin • 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie • 6.2 Wijkteams • 6.3 Inkomensregelingen • 6.4 WSW en beschut werk • 6.5 Arbeidsparticipatie • 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) • 6.71a Huishoudelijke hulp (WMO) 36
• • • • • • • • •
6.71b Begeleiding (WMO) 6.71c Dagbesteding (WMO) 6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ verblijf 6.81a Beschermd wonen (WMO) 7.1 Volksgezondheid (jeugd) 8.3 Wonen en bouwen
Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Participatie naar vermogen versterken, bestaanszekerheid vergroten en armoede voorkomen. 2. Mensen zo lang mogelijk veilig, gezond en zelfstandig in de eigen vertrouwde omgeving laten wonen en hen de kans geven om goed mee te doen in de samenleving. 3. Ieder kind groeit veilig, gezond en weerbaar op. 4. Een gedegen meerjarenonderhoudsplan om de toekomst van de Boswijk te waarborgen.
Speerpunt1: Participatie naar vermogen versterken, bestaanszekerheid vergroten en armoede voorkomen
Wat gaan we doen in 2024? Naar vermogen participeren in de samenleving • Inwoners die langdurig afhankelijk zijn van een uitkering willen wij met (aanvullende) dienstverlening ondersteunen zodat zij optimaal meedoen in de samenleving, bijvoorbeeld werken aan digitale vaardigheden en begeleiden naar vrijwilligerswerk. • We monitoren de lokale effecten van het in 2023 vastgestelde instrumentarium in het kader van de ontwikkeling Breed Offensief (om meer mensen met een arbeidsbeperking bij de arbeidsmarkt te betrekken) en zetten deze voorzieningen zoveel mogelijk pro-actief in via de Dienst SoZaWe Noardwest Fryslân. Deze monitoring vindt plaats vanuit de regionale samenwerkingsafspraken die zijn gemaakt. • We volgen de stappen die het Rijk zet om voldoende middelen beschikbaar te stellen voor de participatievoorziening Beschut Werk en ondernemen waar nodig actie richting het Rijk. Dit vindt plaats vanuit de regionale samenwerkingsafspraken die zijn gemaakt. • We stimuleren kwetsbare werkzoekenden gebruik te maken van werkervaringsplaatsen en proefplaatsen door hen daarvoor financieel te belonen en nazorg wordt een belangrijker onderdeel van de dienstverlening met o.a. het werkstartpakket. Financieel zelfredzame inwoners • Inkomensbeleid is aan het rijk en we volgen de ontwikkelingen op dit gebied op de voet.
Waar nodig stemmen we lokaal beleid af op ontwikkelingen van de rijksoverheid. • We voeren de wettelijke Energietoeslag uit en leveren waar dat mag en noodzakelijk is, maatwerk. Sociaal zelfredzame inwoners • Samen met ketenpartners werken we aan (de bereikbaarheid van) collectieve voorzieningen voor het vergroten van vaardigheden van kwetsbare inwoners, zoals taalvaardigheid en digitale vaardigheid. Maatschappelijke uitsluiting door schuldenproblematiek voorkomen
37
•
• •
Naar aanleiding van de evaluatie naar de aanpak van Vroegsignalering in 2023 willen we in 2024 vroegsignalering verder verbeteren. Onder meer door een effectieve koppeling tussen vroegsignalering en schulddienstverlening. We actualiseren het schulddienstverleningsbeleid in het kader van het beleidsprogramma Bestaanszekerheid 2024 – 2028. We gaan werken aan een betere bekendheid van het brede Kindpakket en benaderen actief onze inwoners hierover zodat alle kinderen mee kunnen doen aan sport, cultuur en educatie. We zetten ook het Participatiefonds voor volwassenen voort. Dit wordt opgepakt in combinatie met het uitvoeringsprogramma sport en beweegbeleid.
Armoede voorkomen, bestrijden en verzachten • We stellen in het eerste kwartaal van 2024 het nieuwe beleid voor Bestaanszekerheid vast. Kernwoorden van dat beleid zijn: autonomie voor de inwoner, integrale aanpak, vereenvoudiging, ervaringsdeskundigheid en vertrouwen. • We intensiveren de contacten met maatschappelijke ketenpartners (formeel en informeel) en bouwen het uit, om zodoende te komen tot een gezamenlijke aanpak tegen armoede. Een betere afstemming tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt door te investeren in mensen • We monitoren de nieuwe gezamenlijke re-integratie-aanpak (gemeente, Dienst NWF en Pastiel). Hoofdzaak daarbij is de introductie van de Dariuz Wegwijzer, een instrument (soort assessment) voor de inwoner om samen met de professional diens competenties en kwaliteiten te ontdekken. Dat is de basis voor maatwerk in het traject naar werk. • Ten behoeve van inwoners met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt, waaronder uitstromers uit het Pro/Vso onderwijs, sluiten we aan bij initiatieven van de regiodeal. • We onderzoeken of een werkleercarrousel kan worden ingericht waar doelgroepen certificaten kunnen behalen die nodig zijn om een kansberoep te kunnen krijgen en te houden • We zijn succesvol in het voorkomen dat jongeren in een uitkering terecht komen, en dat willen we zo houden.
Speerpunt 2: Wmo - Mensen zo lang mogelijk veilig, gezond en zelfstandig in de eigen vertrouwde omgeving laten wonen en hen de kans geven om goed mee te doen in de samenleving
Wat gaan we doen in 2024? Naar elkaar omkijken • Uitvoering geven aan het mantelzorgbeleid middels de vastgestelde uitvoeringsagenda 20232024 • Er wordt ingezet op het versterken van de leefbaarheid, sociale cohesie en samen kracht (1e doel van de WMO 2015). In samenwerking met ketenpartners aanvullende en nieuwe initiatieven ontwikkelen die bijdragen aan de verbinding tussen verschillende aandachtsgroepen binnen de leeftijd 0 tot 100. Bestaande initiatieven worden uiteraard meegenomen. Dit zal opgepakt gaan worden vanuit en in samenwerking met het taakveld volksgezondheid. • Senioren (en “nieuwe senioren”) bewust maken van hun eigen kracht, mogelijkheden en verantwoordelijkheden welke bijdragen aan langer zelfstandig wonen. Stimuleren dat inwoners zelf tijdig hun woning levensloopbestendig maken. Dit kan middels een bewustwordingscampagne of door middel van het verstrekken van informatie door lokale ketenpartners en in ontmoetingsplaatsen. Daarnaast wordt gekeken of het beleid aangepast dient te worden. • Het vrijwilligersbeleid wordt opgepakt vanuit een bredere context, namelijk het versterken van de sociale basis zoals omschreven in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) • Er wordt ingezet op het verbeteren van de sociale inclusie.
Hierbij gaat het niet zozeer over fysieke toegankelijkheid, dit wordt waar nodig opgepakt in de ruimtelijke programma’s, maar om sociale inclusie in relatie tot het versterken van de sociale basis en de leefomgeving (GALA).
38
Thuis is het veilig • Uitvoering geven aan het Fries actieplan ‘Een duurzame aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties’. Dit vindt plaats vanuit de regionale samenwerkingsafspraken die zijn gemaakt (SDF). • Uitvoering geven aan het beleid mensenhandel. Dit vindt plaats vanuit de regionale samenwerkingsafspraken die zijn gemaakt (SDF) en maakt onderdeel uit van ondermijning binnen de gemeente. Alle inwoners krijgen de kans om mee te doen/ Iedereen doet mee • Er wordt onderzoek gedaan of en hoe het aanbod van algemene voor iedereen toegankelijke voorzieningen moet worden uitgebreid om zodoende dure maatwerkvoorzieningen te verminderen. • Er wordt uitvoering gegeven aan het convenant Weer Thuis: In Friesland werken alle gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties samen aan een zachte landing van mensen die uit beschermd wonen of een opvangvoorziening naar een reguliere woning doorstromen. • Er wordt een regiovisie Maatschappelijke Opvang gemaakt vanuit Sociaal Domein Fryslân. Hierbij is aandacht voor meer regionale spreiding en opvang dichter in de buurt. Opvang op het eiland is niet mogelijk, maar misschien wel dichterbij, zoals Harlingen en omstreken. • Er wordt uitvoering gegeven aan de regiovisie Beschermd Wonen. De kanteling wordt doorgevoerd naar beschermd thuis. De decentralisatie krijgt in de loop van 2024 ook zijn beslag.
• Er wordt een plan ontwikkeld voor de komende jaren waarbij ondersteuning zonder indicatie gestalte krijgt. Het gaat hierbij om de waakvlamfunctie. Deze ondersteuning richt zich op mensen met psychische en/of (licht) verstandelijke beperkingen. Deze mensen hebben niet zozeer ondersteuning in de vorm van een maatwerkvoorziening individuele begeleiding nodig, maar hebben wel van tijd tot tijd ondersteuning nodig bij de dagelijkse gang van zaken om zwaardere problematiek te voorkomen. • We willen dat inwoners en de gemeente in goed vertrouwen met elkaar samenwerken om tot passende oplossingen te komen en inwoners meer bewust laten worden van hun eigen mogelijkheden en hun leefomgeving. Om dit te bereiken wordt er bijvoorbeeld gekeken naar de mogelijke versterking van het gebiedsteam, het verbeteren van de digitale toegang en het vereenvoudigen van werkprocessen/verlagen administratieve lastendruk. • Senioren (en “nieuwe senioren”) bewust maken van hun eigen kracht, mogelijkheden en verantwoordelijkheden welke bijdragen aan langer zelfstandig wonen. Hierbij in gesprek gaan met de doelgroep. Stimuleren dat inwoners zelf op tijd gaan nadenken en starten met het levensloopbestendig maken van hun woning. Dit kan middels een bewustwordingscampagne of door middel van het verstrekken van informatie door lokale ketenpartners en in ontmoetingsplaatsen.
Daarnaast wordt gekeken of het beleid aangepast dient te worden. Hierbij moet nagedacht worden over de balans tussen het verstrekken van een verhuiskostenvergoeding of het verstrekken van hulpmiddelen en woonvoorzieningen. • De woonzorgvisie wordt in 2024 opgesteld. Hiervoor wordt een programmamanager aangesteld. Zie hiervoor programma wonen. Speerpunt 3: Jeugd – Ieder kind groeit veilig, gezond en weerbaar op
Wat gaan we doen in 2024? Preventie en vroegsignalering • De verscherpte inkoop van specialistische jeugd hulp geeft aanleiding om te onderzoeken of er in 2024 leemtes in het preventieve aanbod ontstaan. De algemeen toegankelijke voorzieningen moeten aan de voorkant een voldoende sterke sociale basis vormen. Het uitgangspunt is normaliseren: het omarmen en waarderen van variëteit en verschillen tussen kinderen. • Ingevolge het uitvoeringsprogramma lokaal sport- en beweegbeleid ligt de focus op de versterking van samenwerking van sport, onderwijs, zorg, welzijn en kinderopvang.
39
Jongeren zijn psychisch gezond en weerbaar • Er wordt schoolmaatschappelijk werk ingezet op het eiland. • Er wordt samengewerkt met het onderwijs op het eiland en de scholen aan de wal om de weerbaarheid van het kind/ de jongere te vergroten. Versterken van eigen kracht en samenkracht • We bevorderen het gebruik van algemeen toegankelijke voorzieningen zoals bijvoorbeeld het consultatiebureau, schoolmaatschappelijk werk en dergelijke. • Het gebiedsteam zorgt voor draagvlak voor de aanpak bij de ouders. De ouder is primair verantwoordelijk voor het kind en werkt samen met de professionals. • Er wordt onderzocht of het preventieve aanbod van lichte kortdurende jeugdhulp in de gemeente dekkend is en de verscherpte inkoop jeugd van SDF wordt gemonitord. Dit vindt plaats vanuit de regionale samenwerkingsafspraken die zijn gemaakt. Een integrale aanpak van de zorg met het onderwijs • We onderzoeken op welke wijze de samenwerking en de domeinoverstijgende aanpak met het onderwijs structureel vorm kan worden gegeven. Hierbij geven we invulling aan de uitvoering van het jaarplan Passend Onderwijs en Zorg op basis van de provinciale regiovisie ‘Mei-inoar foar ús bern’.
De thema’s van het jaarplan zijn: bestuurlijke samenwerking, regionaal preventief samenwerken, complexe onderwijs- en ondersteuningsbehoeften vanuit gemeenten en onderwijs en thuiszittende jeugdigen, schoolverzuim en voortijdig schoolverlaters. Het tijdig bieden van de juiste hulp op maat • SDF gaat de wachtlijsten en de wachttijden van jeugdzorg zodanig beperken dat er geen overbruggingshulp door het Gebiedsteam meer nodig is. De wachtlijsten zijn dan korter (minder cliënten op de lijst) en de wachttijden eveneens (streven naar zes weken). • Monitoren van het zorgaanbod provinciaal (SDF) om te kunnen innoveren. • Ingevolge de Fryske regiovisie ‘mei-inoar foar ús bern’ wordt een jaarplan opgesteld over partnerschap. Dit betreft het versterken van de keten jeugdzorg met de jeugdgezondheidszorg, scholen en gezondheidsdiensten. Een efficiëntere en effectievere samenwerking in de keten leidt tot een verhoging van de kwaliteit en het beheersen van de kosten. • Door de specifieke eilandsituatie worden jongeren gedwongen eerder naar de wal te verhuizen. Hierdoor zijn de jongeren mogelijk kwetsbaar en dient er gekeken te worden naar de mogelijkheden van bijvoorbeeld een huiskamerproject zoals in Leeuwarden is gesitueerd. Dit wordt integraal opgepakt vanuit de verschillende domeinen en met de jongeren zelf.
Voor jongeren en jongvolwassenen (13-27 jaar) is er een veilige, toegankelijke plek waar ze elkaar kunnen ontmoeten Er worden afspraken gemaakt over het begeleiden van jongeren in hun vrije tijd om zich te kunnen ontwikkelen, met activiteiten zoals bijvoorbeeld sport en spel. Dit wordt opgepakt in combinatie met de uitvoering van het GALA. Speerpunt 4 Een gedegen meerjarenonderhoudsplan om de toekomst van Boswijk te waarborgen Door middel van een meerjarenonderhoudsplan wordt er in kaart gebracht waar de komende jaren aandacht aan besteed moet worden. De plannen behelzen de gehele wijk, het zorggebouw, het welzijnsgebouw en alle woningen. Bovendien wordt er een onderhoudsplan gemaakt voor het collectieve warmtenet die is aangelegd onder de wijk. Tenslotte dient er in 2024 een keuze gemaakt te worden betreffende het onderhoud van de buitenruimte.
Wat gaan we doen in 2024? • • • •
Een MJOP opstellen voor het zorggebouw, het welzijnsgebouw en de woningen Opstellen van een onderhoudsplan voor het warmtenet Keuze maken in het onderhoud van de buitenruimte Uitvoering geven aan de MJOP’s en de keuze voor de buitenruimte 40
Verbonden partijen bij dit programma Sociale Dienst Noord West Friesland Centrumregeling Sociaal Domein Friesland N.V. Gemeenschappelijke Kredietbank Friesland (Stichting Kredietbank Nederland)
Kaderstellende nota’s 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
College uitvoeringsprogramma (CUP) 2022- 2026 Vlieland Verordeningen en beleidsregels van de Participatiewet, Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Regiovisie Mei-inoar foar ús bern Beleidsnotitie ondersteuning en waardering voor Mantelzorgers 2021-2025 Verordening Adviesraad Sociaal Domein Noardwest Fryslân 2021 Convenant Actieprogramma Weer Thuis Nota ‘vaststellen en doorpakken’, uitgangspuntennota sociaal domein in Noordwest Friesland;.
41
Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Banen
Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie
Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Lopende re-integratievoorzieningen
Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Eenheid Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar % 12 t/m 21 jarigen % kinderen tot 18 jaar % van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking % 16 t/m 22 jarigen Aantal per 10.000 inwoners Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar Aantal per 10.000 inwoners
Bronjaar 2022
Vlieland 879,7
Nederland 704
2021 2021
0 0
1% 6%
2022
75%
72,2%
2021 2021
0 144
2% 431
2022
116,4
197,7
2022
6,3%
nvt nvt nvt
2022
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Banen Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Lopende re-integratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Toelichting Laatst bekende informatie 2021 Bron: waar staat je gemeente Laatst bekende informatie 2021 Bron: waar staat je gemeente Bron: waar staat je gemeente Laatst bekende informatie: 2021 Bron: waar staat je gemeente Laatst bekende informatie: 2021 Bron: waar staat je gemeente Bron: Waar staat je gemeente Bron: Waar staat je gemeente Bron: waar staat je gemeente geen data Bron: waar staat je gemeente geen data Bron: waar staat je gemeente
42
590
700
Ramingen
Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2022 1.350.834 454.423
Begroting 2023 2024 1.619.997 1.604.997 583.637 612.065
Meerjarenbegroting 2025 2026 2027 1.613.547 1.637.426 1.659.555 612.056 612.063 611.994
-896.410
-1.036.360
-992.932
-1.001.491
-1.025.363
-1.047.561
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
263.862
171.138
51.297
48.061
44.824
41.590
-632.549
-865.222
-941.635
-953.430
-980.539
-1.005.972
Lasten 93.237 255.454
Baten 664 0
Saldo -92.573 -255.454
192.565 218.664
125.090 7.141
-67.475 -211.523
198.586
0
-198.586
646.492 1.604.997
530.467 663.362
-116.025 -941.635
Samenstelling ramingen huidig jaar 600 610 620
Sociale basisvoorzieningen 1e lijns ondersteuning Wmo en Jeugd 2e lijns ondersteuning participatie en inkomens 630 2e lijns ondersteuning Wmo 640 2e lijnsonderst. Jeugdwet en gemeent. jeugdbeleid 650 Exploit. en ontwikkeling woonzorgcentrum Uiterton Totaal
43
Programma 7: Volksgezondheid en milieu
Algemeen Het programma Volksgezondheid en Milieu gaat over de openbare gezondheidszorg volgens de Wet collectieve preventie volksgezondheid (Veiligheidsregio Friesland), de Jeugdgezondheidszorg, afvalverwijdering- en verwerking, riolering, milieubeheer (de kwaliteit van de bodem, de beheersing van geluidshinder, verplaatsing van milieuhinderlijke bedrijven, ongediertebestrijding), lijkbezorging en de begraafplaats. Aandacht voor welzijn en preventie wordt steeds belangrijker als je het hebt over volksgezondheid. Vanwege toenemende vergrijzing en een steeds groter aantal mensen met psychosociale problematiek belangrijk om in te zetten op een zo gezond mogelijk leven voor zoveel mogelijk mensen. Dit doen we vanuit de principes van “Positieve gezondheid” waarbij niet alleen wordt gekeken naar de lichamelijke kant van gezondheid maar ook naar het vermogen je aan te passen, welbevinden, eigen regie; veerkracht participatie en zingeving. Ook duurzaamheid behoort tot dit programma. Met het vaststellen van het beleid en meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling 2023-2027 ligt er een nieuwe ambitie voor Vlieland. De opgave die er ligt is groot. We willen de komende jaren belangrijke stappen gaan zetten. Dat is spannend maar biedt gelijktijdig ook kansen voor het eiland en haar bewoners.
Het gaat om de taakvelden: • 0.9 Vennootschapsbelasting • 7.1 volksgezondheid • 7.2 riolering • 7.3 afval • 7.4 milieubeheer • 7.5 begraafplaatsen en crematoria
44
Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Beschermen Volksgezondheid en voorkomen van wateroverlast 2. Uitvoeren maatregelen water en riool volgens het GWRP 3. Verduurzaming van Vlieland 4. pilotproject duurzaam verwarmen bedrijventerrein Vlieland 5. Een veilige en efficiënt afvalinzameling 6. Doeltreffend en geactualiseerd VTH-beleid 7. Verbeteren van de mentale gezondheid 8. Een verbeterde fysieke- en sociale leefomgeving 9. Een gezamenlijke (i.s.m. Friese Waddeneilanden) aanpak op middelpreventie Speerpunt 1. Beschermen Volksgezondheid en voorkomen van wateroverlast Eind 2023 loopt het huidige, vierde, rioleringsplan af. Om te blijven voldoen aan de wettelijke zorgplichttaken van de gemeente te weten: beschermen van de volksgezondheid en het milieu, voorkomen van wateroverlast en voorkomen of beperken van structureel nadelige gevolgen van een hoge of lage grondwaterstand, is een niet ‘Gemeentelijk Programma Water en Riolering’ opgesteld, waarin is hoe we deze taken in de komende gaan vormgeven.
Wat gaan we doen in 2024? •
Uitvoering geven aan het nieuwe programma ‘water en riolering’.
Speerpunt 2. Uitvoeren maatregelen water en riool volgens het GWRP Uit het nieuwe Gemeentelijk Programma Water en Rioleringen, dat in 2023 wordt opgesteld, zijn maatregelen opgenomen voor 2024 en daaropvolgende jaren.
Wat gaan we doen in 2024? • • • • •
Vervanging riool / berging riool Esdoornlaan (doorgeschoven van 2023) Een deel van het riool in de Midscheeps vernieuwen (doorgeschoven van 2023) Aanpassing duiker hemelwaterafvoer door dijk (i.c.m. reconstructie dijk) Groot onderhoud buffer Oosterseveld Maartregelen uitvoeren ter bestrijding van de wateroverlast op het sportveld
Speerpunt 3. Verduurzaming Vlieland Met het ondertekenen van het Nationaal Klimaatakkoord zijn afspraken gemaakt om Nederland te verduurzamen. Onderdeel van het Nationaal Klimaatakkoord is duurzaam verwarmen van de bebouwde omgeving. De regievoering hiervan ligt bij de gemeenten. Gemeente Vlieland heeft in haar Transitie Visie Warmte 1.0 Vlieland op hoofdlijnen aangegeven hoe wij dat tot 2030 willen gaan doen. Het uitvoeren van kansrijke pilots maakt daar onderdeel van uit. De verduurzaming gaat verder dan alleen de warmtetransitie van de bebouwde omgeving. De raad heeft in juli 2023 het beleid en meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling 2023 – 2027 vastgesteld. In dit document zijn de Vlielandse ambities weergegeven op het gebied van de energietransitie, circulariteit, duurzame mobiliteit en duurzaam gebruik van drinkwater. Op hoofdlijnen is aangegeven wat wij de komende jaren gaan doen om die ambities te bereiken. Ook de projecten uit het Programma Waddeneilanden (Regiodeal) op het gebied van duurzame energie en circulariteit zijn in het meerjarenprogramma opgenomen. Daarmee ligt er voor de komende jaren een ambitieus uitvoeringsprogramma.
45
Wat gaan we doen in 2024? •
Uitvoering geven aan de projecten zoals benoemd in het beleid en meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling 2023-2027.
Speerpunt 4. pilotproject bedrijventerrein Vlieland gasloos In de aanloophaven zijn de damwanden aan vervanging toe. Dat biedt kans om energiedamwanden te plaatsen waarmee warmte kan worden gewonnen uit het zeewater. De gewonnen warmte kan worden gebruikt voor de verwarming van gebouwen. Dit projectidee is verder uitgewerkt tot een pilotproject bestaande uit een warmtenet met seizoenbuffer en warmte-opwek uit een combinatie van aquathermie en zonnethermie. Uit onderzoek blijkt dat deze combinatie kansrijk is, en potentie heeft om een groot deel van Vlieland van warmte te voorzien. Passend in het beleid van de TVW 1.0 Vlieland is het projectidee uitgewerkt tot een pilotproject. De raad heeft in juli 2023 een voorbereidingsbudget vastgesteld om het pilotproject verder uit te werken.
Wat gaan we doen in 2024? •
Een investeringsbudget aanvragen bij de gemeenteraad voor uitvoering van het pilotproject bedrijventerrein Vlieland gasloos
Speerpunt 5. Een veilige, efficiënte en circulaire afvalinzameling Middels een bespreekstuk willen we de gemeenteraad een voorstel voorleggen over de toekomst van de afvalinzameling. Veiligheid en efficiënte staan hoog in het vaandel echter dient ook de circulariteit op dit gebied te worden uitgelicht. De wijze waarop we dit kunnen vormgeven wordt onderzocht en toegelicht verwerkt in het bespreekstuk.
Wat gaan we doen in 2024? •
Een bespreekstuk voorleggen aan de gemeenteraad over de toekomst van de afvalinzameling
Speerpunt 6. Doeltreffend en geactualiseerd VTH-beleid Het huidige Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving-beleid hierna VTH-beleid dient, om te blijven voldoen aan de wettelijke eisen, te worden geactualiseerd. Het VTH-beleid behelst diverse domeinen waaronder, Milieu, Bouw en Woningtoezicht, APV, Drank- en Horecawet, Brandveiligheid en Handhaving. Met een geactualiseerd beleid kan er op de diverse gebieden doeltreffend worden gehandeld. Het VTH-beleid zorgt ervoor dat de gemeente ‘in control’ blijft met als resultaat een veilige leefomgeving. De ontwikkelingen op het gebied van het Omgevingsrecht zijn van invloed op het nieuwe VTH-beleid, deze wordt ingericht op de wijze die de Omgevingswet van ons vraagt.
Wat gaan we doen in 2024? •
Een nieuw VTH-beleid realiseren
Speerpunt 7: Verbeteren van de (mentale) gezondheid Steeds meer mensen hebben te maken met mentale gezondheidsklachten. Door ons te richten op het verbeteren van de mentale gezondheid willen we langdurige psychosociale gezondheidsproblemen voor zijn. Preventie is het sleutelwoord in deze. In 2023 is de Brede SPUKregeling in het leven geroepen voor alle gemeenten in Nederland. De Brede SPUK-regeling stelt middelen beschikbaar voor preventie zoals sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. Hiervoor is in 2023 het lokaal preventie plan opgesteld. Aan het lokale preventieplan worden op verschillende onderdelen uitvoeringsplannen opgeleverd in de komende periode. Deze uitvoeringsplannen zijn de uitwerking van verschillende beleidsnota’s.
46
Wat gaan we doen in 2024? • •
De ambities uit de nota gemeentelijk gezondheidsbeleid 2022-2026 voor de Friese Waddeneilanden voortzetten. Uitvoering geven aan het lokale preventieplan.
Speerpunt 8. Een verbeterde fysieke- en sociale leefomgeving Om te werken aan het verbeteren van (mentale) gezondheid is belangrijk om ook de leefomgeving onder de loep te nemen. In 2024 wordt het uitvoeringsprogramma op ons Sport- en beweegbeleid opgeleverd. Een van de speerpunten in het uitvoeringsprogramma zal o.a. zijn het verbeteren van de fysieke- en sociale leefomgeving.
Wat gaan we doen in 2024? •
Uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramma van het Sport- en beweegbeleid
Speerpunt 9. een gezamenlijke (i.s.m. Friese Waddeneilanden)aanpak op middelenpreventie Vlieland heeft zich gecommitteerd aan de Friese Preventieaanpak en het Gezondheidsbeleid Friese Waddeneilanden 2022-2025. Waarin onder andere als 1 van de speerpunten: preventie op en matigen van middelen gebruik genoemd staat. In het voorjaar van 2023 hebben we de Scanner van het Trimbos Instituut uit laten voeren, in 2024 wordt hieraan een vervolg gegeven. We willen hierin optrekken met de andere 4 Friese Waddeneilanden.
Wat gaan we doen in 2024? •
Een plan van aanpak opstellen en hier uitvoering aan geven.
Verbonden partijen bij dit programma Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) N.V. Afvalsturing Friesland (Omrin) N.V. Fryslân Miljeu Noardwest
Kaderstellende nota’s 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) 2016-2023 Gemeentelijk Programma Water en Rioleringen 2024-2027, in voorbereiding Verordening op het beheer en het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats voor de gemeente Vlieland 2013 Afvalstoffenverordening gemeente Vlieland 2012 VTH-Beleid 2016 Beleid en meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling 2023 – 2027, 2023 TVW 1.0 Vlieland (transitievisie warmte), 2021
47
Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit
Eenheid Kg/inwoner %
Bronjaar 2021 2021
Vlieland 615,6 6,6
Nederland 169 11,9
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Omvang huishoudelijk restafval
Toelichting Laatst bekende cijfers 2021. Dit cijfer geeft in onze gemeente altijd een vertekend beeld omdat er door het toerisme veel meer afval per inwoner ontstaat als elders. Bron: waar staat je gemeente Laatst bekende informatie:2021 Bron: waar staat je gemeente
Hernieuwbare elektriciteit
Ramingen
Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2022 1.138.260 859.596
Begroting 2023 2024 1.484.406 1.343.854 1.178.484 1.038.698
Meerjarenbegroting 2025 2026 2027 1.398.726 1.478.334 1.490.721 1.041.130 1.072.545 1.089.308
-278.665
-305.922
-305.156
-357.596
-405.789
-401.413
0
0
0
0
0
0
102.753
0
0
0
0
0
199.591
96.000
41.000
86.000
111.000
126.000
-181.827
-209.922
-264.156
-271.596
-294.789
-275.413
Samenstelling ramingen huidig jaar Lasten 96.814 292.954 254.400 211.477 118.560 293.988 3.410 72.250 1.343.854
700 Openbare gezondheidszorg 730 Huishoudelijk afval 740 Bedrijfsafval 750 Rioleringen 760 Milieubeheer 770 Duurzaamheid 780 Ongedierebestrijding en afvoeren kadavers 790 Lijkbezorging en begraafplaats Totaal
48
Baten 30.000 360.500 255.500 302.598 0 110.000 0 21.100 1.079.698
Saldo -66.814 67.546 1.100 91.120 -118.560 -183.988 -3.410 -51.150 -264.156
Programma 8: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting
Algemeen De Woonvisie 2018 is opgenomen in de Omgevingsvisie die door de raad op 24 mei 2022 is vastgesteld. In de Omgevingsvisie is aangegeven dat de Woonvisie zal worden opgevolgd door een Programma Wonen. In 2023 heeft de gemeenteraad de startnotitie Wonen vastgesteld en is vervolgens een uitvraag gedaan voor externe ondersteuning bij het opstellen van het Programma Wonen. In 2024 zal het Programma Wonen worden vastgesteld. Onderdeel van het Programma wordt ook de wettelijk vereiste Woonzorgvisie. Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Daarmee verandert het volledige speelveld van de ruimtelijke ordening. De gemeente Vlieland anticipeert hier al meerdere jaren op. Vóór de inwerkingtreding en na de inwerkingtreding moet nog het nodige worden gedaan. Met de meeste zaken is al een begin gemaakt of zijn we al een eind op weg. Het blijft evenwel onzeker wat de impact van het werken onder de Omgevingswet gaat hebben op een kleine organisatie als Vlieland. Ook voor wat betreft het inrichten van de instrumenten bestaat nog veel onzekerheid, die niet alleen inhoudelijk, maar ook technisch van aard zijn.
Vlieland moet een eiland blijven met een eigen gemeenschap, waarvan de samenstelling in balans is, waar goed geleefd kan worden, waar mensen met aandacht en zorg voor elkaar samenleven, dat bereikbaar blijft, waar recreanten naar draagkracht van het eiland worden ontvangen in een natuurlijke omgeving die robuust is, waar de biodiversiteit floreert en waar mens en dier samen in een gezonde en duurzame omgeving kunnen blijven leven. Het gaat om de taakvelden: • 8.1 fysieke leefomgeving • 8.3 grondexploitatie • 8.3 wonen en bouwen • 0.3 beheer overige gebouwen en gronden
49
Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Het opstellen van een programma Wonen, inclusief een Woonzorgvisie 2. Het opstellen van het omgevingsplan, inclusief een milieueffectrapportage 3. Het verder implementeren van de Omgevingswet 4. Het leren werken met de Wet kwaliteitsborging 5. Het blijven samenwerken met andere Waddeneilanden en ketenpartners voor wat betreft de implementatie van de Omgevingswet 6. Inzet voor de programmalijn “Goed Wonen & Leven” van Programma Waddeneilanden. Speerpunt 1 : Het opstellen van een programma Wonen, inclusief een Woonzorgvisie In juni 2023 heeft de gemeenteraad de startnotitie wonen vastgesteld met als doel te komen tot een nieuw programma Wonen. Dat programma zal de gebruikelijk elementen, zoals de opgave voor de woningbouw en potentiële locaties, bevatten die in het programma een plek moeten krijgen, maar er zijn ook een aantal specifieke thema’s die we aan de orde stellen en waarin keuzes gemaakt moeten worden. Die thema’s zijn onder andere; bevolkingsgroei, kleinschalige woonruimte, personeelshuisvesting en strategisch aankopen. Na vaststelling van de startnotitie is gezocht naar externe ondersteuning om het nieuwe programma vorm te geven en het participatietraject op te zetten. Naar verwachting kan in het voorjaar van 2024 het nieuwe programma worden vastgesteld waarnaar gestart kan worden met de uitvoering.
Parrallel hieraan loopt de gebiedsontwikkeling rondom de oude bibliotheek en het gemeentehuis. In 2023 is gestart met het onderzoek naar woningbouwmogelijkheden op de locatie van de voormalig bibliotheek en gelijktijdig naar het verduurzamen van het gemeentehuis en/of woningbouwmogelijkheden op de locatie van het gemeentehuis. Hoewel het niet rechtsstreek wordt opgepakt in de ontwikkeling van het programma Wonen is er wel overlap en worden er zaken integraal opgepakt als het gaat om participatie en doelgroepsbepaling.
Wat gaan we doen in 2024? • • •
Vervolg geven aan het participatietraject dat al in het najaar van 2023 is ingezet Ketenpartners betrekken bij het proces van het programma Wonen Het programma wonen opstellen en vervolgens vaststellen
Speerpunt 2 : Het opstellen van het omgevingsplan, inclusief een milieueffectrapportage In 2023 lopen de laatste bestemmingsplanprocedures af. Vanaf eind 2023 en begin 2024 moeten procedures worden ingezet die rekening houden met de inwerkingtreding van de Omgevingswet en het overgangsrecht dat daarin is genoemd. De gemeente moet vanaf 1 januari 2024 kunnen werken met het tijdelijke omgevingsplan. De implementatie van de Omgevingswet moet op 1 januari 2024 zodanig gereed zijn dat we in ieder geval kunnen werken onder de Omgevingswet. Dat betekent vooral dat de techniek daarvoor klaar moet zijn en dat ook werkprocessen en dergelijke helder zijn. Al lerende zal dat nog tot de nodige aanpassingen leiden. Er zijn ook processen die niet per definitie afhankelijk zijn van de inwerkingtredingsdatum en dus in 2024 nog doorlopen, zoals de interne werkprocessen. In 2024 wordt verder gewerkt aan het opstellen van het omgevingsplan. Dit is een veel intensiever en ingewikkelder opgave dan eerst gedacht. Ten behoeve van dat omgevingsplan wordt in 2024 gewerkt aan de afronding van de cultuurhistorische waardenkaart en de archeologische beleidsadvieskaart, het kwaliteitsdocument, de mer-beoordeling en de aanpassing van de gemeentelijke verordeningen.
Wat gaan we doen in 2024? • •
Met de raad en bevolking elementen uit het omgevingsplan bespreken Ketenpartners betrekken bij het proces
50
• •
Het omgevingsplan en de milieubeoordeling minimaal tot de voorontwerpfase opstellen De cultuurhistorische waardenkaart en de archeologische beleidsadvieskaart, het kwaliteitsdocument en de aanpassing van de gemeentelijke verordeningen afronden
Speerpunt 3 : Het verder implementeren van de Omgevingswet Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Dat betekent voor de implementatie dat we klaar moeten zijn om onder de Omgevingswet te werken. Niemand in Nederland weet nog precies wat de impact hiervan zal zijn en wat dit met zich mee zal brengen voor wat betreft de vergunningverlening en de handhaving en het toezicht. Er is een realistische inschatting gemaakt van de gevolgen die dit mogelijk voor Vlieland heeft. Daar is op geanticipeerd en daarvoor is alles in werking. Wat de Omgevingswet echter precies gaat vragen, is nog afwachten. Al lerende zullen de nodige aanpassingen worden gedaan en verder gewerkt worden aan het optimaliseren van het werken onder de Omgevingswet. In de Omgevingswet komt een sterkere nadruk te liggen op toezicht en handhaving. Dit betekent onder meer structurele controles door toezichthouders op de naleving van de wetgeving. De controles richten zich op het plaatsen en gebruiken van bouwwerken zonder de vereiste omgevingsvergunning dan wel de controle dat in overeenstemming met vergunningen wordt gebouwd. Ook wordt de naleving op de huisvestingsverordening gecontroleerd. Hiervoor maken we gebruik van zowel externe als interne toezichthouders.
Wat gaan we doen in 2024? •
Leren en ervaring opdoen met het werken onder de Omgevingswet in het eerste jaar 2023
Speerpunt 4 : Het leren werken met de Wet kwaliteitsborging Op 1 januari 2024 treedt ook de Wet kwaliteitsborging in werking. Dat betekent dat het bouwtechnisch bouwtoezicht voor bepaalde categorieën bouwwerken wordt geprivatiseerd. De gemeente krijgt hierin vooral een repressieve toezichthoudende en controlerende taak. Dit gaat voor Bouw- en woningtoezicht een belangrijke verandering met zich meebrengen. Voor het technisch bouwtoezicht en de bouwcontroles wordt tot dusver externe deskundigheid ingezet. Voor 2024 zal dit vooreerst worden voortgezet. Het is belangrijk om in het eerste jaar te kijken wat de gevolgen zijn en ervaring op te doen. Daarna kunnen gerichtere keuzes worden gemaakt.
Wat gaan we doen in 2024? • •
De werkwijze van 2023 eerst voortzetten en ervaringen opdoen Aan de hand van de ervaringen het ‘Vlielandse’ proces verfijnen
Speerpunt 5 : Het blijven samenwerken met andere Waddeneilanden en ketenpartners voor wat betreft de implementatie van de Omgevingswet De gemeente is samen met de andere Friese Waddeneilanden vertegenwoordigd in een werkgroep die provinciebreed de nieuwe ruimtelijke adviescommissie onderzoekt. Hierin wordt gekeken in hoeverre het mogelijk is om tot een eiland-specifieke adviescommissie te komen met inbreng van lokale deskundigheid. Daarnaast maakt de gemeente deel uit van De Friese Aanpak waarbinnen provincie breed gezamenlijk zaken worden opgepakt met betrekking tot de Omgevingswet. En tot slot is er een kernteam van alle vijf Waddeneilanden waarin de projectleiders implementatie Omgevingswet iedere zes weken bij elkaar komen om zaken rondom de implementatie te bespreken en waarbij ook de regio vertegenwoordiger van de VNG aangesloten is.
Wat gaan we doen in 2024? • •
Binnen de provinciale werkgroep ruimtelijke adviescommissie streven naar een ‘eilander’ commissie Blijven samenwerken in meerdere verbanden aan de implementatie van de Omgevingswet en het afstemmen van beleidsterreinen
51
Speerpunt 6 : Inzet voor de programmalijn “Goed Wonen & Leven” van Programma Waddeneilanden De gezamenlijke eilanden werken samen aan het programma Waddeneilanden. Het ziet toe op vijf programmalijnen waarvan dit er één is.
Wat gaan we doen in 2024? • •
Deelnemen aan de werkgroep “Goed Wonen & Leven” ten behoeve van de uitvoering van Programma Waddeneilanden Een bijdrage leveren aan projecten die voortkomen uit bovenstaand programma
Verbonden partijen bij dit programma Welstandszorg Hûs en Hiem FUMO Samenwerkingsverband Waddeneilanden (programma Waddeneilanden) Veiligheidsregio Friesland
Kaderstellende nota’s Hier genummerd de meest actuele nota’s, beleidsstukken, verordeningen noemen met jaartal er achter. 1. Startnotitie Wonen 2023 2. Beleidsregels Recreatiewoningenterrein 2021 3. Programma Waddeneilanden 2022 4. Alle geldende bestemmingsplannen 5. Herziene welstandsnota 2018 6. Huisvestingsverordening 2020 7. Legesverordening 2021
52
Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Nieuw gebouwde woningen
Eenheid Aantal per 1.000 woningen %
Demografische druk
Bronjaar 2022
Vlieland 70,5
Nederland 9,3
2023
52,2%
70.3%
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Nieuw gebouwde woningen Demografische druk
Toelichting Bron: waar staat je gemeente Bron: waar staat je gemeente
Ramingen
Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2022 310.320 88.152
Begroting 2023 2024 534.449 521.107 90.400 90.400
Meerjarenbegroting 2025 2026 2027 475.062 453.082 460.808 90.400 90.400 90.400
-222.168
-444.049
-430.707
-384.662
-362.682
-370.408
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
100.000
0
0
0
0
0
-122.168
-444.049
-430.707
-384.662
-362.682
-370.408
Lasten 401.070 95.410
Baten 0 90.000
Saldo -401.070 -5.410
24.628 0 521.107
0 400 90.400
-24.628 400 -430.707
Samenstelling ramingen huidig jaar 800 810 820
Ruimtelijke ordening Bouw- en woningtoezicht gemeentelijke gebouwen niet voor publieke dienst 830 Volkshuisvesting Totaal
53
Programma 9: Financiering en Algemene Dekkingsmiddelen
Algemeen Het programma Algemene dekkingsmiddelen en financiering gaat over de treasuryfunctie, aandelen, de algemene uitkering uit het gemeentefonds, algemene baten en lasten zoals stelposten voor onvoorzien, de waardering van onroerende zaken (WOZ), de opbrengsten van algemene gemeentelijke belastingen: ozb, baatbelasting, woonforensenbelasting, toeristenbelasting, hondenbelasting, reclamebelasting, precariobelasting, de lasten die betrekking hebben op de heffing en invordering van de hiervoor genoemde belastingen. De onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves worden zo veel als mogelijk is verantwoord bij het programma waar de reserve betrekking op heeft. Het gaat om de taakvelden: • 0.5 treasury • 0.61 OZB woningen • 0.62 OZB niet-woningen • 0.64 belastingen overig • 0.7 algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds • 0.8 overige baten en lasten
Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Actuele beleidstukken financiën 2. Een efficiënte oplegging en inning van toeristenbelasting 3. Volg het proces rondom de herijkingen van het Gemeentefonds. Speerpunt 1 : Actuele beleidstukken financiën Door middel van verschillende nota’s en verordeningen heeft de raad invloed op het financiële proces bij de gemeente. Deze beleidsstukken moeten worden geactualiseerd.
Wat gaan we doen in 2024? •
De financiële verordening en aanverwante beleidsstukken actualiseren
54
Speerpunt 2 : Een efficiënte oplegging en inning van toeristenbelasting De gemeenten Terschelling en Vlieland willen samen het heffen en innen van toeristenbelasting efficiënter maken. De belangrijkste reden voor deze omslag is het ontzorgen van de logiesverstrekkers maar zeker ook de wens om een beter en vroeger inzicht in het aantal overnachtingen te krijgen. De gemeenten verkennen op dit moment de mogelijkheden. Er wordt gedacht aan een systematiek waarbij heffing kan plaatsvinden bij de toerist/bezoeker zelf, waarbij deze verantwoordelijk is voor het betalen van de belasting. Bovendien wordt in deze variant het profijtbeginsel toegepast: de gebruikers van de voorzieningen betalen zelf rechtstreeks hun verschuldigde belasting aan de gemeente.
Wat gaan we doen in 2024? •
Het project wordt gecontinueerd. De precieze invulling is afhankelijk van de besluitvorming van de raad hierover in 2023.
Speerpunt 3 : Volg het proces rondom de herijkingen van het Gemeentefonds Vanaf 1 januari 2023 wordt een compleet herzien verdeelmodel voor de algemene uitkering uit het Gemeentefonds gebruikt. Het doel van de herziene verdeling is een stabiel verdeelmodel dat zo goed mogelijk aansluit bij de kosten van gemeenten. Het model is geen eindstation en zal continu onderhoud vragen. Op basis van het advies van de ROB en de VNG en de reacties van gemeenten hebben de fondsbeheerders besloten het ingroeipad – het pad waarmee gemeenten naar de nieuwe verdeling ingroeien – te beperken tot 3 jaar. Eind 2025 wordt de invoering van het nieuwe model geëvalueerd. De ROB en VNG zien een verbetering in het nieuwe model ten opzichte van het huidige model, maar benadrukken dat verder onderzoek en continu onderhoud nodig is.
Wat gaan we doen in 2024? •
Onze gemeente zal het proces rondom de verdeling van het Gemeentefonds blijven volgen.
Verbonden partijen bij dit programma N.V. Bank Nederlandse Gemeenten
Kaderstellende nota’s Financiële verordening 2007 Financieringsstatuut 2011 Controleverordening 2004 Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid 2003 Belastingverordeningen 2023; Precario Honden Onroerende zaakbelasting Toeristenbelasting Forensenbelasting Besluit budget beheer 2023
55
Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Gemiddelde WOZ waarde Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
Eenheid Duizend euro In Euro’s
Bronjaar 2023 2023
Vlieland 392 690
Nederland 369 860
2023
830
942
In Euro’s
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Gemiddelde WOZ waarde
Toelichting Bron: waar staat je gemeente Nog niet vastgestelde cijfers
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
Ramingen
Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2022 1.596.123 7.278.691
Begroting 2023 2024 535.399 489.062 7.251.748 7.617.095
Meerjarenbegroting 2025 2026 2027 619.261 743.774 855.843 7.926.239 7.750.650 7.884.493
0
0
0
0
0
0
5.682.567
6.716.349
7.128.034
7.306.978
7.006.876
7.028.651
300.353
900.000
520.000
0
0
0
397.856
1.148.996
641.000
128.000
134.000
137.000
5.780.070
6.965.345
7.249.034
7.434.978
7.140.876
7.165.651
Samenstelling ramingen huidig jaar 900 920 930 940
Beleggingen en financieringsresultaat Uitkeringen gemeentefonds c.a. onvoorziene uitgaven en budgetruimte Gedetacheerd personeel en werken voor derden 950 Wet WOZ en heffen en invorderen belastingen 970 Gemeentelijke belastingen algemene middelen 990 Mutaties van reserves Totaal
56
Lasten 32.008 0 211.700
Baten 35.891 4.591.000 0
Saldo 3.883 4.591.000 -211.700
121.832
112.850
-8.982
123.521
0
-123.521
0 520.000 1.009.062
2.877.354 641.000 8.258.095
2.877.354 121.000 7.249.034
Paragrafen
57
Paragraaf 1: Lokale heffingen
Inleiding In deze paragraaf staat het beleid van de gemeente Vlieland voor de lokale heffingen 2024. De kaders waarbinnen dit beleid zich moet bevinden zijn de Gemeentewet en Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording provincie en gemeenten (BBV), artikel 10, bevat de paragraaf lokale heffingen ten minste: • de geraamde inkomsten • het beleid voor de lokale heffingen • een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt: de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, waarbij de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden de beleidsuitgangspunten die ten grondslag liggen aan deze berekeningen de uitgangspunten die bij de tariefstelling worden gehanteerd • een aanduiding van de lokale lastendruk • een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid Conform BBV nemen gemeenten in de paragraaf lokale heffingen een overzicht van baten en lasten van kostendekkende onderdelen op. In het begrotingsjaar is 38% van onze inkomsten afkomstig uit gemeentelijke heffingen. Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen. Hiermee ontstaat inzicht in de lokale lastendruk, wat van belang is voor de integrale afweging tussen enerzijds beleid en anderzijds inkomsten.
Tevens wordt weergegeven welk beleid de gemeente in het begrotingsjaar zal voeren ten aanzien van de lokale heffingen en de kwijtschelding hiervan. Er is uitgegaan van een stijging van 4,42% inflatiecorrectie, dat is 2,92% hoger dan de 1,5% die is besloten in de Kadernota 2021. De inflatiecijfers op dit moment zijn aanleiding om in ieder geval 2024 met meer dan 1,5% te verhogen. Voor de jaren na 2024 houden we vast aan 1,5% voor de indexering van de overige algemene gemeentelijke belastingen. Uit de Meicirculaire 2023 van het gemeente fonds blijkt ook dat de gemiddelde gemeentelijk woonlasten met 4,42% zijn gestegen van 2022 op 2023, hier sluiten wij ons dus bij aan. Ook de tarieven voor Afvalstoffenheffing, Reinigingsrechten bedrijven, leges omgevingswet, leges burgerzaken en Begrafenisrechten en de rioolrechten zullen waarschijnlijk worden verhoogd. Definitieve besluitvorming hierover vindt plaats bij de belastingverordeningen in december. Vergelijkingen met de belastingtarieven in andere gemeenten, de lokale lastendruk en de woonlasten zijn te vinden op de website van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) van de Rijksuniversiteit Groningen (www.coelo.nl) en van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (www.waarstaatjegemeente.nl).
Begripsbepaling De gemeentelijke belastingen bestaan uit algemene belastingen, bestemmingsheffingen en retributies. • De algemene belastingen komen ten goede aan algemene middelen van de gemeente. De gemeenteraad bepaalt waarvoor deze opbrengsten worden ingezet. Onder de algemene belastingen vallen onder andere de onroerende zaakbelastingen, de toeristenbelasting, de forensenbelasting, de hondenbelasting en de precariobelasting.
58
•
•
De afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn zogenaamde bestemmingsheffingen. Voor deze heffingen geldt dat de gemeente niet meer mag heffen dan de begrote kosten die gedekt worden met de heffing. De belangrijkste retributies zijn de leges, vergoedingen voor een bij de gemeente aangevraagde dienst. Zo betalen inwoners een bijdrage voor het aanvragen van een paspoort of een (omgevings)vergunning. Ook voor de leges geldt dat deze niet meer dan kostendekkend mogen zijn.
Gemeentelijke belastingen De geraamde OZB opbrengsten van 2024 zijn verhoogd met de prijsindexatie (inflatie) van 4,42%. De volgende jaren met de in de Kadernota 2021 vastgestelde 1,5%. Dit geldt eveneens voor de overige belastingen (hondenbelasting, forensenbelasting, toeristenbelasting en precariobelasting).
Belasting, heffing en leges
2022 Werkelijk
2023 Begroot
2024 Begroot
2025 Begroot
2026 Begroot
2027 Begroot
Ozb niet-woningen Gebruiker vanaf 2023
135.465
191.800
200.395
203.401
206.452
209.548
Ozb niet-woningen Eigenaar vanaf 2023
170.676
170.500
178.163
180.835
183.548
186.301
Ozb woningen
330.226
317.700
331.932
336.911
341.965
347.095
Belasting/heffing/leges
Baatbelasting riolering recreatiewoningenterrein
405
6.000
400
400
400
400
Woonforensenbelasting
290.690
223.300
233.228
236.726
240.277
243.881
Toeristenbelasting
1.689.939
1.789.400
1.869.320
1.897.360
1.925.820
1.954.708
Hondenbelasting
15.121
16.600
17.291
17.551
17.814
18.081
Precariobelasting
42.070
44.600
46.625
47.324
48.034
48.755
Afvalstoffenheffing
323.456
352.000
359.500
359.500
359.500
359.500
Reinigingsheffing bedrijven
183.488
209.000
211.500
211.500
211.500
211.500
Rioolheffing
214.125
220.500
231.525
243.101
255.256
268.019
Leges Algemeen
126.267
112.000
112.000
112.000
112.000
112.000
Registratie woningzoekenden
1.164
400
400
400
400
400
Leges fysieke leefomgeving/omgevingsvergun ningen
86.988
90.000
90.000
90.000
90.000
90.000
Lijk bezorgings- en grafrechten
18.652
21.000
21.000
21.000
21.000
21.000
3.628.732
3.764.800
3.903.279
3.958.009
4.013.966
4.071.188
Onroerendezaakbelasting De onroerendezaakbelasting (OZB) genereert de op één na hoogste belastingopbrengst voor de gemeente Vlieland. De OZB bestaat uit een eigenarenbelasting (voor woningen en voor niet-woningen) en een gebruikersbelasting (voor niet-woningen). De gemeente bepaalt het bedrag dat de belastingplichtigen moeten betalen op basis van de waarde van de onroerende zaak. De waarderingsgrondslagen worden periodiek vastgesteld, volgens de regels in de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ). In deze programmabegroting 2024 wordt uitgegaan van een inflatoire opbrengststijging van 4,42%. De feitelijke tariefontwikkeling is afhankelijk van de waardeontwikkeling van de onroerende zaken in de gemeente. Definitieve tarief voorstellen voor 2024 worden voorgelegd bij behandeling van de verordening OZB in de raadsvergadering van uiterlijk december 2023.