B2 Primitieve begroting 2027 - De Dienst Noardwest Fryslân 26-03-26
Tekst van het document
Primitieve
Begroting 2027 De Dienst Noardwest Fryslân
Inhoudsopgave Programmabegroting 2027................................................................................ 3 Programma Werk, Participatie en Inkomen ....................................................................... 4 Doelstellingen: Wat willen wij bereiken? ............................................................................ 4 Spotlights .......................................................................................................................... 8 Financiële begroting .......................................................................................................... 9 Financiële uitgangspunten ............................................................................................... 18 Programma Armoedebestrijding...................................................................................... 20 Doelstellingen: wat willen wij bereiken? ........................................................................... 20 Spotlights ........................................................................................................................ 23 Financiële begroting ........................................................................................................ 24 Financiële uitgangspunten ...............................................................................................
29 Programma Wmo en Jeugdwet ........................................................................................ 30 Doelstellingen: Wat willen wij bereiken? .......................................................................... 30 Spotlights ........................................................................................................................ 37 Financiële begroting ........................................................................................................ 38 Financiële uitgangspunten ............................................................................................... 48 Programma Bedrijfsvoering ............................................................................................. 49 Doelstellingen: Wat willen wij bereiken? .......................................................................... 49 Spotlights ........................................................................................................................ 55 Financiële begroting ........................................................................................................ 56 Financiële uitgangspunten ............................................................................................... 59
Sociaal domein in beeld: ................................................................................. 60 Begroting in één oogopslag ............................................................................................. 60 Samenwerking en processen in het sociaal domein ........................................................ 70
Financiële begroting ........................................................................................ 76 Totaal overzicht baten en lasten ...................................................................................... 77 Begroting EMU-saldo ...................................................................................................... 82 Begroting vermogen en financieel resultaat ..................................................................... 83 Weerstandsvermogen en risico's ..................................................................................... 84 Incidentele baten en lasten .............................................................................................. 86
Bijlagen ............................................................................................................ 87 Verdeelsleutel kosten Bedrijfsvoering .............................................................................. 88 Gemeenschappelijke Regeling ........................................................................................ 89 Totaal overzicht baten en lasten per gemeente ............................................................... 90 Bedrijfsvoeringslasten naar taakveld ............................................................................. 111 Berekening weerstandsvermogen ................................................................................. 114 Beleidsindicatoren ......................................................................................................... 118 Begrippenlijst ................................................................................................................. 120 Afkortingenlijst ............................................................................................................... 123 Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 2
Programmabegroting 2027
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 3
Programma Werk, Participatie en Inkomen Het uitgangspunt van de Participatiewet is dat iedereen naar vermogen meedoet (participeert) in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Ook mensen met een arbeidsbeperking. Daarnaast biedt de Participatiewet een financieel vangnet: de bijstandsuitkering. De Participatiewet heeft twee belangrijke doelen. 1) Zoveel mogelijk mensen met arbeidsvermogen naar werk begeleiden. Liefst naar betaald werk, maar als dit niet lukt, kan vrijwilligerswerk of een andere vorm van participatie aan de samenleving ook. en 2) Zorgen dat iedereen een inkomen heeft. Ook mensen die niet zelf geen andere inkomstenbron hebben, zoals werk of een andere uitkering. De Participatiewet biedt daar een bijstandsuitkering voor.
Doelstellingen: Wat willen wij bereiken? Participatiewet in balans In de afgelopen jaren is duidelijk geworden dat wetgeving die bedoeld is om mensen te ondersteunen, doorschoot in de nadruk op oneigenlijk gebruik en fraude. De gevolgen daarvan hebben mensen hard getroffen. Onder meer het toeslagenschandaal maakt duidelijk dat de overheid niet altijd functioneert zoals zij zou moeten. Bovendien blijkt het sociaal minimum niet in alle omstandigheden een voldoende en zekere basis te bieden. De Participatiewet in Balans omvat wetswijzigingen en beleidsaanpassingen die regels vereenvoudigen, meer ruimte voor maatwerk bieden, het sociaal minimum versterken, maatwerk in handhaving toepassen en zowel arbeidsparticipatie als maatschappelijke participatie stimuleren. Het doel is een evenwichtige combinatie van ondersteuning, reintegratie en controle. Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 4
Optimaliseren maatregelen P-wet in balans Samen met de beleidsadviseurs van de gemeenten geven we uitvoering aan de Participatiewet in Balans. De invoering verloopt in fasen en is gestart op 1 januari 2026. In 2026 werken we de volgende set van maatregelen uit, die ingaan per 1 januari 2027. De maatregelen die we in 2026 invoerden betroffen vooral technische, financiële veranderingen. De maatregelen die we in 2026 voorbereiden en in 2027 implementeren, staan vooral in het teken van participatie in de maatschappij. ➢ We optimaliseren onze dienstverlening De kracht van de individuele inwoner is cruciaal voor goede participatie in de maatschappij. Daarom leveren we maatwerkdienstverlening om ze daarbij te begeleiden. Wij ondersteunen en versterken de intrinsieke motivatie van onze inwoners. Niet alleen richting betaalde arbeid maar ook nadrukkelijk richting maatschappelijke participatie.
We versterken onze participatie-aanpak De nieuwe maatregelen vragen om een betere aansluiting op wat mensen (aan)kunnen en nodig hebben, zoals het aantrekkelijker maken van de stap uitkering naar werk of school en het bieden van maatschappelijke participatie als werk te ver weg is. De Participatiewet in Balans biedt meer ruimte voor de menselijke maat, voor mantelzorg en het recht om participatie eigenstandig vorm te geven. Dit sluit mooi aan bij onze lopende aanpak Van Waarde, waarin we meer aandacht geven aan de groep inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. In onze aanpak kennen we twee routes: een traject naar werk door Pastiel en daarnaast de route 'van waarde' via De Dienst: een activeringstraject om belemmeringen richting werk weg te nemen of een stabiliseringstraject gericht op het stabiel houden van de diverse leefgebieden waaronder financiën en gezondheid. ➢ We bieden een passend perspectief op participatie De menselijke maat, vertrouwen en eenvoud staan centraal in de Participatiewet in balans.Dat doen we door aan te sluiten bij de persoonlijke situatie van iedere inwoner. We stimuleren iedereen om stappen te zetten binnen hun individuele mogelijkheden. Als (betaald) werk nog een stap te ver is, dan kijken we eerst naar andere manieren van meedoen in de samenleving.
We houden iedereen in beeld door regelmatig contact te onderhouden met iedere inwoner met een uitkering.
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 5
➢ We herijken en implementeren ons re-integratiebeleid We voeren het re-integratiebeleid uit op basis van de uitgangspunten van de Participatiewet in balans met bijzondere aandacht voor de doelgroepen inburgeraars, jongeren, arbeidsbelemmerden en alleenstaanden.
Meer over dit onderwerp: •
Participatiewet in Balans - 23 wijzigingen (VNG)
•
Van waarde: iedereen in beeld - De aanpak van De Dienst Noardwest Fryslân
•
De Dienst: Minder bewijsstukken bij financiële regelingen
Handhaving Sociale Zekerheid Bij een bijstandsuitkering horen rechten en plichten. De maandelijkse uitkering is een recht, de bijbehorende regels zijn de plichten. Dat zijn vooral de inlichtingenplicht, de medewerkingsplicht en de arbeidsverplichting. Het niet volgen van deze regels kan gevolgen hebben voor de hoogte van of het recht op een uitkering. Vanuit het wetsvoorstel Handhaving sociale zekerheid krijgen gemeenten meer ruimte om bij de handhaving van regels in het sociaal domein rekening te houden met persoonlijke omstandigheden en draagt dit bij aan een meer menselijke aanpak bij het handhaven.
We bereiden de wijzigingen uit het wetsvoorstel Handhaving Sociale Zekerheid voor De invoeringsdatum van de wet hangt af van het tempo van besluitvorming in Tweede en Eerste Kamer over het wetsvoorstel. Mogelijk treedt de wet per 1 januari 2027 in werking. Het wetsvoorstel brengt een aantal veranderingen. Gemeenten hoeven bijvoorbeeld geen standaardboetes meer op te leggen, maar maken per geval een zorgvuldige belangenafweging. Gemeenten mogen ook afzien van terugvordering bij bijzondere omstandigheden. En er komt een mogelijkheid om boetes (geheel of gedeeltelijk) kwijt te schelden als iemand meewerkt aan een schuldregeling. Op basis hiervan maken we samen met de gemeenten een impactanalyse zodat we een goed beeld krijgen op welke punten in onze werkwijze verandering nodig is. ➢ We beoordelen de impact en voeren aanpassingen door Samen met de gemeenten beoordelen we de gevolgen van de nieuwe wetgeving op ons werk, maken we een plan van aanpak en voeren we de geplande aanpassingen door.
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 6
➢ We communiceren duidelijk over rechten en plichten Wij communiceren duidelijk over de rechten en plichten bij een bijstandsuitkering. We willen voorkomen dat inwoners meer bijstand ontvangen dan waar ze recht op hebben. Dat moeten ze achteraf altijd terugbetalen. Daarom zorgen we ervoor dat de regels voor iedereen duidelijk zijn om de kans op vergissingen zo klein mogelijk te houden. ➢ We informeren inwoners regelmatig Wij informeren inwoners meerdere keren per jaar via verschillende kanalen over het belang van tijdig doorgeven van informatie die van invloed kan zijn op de uitkering.
Meer over dit onderwerp: •
Als je een uitkering ontvangt - Rechten en plichten bij een bijstandsuitkering
•
Wetsvoorstel handhaving sociale zekerheid naar de Tweede Kamer | Divosa
•
Resultaten handhaving - De Dienst Noardwest Fryslan
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 7
Spotlights Gemiddeld aantal uitkeringen per maand In 2027 verwachten we per maand aan gemiddeld 1362 cliënten een bijstandsuitkering te verstrekken vanuit de Participatiewet en 65 cliënten vanuit de IOAW. Voor gemiddeld 213 cliënten verwachten we loonkostensubsidie uit te betalen. (BnW 2026: 1338 PW, 64 IOAW, 199 LKS)
Hogere lasten inkomensregelingen De lasten van Inkomensregelingen zijn in de begroting 2027 € 2.196.000 (7%) hoger dan in de begroting na wijziging 2026. Het Rijk verwacht namelijk dat het aantal inwoners met bijstand in 2027 licht zal stijgen. Daarnaast zal de hoogte van de gemiddelde uitkering in 2027 naar verwachting flink stijgen (5,1% o.b.v. loonvoet sector overheid).
Lasten en baten ontheemden Oekraïne De lasten (€ 589.000) van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne betreffen de uitkeringen van leefgeld. Deze vallen onder het taakveld samenkracht en burgerparticipatie. De baten (€ 285.000) betreffen de inning van de eigen bijdrage die ontheemden uit Oekraïne betalen voor verblijf in een gemeentelijke opvanglocatie. Gemeenten worden financieel gecompenseerd vanuit het Rijk.
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 8
Financiële begroting In onderstaande tabbladen zijn de financiële overzichten opgenomen voor zowel de Dienst als de afzonderlijke gemeenten. De gehanteerde financiële uitgangspunten zijn te vinden in het tabblad: Financiële uitgangspunten
De Dienst - Programma Werk & Participatie Hoofdgroep
Primitieve begroting 2027
Begroting na wijziging 2026
Afwijking
Burap 2 2025
3.150.376
3.221.140
-70.764
4.126.149
581.022
567.959
13.063
747.190
0
0
0
192.000
Pastiel inburgering
120.550
117.839
2.710
115.190
Trajecten inburgering
460.473
450.120
10.353
440.000
6.4 WSW en beschut werken (begeleide participatie)
989.312
861.498
127.814
1.324.450
Beschut Werk
675.877
555.109
120.768
487.000
0
0
0
537.950
313.435
306.389
7.047
299.500
1.580.041
1.791.682
-211.641
2.054.509
Eigen uren Pastiel
0
0
0
62.000
Eigen uren TWP Participatie
0
0
0
213.600
Lokaal aanbod
0
289.500
-289.500
310.500
1.264.212
1.171.334
92.878
1.144.999
315.829
330.848
-15.019
323.410
Baten
0
0
0
-19.410
6.5 Arbeidsparticipatie
0
0
0
-19.410
Debiteuren arbeidsparticipatie
0
0
0
-19.410
Dekking
-3.150.376
-3.221.140
70.764
-4.106.739
Dekking Werk en Participatie
-3.150.376
-3.221.140
70.764
-4.106.739
Gemeentelijke bijdragen incidenteel
0
-289.500
289.500
-291.090
Gemeentelijke bijdragen
-3.150.376
-2.931.640
-218.736
-3.815.649
Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Eigen uren TWP Inburgering
Eigen uren TWP Participatie Trajecten TWP 6.5 Arbeidsparticipatie
arbeidsparticipatie Groeituin Pastiel arbeidsparticipatie Trajecten TWP
structureel
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 9
De Dienst - Programma Inkomen Hoofdgroep
Primitieve
Begroting na
Afwijking
Burap 2 2025
begroting 2027
wijziging 2026
32.376.353
30.167.118
2.209.236
28.396.500
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
589.248
576.000
13.248
355.000
Opvang ontheemden
589.248
576.000
13.248
355.000
31.787.105
29.591.118
2.195.988
28.041.500
Adviesraad Sociaal Domein
30.000
0
30.000
0
Bbz
13.534
13.230
304
13.000
28.243.350
26.400.271
1.843.079
25.440.000
Loonkostensubsidie beschut werken
899.527
828.801
70.726
660.000
Loonkostensubsidie i-deel
2.254.472
2.010.378
244.094
1.822.500
Studietoeslag
110.932
108.438
2.494
106.000
Uitvoeringslasten BZF
235.290
230.000
5.290
0
Baten
-987.195
-965.000
-22.195
-911.000
6.1 Samenkracht en
-285.417
-279.000
-6.417
-261.000
Debiteuren ROOO
-285.417
-279.000
-6.417
-261.000
6.3 Inkomensregelingen
-701.778
-686.000
-15.778
-650.000
Debiteuren Bbz
-98.208
-96.000
-2.208
-60.000
Debiteuren BUIG
-603.570
-590.000
-13.570
-590.000
Dekking
-31.389.158
-29.202.118
-2.187.041
-27.485.500
Dekking Inkomen
-31.389.158
-29.202.118
-2.187.041
-27.485.500
Gemeentelijke bijdragen incidenteel
-303.831
-297.000
-6.831
-94.000
Gemeentelijke bijdragen
-31.085.327
-28.905.118
-2.180.210
-27.391.500
Lasten
Oekraïne (ROOO) 6.3 Inkomensregelingen
BUIG
burgerparticipatie
structureel
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 10
Harlingen - Programma Werk & Participatie Hoofdgroep
Primitieve begroting 2027
Begroting na wijziging 2026
Afwijking
Burap 2 2025
Lasten
980.941
904.676
76.266
1.160.831
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
187.574
183.356
4.217
240.434
0
0
0
61.200
Pastiel inburgering
41.060
40.136
923
39.234
Trajecten inburgering
146.514
143.220
3.294
140.000
6.4 WSW en beschut werken (begeleide participatie)
263.974
225.781
38.193
355.000
Beschut Werk
185.485
149.056
36.428
115.000
0
0
0
165.000
Trajecten TWP
78.490
76.725
1.765
75.000
6.5 Arbeidsparticipatie
529.394
495.538
33.855
565.397
Eigen uren Pastiel
0
0
0
17.200
Eigen uren TWP Participatie
0
0
0
63.800
Pastiel arbeidsparticipatie
430.591
398.957
31.634
389.987
Trajecten TWP
98.803
96.581
2.221
94.410
Dekking
-980.941
-904.676
-76.266
-1.160.831
Dekking Werk en Participatie
-980.941
-904.676
-76.266
-1.160.831
Gemeentelijke bijdragen structureel
-980.941
-904.676
-76.266
-1.160.831
Eigen uren TWP Inburgering
Eigen uren TWP Participatie
Harlingen - Programma Inkomen Hoofdgroep
Programma Inkomen
Programma Inkomen
Programma Inkomen
Programma Inkomen
Lasten
10.084.368
9.423.433
660.935
8.903.000
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
110.484
108.000
2.484
90.000
Opvang ontheemden
110.484
108.000
2.484
90.000
9.973.884
9.315.433
658.451
8.813.000
3.069
3.000
69
3.000
8.992.576
8.405.747
586.830
8.100.000
270.022
267.453
2.569
180.000
Oekraïne (ROOO) 6.3 Inkomensregelingen Bbz BUIG Loonkostensubsidie beschut werken
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 11
Loonkostensubsidie i-deel
618.511
551.544
66.967
500.000
Studietoeslag
31.396
30.690
706
30.000
Uitvoeringslasten BZF
58.311
57.000
1.311
0
Baten
-281.325
-275.000
-6.325
-246.000
6.1 Samenkracht en
-66.495
-65.000
-1.495
-66.000
Debiteuren ROOO
-66.495
-65.000
-1.495
-66.000
6.3 Inkomensregelingen
-214.830
-210.000
-4.830
-180.000
Debiteuren Bbz
-30.690
-30.000
-690
0
Debiteuren BUIG
-184.140
-180.000
-4.140
-180.000
Dekking
-9.803.043
-9.148.433
-654.610
-8.657.000
Dekking Inkomen
-9.803.043
-9.148.433
-654.610
-8.657.000
Gemeentelijke bijdragen incidenteel
-43.989
-43.000
-989
-24.000
Gemeentelijke bijdragen structureel
-9.759.054
-9.105.433
-653.621
-8.633.000
burgerparticipatie
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 12
Terschelling - Programma Werk & Participatie Hoofdgroep
Primitieve begroting 2027
Begroting na wijziging 2026
Afwijking
Burap 2 2025
Lasten
23.190
22.305
884
34.900
6.4 WSW en beschut werken (begeleide participatie)
18.109
17.702
407
25.300
Beschut Werk
13.400
13.098
301
12.000
0
0
0
8.800
Trajecten TWP
4.709
4.604
106
4.500
6.5 Arbeidsparticipatie
5.080
4.604
477
9.600
0
0
0
5.100
5.080
4.604
477
4.500
Dekking
-23.190
-22.305
-884
-34.900
Dekking Werk en Participatie
-23.190
-22.305
-884
-34.900
Gemeentelijke bijdragen
-23.190
-22.305
-884
-34.900
Eigen uren TWP Participatie
Eigen uren TWP Participatie Trajecten TWP
structureel
Terschelling - Programma Inkomen Hoofdgroep
Primitieve begroting 2027
Begroting na wijziging 2026
Afwijking
Burap 2 2025
Lasten
524.904
488.106
36.797
461.000
6.1 Samenkracht en
61.380
60.000
1.380
65.000
Opvang ontheemden Oekraïne (ROOO)
61.380
60.000
1.380
65.000
6.3 Inkomensregelingen
463.524
428.106
35.417
396.000
Adviesraad Sociaal Domein
2.726
0
2.726
0
BUIG
360.813
337.268
23.546
325.000
Loonkostensubsidie i-deel
80.406
71.701
8.706
65.000
Studietoeslag
6.279
6.138
141
6.000
Uitvoeringslasten BZF
13.299
13.000
299
0
Baten
-53.196
-52.000
-1.196
-45.000
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
-26.598
-26.000
-598
-25.000
Debiteuren ROOO
-26.598
-26.000
-598
-25.000
6.3 Inkomensregelingen
-26.598
-26.000
-598
-20.000
Debiteuren Bbz
-16.368
-16.000
-368
-10.000
burgerparticipatie
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 13
Debiteuren BUIG
-10.230
-10.000
-230
-10.000
Dekking
-471.708
-436.106
-35.601
-416.000
Dekking Inkomen
-471.708
-436.106
-35.601
-416.000
Gemeentelijke bijdragen incidenteel
-34.782
-34.000
-782
-40.000
Gemeentelijke bijdragen structureel
-436.926
-402.106
-34.819
-376.000
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 14
Vlieland - Programma Werk & Participatie Hoofdgroep
Afwijking
Burap 2 2025
4.604
106
10.150
0
0
0
3.150
0
0
0
3.150
4.709
4.604
106
7.000
0
0
0
2.500
Trajecten TWP
4.709
4.604
106
4.500
Dekking
-4.709
-4.604
-106
-10.150
Dekking Werk en Participatie
-4.709
-4.604
-106
-10.150
Gemeentelijke bijdragen structureel
-4.709
-4.604
-106
-10.150
Primitieve
Begroting na
Afwijking
Burap 2 2025
begroting 2027
wijziging 2026
Lasten
147.859
137.614
10.245
122.500
6.3 Inkomensregelingen
147.859
137.614
10.245
122.500
679
0
679
0
127.672
119.341
8.332
115.000
Loonkostensubsidie i-deel
9.278
8.273
1.005
7.500
Uitvoeringslasten BZF
10.230
10.000
230
0
Baten
-10.230
-10.000
-230
-10.000
6.3 Inkomensregelingen
-10.230
-10.000
-230
-10.000
Debiteuren Bbz
-10.230
-10.000
-230
-10.000
Dekking
-137.629
-127.614
-10.015
-112.500
Dekking Inkomen
-137.629
-127.614
-10.015
-112.500
Gemeentelijke bijdragen
-137.629
-127.614
-10.015
-112.500
Lasten 6.4 WSW en beschut
Primitieve
Begroting na
begroting 2027
wijziging 2026
4.709
werken (begeleide participatie) Eigen uren TWP Participatie 6.5 Arbeidsparticipatie Eigen uren TWP Participatie
Vlieland - Programma Inkomen Hoofdgroep
Adviesraad Sociaal Domein BUIG
structureel
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 15
Waadhoeke - Programma Werk & Participatie Hoofdgroep
Primitieve begroting 2027
Begroting na wijziging 2026
Afwijking
Burap 2 2025
2.141.536
2.289.555
-148.019
2.920.268
393.449
384.603
8.846
506.756
0
0
0
130.800
Pastiel inburgering
79.490
77.703
1.787
75.956
Trajecten inburgering
313.959
306.900
7.059
300.000
6.4 WSW en beschut werken (begeleide participatie)
707.229
618.015
89.214
941.000
Beschut Werk
476.993
392.955
84.038
360.000
0
0
0
361.000
230.236
225.060
5.176
220.000
1.040.858
1.286.937
-246.079
1.472.512
Eigen uren Pastiel
0
0
0
44.800
Eigen uren TWP Participatie
0
0
0
142.200
Lokaal aanbod
0
289.500
-289.500
310.500
Pastiel arbeidsparticipatie
833.622
772.377
61.244
755.012
Trajecten TWP
207.236
225.060
-17.824
220.000
Baten
0
0
0
-19.410
6.5 Arbeidsparticipatie
0
0
0
-19.410
Debiteuren arbeidsparticipatie
0
0
0
-19.410
Dekking
-2.141.536
-2.289.555
148.019
-2.900.858
Dekking Werk en Participatie
-2.141.536
-2.289.555
148.019
-2.900.858
Gemeentelijke bijdragen incidenteel
0
-289.500
289.500
-291.090
Gemeentelijke bijdragen
-2.141.536
-2.000.055
-141.481
-2.609.768
Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Eigen uren TWP Inburgering
Eigen uren TWP Participatie Trajecten TWP 6.5 Arbeidsparticipatie
arbeidsparticipatie Groeituin
structureel
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 16
Waadhoeke - Programma Inkomen Hoofdgroep
Primitieve begroting 2027
Begroting na wijziging 2026
Afwijking
Burap 2 2025
21.619.222
20.117.964
1.501.259
18.910.000
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
417.384
408.000
9.384
200.000
Opvang ontheemden Oekraïne
417.384
408.000
9.384
200.000
21.201.838
19.709.964
1.491.875
18.710.000
Adviesraad Sociaal Domein
26.595
0
26.595
0
Bbz
10.465
10.230
235
10.000
18.762.289
17.537.916
1.224.373
16.900.000
Loonkostensubsidie beschut werken
629.505
561.348
68.157
480.000
Loonkostensubsidie i-deel
1.546.277
1.378.860
167.417
1.250.000
Studietoeslag
73.257
71.610
1.647
70.000
Uitvoeringslasten BZF
153.450
150.000
3.450
0
Baten
-642.444
-628.000
-14.444
-610.000
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
-192.324
-188.000
-4.324
-170.000
Debiteuren ROOO
-192.324
-188.000
-4.324
-170.000
6.3 Inkomensregelingen
-450.120
-440.000
-10.120
-440.000
Debiteuren Bbz
-40.920
-40.000
-920
-40.000
Debiteuren BUIG
-409.200
-400.000
-9.200
-400.000
Dekking
-20.976.778
-19.489.964
-1.486.815
-18.300.000
Dekking Inkomen
-20.976.778
-19.489.964
-1.486.815
-18.300.000
Gemeentelijke bijdragen incidenteel
-225.060
-220.000
-5.060
-30.000
Gemeentelijke bijdragen
-20.751.718
-19.269.964
-1.481.755
-18.270.000
Lasten
(ROOO) 6.3 Inkomensregelingen
BUIG
structureel
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 17
Financiële uitgangspunten Bij het opstellen van de Primitieve begroting 2027 en de Meerjarenraming 2028-2030 hanteren we een aantal uitgangspunten. Voor de programma's Werk, Participatie en Inkomen zijn dit de volgende:
Algemeen •
Landelijk, provinciaal, regionaal en lokaal beleid dat nog niet is vastgesteld voor 2027 is niet verwerkt in de primitieve begroting 2027. Landelijk, provinciaal, regionaal en lokaal beleid dat in 2026 actief is, is in de primitieve begroting 2027 op basis van going-concern opgenomen.
Inkomen •
De bestanden Participatiewet Basis en IOAW zijn geïndexeerd conform de in de septembercirculaire gemeentefonds 2025 opgenomen groeifactor (maatstaf bijstandsontvangers): o 2026: 0,85% o 2027: 0,79% o 2028: 1,05% o o
2029: 1,29% 2030: 1,87%
•
De gemiddelde uitkeringen zijn geïndexeerd conform de in de septembercirculaire gemeentefonds 2025 opgenomen loonvoet sector overheid: o 2026: 2,9% o 2027: 5,1% o 2028: 4,2% o 2029: 4,5% o 2030: 4,5%
•
Het gemiddeld aantal cliënten met loonkostensubsidie is geïndexeerd conform de in de septembercirculaire gemeentefonds 2025 opgenomen groeifactor (maatstaf loonkostensubsidie): o 2026: 7,2% o 2027: 6,7% o 2028: 6,5% o 2029: 5,9% o 2030: 5,6%
•
Voor de lasten van de uitvoering van het debiteurenbeheer TOZO (door BZF) is een reservering getroffen. De lasten vallen hierdoor niet in de exploitatie.
•
De (tijdelijke) regeling Opvang ontheemden Oekraïne loopt van juli 2022 tot 4 maart 2027. Voor 2027 is voor het hele jaar een bedrag opgenomen. De regeling is uitgebreid Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 18
met een nieuwe taak voor gemeenten, namelijk het innen van een eigen bijdrage en het terugvorderen van leefgeld in de situaties dat de meerderjarige ontheemde Oekraïner zelf over voldoende inkomen beschikt. Vanaf 2025 voert De Dienst deze nieuwe taak uit voor de gemeenten Harlingen, Terschelling en Waadhoeke. De lasten betreft het leefgeld en de baten betreft de inning van de eigen bijdrage en de terugvordering. •
De Participatiewet in Balans heeft geen concreet kwantitatief financieel effect dat centraal is gepubliceerd en wordt dus niet begroot. Uit documentatie blijkt o.a. dat: o de maatregelen vooral vereenvoudiging, mensgerichte uitvoering en maatwerk betreffen. o de wet vooral uitvoeringsruimte creëert, geen structurele rijksuitgaven of besparingen.
Werk en Participatie •
De afspraken met Pastiel, zoals opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst 2025, zijn het uitgangspunt voor de begrote lasten voor Participatie en Inburgering.
•
In de meerjarenraming zijn de budgetten conform de CPI, zoals opgenomen in de septembercirculaire gemeentefonds 2025, geïndexeerd: o 2026: 2,3% o 2027: 2,3% o 2028: 2,2% o 2029: 2,2% o 2030: 2,2%
•
Het gemiddeld aantal cliënten voor begeleiding Beschut Werk is gebaseerd op de realisatie van 2025.
•
Het begeleidingsbudget Beschut Werk is gebaseerd op de realisatie 2025. Er is gerekend met een bedrag van ca. €12.500. Vanaf de septembercirculaire 2025 is daarbovenop een extra bedrag gekomen van circa € 3.000 per plek, als tijdelijke overbrugging richting de forfaitaire LKS. Daarmee komt het totaalbedrag per plek in 2025 op circa € 15.500. Dit bedrag is voor 2027 extra opgenomen.
•
Risico! De lasten van trajecten Inburgering fluctueren over de jaren. Dit komt doordat cliënten gedurende het jaar kunnen instromen (waarna de facturatie opstart) en doordat cliënten de trajecten niet in een zelfde tempo afronden. Kosten worden verantwoord op het moment van tussentijdse behaalde resultaten en op het moment van de beëindiging van een inburgeringstraject.
•
Het extra budget voor de wachtlijst beschut werk vervalt per 1 januari 2027 voor de gemeente Harlingen.
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 19
Programma Armoedebestrijding Voor mensen met een inkomen op of rond het sociaal minimum – de hoogte van een bijstandsuitkering – kan het een uitdaging zijn om rond te komen. Zeker bij onverwachte extra kosten, bij langdurige afhankelijkheid van een bijstandsuitkering of bij schulden. Het programma Armoedebestrijding omvat een aantal maatregelen, initiatieven en regelingen van Rijk, gemeenten en maatschappelijke organisaties, om inwoners met een laag besteedbaar inkomen te ondersteunen en schulden te voorkomen.
Doelstellingen: wat willen wij bereiken? Bestaanszekerheid Bestaanszekerheid is de basis van een solidaire samenleving. Een belangrijk onderdeel daarvan is financiële bestaanszekerheid. Een deel van onze inwoners heeft moeite om rond te komen, ook mensen die (net) boven het sociaal minimum leven. Financiële bestaanszekerheid draait om het hebben van voldoende inkomen, over het beschikken over een financiële buffer, en over (het voorkomen van) schulden. De bestaanszekerheid van een steeds grotere groep staat onder druk. De relatie van inwoners met de overheid en het wederzijds vertrouwen speelt een belangrijke rol in de context van bestaanszekerheid en in het verlengde daarvan de manier waarop de overheid met inwoners omgaat.
We stimuleren het gebruik van minimaregelingen Gemeenten en De Dienst bieden inwoners een breed pakket aan inkomensondersteunende maatregelen - de minimaregelingen. We zien dat niet iedereen die daar recht op heeft er ook daadwerkelijk gebruik van maakt. Dat heeft verschillende oorzaken. 2027 biedt een aantal mooie kansen om daar actie op te ondernemen. Zie ook ' Proactieve dienstverlening' .
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 20
➢ We gebruiken duidelijke taal We schrijven alle beschikkingen, voorlichting en formulieren op taalniveau b1. Alle medewerkers van De Dienst zijn en blijven getraind in schrijven op b1-niveau. Een werkgroep Duidelijke Taal ondersteunt de dienstverlenende teams bij het herschrijven en aanscherpen van alle brieven en beschikkingen voor inwoners.
➢ We vereenvoudigen de inkomensregelingen De nieuwe Participatiewet in balans biedt een aantal aanknopingspunten om het aanvragen van inkomensondersteuning verder te vereenvoudigen. In 2026 en 2027 houden we onze aanvraagprocessen tegen het licht en voeren waar mogelijk verbeteringen door, zodat het voor inwoners makkelijker wordt om aanvragen in te dienen.
We bieden ondersteuning bij digitale vaardigheden De wereld om ons heen verandert. Naast fysieke bereikbaarheid wordt de digitale bereikbaarheid steeds groter en belangrijker. Niet alle inwoners zijn digitaal vaardig. We helpen ze daarbij.
➢ We nodigen inwoners uit Wij nodigen inwoners actief uit om hen te ondersteunen. Samen met onze ketenpartners helpen wij onze inwoners digitaal vaardiger te worden.
Meer over dit onderwerp: •
Beleidskader: Bestaanszekerheid 2024-2028
•
Programmaplan Participatiewet in Balans
•
Onze Financieel Fit-gesprekken
•
Minimaregelingenfolder 2025
•
De Opwegwijzer van De Dienst - snel weten waar je misschien recht op hebt
Proactieve dienstverlening Het wetsvoorstel Proactieve dienstverlening SZW heeft als doel om gemeenten de bevoegdheid te geven om inwoners actief te wijzen op hun rechten en mogelijkheden. Zo kunnen mensen eerder hulp krijgen, bijvoorbeeld bij het aanvragen van een uitkering, het vinden van werk of het oplossen van schulden. Het doel is om het niet-gebruik van uitkeringen en voorzieningen te verminderen en zo de bestaanszekerheid te vergroten.
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 21
Gemeenten en de Dienst hebben nu weinig mogelijkheden, omdat de privacywetgeving verbiedt dat gegevens van inwoners voor andere doelen worden gebruikt dan waarvoor ze zijn verstrekt. De beoogde inwerkingtreding van deze wet is 1 juli 2026. Ervan uitgaande dat dit inderdaad de startdatum is, implementeren we de nieuwe wet in 2026 en 2027.
We leveren proactieve dienstverlening Met slim gebruik van de beschikbare data analyseren we welke inwoners (zoals minima, ouderen en jongeren met schulden) nog niet optimaal gebruik maken van de beschikbare minimaregelingen. We benaderen deze inwoners proactief, en verkleinen zo het niet-gebruik van de regelingen. ➢ We optimaliseren de samenwerkingen We werken samen met organisaties als Belastingdienst, DUO en maatschappelijke organisaties (bijvoorbeeld de Voedselbank, Stichting Leergeld) om gegevens te delen en proactief in te zetten om onze inwoners beter van dienst te zijn. ➢ We voeren pro actieve dienstverlening uit We voeren pro actieve dienstverlening uit op niet-gebruik van regelingen. Doelgroepen zoals minima, ouderen en jongeren met schulden informeren we actief over de regelingen waar ze gebruik van kunnen maken.
Meer over dit onderwerp: •
Wetsvoorstel Proactieve Dienstverlening SZW
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 22
Spotlights Aantal ontvangers van minimaregelingen In 2027 verwachten we aan 1751 inwoners één of meerdere inkomensondersteunende regelingen te verstrekken. (BnW 2026: 1710 inwoners)
Bewindvoering en schuldhulpverlening 60% van alle lasten binnen het programma Armoedebestrijding wordt uitgegeven aan bijzondere bijstand voor bewindvoering en aan schuldhulpverlening.
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 23
Financiële begroting In onderstaande tabbladen zijn de financiële overzichten opgenomen voor zowel de Dienst als de afzonderlijke gemeenten. De gehanteerde financiële uitgangspunten zijn te vinden in het tabblad: Financiële uitgangspunten
De Dienst - Programma Armoedebestrijding Hoofdgroep
Primitieve Begroting na
Afwijking Burap 2 2025
begroting 2027
wijziging 2026
2.441.999
2.387.096
54.903
2.341.008
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
198.841
194.370
4.471
190.000
Kinderopvang
198.841
194.370
4.471
190.000
6.3 Inkomensregelingen
2.243.158
2.192.726
50.433
2.151.008
Bijzondere bijstand bewindvoering
1.023.505
1.000.494
23.011
978.000
Bijzondere bijstand overig
371.518
363.165
8.353
362.000
Bijzondere bijstand vergunninghouders
198.841
194.370
4.471
190.000
Compensatieregeling wettelijk eigen risico
49.104
48.000
1.104
47.500
Individuele inkomenstoeslag
292.714
286.133
6.581
279.700
Schuldhulpverlening
304.540
297.693
6.847
291.000
2.937
2.871
66
2.808
Baten
-216.242
-211.380
-4.862
-210.000
6.3 Inkomensregelingen
-216.242
-211.380
-4.862
-210.000
Bijzondere bijstand
-216.242
-211.380
-4.862
-210.000
Dekking
-2.225.757
-2.175.716
-50.041
-2.131.008
Dekking Armoedebestrijding
-2.225.757
-2.175.716
-50.041
-2.131.008
Gemeentelijke bijdragen structureel
-2.225.757
-2.175.716
-50.041
-2.131.008
Lasten
Schuldpreventie
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 24
Harlingen - Programma Armoedebestrijding Hoofdgroep
Primitieve Begroting na
Afwijking Burap 2 2025
begroting 2027
wijziging 2026
Lasten
838.116
819.273
18.843
800.702
6.1 Samenkracht en
188.375
184.140
4.235
180.000
Kinderopvang
188.375
184.140
4.235
180.000
6.3 Inkomensregelingen
649.741
635.133
14.608
620.702
Bijzondere bijstand bewindvoering
293.028
286.440
6.588
280.000
Bijzondere bijstand overig
94.188
92.070
2.118
90.000
Bijzondere bijstand vergunninghouders
52.326
51.150
1.176
50.000
Compensatieregeling wettelijk eigen
15.857
15.500
357
15.000
Individuele inkomenstoeslag
99.420
97.185
2.235
95.000
Schuldhulpverlening
94.188
92.070
2.118
90.000
735
718
17
702
Baten
-62.792
-61.380
-1.412
-60.000
6.3 Inkomensregelingen
-62.792
-61.380
-1.412
-60.000
Bijzondere bijstand
-62.792
-61.380
-1.412
-60.000
Dekking
-775.325
-757.893
-17.432
-740.702
Dekking Armoedebestrijding
-775.325
-757.893
-17.432
-740.702
Gemeentelijke bijdragen structureel
-775.325
-757.893
-17.432
-740.702
burgerparticipatie
risico
Schuldpreventie
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 25
Terschelling - Programma Armoedebestrijding Hoofdgroep
Primitieve Begroting na begroting wijziging
Afwijking Burap 2 2025
2027
2026
Lasten
38.595
37.728
868
43.902
6.1 Samenkracht en
10.465
10.230
235
10.000
Kinderopvang
10.465
10.230
235
10.000
6.3 Inkomensregelingen
28.130
27.498
632
33.902
Bijzondere bijstand bewindvoering
10.465
10.230
235
10.000
Bijzondere bijstand overig
4.186
4.092
94
11.000
Compensatieregeling wettelijk eigen
1.023
1.000
23
1.000
Individuele inkomenstoeslag
3.349
3.274
75
3.200
Schuldhulpverlening
8.372
8.184
188
8.000
735
718
17
702
Dekking
-38.595
-37.728
-868
-43.902
Dekking Armoedebestrijding
-38.595
-37.728
-868
-43.902
Gemeentelijke bijdragen structureel
-38.595
-37.728
-868
-43.902
burgerparticipatie
risico
Schuldpreventie
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 26
Vlieland - Programma Armoedebestrijding Hoofdgroep
Primitieve
Begroting na
Afwijking
Burap 2 2025
begroting 2027
wijziging 2026
Lasten
15.372
15.027
346
14.702
6.3 Inkomensregelingen
15.372
15.027
346
14.702
Bijzondere bijstand bewindvoering
8.372
8.184
188
8.000
Bijzondere bijstand overig
1.047
1.023
24
1.000
512
500
12
500
Individuele inkomenstoeslag
1.570
1.535
35
1.500
Schuldhulpverlening
3.140
3.069
71
3.000
733
716
16
702
Dekking
-15.372
-15.027
-346
-14.702
Dekking Armoedebestrijding
-15.372
-15.027
-346
-14.702
Gemeentelijke bijdragen structureel
-15.372
-15.027
-346
-14.702
Compensatieregeling wettelijk eigen risico
Schuldpreventie
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 27
Waadhoeke - Programma Armoedebestrijding Hoofdgroep
Primitieve
Begroting na
Afwijking
Burap 2 2025
begroting 2027
wijziging 2026
Lasten
1.549.915
1.515.068
34.847
1.481.702
6.3 Inkomensregelingen
1.549.915
1.515.068
34.847
1.481.702
711.640
695.640
16.000
680.000
Bijzondere bijstand overig
272.098
265.980
6.118
260.000
Bijzondere bijstand
146.514
143.220
3.294
140.000
Compensatieregeling wettelijk eigen risico
31.713
31.000
713
31.000
Individuele inkomenstoeslag
188.375
184.140
4.235
180.000
Schuldhulpverlening
198.841
194.370
4.471
190.000
735
718
17
702
Baten
-153.450
-150.000
-3.450
-150.000
6.3 Inkomensregelingen
-153.450
-150.000
-3.450
-150.000
Bijzondere bijstand
-153.450
-150.000
-3.450
-150.000
Dekking
-1.396.465
-1.365.068
-31.397
-1.331.702
Dekking
-1.396.465
-1.365.068
-31.397
-1.331.702
-1.396.465
-1.365.068
-31.397
-1.331.702
Bijzondere bijstand bewindvoering
vergunninghouders
Schuldpreventie
Armoedebestrijding Gemeentelijke bijdragen structureel
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 28
Financiële uitgangspunten Bij het opstellen van de Primitieve begroting 2027 en de Meerjarenraming 2028-2030 hanteren we een aantal uitgangspunten. Voor het programma Armoedebestrijding zijn dit de volgende:
Algemeen •
Landelijk, provinciaal, regionaal en lokaal beleid dat nog niet is vastgesteld voor 2027 is niet verwerkt in de primitieve begroting 2027. Landelijk, provinciaal, regionaal en lokaal beleid dat in 2026 actief is, is in de primitieve begroting 2027 op basis van going-concern opgenomen.
Armoedebestrijding •
In de meerjarenraming zijn de budgetten conform de CPI, zoals opgenomen in de septembercirculaire gemeentefonds 2025, geïndexeerd: o 2027: 2,3% o 2028: 2,2% o 2029: 2,2% o 2030: 2,2%
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 29
Programma Wmo en Jeugdwet De Wmo 2015 zorgt ervoor dat inwoners zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen en mee kunnen doen in de samenleving. Bijvoorbeeld met voorzieningen als huishoudelijke hulp, persoonlijke begeleiding, taxivervoer en dagbesteding. De Jeugdwet regelt de organisatie van hulp aan kinderen en gezinnen. Bijvoorbeeld behandeling van kinderen of opvoedhulp aan ouders. Ook de jeugdbescherming en jeugdreclassering vallen onder de Jeugdwet.
Doelstellingen: Wat willen wij bereiken? Inkomensafhankelijke eigen bijdrage Inkomens- en Vermogensafhankelijke eigen Bijdrage (IVB), wetsvoorstel Wet afschaffing abonnementstarief Wmo 2015 Voor de eigen bijdrage voor Wmo maatwerkvoorzieningen geldt sinds 2019 het abonnementstarief: een maximumbedrag per maand, ongeacht het inkomen van de inwoner. Door het abonnementstarief is het gebruik van Wmo-voorzieningen gestegen. De voorgenomen Wet afschaffing abonnementstarief Wmo 2015 moet de druk bij gemeenten op Wmo-voorzieningen verlagen en de financiële houdbaarheid verbeteren. De hoogte van de eigen bijdrage wordt in deze wet namelijk afhankelijk van de financiële draagkracht van de inwoner. Dit spoort inwoners aan om zelf hun ondersteuning te organiseren. Door bijvoorbeeld een beroep te doen op hun sociale netwerk of de gewenste ondersteuning zelf te gaan betalen. Na de val van het kabinet in 2025 heeft de Tweede Kamer het voorstel tot de Wet afschaffing abonnementstarief in de Wmo controversieel verklaard. De verwachte ingangsdatum was 1 januari 2027, maar door de controversieel verklaring is onbekend of Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 30
deze datum gehaald wordt. Afhankelijk van de definitieve ingangsdatum bereiden we de afschaffing in 2026 en 2027 verder voor.
➢ We bereiden de implementatie voor Zodra de Wet afschaffing abonnementstarief Wmo 2015 is aangenomen en de invoeringsdatum definitief is vastgesteld, gaan we verder met het treffen van implementatievoorbereidingen. Een werkgroep gaat aan de slag met het in kaart brengen van de impact voor De Dienst, de benodigde middelen om de implementatie goed uit te voeren en het maken van een concrete implementatieplanning.
➢ We stellen een werkgroep in die beleid en uitvoering samenbrengt We richten een werkgroep in die verantwoordelijk wordt voor een zorgvuldige en eenduidige uitvoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage binnen de Wmo. De werkgroep zal bestaan uit vertegenwoordigers van zowel de gemeenten (beleid) als De Dienst (uitvoering).
➢ We informeren inwoners tijdig over consequenties De wijziging heeft directe financiële consequenties voor inwoners die een eigen bijdrage betalen voor Wmo-voorzieningen. Daarom is het van groot belang dat inwoners tijdig en volledig geïnformeerd worden over de consequenties van de wijziging voor hun persoonlijke situatie.
➢ We starten zes maanden voor de ingangsdatum met communicatie Zes maanden voor de ingangsdatum starten we de communicatie over de afschaffing van het abonnementstarief. Uiterlijk 3 maanden voor de ingangsdatum informeren we inwoners over de hoogte van de bijdrage ze voor hun Wmo-voorziening(en) gaan betalen.
Implementatie IVB Bij het inwerkingtreden van de wet weten alle betrokken medewerkers wat er van hen verwacht wordt. De inwoners zijn tijdig en volledig geïnformeerd. De organisatie is in staat om uitvoering te geven aan de nieuwe wetgeving.
➢ We zetten iedereen in positie We stemmen af met onder meer CAK en ketenpartners (waaronder zorgaanbieders en gebiedsteams). We instrueren Team Administratie Wmo & Jeugdwet, brengen de formatie op orde en richten systemen in op de nieuwe werkwijze.
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 31
Meer over dit onderwerp: •
Inkomensafhankelijke eigen bijdrage uitgesteld - Gebiedsteamsnieuwsbrief De Dienst 15-7-2025
•
Herinvoering inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo op de lange baan Binnenlands Bestuur 18-06-2025
•
Wetsvoorstel inkomensafhankelijke eigen bijdrage naar Kamer - VNG 28 maart 2025
Strategisch inkoopbeleid De samenstelling van de Nederlandse bevolking verandert de komende jaren (tot ongeveer 2040) ingrijpend: • Het aantal ouderen neemt in verhouding toe • Ouderen blijven langer thuis wonen • De complexiteit van zorg en ondersteuning wordt groter • Het is onduidelijk hoe de arbeidsmarkt zich gaat ontwikkelen Het zorgstelsel zoals we dat nu kennen is naar verwachting niet opgewassen tegen en ingericht op deze veranderingen. Hoe houden we de ondersteuning in de toekomst beschikbaar, betaalbaar en van goede kwaliteit? Kunnen we partijen blijven vinden die de ondersteuning kunnen leveren, met voldoende gekwalificeerd personeel? Dit vraagt om een vertaling van Wmo-beleid van de gemeenten naar een passend, strategisch inkoopbeleid van De Dienst.
Inkoop dagactiviteiten, begeleiding en kortdurend verblijf De demografische ontwikkelingen en de vragen over betaalbaarheid, beschikbaarheid en kwaliteit zijn aanleiding geweest voor het formuleren van een nieuwe inkoopstrategie voor Begeleiding, Dagactiviteiten en Kortdurend Verblijf. In 2025 zijn de voorbereidingen hiertoe gestart. Doel is om onze kwetsbare inwoners diensten te kunnen bieden die beter aansluiten bij actuele en toekomstige ontwikkelingen, tegemoet komen aan de zorgbehoefte en financieel te verantwoorden zijn. We kijken daarbij vooral naar preventie en doen wat nodig is. En we voorkomen overlap met andere voorzieningen vanuit bijvoorbeeld de Participatiewet.
➢ We informeren inwoners tijdig over de consequenties De wijziging heeft mogelijk consequenties voor inwoners. Daarom is het van groot belang om inwoners hierover tijdig en volledig te informeren.
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 32
➢ We werken volgens de nieuwe inkoopafspraken We stemmen af met onder meer zorgaanbieders en gemeenten. We instrueren de betrokken collega's, richten systemen in op de nieuwe werkwijze en geven daar uitvoering aan.
➢ We bereiden de implementatie voor Op basis van de analyse van de huidige situatie, de verbeterwensen en de analyse van de alternatieve opties is in 2026 samen met de vier gemeenten een nieuwe inkoopstrategie voor de Begeleiding, Dagactiviteit en Kortdurend Verblijf geformuleerd. In 2027 gaan we verder met het treffen van implementatievoorbereidingen. Een werkgroep gaat aan de slag met het in kaart brengen van de impact, de benodigde middelen om de implementatie goed uit te voeren en het maken van een concrete implementatieplanning.
Inkoop huishoudelijke hulp, hulpmiddelen en medisch advies De contracten met onze partners voor hulpmiddelen, huishoudelijke hulp en het medisch advies lopen in 2027 en 2028 af. Daarom treffen we voorbereidingen voor het opnieuw inkopen van deze dienstverlening.
Doel daarbij is om onze kwetsbare inwoners diensten te kunnen bieden die beter aansluiten bij actuele en toekomstige ontwikkelingen, tegemoet komen aan de zorgbehoefte en financieel te verantwoorden zijn. We kijken daarbij vooral naar preventie en doen wat nodig is.
Inkoop huishoudelijke hulp In januari 2028 loopt het contract van de huishoudelijke hulp af. In 2026 zijn we samen met de vier Noardwest-gemeenten begonnen met de voorbereidingen voor de nieuwe inkoop van deze voorziening. We streven naar een goed en passend aanbod voor onze inwoners, aansluitend bij de situatie en mogelijkheden van de betreffende gemeente. Daarvoor doen we het volgende: •
We formuleren de nieuwe inkoopstrategie
•
We bereiden de implementatie voor
•
We informeren inwoners tijdig over de consequenties
•
We werken volgens de nieuwe inkoopafspraken
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 33
Inkoop hulpmiddelen We treffen in 2027 in afstemming met onze vier gemeenten voorbereidingen voor de nieuwe inkoop van hulpmiddelen: •
We formuleren de nieuwe inkoopstrategie
•
We bereiden de implementatie voor
•
We informeren inwoners tijdig over de consequenties
•
We werken volgens de nieuwe inkoopafspraken
De nieuwe overeenkomst gaat op 1 mei 2028 in.
Inkoop medisch advies Op 30 juni 2027 loopt het huidige contract af. In 2026 zijn we begonnen met de voorbereidingen voor de nieuwe inkoop van het inwinnen van onafhankelijke medisch adviezen.
Ketenbrede aanpak Jeugdhulp Sinds 1 januari 2024 zijn de nieuwe inkoopovereenkomsten tussen SDF en zorgaanbieders voor Specialistische Jeugdhulp (SJH) en Wonen van kracht. Vrijwel alle Friese gemeenten constateren sindsdien forse overschrijdingen op hun begrotingen voor Jeugdhulp. De Friese gemeenten hebben besloten om de huidige inkoopovereenkomsten niet te verlengen. Dat betekent dat voor 1 januari 2028 nieuwe inkoopafspraken moeten worden opgesteld en Specialistische Jeugdhulp opnieuw moet worden ingekocht.
Voorbereiden nieuwe regionale inkoop jeugdhulp In 2025 is SDF gestart met het voorbereiden van de nieuwe inkoopstrategie voor Jeugdhulp. Vanuit De Dienst denken we mee over het formuleren van nieuwe inkoopafspraken. Daarnaast participeren we actief in project- en werkgroepen om een goed beeld te hebben wat de gevolgen van de nieuwe inkoopafspraken zijn en om ervoor te zorgen dat de nieuwe inkoopovereenkomst goed wordt geïmplementeerd.
➢ We nemen actief deel aan project- en werkgroepen We participeren actief in de project- en werkgroepen die zich bezig houden met het voorbereiden van de nieuwe inkoop van specialistische jeugdhulp per 2028.
➢ We beoordelen de impact van de nieuwe inkoopafspraken en bereiden de implementatie voor
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 34
Naast de provinciale bijdrage aan de nieuwe inkoop, beoordelen we tegelijkertijd samen met de vier deelnemende gemeente de impact van de nieuwe inkoopafspraken voor de gemeente en De Dienst. Er wordt een plan van aanpak voor de implementatie gemaakt.
PGB 2.0 Persoonsgebonden budget 2.0 (PGB 2.0) Voor het verwerken van de pgb-administratie is landelijk een nieuw systeem ontwikkeld. Dit systeem heet PGB 2.0 en verzorgt de administratieve ondersteuning van budgethouders, hun zorgverleners en de verstrekkers (gemeente/Dienst of zorgkantoor). De invoering van PGB 2.0 raakt de hele keten: gebiedsteams, gemeenten, zorgkantoren, SVB, VWS, zorgverleners en de pgb-budgethouders. Het wordt een gedeelde verantwoordelijkheid waarin een ieder zijn eigen taken en verantwoordelijkheden heeft. Er is gekozen voor een gefaseerde invoering omdat het de hele keten raakt en een grote impact heeft op de gemeentes en de SVB.
➢ Implementeren nieuw PGB 2.0 systeem In april 2028 sluiten we aan op het nieuwe PGB 2.0-systeem. Het doel van het nieuwe PGB 2.0-systeem is op verschillende vlakken verbeteringen realiseren: •
een efficiëntere afhandeling van dossiers
•
meer grip op de budgetten
•
beter voorkomen van fraude
•
lokaal beleid waar gewenst mogelijk maken snellere betaling van declaraties
➢ Aansluiten op het nieuwe PGB 2.0 systeem In april 2028 sluiten we aan op het nieuwe systeem. In 2027 bereiden we alle betrokken partijen al zo goed mogelijk voor, zodat ze weten wat er verandert en hoe ze ermee om moeten gaan.
➢ Traject Sociale Verzekeringsbank (SVB) Vanaf oktober 2027 start het traject met de SVB om goed voor te bereiden op het aansluitmoment in april 2028. In dit traject wordt aandacht besteed aan de technische implementatie en het testen van het nieuwe systeem.
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 35
➢ Deelname landelijke en interne werkgroep Vanuit de Dienst nemen we deel aan de Landelijke werkgroep Uitvoering PGB 2.0portaal en verschillende subgroepen. Beleidsmedewerkers vanuit de gemeenten zijn hier ook bij betrokken. Intern onderzoeken we de technische en juridische mogelijkheden en brengen we advies uit aan de gemeentes over onder andere tijdige communicatie richting de PGB budgethouders.
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 36
Spotlights Aantal inwoners met een Wmo-voorziening In 2027 verwachten we aan 5350 inwoners één of meerdere voorzieningen vanuit de Wmo te verstrekken. 48% van deze inwoners heeft een voorziening huishoudelijke hulp. (Bnw 2026: 5350 inwoners)
Baten en lasten opvang en beschermd wonen We nemen de lasten van de Maatschappelijke opvang en Vrouwenopvang op in onze begroting. Dit geldt ook voor de baten die gemeenten ontvangen vanuit het budgetoverschot op Beschermd Wonen. Tot en met 2025 werden deze baten en lasten begroot en verantwoord door de gemeenten zelf. De nieuwe werkwijze komt ten goede aan het uitvoeren van een efficiënte en volledige administratie. Hierdoor kunnen we de doorbelastingen vanuit SDF beter en centraal monitoren.
Aantal inwoners met jeugdhulp In 2027 verwachten we aan 1740 jeugdigen één of meerdere voorzieningen vanuit de Jeugdwet te verstrekken. 92% van deze jeugdigen heeft een voorziening voor specialistische jeugdhulp. 12% van de jeugdigen met een voorziening heeft zorg die is opgelegd door een rechter. (BnW 2026: 1740 jeugdigen)
Gemiddelde kosten Jeugdwetcliënt De gemiddelde kosten van een cliënt in de Jeugdwet begroten we in 2027 op € 17.600. (BnW 2026: € 16.800)
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 37
Financiële begroting In onderstaande tabbladen zijn de financiële overzichten opgenomen voor zowel de Dienst als de afzonderlijke gemeenten. De gehanteerde financiële uitgangspunten zijn te vinden in het tabblad: Financiële uitganspunten
De Dienst - Programma Jeugdwet Hoofdgroep
Primitieve
Begroting na
begroting 2027
wijziging 2026
Afwijking
Burap 2
Lasten
30.630.311
29.124.570
1.505.740
28.332.949
6.751 Jeughulp ambulant lokaal
2.591.058
2.463.685
127.373
1.992.937
2025
Lokale inkoop
2.591.058
2.463.685
127.373
1.992.937
6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal
15.878.486
15.097.923
780.563
15.120.766
Dyslexie
510.796
485.686
25.110
471.940
Externe zaken
813.666
773.668
39.999
684.560
Regionale inkoop
14.554.024
13.838.570
715.454
13.964.265
431.197
410.000
21.197
410.000
431.197
410.000
21.197
410.000
9.301.984
8.844.712
457.272
8.551.526
Crisis
360.440
342.722
17.719
349.919
Hoogspecialistische jeugdhulp
636.787
605.483
31.303
472.707
1.533.159
1.457.791
75.368
1.416.533
6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk Landelijke inkoop 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal
Pleegzorg Regionale inkoop
797.783
758.565
39.218
758.565
Wonen/Verblijf
5.973.815
5.680.151
293.664
5.553.802
6.792 PGB Jeugd
284.093
270.128
13.966
263.087
Lokale inkoop
284.093
270.128
13.966
263.087
6.821 Jeugdbescherming
1.759.942
1.673.426
86.516
1.636.335
Jeugdbescherming
1.759.942
1.673.426
86.516
1.636.335
6.822 Jeugdreclassering
383.551
364.696
18.855
358.298
Jeugdreclassering
383.551
364.696
18.855
358.298
Dekking
-30.630.311
-29.124.570
-1.505.740
-28.332.949
Dekking Jeugdwet
-30.630.311
-29.124.570
-1.505.740
-28.332.949
Gemeentelijke bijdragen structureel
-30.630.311
-29.124.570
-1.505.740
-28.332.949
De Dienst - Programma Wmo Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 38
Hoofdgroep
Lasten 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (Wmo) Externe zaken 6.60 Hulpmiddelen en diensten
Primitieve
Begroting na
Afwijking
Burap 2
begroting 2027
wijziging 2026
21.337.881
20.288.943
1.048.938
18.265.297
115.687
110.000
5.687
110.000
2025
115.687
110.000
5.687
110.000
3.854.468
3.664.988
189.480
3.387.085
1.303.593
1.239.510
64.083
1.211.642
(Wmo) Collectief vervoer Rolstoelvoorziening
649.188
617.275
31.913
603.397
Vervoersvoorziening
1.053.084
1.001.316
51.768
978.804
Woonvoorzieningen
848.603
806.887
41.716
593.242
6.711 Huishoudelijke Hulp (Wmo)
9.588.795
9.117.424
471.371
8.673.053
Huishoudelijke ondersteuning
9.588.795
9.117.424
471.371
8.673.053
6.712 Begeleiding (Wmo)
4.263.383
4.053.801
209.582
3.869.257
Individuele begeleiding
4.263.383
4.053.801
209.582
3.869.257
6.713 Dagbesteding (Wmo)
1.949.268
1.853.445
95.823
1.769.612
Dagactiviteiten
1.949.268
1.853.445
95.823
1.769.612
6.791 PGB Wmo
490.595
466.478
24.117
456.290
Huishoudelijke ondersteuning
78.680
74.812
3.868
73.130
Individuele begeleiding
367.911
349.825
18.086
341.960
Vervoersvoorziening
44.004
41.841
2.163
41.200
6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo)
1.075.686
1.022.807
52.879
0
Maatschappelijke- en
1.075.686
1.022.807
52.879
0
-1.350.462
-1.284.075
-66.387
-741.893
-143.595
-136.536
-7.059
-131.937
Eigen bijdrage collectief vervoer
-143.595
-136.536
-7.059
-131.937
6.711 Huishoudelijke Hulp (Wmo)
-656.302
-624.040
-32.263
-609.956
Eigen bijdrage CAK
-656.302
-624.040
-32.263
-609.956
6.811 Beschermd wonen (WMO)
-550.565
-523.500
-27.065
0
vrouwenopvang Baten 6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo)
Beschermd wonen
-550.565
-523.500
-27.065
0
Dekking
-19.987.419
-19.004.868
-982.552
-17.523.404
Dekking Wmo
-19.987.419
-19.004.868
-982.552
-17.523.404
Gemeentelijke bijdragen structureel
-19.987.419
-19.004.868
-982.552
-17.523.404
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 39
Harlingen - Programma Jeugdwet Hoofdgroep
Primitieve
Begroting na
Afwijking
Burap 2 2025
begroting wijziging 2026 2027 Lasten
7.543.394
7.172.572
370.822
6.985.855
6.751 Jeughulp ambulant lokaal
360.602
342.876
17.727
333.172
Lokale inkoop
360.602
342.876
17.727
333.172
4.251.413
4.042.420
208.993
3.916.403
Dyslexie
98.684
93.833
4.851
91.178
Externe zaken
193.156
183.661
9.495
164.800
Regionale inkoop
3.959.573
3.764.926
194.647
3.660.425
6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk
115.687
110.000
5.687
110.000
Landelijke inkoop
115.687
110.000
5.687
110.000
2.363.988
2.247.778
116.210
2.196.782
Crisis
81.584
77.574
4.011
81.092
Hoogspecialistische jeugdhulp
30.499
29.000
1.499
0
Pleegzorg
437.437
415.933
21.504
404.162
Regionale inkoop
282.475
268.589
13.886
268.589
Wonen/Verblijf
1.531.992
1.456.682
75.310
1.442.940
6.792 PGB Jeugd
14.473
13.761
711
13.761
Lokale inkoop
14.473
13.761
711
13.761
6.821 Jeugdbescherming
291.437
277.110
14.327
277.110
Jeugdbescherming
291.437
277.110
14.327
277.110
6.822 Jeugdreclassering
145.794
138.627
7.167
138.627
Jeugdreclassering
145.794
138.627
7.167
138.627
Dekking
-7.543.394
-7.172.572
-370.822
-6.985.855
Dekking Jeugdwet
-7.543.394
-7.172.572
-370.822
-6.985.855
Gemeentelijke bijdragen structureel
-7.543.394
-7.172.572
-370.822
-6.985.855
6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal
6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 40
Harlingen - Programma Wmo Hoofdgroep
Primitieve
Begroting na
Afwijking
Burap 2 2025
begroting wijziging 2026 2027 Lasten
6.087.426
5.788.177
299.249
5.083.085
26.293
25.000
1.293
25.000
26.293
25.000
1.293
25.000
1.192.913
1.134.271
58.642
913.266
Collectief vervoer
432.185
410.939
21.246
401.700
Rolstoelvoorziening
150.624
143.220
7.404
140.000
Vervoersvoorziening
291.164
276.850
14.313
270.626
Woonvoorzieningen
318.940
303.262
15.679
100.940
6.711 Huishoudelijke Hulp (Wmo)
2.646.930
2.516.811
130.119
2.394.145
Huishoudelijke ondersteuning
2.646.930
2.516.811
130.119
2.394.145
6.712 Begeleiding (Wmo)
1.399.751
1.330.942
68.810
1.269.134
Individuele begeleiding
1.399.751
1.330.942
68.810
1.269.134
6.713 Dagbesteding (Wmo)
414.071
393.716
20.355
376.480
Dagactiviteiten
414.071
393.716
20.355
376.480
6.791 PGB Wmo
112.710
107.169
5.541
105.060
Huishoudelijke ondersteuning
15.514
14.752
763
14.420
Individuele begeleiding
86.437
82.188
4.249
80.340
Vervoersvoorziening
10.759
10.230
529
10.300
6.812 Maatschappelijke- en
294.758
280.268
14.490
0
Maatschappelijke- en vrouwenopvang
294.758
280.268
14.490
0
Baten
-366.882
-348.847
-18.035
-221.258
6.60 Hulpmiddelen en diensten
-53.039
-50.432
-2.607
-49.298
Eigen bijdrage collectief vervoer
-53.039
-50.432
-2.607
-49.298
6.711 Huishoudelijke Hulp (Wmo)
-185.010
-175.915
-9.095
-171.960
Eigen bijdrage CAK
-185.010
-175.915
-9.095
-171.960
6.811 Beschermd wonen (WMO)
-128.833
-122.500
-6.333
0
Beschermd wonen
-128.833
-122.500
-6.333
0
Dekking
-5.720.544
-5.439.330
-281.213
-4.861.827
Dekking Wmo
-5.720.544
-5.439.330
-281.213
-4.861.827
Gemeentelijke bijdragen structureel
-5.720.544
-5.439.330
-281.213
-4.861.827
6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (Wmo) Externe zaken 6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo)
vrouwenopvang (Wmo)
(Wmo)
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 41
Terschelling - Programma Jeugdwet Hoofdgroep
Primitieve
Begroting na
Afwijking
Burap 2 2025
begroting wijziging 2026 2027 Lasten
935.013
889.049
45.964
852.848
6.751 Jeughulp ambulant lokaal
254.433
241.925
12.508
219.324
Lokale inkoop
254.433
241.925
12.508
219.324
6.752 Jeugdhulp ambulant
530.840
504.745
26.095
486.068
Dyslexie
44.557
42.367
2.190
41.168
Externe zaken
54.726
52.036
2.690
46.172
Regionale inkoop
431.557
410.342
21.215
398.729
6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal
118.839
112.997
5.842
116.480
Crisis
22.241
21.148
1.093
28.078
Hoogspecialistische jeugdhulp
8.414
8.000
414
0
Wonen/Verblijf
88.185
83.850
4.335
88.402
6.821 Jeugdbescherming
30.901
29.382
1.519
30.977
Jeugdbescherming
30.901
29.382
1.519
30.977
Dekking
-935.013
-889.049
-45.964
-852.848
Dekking Jeugdwet
-935.013
-889.049
-45.964
-852.848
Gemeentelijke bijdragen structureel
-935.013
-889.049
-45.964
-852.848
1.238.378
1.177.501
60.877
1.075.248
5.259
5.000
259
5.000
5.259
5.000
259
5.000
6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo)
312.469
297.109
15.361
290.429
Collectief vervoer
110.783
105.337
5.446
102.969
Rolstoelvoorziening
24.380
23.181
1.198
22.660
Vervoersvoorziening
44.327
42.148
2.179
41.200
Woonvoorzieningen
132.980
126.443
6.537
123.600
6.711 Huishoudelijke Hulp (Wmo)
523.784
498.036
25.748
473.762
Huishoudelijke ondersteuning
523.784
498.036
25.748
473.762
6.712 Begeleiding (Wmo)
271.766
258.406
13.360
246.579
regionaal
Terschelling - Programma Wmo Lasten 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (Wmo) Externe zaken
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 42
Individuele begeleiding
271.766
258.406
13.360
246.579
6.713 Dagbesteding (Wmo)
38.062
36.191
1.871
34.757
Dagactiviteiten
38.062
36.191
1.871
34.757
6.791 PGB Wmo
26.596
25.289
1.307
24.720
Individuele begeleiding
26.596
25.289
1.307
24.720
6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo)
60.442
57.471
2.971
0
Maatschappelijke- en
60.442
57.471
2.971
0
Baten
-84.684
-80.521
-4.163
-42.542
6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo)
-3.182
-3.026
-156
-2.958
Eigen bijdrage collectief vervoer
-3.182
-3.026
-156
-2.958
6.711 Huishoudelijke Hulp (Wmo)
-42.588
-40.495
-2.094
-39.584
Eigen bijdrage CAK
-42.588
-40.495
-2.094
-39.584
6.811 Beschermd wonen (WMO)
-38.913
-37.000
-1.913
0
Beschermd wonen
-38.913
-37.000
-1.913
0
Dekking
-1.153.694
-1.096.981
-56.714
-1.032.706
Dekking Wmo
-1.153.694
-1.096.981
-56.714
-1.032.706
Gemeentelijke bijdragen structureel
-1.153.694
-1.096.981
-56.714
-1.032.706
vrouwenopvang
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 43
Vlieland - Programma Jeugdwet Hoofdgroep
Primitieve Begroting na begroting wijziging
Afwijking Burap 2 2025
2027
2026
Lasten
260.959
248.130
12.828
246.048
6.751 Jeughulp ambulant lokaal
65.809
62.574
3.235
64.217
Lokale inkoop
65.809
62.574
3.235
64.217
6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal
122.095
116.093
6.002
110.284
Externe zaken
14.146
13.451
695
10.589
Regionale inkoop
107.949
102.642
5.307
99.696
3.155
3.000
155
6.749
Crisis
3.155
3.000
155
6.749
6.792 PGB Jeugd
69.899
66.463
3.436
64.797
Lokale inkoop
69.899
66.463
3.436
64.797
Dekking
-260.959
-248.130
-12.828
-246.048
Dekking Jeugdwet
-260.959
-248.130
-12.828
-246.048
Gemeentelijke bijdragen structureel
-260.959
-248.130
-12.828
-246.048
6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal
Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 44
Vlieland - Programma Wmo Hoofdgroep