B1. Ontwerpbegroting 2027 en jaarverslag 2025 Hus en Hiem

Balans Vaste Activa Materiële vaste activa met economisch nut Overige investeringen met economisch nut Deze materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen verkrijgings- ofvervaardigingsprijs. Slijtende investeringen worden vanaf het moment van ingebruikneming lineair afgeschreven in de verwachte gebruiksduur, waarbij rekening wordt gehouden met een eventuele restwaarde. De gehanteerde afschrijvingstermijnen bedragen in jaren: Gronden en terreinen n.v.t. Bedrijfsgebouwen 15 Overige niateriële vaste activa

3-10

Vorderingen en overlopende activa De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid kan een voorziening in mindering gebracht worden. De voorziening wordt statisch bepaald op basis van de geschatte inningskansen. Liquide middelen en overlopende posten Deze activa worden tegen nominale waarde opgenomen.

24

Voorzieningen Voorzieningen worden gewaardeerd op het nominale bedrag van de betrokken verplichtingen c.q. het voorzienbare verlies. De onderhoudsegalisatievoorzieningen stoelen op een meerjarenraming van het uit te voeren groot onderhoud aan (en deels van) de kapitaalgoederen, waarin rekening is gehouden met de kwaliteitseisen die ter zake geformuleerd zijn. ln de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen die is opgenomen in het jaarverslag is het beleid terzake nader uiteengezet. Langlopende schulden Langlopende schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen de nominale waarde. Vlottende passiva De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.

25

Rechtmatigheid Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens bedraagt 2 % van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 30.325. De grondslag voor deze verantwoordíng is de Kadernota Rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV van oktober 2025. De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Het Dagelijks Bestuur is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. Tegenover het totaal van € 17.227 aan hogere lasten staat een totaal aan hogere baten van € 121.689. De geconstateerde (grotere) afwijkingen in de realisatie van 2025 ten opzichte van de begroting 2025 betreffen: a. b. c. d.

Personeelskosten (overall) Huisvesting Organisatiekosten Communicatie en Jubileumkosten

Ad a. De per saldo licht hogere Overall Personeelskosten is een combinatie van factoren maar kan voor een deel worden toegewezen aan de vervroegde pensionering van de directeur M.A. Visser per ljanuari 2026. Ad b. De overschrijding bij Huisvesting over 2025 wordt veroorzaakt door de renovatie van de kelder (o.a, ventilatie en afdichting) ter waarde van € 15.000. Voor deze kosten was geen budget gereserveerd. Er wordt voorgesteld dit bedrag te onttrekken aan de bestemmingsreserve onderhoud, in lijn met de eerdere aankondiging in het jaarverslag van 2024. Ad c. De post Organisatiekosten sluit 2025 af met een overschrijding van € 5.127 bovenop het budget van € 43.000. De belangrijkste oorzaken zijn de kosten voor het organiseren van de landelijke TRKN-teamdag en een algemene stijging van de vaste lasten door indexatie (accountant en contributies). Daarnaast zijn de contributiekosten toegenomen door een nieuw abonnement bij WTA. Ad d. Zowel de post Communicatie als het budget voor het 100-iarig iubileum van hûs en hiem vertonen een overschrijding. Dit is deels te verklaren door de inzet van YFK, die naast de algemene profilering ook de communicatie rondom het jubileum verzorgde.

De jubiieumkosten kwamen uit op een bedrag van € 27.214, waarbij de overschrijding van ruim € 2.200 met name werd veroorzaakt door extra videovastleggingen van de Speciale zitting van de Adviescommissie in de Statenzaal van provincie Fryslân en van het Symposium in Bolsward.

26

TOELICHTING OP DE BALANS Materiële vaste activa Het onderstaand overzicht geeft het verloop van de boekwaarde van de overige investeringen met 2024 2025 economisch nut weer: € 389.510 € 369.139 januari Boekwaarde per 1 35.011 21.096 lnvesteríng 55.382 45.028 Afschrijvingen 0 0 Desinvesteringen € 369.139 € 345.207 Boekwaarde 31 december Staat van activa rekening hûs en hÌem mìv 2025 (lineaÌre atschrijving) omschrijcing jaar aanscbaf ' ' ' ' ' '

Omschrijcing

Huisresting Huisresting Compxterapparatuur Computerapparatuur Telecomapparataur Telecomapparotuur Huisvesting Huisvesting Huisresting lnvontans lnvontaris lnventaas Huisvesting lnventaris Telecomapparataur Softwore 000ware 8cftware Sxftware Huisvesting HulsveSting Telncomapparatuur lnveataris

10 10 5

2 2 0

3

0 0 12 12 12 7 7 7.5 12,5 2,5 0,5 2.5 3 4 4 9 9 2 9

80gware Software Telecomapparatuur

5 5

2017 2017 2020 2021 2022 2022 2022 2023 2023 2023 2023 2023 2023 2023 2023 2023 2023 2024 2024 2024 2024 2024 2024

Mobiele telefoons (3x( Software Portal 006w0re Portal - lnnomtie Software Portal - iostapfee-ll VVebsite - vornjecwde huisstijl Brandmeldinslallatle lnbraaksignalenngsinstallatie Mobiele telefoons (2x) lnvontatis lsloel adm)

0001 0801 0803 0003 0004 0804 0001 0001 0001 0002 0002 0002 0801 0002 0004 0007 0007 0007 0007 0001 0001 0004 0002

2025 2h25 2025

Software Portal - irrstapfne-lll oftware Portal - lnnomtie Mobiele teiefoons (2x1

0007 0007 0004

Ìetel Reme8a lslestihg (madliezen) uS viv0800l laptop eldsehermea 27"(9x) cgÌe Pixel 7 msxog Golaxy 820 rduurzamiag pand rduurzamìng pand rduurzamlng paod - extro rhiefstelling Habéé reous r. tafnls Hobeé rerbedekkirrg 2e etago

Ìoopiljdresterene îaren

orb relr

15 15 15 10 10 10 15 5 3 5 5 s o 10 10 10

percentge afschrijoing 10,00% 10,00% 20,00% 20,00% 33.33% 33,33% 6,67% 6.67% 6.67% 1000% 10,00% 10,00% 6.67% 20,00% 33.33% 20,00% 20,00% 20,00% 20,00% 10,00% 10,00% 33,33% 10,00%

€ 375000 € 8.263,46 € 915,70 € 2.223,97 6400.00 € 354,55 € 305,281.88 € 20.000,00 € 11.598,77 € 4. 194.00 €2.100,00 € 2.45735 € 2.670.00 € 1,898,35 € 1.062,34 € 35.500,00 67.608,00 € 15.000.00 € 8 370,00 € 8 100,C0 € 2,601.18 € 565.21

20 00% 20,00% 33,33%

€ 15,000.00 € 5.398,00

iaarde afschriÌving boekjaar boekjaar

beekwaarde einde boeklaar

€ 1.12500 € 375.00 € 2.479,02 € 826,35 € 183,14 € 103,14 € 889.59 € 444,79 € 111,14 € 111,14 € 98.51 € 98,51 € 264.577,63 € 20352,13 € 17.333,33 € 1 333,33 €773,25 € 10.052,27 € 3.355,20 € 419.40 € 1.680,00 6210,00 € 2 088,75 € 245,74 € 2.403,00 € 170,00 €219.67 € 768,85 6354,08 € 531,22 € 24 850,00 € 7 100,00 €6.50€.40 € 1.521,60 € 12000.00 € 3,000.00 € 7533,00 € l 674.00 € 7695,00 € 810,00 €200,12 € 2.471,12 6471,02 € 188.38

€ 750,00 € 1.652,67 € 0.00 € 444.79 € 0,00 € 0,00 € 244 225,50 € 16.000,00 €9.279.02 € 2.935,80 € 1470,00 € 1.843,01 € 2 225.00 € 549,18 € 177.15 € 17 750.00 64.564,80 € 9.000,00 € 5.859,00 € 6.885.00 € 2.211,00 € 282.63

€ 0.00 € 0,00

€ 3.000,00 € 1079,60

€ 12.000,00 € 4.318,40

€

Vfottende activa Liquide middelen Het saldo van de rekening-courant bij de BNG Bank op 31 december bedraagt € 309.629. Het saldo van de schatkistbankierenrekening bedraagt op 31 december € 0. De kredietfaciliteit die hûs en hiem bij de BNG Bank geniet, betreft een bedrag van € 500.000. Schatkistbankieren Berekenina benuttina drempebedraa schatkístbankieren € Begrotingsbedrag varslagjaar € Drempeibedrag 2% van begrotingsbedrag € Minimaal drempelbedraa Kwartaal 1 l Kwartaalcijfers op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden Ruimte onder het drempelbedrag

€

335.573

€

664.427 €

€

1.503.000 30.060 1 000.000 Kwartaal 2

l Kwartaal 3 l

Kwartaal 4

349.503 € 407.225 € 650.497 € 592775 €

419.539 580.461

* De reqeling Schatkistbankieren is per 1-7-2021 gewijziqd: per díe datum is de drempel voor het verpiicht schatkistbankieren verhoogd naar 2% van het begrotingstotaal met een minimum van € 1 miijoen. Het drempeibedrog is nooit iager don € 1 miijoenr wat betekent dat een decentro/e overheid altijd gemidde/d € 1 miijoen buiten de schotkjst mag houden.

27

Verloop eigen vermogen Algemene reserve saido per 1 januari resultaat voorgaand boekjaar

saldo per 31 december Gerealiseerd resultaat saldo per 1 januari resultaat huidigjaar resultaat voorgaand jaar naar bestemmingsreserve onttrekking bestemmingsreserve

saldo per 31 december

2025 241.743 € - 123.212+ € 364.955

2024 € 326.222 - 84.479€ 241.743

2025 € 123.212+ - 108.462+ - 123.2124.000- 15.000+ € 119.462+

2024 € 84.479- 126.212+ - 84.479+ 3.000-

Bestemmingsreserve € €

saldo per 1 januari naar bestemmingsreserve onttrekking bestemmingsreserve

saldo per 31 december

Resultaatverdeling

2025 18.000 4.000 15.000+ 7.000

2025 € 108.462+ 4.000- 15.000+ € 119.462+

resultaat voor bestemming naar bestemmingsreserve onttrekking bestemmingsreserve

resultaat na bestemming

€

€ €

o+

84.4792024 15.000 3.000 0 18.000

2024 € 126.212+ 3.0000 € 123.212+

Vaste passiva Om het pand aan de J.w. Frisostraat per 1 januari 2023 minimaal aan label C te laten voldoen heeft hûs en hiem voor de benodigde verduurzaming van het pand een geldlening afgesloten met BNG Bank N.V. voor een bedragvan € 330.000. De geldlening heeft een looptijd van 15 jaar vanaf 1 september 2022 tot 1 september 2037 tegen een rentepercentage van 2,99% per jaar. Op deze lening wordt jaarlijks, voor het eerst op 1 september 2023, afgelost en de verschuldigde rente betaald. Langlopende deel van de geldlening zijnde > 5 jaar bedraagt: € 154.000 Kortlopende deel van de geldlening zijnde < 5 jaar bedraagt: € 110.000

Niet in balans opgenomen activa en verplichtingen Bij het opstellen van de jaarrekening over 2025 is geen sprake van Niet in de balans opgenomen activa en verp/íchtingen.

28

TOELICHTING OP HET OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN Adviesgelden en overige inkomsten Aan inkomsten uit reguliere advisering aan gemeenten ¡s in 2025 een bedrag van € 1.565.978 geboekt (hierin begrepen is een bedrag van € 200.411 uit vooroverlegadvisering). ln 2024 was dit nog € 1.478.113 (waarvan € 171.656 uit vooroverleg). De stijging van de adviesgelden kan, naast de stijging van het aantal plannen, voor een deel worden toegeschreven aan de per 1/1/2025 doorgevoerde tariefsverhoging. Daarnaast is uit Overige projecten en de organisatie van de Abe Bonnema Prijs aan baten een bedrag van in totaal € 58.711 geboekt (tegenover € 40.939 in 2024). ln 2025 zijn aan (eerste) adviesaanvragen aangaande omgevingskwaliteit 2.929 (2024: 2.759) behandeld en aan (eerste) monumentenadviesaanvragen 343 (2024: 303) ontvangen. Dit is voor de eerste aanvragen ten opzichte van 2024 een stijging van 6,2% bij de adviesaanvragen m.b.t. omgevingskwaliteit en een stijging van 13,2% bij de monumentenadviesaanvragen. Het totale aantal behandelingen voor omgevingskwaliteit betrof 5.895 en voor monumenten 672. Voor omgevingskwaliteit gerelateerde adviezen is in 2025 het gemiddeld aantal behandelingen per aanvraag 2,01 geweest en daarmee in lijn met voorgaand jaar (in 2024: 2.02). Voor monumenten was in 2025 het aantal behandelingen 1,96 per dossier, dit betreft een daling ten opzichte van 2024 (2,26).

Voor 'second opinions' is in 2025 aan verkopen een bedrag van € 3.562 geboekt (2024: € 3.834). Second opinions worden veelal aangevraagd door rechtsbijstandsverzekeraars. Voor deelname aan Nije Pleats-sessies zijn in 2025 voor een bedrag van € 3.546 aan opbrengsten geboekt (2024: € 0). Verder is in 2025 weer de Abe Bonnema Architectuurprijs uitgereikt. De organisatie hiervan lag deels bij hûs en hiem. Aan verkopen (uren en doorbelaste kosten) kon in het boekjaar 2025 een bedrag ad € 9.590 worden geboekt. Overige projecten Verder zijn in 2025 onder de noemer Overige projecten de opbrengsten voor de ondersteuning en advisering bij het opsteilen van beeldkwaliteitsplannen, deelname aan Q-teams en deelname aan het Koepeloverleg Omgevingskwaliteit Afsluitdijk (KBO) geboekt voor een totaalbedrag van € 45.575 (2024: € 30.643). De stijging ligt vooral bij de extra commissies inzake de aanwijzing van monumenten binnen de gemeente Leeuwarden en Opsterland (€ 20.002). Personeelslasten Voor 2025 is vooral de nieuwe cao ingaand op 1 april 2025 en eindigend op 31 maart 2027 dus met een looptijd van twee jaar van toepassing. De cao kende voor 2025 een tweetal verhogingen, de eerste van 2% per 1 april en de tweede van 1,85% per 1 oktober 2025. Het aantal FTE's bedraagt in 2025 gemiddeld 9,87 (waarvan 0,22 tijdelijk) ten opzichte van een gemiddelde van 9,85 in 2024 (waarvan 0,22 tijdelijk).

Deze hele lichte stijging is mede het gevolg van een tijdelijke overlapping in 2025 met het oog op de pensionering van de directeur per 1 januari 2026 en van een medewerker medio 2026. De post Netto salarissen komt met € 614.790 in 2025 hoger uit dan in 2024 (€ 588.285). De post Loonheffingen is met € 373.161 in 2025 ook hoger dan in 2024 (€ 354.522). De post Pensioenen is in 2025 met € 190.836 lager dan in 2024 (€ 192.751).

29

De totale directe salarislast in 2025 is uitgekomen op € 1.171.443 en dat is € 35.885 hoger dan in 2024 (€ 1.135.558). De hogere salarislasten kunnen grotendeels worden toegeschreven aan de caoverhogìngen en gedeeltelijk aan een tijdelijke overlapping in de bezetting i.v.m. de naderende pensionering van de directeur en van één van de adviseurs binnen hûs en hiem. De post lndirecte personeelskosten is ìn 2025 uitgekomen op € 27.303 en is daarmee licht hoger dan in 2024 (€ 24.240). Onder deze noemer vallen o.a. cursuskosten en kosten voor het uitbesteden van de salarisadministratie. De stijging in 2025 betreft vooral een éénmalige last voor het afscheid van M.A. Visser. De post Externe personeelskosten (presentievergoeding commissieleden en invalkrachten) is in 2025 uitgekomen op € 44.938 en is hoger dan vorig jaar (2024: € 41.924).

Directe personeelskosten lndirecte personeelskosten Externe personeelskosten Totaal

Rekening 2025

Begroting 2025

Rekening 2024

1.171.443 27.303 44.938

1.180.000 20.000 40.000

1.135.558 24.240 41.924

1.243.684

1.240.000

1.201.722

Wet WNT (Wet normering topinkomens) Het normenkader rondom de 'Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen Publieke en Semipublieke Sector (hierna: WNT) is bekrachtigd in het Besluit van de Minister van Binneniandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 26 februari 2014, nr. 2014-0000106049 en de Regeling van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 26 februari 2014, nr. 2014-0000 104920. De WNT is per 1 januari 2013 in werking getreden. Beloningen van bestuurders en overige topfunctionarissen in de (semi)publieke sector dienen wettelijk genormeerd, respectievelijk gemaximeerd te worden. Dit heeft geresulteerd in de wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT). Hiermee wordt WOPT ingetrokken. DE WNT voorziet in een democratisch gelegitimeerd instrument waarmee normen en verplichtingen kunnen worden opgelegd voor de bezoldiging van bestuurders en andere topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector. De gemeenschappelijke regeling is verplicht om jaarlijks in de jaarrekening de bezoldiging van iedere topfunctionaris en gewezen topfunctionaris op persoonsnaam op te nemen voor zover deze een drempelbedrag van € 2.100 overschrijden, ongeacht een eventuele overschrijding van het bezoldigingsmaximum.

Ten aanzien van interim-functionarissen die geen topfunctie vervullen hebben wij gebruik gemaakt van de mogelijkheid die paragraaf 6 van de Beleidsregels toepassing WNT biedt inzake de volledige openbaarmaking van deze functionarissen. Op basis van de Beleidsregels toepassing WNT (inclusief de wijziging van paragraaf 6 volgens besluit van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 12 maart 2014, nr. 2014-0000142706 kunnen en hoeven wij niet volledig te voldoen aan de verplichting voor openbaarmaking van deze interim-functionarissen zoals voorgeschreven in artikel 4.2 lid 2c van de WNT (inclusief verwerking Aanpassingswet WNT). Voor 2025 geldt als maximumbedrag € 246.000,- inclusief belaste onkostenvergoedingen en pensioenbijdrage.

30

ln 2025 hebben geen bezoldigingen boven deze bezoldigingsnorm p!aatsgevonden. Zowel bij vast als bij tijdelijk personeel. De WNT geeft aan dat de gemeenschappelijke regeling verplicht is om jaarlijks in het financieel jaarverslag de bezoldiging van iedere topfunctionaris en gewezen topfunctionaris op persoonsnaam op te nemen voor zover deze een drempelbedrag van € 2.100 overschrijden, ongeacht een eventuele overschrijding van het bezoldigingsmaximum. Dit houdt in dat de directeur mét financiële gegevens en de leden van het algemeen bestuur en het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling hûs en hiem zónder financiële gegevens opgenomen moeten worden in dejaarrekening. ln 2025 betreft dit alsdan de volgende personen:

Functiegegevens van - tot deeltijdfactor dienstbetrekking?

Marc A. Visser directeur/secretaris 1-1-2025 / 31-12-2025 0,8 FTE Ja

Bezoldiging Beloning plus belastbare onkostenvergoeding Beloningen betaalbaar op termijn Totale bezoldiging lndividueel toepasselijk bezoldigingsmaximum

€ 107.792 € 18.548 € 126.340 € 196.800 (80% van € 246.000)

Per 1 november 2025 is Wiepkjen Kingma benoemd tot secretaris-directeur van hûs en hiem, adviseurs omgevingskwaliteit. Zij volgt Marc A. Visser op, die per 1 januari 2026 met pensioen gaat. Kingma neemt ook diens rol als voorzitter van de Centrale Adviescommissie Omgevingskwaliteit over. Wiepkjen Kingma directeur/secretaris 1-11-2025 / 31-12-2025 0,94 FTE

Functiegegevens van - tot deeltijdfactor dienstbetrekking?

Ja

Bezoldiging Beloning plus belastbare onkostenvergoeding Beloningen betaalbaar op termijn

€ 16.833 € 2.037 € 18.870 € 38.700 (94% van € 246.000 voor 2 maanrJen)

Totale bezoldiging lndividueel toepasselijk bezoldigingsmaximum

31

In 2024 betreft dit alsdan de volgende personen: Marc A. Visser directeur/secretaris 1-1-2024 / 31-12-2024

Functiegegevens van - tot

0,8 FTE € 104.925 € 18.403 € 123.328

deeltijdfactor Beloning plus belastbare onkostenvergoeding Beloningen betaalbaar op termijn Totale bezoldiging

Aan de hieronder vermelde functionarissen zijn in 2025 (evenals in 2024) geen vergoedingen betaald. Leden van het DB: . H. de Haan, E. de Groot (tot 25 september 2025), B. Dam, B. Koonstra (vanaf 27 juni 2025), L. van der Tuin-Kuipers (tot 1 augustus 2025), M. van Opzeeland (vanaf 28 november 2025), H. Zonderland, N. Linthorst en B. Zantman Leden van het AB: L. van der Tuin-Kuipers (tot 1 augustus 2025), E. van Esch (vanaf 1 augustus 2025), Th. Faber, G. Wiersma (tot 28 april 2025), K. Wielstra (vanaf 28 april 2025), C. van Hes, E. de Groot (tot 25 september 2025), R. de iong (vanaf 25 september 2025), R. Tromp, H. de Haan, B. Koonstra, J. Nijboer, M. van Opzeeland, J. Hagen, M. le Roy, B. Dam, D. Ruige, T. van Mourik (vanaf 28 april

•

2025), K. Arendz, H. Zonderland

32

Huisvestings-/Apparaatskosten Het totaal van de huisvestings-, kantoor- en organisatiekosten is in 2025 hoger uitgevailen dan begroot. De verklaring voor deze overschrijding ligt vooral binnen de post Huisvesting (zie hieronder). Huisvesting: De in 2025 onder Huisvesting geboekte kosten zijn per saldo € 13.552 hoger dan de begrote kosten, dit is de resultante van € 37.552 aan gemaakte kosten ten opzichte van € 24.000 qua begroting. De kanttekening is dat in deze cijfers een -niet begroot- bedrag van € 15.000 is meegenomen voor de kelderrenovatie (kelderafdichting Koekoek, technische bergingsruimte en het aanbrengen va n een ventilatiesysteem). Voorgesteld wordt om deze Iast te dekken vanuit de bestemmingsreserve onderhoud. ln dejaarrekening 2024 ¡s deze onttrekking reeds aangekondigd onder "Niet in balans opgenomen activa en verplichtingen". Kantoorkosten: De post Kantoorkosten komt in 2025 € 4.202 lager uit dan de begroting (€ 58.798 ten opzichte van € 63.000). Binnen de Kantoorkosten zijn bij verschillende rubrieken onderschrijdingen waar te nemen, deels door het verder digitaliseren van kantoorprocessen in combinatie met kritisch blijven beoordelen van de uitgaven. Organisatiekosten: ln 2025 zijn de totale organisatiekosten uitgekomen op € 48.127 ten opzichte van een begroting van € 43.000.

De post Organisatiekosten kende daarmee in 2025 een overschrijding van € 5.127 van de begrote kosten. Een deel van de verklaring ligt in de (hogere) kosten voor het organiseren van de landelijke TRKN-teamdag door hûs en hiem. Daarnaast zijn de hogere Contributies toe te schrijven aan het afsluiten van een abonnement bij WTA en vooral aan de indexatie van de contributiekosten. lndexatie is ook de verklaring voor de verhoogde accountantskosten. Diverse lasten lnkoop proiecten Aan inkoopkosten voor Nije Pleats-sessies en de extra commissies inzake de aanwijzingen van monumenten is in 2025 een bedrag van € 9.956 geboekt. Deze post bestaat uit kosten van ingehuurde externe projectmedewerkers. Communicatiekosten Voor de communicatie en het profileren van hûs en hiem als kenniscentrum, als adviesorgaan en sparringpartner bij het ontwikkelen van plannen bij verschillende gemeenten is YFK ingehuurd. Aangezien YFK ook een rol heeft gespeeld in de communícatie m.b.t. het 100-jarig jubileum van hûs en hiem zijn de communicatiekosten hoger uitgevallen dan begroot. Jubileum 100-jaar hûs en hiem Voor hetjubileumjaarvan hûs en hiem was een bedrag begroot van € 25.000. Uiteindelijk zijn de kosten voor het jubileum uitgekomen op een bedrag van € 27.214.

De overschrijding kan met name worden toegeschreven aan de niet-begrote video-vastleggingen van de Speciale zitting van de Adviescommissie in de Statenzaal van provincie Fryslân en van het Symposium in Bolsward.

33

De opstelling van de Huisvesting/Apparaatskosten: Rekening

Begroting

Rekening

2025

2025

2024

Onderhoudskosten gebouw Onderhoudskosten tuin Schoonmaakkosten Gas en elektrisch Water Huisvuilkosten Overige huisvestingskosten Kelderrenovatie

1.408 976 12.869 3.489 107 613 3.090 15.000

2.000 1.150 11.000 7.300 150 400 2.000 0

618 1.197 11.191 3.109 44 579 1.691 0

Totaal huisvesting

37.552

24.000

18.428

Kantoorartikelen Kantine Drukwerk Kosten website/jubileum Kosten beheer IT Overige kantoorkosten

635 592 280 5.495 51.703 93

1.250 500 1.500 5.000 52.750 2.000

722 294 600 4.358 47.613 68

Totaal kantoorkosten

58.798

63.000

53.655

Verzekeringen Contributies Abonnementen/boeken Porti Telefonie Belastingen divers Accountantskosten Diverse organisatiekosten

2.861 18.927 1.227 762 2.266 4.617 10.050 7.417

3.250 16.000 1.000 1.000 2.000 4.500 9.000 6.250

2.829 17.764 1.297 742 2.045 4.353 9.325 16.449

Totaal organisatiekosten

48.127

43.000

54.786

Totaai

144.477

130.000

126.870

Huisvesting

Kantoorkosten

Organisatiekosten

Aldus vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur als bedoeld in art. 33 van de Gemeenschappelijke Regeling 'hûs en hiem'. d.d. 26 juni 2026

H. Zonderland, vervangend voorzitter

W. Kingma, secretaris

34

LIiiïì

•ii•rri•

Aan: het algemene bestuur van gemeenschappelijke regeling hûs en hiem adviseurs omgevingskwaliteit CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT A. Verklaring over de in jaarstukken opgenomen jaarrekening 2025 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2025 van de gemeenschappelijke regeling hûs en hiem adviseurs omgevingskwaliteit te Leeuwarden gecontroleerd. Naar ons oordeel geeft de in de jaarsfukken opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van zowel de grootte en de samenstelling van de baten en lasten over 2025 alsmede van het vermogen van hûs en hiem adviseurs omgevingskwaliteit op 3 l december 2025 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De jaarrekening bestaat uit: 1. het overzicht van baten en lasten 2025; 2. de balans per 3 december 2025; 3. de toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen, waaronder de rechtmatigheidsveranfwoording van het dagelijks besfuur over de financiële rechtmatigheid van baten, lasfen en balansmutaties over 2025.

De basis voor ons oordeel Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens het Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO), de door het algemeen bestuur op 29 november 2024 vastgestelde normenkader en het Controleprotocol Wet Normering Topinkomens (WNT) 2025 vatlen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan ziin beschreven in de sectie 'Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening'. Wij zijn onafhankelijk van Hûs en hiem welstandsadvisering en monumentenzorg zoals vereist in de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachfen (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregets in Nedertand. Verder hebben wii voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregets accountants (VGBA). Wij vinden dat de door ons verkregen controte-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. lnformatie ter ondersteuning van ons oordeel Wij hebben onze controlewerkzaamheden bepaald in het kader van de controle van de jaarrekening als geheel en bij het vormen van ons oordeel hierover. Onderstaande informatie ter ondersteuning van ons oordeel en onze bevindingen moeten in dat kader worden bezíen en niet als afzonderlijke oordelen of conclusies.

Bentacera Registeraccountants B.V. Postbus 129 9200 AC Drachten KvK 01100531

bentacera.nl

Materialiteit op basis van onze professionele oordeeisvorming hebben wij de materialiteit voor de controle van de jaarrekening als geheel bepaald op € 30.000. De bij onze controle toegepaste goedkeuringstoleranfies bedraagf 2% voor fouten en onzekerheden 2% van de totale lasfen, exclusief toevoegingen aan reserves, zoals voorgeschreven in artikel 2 lid 1 Bado. Daarbij zijn voor de controle van de in de jaarrekening opgenomen WNT-informatie de materialiteitsvoorschršften gehanteerd zoals vastgelegd in het Controleprotocol WNT 2025. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn, zoals ook bedoeld in artikel 3 Bado. Wij zijn met het algemeen bestuur overeengekomen dat wij aan hen tijdens onze controle geconstateerde afwšjkingen boven € 1 .000 rapporteren alsmede kleinere afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve of WNT-redenen relevant zijn. Naleving anticumulatiebepaling WNT niet geconfroleerd ln overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2025 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1 .6a WNT en artikel 5, lid 1, sub n en o Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd.

Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. B. Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen andere informatie Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvat het jaarverslag andere informatie, die bestaat uit: - het jaarverslag, waaronder de programmaverantwoording en de paragrafen; - overzicht verschillenanalyse lncidenteel-Structureel. Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informafie - met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat; - alle informatie bevat die op grond van BBV is vereist. Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie maferiële afwijkingen bevat. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in ingevolge artikel 21 3 lid 3 onder d van de Gemeenfewet en de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

Het dagelíjks bestuur is veranfwoordelijk voor het opstellen van de andere informafie, waaronder het jaarverslag en overzicht verschillenanalyse lncidenteel-Structureel in overeenstemming met hef BBV.

Pagina2van4

I,eritacera.ril

C. Beschrijving vcn verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening Verantwoordelijkheden van het bestuur voor de jaarrekening Het dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met het BBV. Het dagelijks bestuur is ook veranfwoordelijk voor de financiële rechtmatigheid van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevanfe wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, waaronder de verordening van de hûs en hiem adviseurs omgevingskwaliteit, en voor het getrouw toelichten van de financiële rechtmafigheid ¡n de jaarrekening. ln dit kader is het dagelijks bestuur verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening en de naleving van het normenkader voor financiële rechtmatigheid mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude. Bij het opmaken van de jaarrekening moet het dagelijks bestuur de veronderstellingen inzake de financiële risico's in relatie tot de financiële positie onderbouwen en afwegen of de gemeenschappelijke regeling in staat is de financiële risico's vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers op te vangen zonder tussenkomst van de toezichthouder.

Het dagelijks bestuur moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de risico's kunnen worden opgevangen toelichten in de jaarrekening. Het algemeen bestuur is verantwoordelijk voor het vaststellen van het normenkader voor de financiële rechtmatigheid en het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verstaggeving van de vennootschap. Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel. Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk ¡s dat wij tijdens onze controle níet alle materiële fouten en fraude ontdekken. Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht daf deze, afzondeilijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel.

Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritísch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, hef BADO, de door het algemeen bestuur op 29 november 2024 vastgestelde normenkader, het Controleprotocol WNT 2025, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze controle bestond onder andere uit:

Pagina3van4

eiitacera.i

het identificeren en inschatten van de risico's dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude, het in reactie op deze risico's bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van confrole-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzeftelijk nalaten transaclies vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing; - het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle mef als doel confrolewerkzaamheden fe selecteren die passend zijn in de omstandigheden.

Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de gemeenschappetijke regeting; - het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving, de gebruikte financiële rechtmatigheidscriteria en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het dagelijks besiuur en de toetichfingen die daarover in de jaarrekening staan; • het vasfstellen dat de door het dagetijks bestuur gehanteerde veronderstellingen aanvaardbaar zijn inzake de afweging dat de gemeente in staaf is de financiëte risico's vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvatlers financieet op te vangen zonder fussenkomst van de toezichthouder. Tevens hef op basis van de verkregen controleinformatie vaststelten of er gebeurfenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de gemeenschappelijke regeting haar financiëte risico's kan opvangen. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaaf, zijn wij verpticht om aandacht in onze controleverktaring te vestigen op de relevante gerelafeerde toelichfingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conctusies zijn gebaseerd op de controte-informatie die verkregen is tot de datum van onze controteverklaring.

Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe teiden dat de gemeenschappelijke regeling de financiële risico's niet kan opvangen; - het evalueren van de presentatie, sfructuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen en - het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen. Wij communiceren met het algemeen bestuur andere over de geplande reikwijdte en fiming van de controle en over de significanfe bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante fekortkomingen in de interne beheersing.

Bentacera Registeraccountants B.V

Digitaal ondertekend door: v.J. Ksídel 6 maart 2026 15:40 *01:00

V.j. Keidel AA RA

Pagina 4Vfl4

bentacera.nl

BIJLAGE 1. SAMENSTELLING VAN HET BESTUUR EN BUREAU DAGEUJKS BESTUUR. eden: H. de Haan, voorzitter E. Groot, penningmeester (tot 25 september 2025) B. Dam, waarnemend penningmeester (vanaf 25 september 2025) 8. Koonstra (vanaf 27 iuni 2025) L.van der Tuin-Kuipers (tot 1 augustus 2025) M. van Opzeeland (vanaf 28 november 2025) H. Zonderland N. Linthorst B. Zantman

ALGEMEEN BESTUUR. lngevolge artikel 8 van de Gemeenschappelijke Regeling zijn door de deelnemende gemeentebesturen de volgende leden en plaatsvervangende leden bestuurders aangewezen als lid van het Algemeen Bestuur Gemeente

Lid

Achtkarspelen

L. van der Tuin-Kuipers (tot 1 augustus 2025)

Achtkarspelen

E. van Esch (vanaf 1 augustus 2025)

Ameland

Th. Faber

Dantumadiel

G. Wiersma (tot 28 april 2025)

Dantumadiel

K. Wielstra (vanaf 28 april 2025)

De Fryske Marren

C. van Hes

Harlingen

E. de Groot (tot 25 september 2025)

Harlingen

R. de Jong (vanaf 25 september 2025)

Heerenveen

R. Tromp

Leeuwarden

H. de Haan

Noardeast-F ryslå n

B. Koonstra

Ooststellingwerf

J. Nijboer

Opsterland

M. van Opzeeland

Schiermonnikoog

J. Hagen

Smallingerland

M. le Roy

Súdwest-Frysiân

B. Dam

Terschelling

D. Ruige

Vlieland

R. de Jong (tot 4 april 2025)

Vlieland

T. van Mourik (vanaf 28 april 2025)

Waadhoeke

K. Arendz

Weststellingwerf

H. Zonderland

BUREAU (bezetting ultimo 2025)

1. F. Alma, coördinator bedrijfsvoering 2. G. Boschloo, adviseur omgevingskwaliteit 3. A.R.J. Bremer, adviseur omgevingskwaliteit 4. D. Douma, adviseur omgevingskwaliteit (vanaf 1 oktober 2025) 5. M. Eskens, adviseur omgevingskwaliteit 6. M. Helder, administratie 7. W. Kingma, directeur 8. F.E. Reitsma, adviseur omgevingskwaliteit 9. G.J. Timmer, monumentenadviseur 10. S. Stienstra, adviseur omgevingskwaliteit 11. E. Vellinga, adviseur omgevingskwaliteit (vanaf 1 december 2025) 12. M.A. Visser, directeur (tot en met 31 december 2025) 13. J. van Zellingen, adviseur omgevingskwaliteit

40

BIJLAGE 2. SAMENSTELLING COMMISSIES

ADVISERENDE LEDEN: ARCHITECTEN. 1. T. van de Lune 2. M. Talsma 3. G.Topper 4. K. Zigterman 5. F. Hoekstra

Utrecht Rolde Alkmaar Kubaard Boornbergum

6. J. Nauta 7. T. Smits 8. A.G. de Vries

Rotterdam Leeuwarden Amsterdam

(reserve> (reserve) (reserve) (reserve)

ADVISERENDE LEDEN: STEDENBOUWKUNDIGEN. 1. N. Ruijter 2. T. Willems-Kruize 3. T. Hoek

Lelystad Groningen Zuidhorn

(reserve)

Rotterdam Bennekom Leeuwarden Haren

(reserve) (reserve)

ADVISERENDE LEDEN: LANDSCHAPSKUNDE. 1. S. Gall 2. A. Nauta 3. B. Daan 4. A. Garrelts

ADVISERENDE LEDEN: BURGERS C.S. 1. P. Faber 2 S. Beerda 3. J. Hobma 4. A. Siebenga S. G. Terpstra

Hollum lJlst Oosthem Gytsjerk Franeker

specialist (woon)schepen (reserve) (reserve)

ADVISERENDE LEDEN: MONUMENTENARCHITECTEN. 1. B. Kuit 2. R. de Haas 3. A. de Leur-Bruijn 4. K. Holstein

Amsterdam Leeuwarden (reserve) (reserve)

Beilen Groningen

ADVISERENDE LEDEN: ARCHITECTUURHISTORICI. 1. M. van der Heide 2. S. Tillema 3. G. van Essen 4. D. Wendt

Groningen Kollum Landerum-Terschelling Goutum

41

(reserve) (reserve)

BIJLAGE 3.

Overzichten productiecijfers pe r gemeente

Productiecijfers 2025: opbrengst per gemeente/derden

ge mee nte

1 Achtkarspelen 2 Ameland 3 Dantumadiel 4 De Fryske Marren 5 Harlingen 6 Heereneen 7 Leeuwarden 8 Noardeast-Fryslân 9 Ooststellingwerf 10 Opsterland 11 Schiermonnikoog 12 Smallingerland 13 Sdwest-Fryslân 14 Terschelling 15 Vlieland 16 Waadhoeke 17 Weststellingwerf

opbrengst opbrengst opbrengst adviesaanvragen Nije Pleats divers

totaal opbrengst

€ 41079 € 50.699 € 14.924 € 242.993 € 48.394 € 74.381 € 247.515 € 124.205 € 79.836 € 81.148 € 10.105 € 130.875 € 183.069 € 20.326 € 21.942 € 112.490 € 81.997

€0 €0 €0 €0 €0 € 3.546 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0

€0 €0 €0 €0 €0 € 639 € 15.481 € 4.863 €0 € 12.056 € 274 € 617 € 7.192 €0 €0 € 891 €0

€ 41.079 € 50.699 € 14.924 € 242.993 € 48.394 € 78.566 € 262.996 € 129.068 € 79.836 € 93.204 € 10.379 € 131.492 € 190.261 € 20.326 € 21.942 € 113.381 € 81.997

€1.565.978

€3.546

€ 42.013

€ 1.611.537 € 3.562 € 9.590

Second opinions Abe Bonnema Prljs

€ 1.624.689

42

Productiecijfers 2025: naar aard (eerste) adviezen in %

voldoet

voldoet mits

voldoet niet

aanhouden

vooroverieg

Achtkarspelen Ameland Dantumadiel De Fryske Marren Harlingen Heerenveen Leeuwarden Noardeast-Fryslân Ooststellingwerf Opsterland Schiermonni koog Smallingerland S údwest-Fryslân Terschelling Vlieland Waadhoeke Weststellingwerf

31,6 18,2 28,6 31,9 47,1 24,0 34,9 27,5 19,0 38,9 18,5 29,3 25,4 29,1 36,7 25,9 22,3

7,4 12,5 14,3 14,6 12,3 19,0 17,3 11,0 12,0 15,3 14,8 18,3 18,9 5,5 20,0 17,8 11,7

15,8 2,3 10,7 9,7 13,0 10,7 12,6 7,7 10,1 6,9 7,4 7,0 16,5 5,5 10,0 9,1 15,5

5,3 3,4 0,0 2,7 5,1 7,4 8,6 2,9 7,0 3,0 3,7 6,1 10,2 5,5 10,0 4,5 2,9

40,0 63,6 46,4 41,1 22,5 38,8 26,7 50,9 51,9 36,0 55,6 39,3 29,0 54,5 23,3 42,7 47,6

totaal hûs en hiem 2025

29,8

15,5

10,9

5,9

38,0

totaal hûs en hiem 2024

26,6

18,0

10,9

7,3

37,3

gemeente

43

Productiec:jfers 2025: naar categorieën bouwsommen in %

≤5.000

25.001100.000 %

100.001250.000 %

≥250.O01

%

5.00125.000 %

23,4 24,9 11,6 10,1 27,5 33,1 31,8 29,0 15,9 12,9 17,9 11,0 17,5 16,7 29,5 18,9 9,2

18,5 16,7 19,2 15,3 26,2 10,6 24,6 18,9 14,6 16,0 32,1 27,9 24,8 25,9 9,1 27,4 19,3

23,5 15,5 19,2 26,1 18,8 21,1 20,8 18,9 30,6 26,3 17,9 19,6 27,5 29,6 20,5 27,0 26,1

11,1 14,3 30,8 11,3 13,4 15,5 6,4 13,5 14,6 16,0 21,4 12,3 12,6 5,6 11,4 11,4 8,4

23,5 28,6 19,2 37,2 14,1 19,7 16,4 19,7 24,3 28,8 10,7 29,2 17,6 22,2 29,5 15,3 37,0

totaal hûs en hiem 2025

20,8

21,4

23,6

11,6

22,6

totaal hûs en hiem 2024

19,1

20,9

23,6

14,5

21,9

gemeente

1 Achtkarspelen 2 Ameland 3 Dantumadieì 4 de Fryske lVtarren 5 Harlingen 6 Heerenveen 7 Leeuwarden 8 Noardeast-Frysiân 9 Ooststellingwerf 10 Opstertand 11 Schiermonnikoog 12 Smaltingerland 13 Stdwest-Fryslân 14 Terschetling 15 'Aieland 16 Waadhoeke 17 Weststellingwerf

44

%