Woonzorganalyse aandachtsgroepen

Mogelijke oorzaken voor een lagere in- dan uitstroom, zijn: diverse Wlz-cliënten verblijven langer in de beschermd wonen-locaties en er is een drempel voor instroom voor jongeren tussen de 18 en 23 jaar, bijvoorbeeld vanwege een laag inkomen in combinatie met duurdere plekken of minder specifiek aanbod voor jongeren. De 113 cliënten verblijven in locaties van verschillende organisaties. Onderstaande tabel geeft hiervan een overzicht. Organisatie Pameijer Jados Timon Stoed New Life Living Pret in Herstel Elckerlyc Zero & Sano Maatwerkovereenkomsten

Aantal cliënten 76 12 7 7 4 3 2 1 1

Volgens de database van Waarstaatjegemeente.nl zijn de volgende cijfers daarnaast van toepassing op de MVS-gemeenten (samengesteld uit cijfers over het eerste en tweede halfjaar 2022): • Tussen de 70% en 75% van de BW cliënten is man • Ruim 2/3 van deze inwoners is in de leeftijdsgroep 18 t/m 26 jaar en 27 t/m 36 jaar • De inkomensklasse van deze inwoners is voor het grootste deel lager dan € 20.000 • Voor 1/3 van de BW bewoners is geen sprake van een uitkering, bijstand en/of arbeidsongeschiktheidsuitkering, de overige 2/3 ontvangt wel tenminste één vorm van uitkering of bijstand • Ongeveer 1/3 van de cliënten in BW heeft een westerse (6%) of niet-westerse (27%) migratieachtergrond. 4.4.4 Knelpunten en ontwikkelingen Uit voorgaande blijkt dat de nodige cliënten uit Maassluis en Vlaardingen in voorzieningen van Beschermd Wonen verblijven. Daarin bevinden zich dus ook inwoners van Schiedam, in verband met de centrumfunctie van de gemeente Vlaardingen en samenwerking in MVS-verband. Voor deze aandachtsgroep is sprake van enkele ontwikkelingen en knelpunten. • Het Rijksbeleid stelt zich als doel inwoners meer en beter aan de samenleving deel te kunnen laten nemen op de manier waarop zij dat willen, door hen vaker in staat te stellen om zelfstandig te blijven wonen en als zij alsnog beschermd moeten wonen, zij dit vaker in hun eigen omgeving kunnen doen.

• Sinds 2022 zijn gemeenten lokaal verantwoordelijk voor nieuwe cliënten uit hun eigen gemeente die behoefte hebben aan Beschermd Wonen. Per 1 januari 2025 (huidige planning) volgt de verdere doordecentralisatie, de invoering van het nieuwe verdeelmodel en het woonplaatsbeginsel. Via de Norm van Opdrachtgeverschap (NvO) worden niet-vrijblijvende

Woonzorganalyse aandachtsgroepen

Pagina 20 van 33

•

•

• •

•

•

•

•

• •

4.5

samenwerkingsafspraken opgesteld tussen gemeenten om de verantwoordelijkheid van de regionale samenwerking te verbeteren. De landelijke beweging naar ‘Beschermd Thuis’ (wonen in een eigen woning met daarbij toezicht en/of begeleiding) betekent wel dat we cliënten goed moeten laten landen. Gedacht kan worden aan huurcontractbescherming, voorzieningen in de wijken voor inloop en contact of een wijk-GGD’er die signaleert en zicht houdt. Belangrijk is daarbij dat de kennis van de problematiek én van de sociale kaart, een digitale wegwijzer met informatie over organisaties rond wonen, welzijn en zorg, goed zijn geborgd. In het tweede kwartaal 2023 is op basis van deze ontwikkeling gestart met het vormgeven van een proces om tot een regiovisie (voor de MVS-regio) te komen voor Beschermd Wonen. Gaandeweg dit proces is besloten ook de doorontwikkeling van de Maatschappelijke Opvang (MO) en Vrouwenopvang (VO) mee te nemen in deze beweging. Met het uitvoeringsplan dat hierop volgt wordt o.a. geprobeerd antwoord te geven op de vraag welke voorzieningen we moeten op-, om- of afbouwen in onze regio om te komen tot een toekomstbestendig zorglandschap. Het aantal BW plekken is beperkt, terwijl de doelgroep toeneemt. Dit betreft zeker een toename van de doelgroep met (ernstige) psychiatrische problematiek.

Niet iedere inwoner die uitstroomt uit een crisisvoorziening komt in aanmerking voor een BWindicatie. Dit geldt onder andere voor groepen die niet voldoen aan de eis van ‘24 uur nabijheid nodig’. Hierbij is een risico dat deze personen tussen wal en schip vallen. Er wordt mede daarom geëxperimenteerd met alternatieve vormen, zoals gedeeltelijke telefonische nabijheid. Er is sprake van een wachtlijst voor uitstroom uit Beschermd Wonen. Hoewel sprake is van een urgentieregeling (zie bijlage 1), blijkt dat niet alle BW-partners hierop zijn aangesloten. De woningcorporaties voldoen daardoor wel aan de plaatsing van urgente groepen vanuit de aangesloten partners, maar toch is sprake van een wachtlijst voor uitstroom uit het Beschermd Wonen voor de niet-aangesloten partners. Een andere reden is dat de druk hoog is bij partijen als GGZ Delfland en Antes voor diagnostisering en verslavingszorg, waardoor de wachttijd oploopt. Daarbij kan de zorg die na uitstroom doorloopt, slechts aangeboden worden aan de gecontracteerde instellingen van Zorg Samen MVS (samenwerkingsverband in de regio). Deze gecontracteerden zijn niet gelijk aan de gecontracteerden voor Beschermd Wonen. Na uitstroom uit BW krijgen cliënten een woonzorgcontract dat in basis na een jaar ‘omklapt’ naar een reguliere huurovereenkomst. Vaak loopt de zorg wel door, maar dit is niet altijd bij de woningcorporaties bekend.

Afstemming tussen de betrokken partijen zou beter kunnen verlopen. Naast de doelgroep die in aanmerking komt voor Beschermd Wonen, is er ook een groep inwoners die ggz cliënt en / of verslaafd zijn, die niet zelfstandig of met ambulante begeleiding kunnen wonen. Wanneer geen BW-indicatie kan worden afgegeven, geeft dit in de praktijk veel uitdagingen, zoals herhaalde aandacht van een groot aantal hulpverleners zonder dat échte oplossingen geboden kunnen worden. Dit probleem wordt versterkt door de trend naar steeds minder beschikbare ggz-bedden. Zolang iemand nog niet volledig zelfstandig is, blijft ketensamenwerking nodig. Dit is een aandachtspunt. Ambulante begeleiding bij de doelgroep wordt (veelal) geleverd via ‘Meedoen in de stad’. Binnen de populatie van Zorg Samen MVS wordt gekeken wat nodig is en wordt zorg pas afgebouwd wanneer dit ook verantwoord is. Daarnaast is er een ‘waakvlamconstructie’ binnen Zorg Samen MVS waarbinnen veel cliënten zijn geborgd. Goede verbinding tussen de zorg, welzijn en woningcorporaties is van belang om hierbij zorg te dragen voor de juiste balans aan begeleiding en zorg voor de betreffende inwoners. Met name voor woningcorporaties is het van belang dat er woongenot is voor alle bewoners. Dat vraagt aandacht wanneer er meer kwetsbaren landen in de wijken in plaats van zorgcentra.

Bij veel organisaties is sprake van een uitdaging op het gebied van personeel om de juiste hulp en begeleiding te bieden aan de (steeds complexere) doelgroep.

Wlz/ggz

4.5.1 Profiel Kenmerken

•

• Financiering

•

Inwoners (18+) met een vastgestelde psychische / psychiatrische stoornis volgens DSM-5 die permanent toezicht en/of 24 uur per dag zorg in de nabijheid nodig hebben ter voorkoming van ernstig nadeel. Deze zorgbehoefte is blijvend en zal dus niet overgaan. Deze personen kunnen onder voorwaarden thuis wonen óf moeten in een verblijf / instelling worden opgenomen. Wet langdurige zorg (Wlz)

Woonzorganalyse aandachtsgroepen

Pagina 21 van 33

Landelijke en regionale kaders

•

Wet langdurige zorg (Wlz)

4.5.2 Voorzieningen In Maassluis en Vlaardingen zijn geen specifieke voorzieningen voor deze aandachtsgroep. Wel wonen enkele cliënten uit deze aandachtsgroep in voorzieningen van Beschermd Wonen (zoals bij Pameijer). Verder zijn relatief in de nabijheid mogelijkheden voor (tijdelijk) verblijf via GGZ Delfland in Schiedam en Delft (behandeling, therapie, dagbesteding, beschermd wonen). 4.5.3 Cijfers Binnen de Wlz is de ouderenzorg dominant. De vraag naar ggz neemt echter ook zichtbaar toe. Landelijk is dit goed te zien, van links naar rechts over de periode 2017 t/m 2021. Duidelijk blijkt hier ook de impact van de verschuiving van Wmo naar Wlz in 2021.

Voor de gemeente Vlaardingen zijn de Wlz-indicaties voor deze aandachtsgroep (stand per juli 2023) als volgt. Daarbij is over de trend op langere termijn weinig te zeggen. Uit de cijfers komt vooral de groei vanaf 2022 helder naar voren. Leeftijd 20 – 29 jaar 30 – 39 jaar 40 – 49 jaar 50 – 59 jaar 60 – 69 jaar 70 – 79 jaar 80 – 89 jaar Totaal

Indicaties GGZ Wonen 6 9 3 17 13 18 11 77

Jaar 2020 2021 2022 2023

Totaal indicaties GGZ Wonen 2 1 71 77

De cijfers over Maassluis laten een vergelijkbaar beeld zien, waarbij er geen data beschikbaar is over de jaren vóór 2022, aangezien deze te laag waren. Jaar 2022 2023

Totaal indicaties GGZ Wonen 61 75

4.5.4 Knelpunten en ontwikkelingen Enkele ontwikkelingen spelen met betrekking tot de Wlz / ggz aandachtsgroep. • Behandeling met verblijf voor deze doelgroep wordt sinds 2013 (scheiden wonen en zorg) nadrukkelijk afgebouwd. Het doel: minder intramurale zorg en meer ambulante zorg, zo veel mogelijk in de eigen omgeving van de cliënt met een betere regionale domeinoverstijgende samenwerking. Het aantal ggz-bedden is sinds 2013 met een derde afgenomen. Daar tegenover staat een forse toename van het beschermd wonen. De vraag komt vanuit diverse onderzoeken naar voren of de gewenste ambulantisering wel goed vorm krijgt én of dit uiteindelijk haalbaar is; zeker niet voor iedere cliënt. • Per januari 2021 is de Wlz opengesteld voor volwassenen met een psychische aandoening. Daardoor is een deel van deze doelgroep de afgelopen jaren overgegaan van de gemeente (Wmo) naar de Wlz. De instroom in de Wlz is echter 2,5 keer hoger dan verwacht. Landelijk wordt daarom nagedacht over inperking van de instroom. Dit is iets dat ook in de WSD-regio (via het zorgkantoor DSW) in een aanpak moet worden vertaald. • Een deel van de ggz cliënten of verslaafden, die eigenlijk niet zelfstandig kunnen wonen (ook niet met ambulante begeleiding), zorgen terugkerend voor overlast in de wijken.

Door vermindering ggz bedden en omdat ze niet altijd in aanmerking komen voor een indicatie, valt dit deel van deze aandachtsgroep vaak tussen wal en schip.

Woonzorganalyse aandachtsgroepen

Pagina 22 van 33

•

Uitstroom vindt plaats via partijen die zijn aangesloten bij de SUWR, aangezien dit een vereiste is voor ambulante ondersteuning via platform Zorg Samen MVS.

4.6

Instellingen voor klinische geestelijke gezondheidszorg en forensische zorg

4.6.1 Profiel Kenmerken Financiering Landelijke en regionale kaders

• • • • •

Personen die opgenomen zijn geweest in intramurale instellingen in verband met ernstige psychische problematiek of als gevolg van eerdere vergrijpen. Zorgverzekeringswet (Zvw) Wet langdurige zorg (Wlz) Wet Publieke Gezondheid (WPG) Wet verplichte ggz (Wvggz)

4.6.2 Voorzieningen Er zijn geen voorzieningen in Maassluis en Vlaardingen bekend die specifiek bedoeld zijn voor deze aandachtsgroep. GGZ Delfland heeft een locatie voor opname in (klinische) ggz in Schiedam en Delft. Locatie Delft kan ook FZ-cliënten opnemen. Voor wat betreft uitstromers uit instellingen voor klinische geestelijke gezondheidszorg hebben ggzorganisaties de verantwoordelijkheid om na behandeling van deze aandachtsgroep de mensen te begeleiden naar een vervolgsituatie met eventueel ambulante begeleiding. Fivoor vangt forensische cliënten op die terugkomen naar Maassluis en Vlaardingen. 4.6.3 Cijfers Begin 2024 begeleidde GGZ Delfland in Maassluis 11 cliënten ambulant en in Vlaardingen 19 cliënten. 4.6.4 Knelpunten en ontwikkelingen Binnen de (klinische) ggz is sprake van een toenemende zorgvraag, nieuwe wetten (zoals de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg per 2020), personeelstekorten en technologische trends. Uit een trendrapport van Wortell uit 20209 komen onder meer de volgende trends naar voren: • Meer mensen doen een beroep op de ggz, mede door de dubbele vergrijzing en de toename van complexe problematiek daardoor. Ook neemt de zorgvraag van jongeren toe. • Minder bedden, meer ambulante hulp. De inzet is om minder opnames te krijgen door meer op preventie in te zetten met onder meer praktijkondersteuners ggz (POH-GGZ) bij de huisartsen.

Steeds meer ggz wordt verplaatst naar de huissituatie, ook de zwaardere behandeling en begeleiding. Dat vraagt groei van het aantal FACT teams (Flexible Assertive Community Treatment (FACT). • Er zijn langere wachttijden en meer mensen op straat omdat de afnemende intramurale capaciteit en toenemende vraag nog onvoldoende kunnen worden opgevangen. • Betere samenwerking binnen de keten rondom bijvoorbeeld inwoners met verward gedrag is nodig, maar ook voor kwetsbare inwoners die de weg niet kunnen vinden. • Meer regie en zelfredzaamheid van cliënten is nodig en de visie en focus ligt steeds meer gericht op herstel, met alle voor- en nadelen van dien. • Nieuwe soorten (tussen)woonvormen zijn nodig om het zoveel mogelijk zelfstandig in de wijken wonen te ondersteunen voor mensen met psychiatrische aandoeningen. • Er is nijpend tekort aan ggz-personeel door onder meer een toenemende vraag naar hoger opgeleid personeel als gevolg op de groei van de zorgvraag en zorgzwaarte enerzijds en de hoge druk en administratieve belasting anderzijds. Steeds meer psychologen en zorgprofessionals werken op ZZP basis. • Digitalisering neemt toe, zoals vormen van (anonieme) e-health, virtual reality toepassingen in behandelingen en domotica voor woonruimtes. Voor de gemeenten komt e.e.a.

tot uiting in de toenemende complexe zorgvraag bij de mensen die in de maatschappelijke opvang komen, maar ook bij inwoners die op straat en in de wijken leven. Na een ggz behandeling op externe locatie verloopt de uitstroom moeizaam, zeker als nog een geschikte woonplek gevonden moet worden. Vanuit onder meer Zorg Samen MVS wordt ingezet op het optimaliseren van samenwerking en de benodigde voorzieningen voor deze doelgroep. Dit zal echter nog tijd vergen.

9 Wortell – 10 trends die de geestelijke gezondheidszorg in 2020 ingrijpend veranderen (2020)

Woonzorganalyse aandachtsgroepen

Pagina 23 van 33

5 Overige aandachtsgroepen 5.1

Statushouders

5.1.1 Profiel Kenmerken

• • • • •

Financiering Landelijke en regionale kaders

• •

Een asielzoeker wordt statushouder zodra diegene een verblijfsvergunning krijgt De Rijksoverheid hanteert een verdeelsleutel: gemeente krijgt halfjaarlijks een taakstelling opgelegd waarin aantal statushouders staat vermeldt die gemeente moet huisvesten Toezicht op de taakstelling wordt uitgevoerd door de provincie De gemeente mag zelf beslissen over wat voor soort woning ze aanbieden: bijvoorbeeld zelfstandige (huur)woning, flexwoning of gedeelde woning. Regie door Veiligheidsregio door middel van de bestuurlijke gesprekstafel (regie en veiligheid) Vanuit Rijksoverheid Handreiking Huisvesting Vergunninghouders

5.1.2 Voorzieningen De primair benodigde voorziening voor statushouders is een woning. Huisvesting vindt met name plaats via de woningcorporaties. Dit betreffen in Vlaardingen de organisaties Waterweg Wonen en Woningstichting Samenwerking. Voor Maassluis is dit Maasdelta Groep. Op het moment van schrijven worden statushouders ook elders opgevangen, vanwege de druk op de keten. In Maassluis wordt dit vormgegeven middels de hotelboot ‘Lady Anne’. In Vlaardingen is er geen lokale opvang, maar worden statushouders die in afwachting zijn van een woning door het COA op de boot ‘Silja Europa’ in Rotterdam geplaatst. Een tweede belangrijke voorziening is inburgering. Dit wordt regionaal (MVS verband) vormgegeven door Stroomopwaarts. Onderdelen van het inburgeringstraject zijn het leren van de Nederlandse taal, kennis van de Nederlandse arbeidsmarkt, kennis maken met kernwaarden, regels en grondrechten van Nederland en het uitvoeren van participatieactiviteiten. Daarbij wordt door Inclusia (ook in MVS-verband) begeleiding geboden door middel van een werkprogramma. Hierin staat het wegwijs maken en participatie in de samenleving centraal. Inclusia heeft tevens een steunpunt ‘Thuis in MVS’. Hier kunnen statushouders terecht met allerlei vragen over het leven in de gemeentes Maassluis, Vlaardingen of Schiedam en in Nederland.

Waar zorg of ondersteuning nodig is voor deze aandachtsgroep, wordt dit via de reguliere kanalen van wijkteams e.d. vormgegeven. 5.1.3 Cijfers Onderstaande tabel geeft een overzicht van de taakstelling voor gemeente Vlaardingen voor de afgelopen vijf halfjaren. Periode Taakstelling e 1 helft 2024 79 2e helft 2023 74 1e helft 2023 89 2e helft 2022 57 1e helft 2022 37 Afgelopen jaren is aan de taakstelling voldaan. Voor de eerste helft van 2023 is niet voldaan aan de taakstelling en ook voor het tweede halfjaar is de (verlaagde) taakstelling niet behaald. Dit is onder andere te wijten aan de achterstanden bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Nareizigers die wel verwacht werden, zijn nog niet in Vlaardingen aangekomen. Zodra de nareizigers zijn gearriveerd, heeft Vlaardingen de taakstelling 2023 volbracht.

Woonzorganalyse aandachtsgroepen

Pagina 24 van 33

Voor Maassluis gelden de volgende cijfers: Periode Taakstelling 1e helft 2024 37 2e helft 2023 34 1e helft 2023 30 2e helft 2022 26 1e helft 2022 18 Zowel in 2022 als in 2023 is in Maassluis aan de taakstelling voldaan en leverde 2023 een surplus op van zeven statushouders die geplaatst zijn, die in mindering worden gebracht op de taakstelling voor 2024. 5.1.4 Knelpunten en ontwikkelingen In 2023 is in Vlaardingen niet aan de taakstelling voldaan. Redenen hiervoor zijn: • Omvang gezinnen: er worden regelmatig grote gezinnen gekoppeld aan gemeente Vlaardingen. Er zijn echter niet veel grote woningen beschikbaar; • Minimale uitruil tussen gemeenten: het is lastig om gezinnen te ruilen met andere gemeenten, bijvoorbeeld een groot gezin in ruil voor twee kleine gezinnen. • Achterstanden bij de IND. Gekoppelde statushouders worden bemiddeld naar een passende woning. Verwachten de statushouders nog nareizende familie, dan wordt hier al een passende woning bij gezocht. Op dit moment is er een achterstand bij de instroom van nareizende familie, zoals ook blijkt uit de cijfers voor Vlaardingen.

5.2

Studenten

5.2.1 Profiel Kenmerken

•

Financiering

•

Landelijke en regionale kaders

•

Studenten die een studie in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo), hoger beroepsonderwijs (hbo) of aan een universiteit (wo) volgen en uitwonend zijn. Studenten kunnen gebruik maken van het leenstelsel voor het financieren van woonruimte N.v.t.

5.2.2 Voorzieningen De gemeente Vlaardingen heeft de ambitie om een echte MBO-stad te worden; dit speelt niet of nauwelijks voor gemeente Maassluis. Gewerkt wordt aan een onderwijs-campus met een doorgaande leerlijn van vmbo naar mbo. De onderwijsinstellingen Lentiz en Albeda zijn hieraan verbonden. Ook wordt intensief samengewerkt met het bedrijfsleven en zijn concepten als de Food Innovation Academy en de Zorg Innovatie Academy (ZIA) opgestart om verbindend en vernieuwend te acteren in diverse sectoren. Deze ontwikkeling trekt nu al studenten aan en zal dit in de toekomst waarschijnlijk nog meer gaan doen. Dit levert met name een huisvestingsvraagstuk op. De gemeente Maassluis ontwikkelt mogelijk ook beleid rondom vmbo/mbo, maar dit is, inclusief bijbehorende voorzieningen, nog niet concreet. 5.2.3 Cijfers Op dit moment zijn in Vlaardingen in de Rivierzone bij District-U in totaal 318 tijdelijke woningen gerealiseerd, die met name bedoeld zijn voor starters en studenten. Ongeveer 30% van die woningen worden nu bewoond door studenten (zo’n 95 woningen totaal). In Maassluis is aan de raad toegezegd dat bij de ontwikkeling van De Kade / het Van Gelderenterrein ca. 30 studentenwoningen worden opgenomen. Deze aantallen maken ook onderdeel uit van een subsidieaanvraag van Maassluis bij het Rijk voor een impuls aan de woningbouw.

5.2.4 Knelpunten en ontwikkelingen Enkele relevante zaken, kansen en aandachtspunten voor deze aandachtsgroep. • Zoals hierboven geschetst, zal naar verwachting de vraag naar huisvesting van studenten toenemen naarmate de ontwikkeling van Vlaardingen tot mbo-stad succesvol blijkt.

Woonzorganalyse aandachtsgroepen

Pagina 25 van 33

•

•

5.3

Uit de Landelijke Monitor Studentenhuisvesting (LMS) 2022 blijkt dat het tekort aan studentenhuisvesting bovendien de komende jaren flink zal toenemen van zo’n 27.000 woonruimten in 2022 naar bijna 45.000 woonruimten in 2030. Deze tekorten concentreren zich met name in steden met een hbo- of universitaire instelling, maar zullen ook (al dan niet gedeeltelijk) doorzetten naar omliggende gemeenten als Maassluis en Vlaardingen. Met het oog op voorzieningen en de verbinding met welzijn biedt de LMS de volgende inzichten: o Nederlandse studenten in een kamer met gedeelde voorzieningen hebben een hoger welzijn ten opzichte van thuiswonende studenten en uitwonende Nederlandse studenten in een zelfstandige woonruimte. o Voor internationale studenten speelt de aanwezigheid van een sociale faciliteiten juist een belangrijke rol in het welzijn.

Arbeidsmigranten

5.3.1 Profiel Kenmerken

Financiering Landelijke en regionale kaders

• • • •

Personen die tijdelijk (<5 jaar) in Nederland werken Een gedeelte van deze personen is geregistreerd in Nederland (ze staan ingeschreven in de BRP) en een gedeelte niet-geregistreerd (niet ingeschreven in de BRP) N.v.t. Convenant tijdelijke huisvesting arbeidsmigranten (voor Vlaardingen; te overwegen voor Maassluis)

5.3.2 Voorzieningen Voor deze aandachtsgroep zijn geen specifieke voorzieningen in Maassluis en Vlaardingen. 5.3.3 Cijfers In 2023 verbleven 1.937 arbeidsmigranten geregistreerd in Vlaardingen. Daarnaast is onder meer op basis van de acties van het interventieteam een schatting te maken van het aantal niet-geregistreerde arbeidsmigranten. Voor Vlaardingen betreft dit een groep van ongeveer 500-1.000 personen. In 2023 verbleven 1.206 arbeidsmigranten geregistreerd in Maassluis. Dit aantal stijgt met een stabiel percentage over de jaren heen. Zij wonen grotendeels in gewone huizen in gewone wijken; een gedeelte woont in het ‘Tehuis voor Zeelieden’. Van de overige, niet-geregistreerde arbeidsmigranten is enkel een schatting te maken; dit zouden er enkele honderden kunnen zijn. 5.3.4 Knelpunten en ontwikkelingen De aandachtsgroep van arbeidsmigranten is relatief lastig in beeld te brengen. Enkele belangrijke ontwikkelingen en knelpunten zijn hieronder uitgewerkt. • De grote mobiliteit en continue nieuwe instroom maken het bepalen van het aantal arbeidsmigranten en hun huisvestingsbehoefte lastig. De toenemende vergrijzing in Nederland en daarmee krapte op de arbeidsmarkt zorgt waarschijnlijk voor een toename van het aantal arbeidsmigranten.

• Uit onderzoek van Seo Economisch Onderzoek10 blijkt dat tussen 2006 en 2021 landelijk het aantal arbeidsmigranten is verviervoudigd, van nog geen 200.000 in 2006 tot ruim 800.000 in 2021. Wanneer deze ontwikkeling zich doorzet, neemt het aantal arbeidsmigranten richting 2030 toe tot zo’n 1,2 miljoen mensen. • Een deel van de doelgroep arbeidsmigranten is kwetsbaar omdat ze te maken hebben met lage lonen en flexibele contracten. Dit betekent dat zij weinig te besteden hebben en sterk afhankelijk zijn van de werkgever voor huisvesting. • Knelpunten bij de huisvesting van arbeidsmigranten zijn: o Uitbuiting: (criminele) uitbuiting en slechte prijs-kwaliteitverhouding o Slechte huisvesting (o.a. overbewoning) o Omdat een woning vaak geregeld wordt door de werkgever, beschikt een arbeidsmigrant na ontslag vaak niet langer over een woning. Het risico is dat een arbeidsmigrant als gevolg hiervan dak- en thuisloos wordt. • De partijen gemeente Vlaardingen, Stichting Waterweg Wonen, Woningstichting Samenwerking Vlaardingen, Stipt, Tradiro, Homeflex en United Homes hebben het convenant tijdelijke 10 Seo Economisch Onderzoek - Arbeidsmigratie in 2030; Mogelijke ontwikkelingen in vier scenario’s (juni 2022, link)

Woonzorganalyse aandachtsgroepen

Pagina 26 van 33

• •

5.4

huisvesting arbeidsmigranten ondertekend. In dit convenant spreken de partijen met elkaar af om in gezamenlijkheid de problemen op te willen lossen die met de komst van tijdelijke arbeidsmigranten gepaard gaan en waarvan deze arbeidsmigranten vaak slachtoffer worden. Dit is uitgewerkt in diverse concrete afspraken. Enkele van deze afspraken zijn: o Realiseren van een drietal locaties waar arbeidsmigranten kunnen verblijven (short stay tot 4 maanden) o Arbeidsmigranten middels een leegstandsvergunning huisvesten in woningen die gesloopt gaan worden De haalbaarheid van het contract staat onder druk. Enerzijds omdat de realisatie van de locaties niet conform planning verloopt. Daarnaast leidt huisvesting middels een leegstandsvergunning regelmatig tot problematische situaties. In Maassluis bestaat er een paraplubestemmingsplan ‘Overbewoning Maassluis’. Dit plan moet de uitwassen van de huisvesting van arbeidsmigranten tegengaan. In Vlaardingen geldt sinds 2020 het paraplubestemmingsplan Wonen. Dit betekent dat een woning in Vlaardingen bewoond mag worden door één huishouden óf door maximaal twee personen die geen huishouden vormen. Hier wordt door het interventieteam actief op gehandhaafd. Daarnaast geldt de Verordening beheer woonruimte Vlaardingen 2021, bedoeld om kamergewijze verhuur tegen te gaan.

Woonwagenbewoners

5.4.1 Profiel Kenmerken

• •

Financiering Landelijke en regionale kaders

• •

Personen die deel uitmaken van één van de culturele groepen waarbij de woonwagen onderdeel is van de culturele identiteit. Het gaat hierbij met name om Roma, Sinti, reizigers (van oorsprong nomadische handelaren, marskramers, ambachtslieden) en kermis- en circusfamilies. Beleidskader gemeentelijk woonwagen en standplaatsenbeleid (2018)

5.4.2 Voorzieningen In Vlaardingen is één woonwagenkamp: kamp Holy. In Maassluis is er ook één woonwagenkamp, aan de Dr. Albert Schweizerdreef. 5.4.3 Cijfers Kamp Holy bestaat uit 7 woonwagens. De standplaatsen worden verhuurd via Waterweg Wonen. Er is een korte wachtlijst met enkele personen die graag in kamp Holy willen wonen. In Maassluis zijn er 5 standplaatsen, welke worden verhuurd via de Maasdelta Groep. 5.4.4 Knelpunten en ontwikkelingen Allereerst volgt een schets van de landelijke ontwikkelingen. Vervolgens wordt ingegaan op de lokale ontwikkelingen. In 1999 is de landelijke Woonwagenwet ingetrokken en is het woonwagenbeleid gedecentraliseerd. Het gevolg was dat veel gemeenten kozen voor een daling van de bestaande standplaatsen. In de jaren 2010-2020 hebben diverse instanties zich uitgesproken over het mensenrechtelijk kader dat voor woonwagenbewoners geldt. De nationale ombudsman stelde bijvoorbeeld in 2017 dat het rijk en gemeente het recht van woonwagenbewoners om te leven volgens hun culturele identiteit onvoldoende erkennen en faciliteren. In 2018 is een nieuw beleidskader ontwikkeld. Dit kader is een handvat om het lokale woonwagenbeleid binnen mensenrechtelijk kader te ontwikkelen. De visie van dit handvat is: beschermen van woonwagenbewoners tegen discriminatie, waarborgen van hun mensenrechten en bieden van rechtszekerheid en duidelijkheid.

Sinds 2014 werd een uitsterfbeleid gevoerd voor woonwagenkamp Holy. Dit hield in dat de standplaats kwam te vervallen als een bewoner vertrok of overleed. In 2018 is, in navolging van het nieuwe beleidskader, dit uitsterfbeleid gestaaktHhet kamp wordt behouden zoals dit nu is. Als een bewoner vertrekt of overlijdt wordt de standplaats opnieuw toegewezen. Er worden geen extra standplaatsen gecreëerd. Toewijzing vindt plaats via het Regionale Woonnet Rijnmond. Geïnteresseerden voor vrijgekomen

Woonzorganalyse aandachtsgroepen

Pagina 27 van 33

standplaatsen kunnen zich hier inschrijven, en bouwen zo inschrijfduur op. Vlaardingen beraadt zich op het moment van schrijven op nieuw beleid voor deze doelgroep. In Maassluis vindt eveneens toewijzing plaats via Woonnet Rijnmond en we zien in de praktijk dat er weinig mutaties plaatsvinden op het enige, kleine woonwagenkamp. Ook Maassluis beraadt zich op het moment van schrijven op nieuw beleid voor deze doelgroep.

5.5

Oekraïense vluchtelingen

5.5.1 Profiel Kenmerken

Financiering Landelijke en regionale kaders

• • • •

Vluchtelingen vanuit Oekraïne (‘ontheemden’) Beschikken over een speciale status: mogen in elk geval tot maart 2025 tot drie jaar in Nederland blijven zonder asiel aan te vragen Vanuit Rijksoverheid met specifieke uitkeringen (SPUKs) Beleidskaders, richtlijnen e.d. in het kader van ‘Opvang ontheemden uit Oekraïne’

5.5.2 Voorzieningen In 2023 is in Vlaardingen een aparte tijdelijke wijk Mrija vormgegeven voor langdurige opvang van ontheemde Oekraïners. In deze regionale opvanglocatie zijn woningen en voorzieningen gerealiseerd waar 1.000 tot 1.100 Oekraïense mensen die gevlucht zijn voor de oorlog in hun land vanaf juli 2023 tot uiterlijk 1 juli 2026 kunnen verblijven. Hiermee voorziet Vlaardingen in ruim een derde van de regionale opvangopgave. In Mrija zijn 387 flexwoningen gerealiseerd. Mensen zijn hier geplaatst vanuit tijdelijke opvanglocaties en gastgezinnen in Vlaardingen en de regio Rotterdam-Rijnmond. Na juli 2026 wordt de locatie deels ingezet als locatie voor de afvalzuiveringsinstallatie (AWZI). Binnen de wijk zijn voorzieningen als een basisschool met gymzaal, twee multifunctionele gebouwen en een ingerichte buitenruimte voor jong en oud. Locatiemanagement voor de wijk is belegd bij Inclusia. Samen met partners als Stroomopwaarts, huisarts, wijkteam en CJG wordt gewerkt aan het vinden van passend werk en de nodige zorg en ondersteuning. Ook in Maassluis is er opvang voor deze ontheemden georganiseerd. De huisvesting van Oekraïners vond eerst plaats in het herstructureringsproject De Vliet. Hier was plaats voor 86 vluchtelingen. Met veel inzet zijn veel van de bewoners van deze locatie sinds november 2023 geherhuisvest op de locatie Weverskade in 25 flexwoningen.

Het lopende contract voor deze huisvesting geldt tot eind 2028 en kan nog 5 jaar worden verlengd indien nodig. Ook zijn er een aantal ontheemden gehuisvest in enkele appartementen van woningcorporatie Maasdelta. Tevens hebben Oekraïense vluchtelingen sinds hun komst naar Maassluis onderdak gevonden bij particulieren. 5.5.3 Cijfers In de tijdelijke wijk Mrija zijn 387 tijdelijke Flexwoningen gerealiseerd voor in totaal 1.000 tot 1.100 personen. Hierbij is sprake van 48 grondgebonden Flexwoningen (Heijmans One) die eigendom zijn van Waterweg Wonen, die op termijn (na 1 juli 2026) voor andere doeleinden op een andere locatie kunnen worden ingezet en zo aan de Vlaardingse woningvoorraad worden toegevoegd. In Maassluis zijn momenteel 122 bedden voor Oekraïense ontheemden verdeeld over de locaties Weverskade (25 flexwoningen) en de Burgemeester Zaneveldstraat (2 appartementen). Het aantal bedden zal toenemen. De verwachting is dat minstens 150 bedden voor deze doelgroep moeten worden gerealiseerd per eind 2024 als de opgave voor Maassluis wordt vergroot en de nieuwe wet voor opvang van Oekraïners van kracht wordt. De exacte verwachting en opgave is nu nog niet bekend, maar het aantal vluchtelingen stijgt en in de praktijk blijkt dat de nood hoog is.

5.5.4 Knelpunten en ontwikkelingen De oorlog in Oekraïne is directe aanleiding voor de realisatie van deze tijdelijke regionale opvanglocatie. De ontwikkelingen hierop volgen elkaar nog op en zijn mede afhankelijk van de situatie in Oekraïne. Een apart projectteam houdt zich hier mee bezig. Belangrijkste uitdaging voor de toekomst is de zekere uitstroom die te zijner tijd zal plaatsvinden vanuit vooral de grote regionale opvanglocatie in Vlaardingen. Waar de 1.000 tot 1.100 mensen op de locatie Mrija na 1 juli 2026 naartoe zullen gaan, is nog onbekend. Er wordt al nagedacht over een exitstrategie. Dit is een regionaal vraagstuk dat ook op die schaal opgelost zal moeten worden. Woonzorganalyse aandachtsgroepen

Pagina 28 van 33

6 Overzicht en prognose Dit hoofdstuk bevat een overzicht van de cijfers die in deze analyse naar voren zijn gekomen. Daarmee wordt getracht een kwantitatieve weergave van de huidige situatie te tonen. Op basis van deze cijfers en de kwalitatieve duiding die in de verschillende hoofdstukken, met name onder de paragrafen ‘Knelpunten en ontwikkelingen’, naar voren is gekomen, wordt een inschatting gemaakt hoe de aandachtsgroepen zich zullen ontwikkelen richting de toekomst. Dit geeft een kwantitatief en kwalitatief beeld over de huidige en toekomstige situatie en is daarmee op hoofdlijnen een samenvatting van de analyse. Aandachtsgroep Inwoners zonder vaste verblijfplaats

Toelichting Geen betrouwbare inschatting mogelijk

Dakloze mensen met opvangvoorziening

Alleenstaanden (De Elementen) 28 reguliere plekken en 2 crisisplekken | 58 personen Gezinnen (Elckerlyc) 10 crisiswoningen | 59 personen 3 centraal onthaalwoningen | 14 personen 10 begeleid wonenvoorzieningen | 30 personen 10 pluswoningen* | 18 personen *specifiek voor Vlaardingen

Mantelzorgverleners en -ontvangers

Inwoners met een beperking

Maassluis Geschat aantal mantelzorgers: ± 10.000 (in 2020) Geregistreerd aantal mantelzorgers: 375 Vlaardingen Geschat aantal mantelzorgers: ± 22.000 (in 2020) Geregistreerd aantal mantelzorgers: 650 Maassluis Indicaties verstandelijke beperking (VG): 224 Indicaties lichamelijke beperking (LG): 31 Vlaardingen Indicaties verstandelijke beperking (VG): 392 Indicaties lichamelijke beperking (LG): 74

Uittredende sekswerkers

Uitstromers uit detentie

Betrokken zorgorganisaties ASVZ, Fokuswonen, Ipse de Bruggen, Middin, Philadelphia en Stichting Herman Frantzenhuizen Geen relevante cijfers bekend op dit moment

Maassluis Ca. 20 personen per jaar Vlaardingen Ca. 100 personen per jaar

Woonzorganalyse aandachtsgroepen

Prognose Toename Door nieuwe doelgroepen (als economisch daklozen en arbeidsmigranten zonder werk) neemt de omvang van deze groep toe. Toename De druk op deze voorzieningen is hoog en het aantal personen binnen deze aandachtsgroep neemt toe. Op de langere termijn is het de wens om het aantal plekken af te bouwen, wanneer er andere passende oplossingen zijn ontwikkeld voor (een deel van) de doelgroep, zoals Housing First. Toename Verwacht wordt dat de wachtlijsten/verhoogde toegangsdrempels in de zorg en de dubbele vergrijzing zullen toenemen. Dat leidt tot een toenemend beroep op mantelzorg(ers). Stabiel Het aantal cliënten binnen zowel verstandelijke als lichamelijke gehandicaptenzorg blijkt stabiel de achterliggende jaren.

Stabiel Voor zover bekend is er geen reden om aan te nemen dat het aantal personen binnen deze aandachtsgroep toe- of afneemt. Stabiel Geen redenen om groei of daling van deze groep te voorzien.

Pagina 29 van 33

Jeugdhulp met verblijf (incl. jongeren 18 t/m 23 jaar)

Slachtoffers huiselijk geweld of mensenhandel

Maassluis 70 personen, waarvan 40 pleegzorg, 10 gesloten plaatsing en 25 overig verblijf Vlaardingen 190 personen, waarvan 110 pleegzorg, 10 gezinsgericht, 10 gesloten plaatsing en 75 overig verblijf Maassluis 275 meldingen Veilig Thuis Vlaardingen 687 meldingen Veilig Thuis

Beschermd Wonen MVS (vanwege MVS samenwerking en centrumfunctie Vlaardingen ook Schiedam opgenomen)

Wlz/ggz

Voorzieningen MVS 2 woningen noodplek | 32 personen 10 woningen opvang na huiselijk geweld | 43 personen 10 woningen crisisopvang 7 trajecten ambulante begeleiding Maassluis 13 personen met indicatie Vlaardingen 33 personen met indicatie

Statushouders

Betrokken zorgorganisaties Pameijer, Jados, Timon, Stoed, New Life Living, Pret in Herstel, Elckerlyc, Zero & Sano Maassluis 75 indicaties GGZ wonen

Landelijk Stijging van 4.510 indicaties in 2019 naar 16.130 in 2021, met name door overgang Wmo naar Wlz Maassluis 11 cliënten ambulant via GGZ Delfland Vlaardingen 19 cliënten ambulant via GGZ Delfland Taakstelling Maassluis 2022 | 44 2023 | 64 1e helft 2024 | 37 Taakstelling Vlaardingen 2022 | 94 2023 | 163 1e helft 2024 | 79

Studenten

Toename Uit de ontwikkeling van de cijfers in deze analyse blijkt een stijgende trend. Deze zal naar verwachting doorzetten.

Toename Er is in het algemeen een toename in het aantal mensen dat beschermd, beschut of begeleid moet wonen.

Schiedam 67 personen met indicatie

Vlaardingen 77 indicaties GGZ wonen

Uitstromers uit instellingen voor klinische ggz en forensische zorg

Stabiel Uit de cijfers blijkt dat deze groep redelijk stabiel is over de jaren heen.

Maassluis 30 studentenwoningen in ontwikkeling (De Kade / het Van Gelderenterrein)

Woonzorganalyse aandachtsgroepen

Toename De complexiteit van psychische problematiek neemt toe en daarmee het aantal mensen binnen deze aandachtsgroep.

Toename Ten gevolge van extramuralisering zal de uitstroom naar wonen met ambulante begeleiding toenemen. Toename De asiel- en woonketen zit op het moment van schrijven zo vol dat de taakstelling zal toenemen in de komende tijd. Daarnaast is de internationale situatie dusdanig, dat in de komende jaren meer vluchtelingen worden verwacht. Toename Landelijke prognoses geven een stijgend tekort aan studentenhuisvesting aan Pagina 30 van 33

Vlaardingen Ca. 95 tijdelijke woningen (District-U)

Arbeidsmigranten

Woonwagenbewoners

Oekraïense vluchtelingen

Maassluis Geregistreerd: 1.206 in 2023 Niet-geregistreerd: schatting enkele honderden personen Vlaardingen Geregistreerd: 1.937 in 2023 Niet-geregistreerd: schatting 500-1.000 personen Maassluis Kamp aan Dr. Albert Schweizerdreef Vlaardingen Kamp Holyweg Maassluis 122 personen Twee locaties Vlaardingen 1.000 – 1.100 personen Eén locatie met 387 tijdelijke Flexwoningen – regionale opvang

Woonzorganalyse aandachtsgroepen

in de komende jaren. Vlaardingen heeft ambitie om een studentenstad te worden, resulterend in behoefte aan studentenwoonruimte. Toename Het aantal arbeidsmigranten stijgt met een stabiel percentage over de jaren heen. De verwachting is dat hierin de komende jaren geen verandering zal optreden. Stabiel Er wordt in beide gemeenten ingezet op het behoud van de bestaande voorraad. Toename De nood blijft onverminderd hoog. Het aantal Oekraiense vluchtelingen neemt steeds toe en de verwachting is dat dat niet binnen afzienbare tijd gaat dalen.

Pagina 31 van 33

Bijlage 1: Werkwijze SUWR Toelichting urgentieregeling Voor doelgroepen met een urgentie voor wonen, zijn afspraken gemaakt tussen diverse betrokken partijen vanuit wonen (de woningcorporaties) en zorg (de zorgpartijen). De uitvoering van de urgentieregeling is voor Vlaardingen belegd bij de Stichting Urgentiebepaling Woningzoekenden Rijnmond (SUWR). Zij bepalen in de regio Rotterdam voor de gemeenten Rotterdam, Maassluis, Vlaardingen, Schiedam en Capelle aan den IJssel of een woningzoekende voorrang krijgt op andere woningzoekenden. Deze urgentieregeling is vastgelegd in de Verordening woonruimtebemiddeling regio Rotterdam 2020 en wordt uitgevoerd door alle woningcorporaties die in de betrokken gemeenten actief zijn. De urgentieregeling verschilt van de éénroute-regeling op de volgende wijze. Gemeente Vlaardingen en Maassluis zijn onderdeel van de woningmarktregio Rotterdam Rijnmond. Samen met de 12 gemeenten binnen deze regio hebben wij een gezamenlijke, gelijkluidende huisvestingsverordening (verordening woonruimtebemiddeling). De huisvestingsverordening stelt regels voor de verdeling van de schaarse sociale corporatiewoningen. Bij deze huisvestingsverordening behoort een urgentieregeling. Deze urgentieregeling is opgesteld voor woningzoekenden die met spoed, op basis van een urgent huisvestingsvraagstuk, een woning - al dan niet met zorg- nodig hebben.

Deze regeling beoogt hulp te bieden aan hen die zonder urgentie niet spoedig een woning kunnen vinden. Daarnaast hebben de gemeente Maassluis, Vlaardingen en Schiedam een zogenaamde ‘eenroute-regeling’. Deze regeling beoogt een terugkeer naar de gemeente van herkomst als inwoner zorg of begeleiding heeft gehad buiten de gemeente (bijvoorbeeld in een beschermd wonen instelling) en klaar is voor de stap naar een zelfstandige woning. Hieronder is kort beschreven hoe de werkwijze bij de urgentieregeling is. • Bij SUWR kan verzoek worden gedaan voor een voorrangsregeling voor cliënten die vanuit hulpverleningstraject kunnen zouden moeten doorstromen naar een eigen woning • In MVS kan alleen met Directe Bemiddeling voorrang worden verleend o Voor cliënten die met nazorg of begeleiding in staat zijn om zelfstandig een huishouden te voeren o Aanleiding: vanwege complexe problematiek woonruimte kwijtgeraakt, hier is direct een hulpverleningstraject voor ingezet. o Cliënten mogen niet zelf zoeken, maar krijgen vanuit woningcorporatie een woning aangeboden met een verplicht huurzorgovereenkomst => alleen voor partijen die de samenwerkingsovereenkomst hebben ondertekend o Huurzorgovereenkomst is een drie-partijen-overeenkomst tussen de woningcorporatie, huurder en zorginstelling. o Begeleidingsovereenkomst (zorginstelling-cliënt).

In deze overeenkomst worden afspraken over de woonbegeleiding vastgelegd waar de cliënt zich als goed huurder aan dient te houden. • Alle criteria en voorwaarden zijn door SUWR uitgewerkt in het document ‘Werkwijze Doorstroom vanuit een hulpverleningstraject 2022’ • Weigering woningaanbieding door cliënt = intrekking directe bemiddeling • Uitkomsten na één jaar begeleiding: reguliere huurovereenkomst tussen woningcorporatie en cliënt

Samenwerkingsovereenkomst • • • •

Dateert van april 2019, jaarlijkse evaluatie Gemeente + woningcorporaties + zorgpartijen Gemeente kan partijen vragen aan te sluiten op de overeenkomst Aangesloten zorgorganisaties in 2019: Zorgorganisatie • Stichting Timon • Stichting Pameijer • Stichting Middin • Stichting Profilazorg • Stichting Onder Een Dak (Stoed) • Directzorg B.V. • Stichting Elckerlyc

Woonzorganalyse aandachtsgroepen

Doelgroep • Kinderen, jongeren, jongvolwassenen en hun gezin en/of netwerk • Iedereen voor wie meedoen in de samenleving lastig is • Verstandelijke en/of lichamelijke beperking, NAH, ouderdom • Psychische problemen of verstandelijke beperking • Maatschappelijke opvang • Alle zorgvragers • Mensen en gezinnen die tijdelijk niet zelfredzaam zijn

Pagina 32 van 33

• Stichting Philadelphia • GGZ Delfland

•

• Mensen met een beperking

Niet alle partijen die betrokken zijn bij de doelgroepen, zijn in de achterliggende jaren aangesloten op deze overeenkomst.

Feiten en cijfers • • •

Voor de gehele regio zijn in 2022 in totaal 3.583 urgentieaanvragen binnengekomen, waarvan specifiek 172 voor Vlaardingen (dit cijfer is redelijk stabiel vanaf 2020) 85% van de aanvragen is binnen 8 weken afgehandeld en 36% binnen 4 weken Van alle besluiten in het kader van de urgentieregelingen blijkt dat doorstroming vanuit opvanginstellingen (43%) en urgentie vanwege medische noodzaak (32%) het grootste deel van de urgentiebesluiten betreffen. Zie de tabel hieronder. Urgentiegronden Doorstroming vanuit opvanginstellingen Medische noodzaak Woonlasten Geweld en bedreiging Uitstroom uit voorziening Mantelzorg Hardheid Onbewoonbaarheid Totaal Totaal aantal besluiten (positief / negatief) Aandeel positief beschikt (%)

Woonzorganalyse aandachtsgroepen

2020 1035 656 223 170 181 34 6 7 2312 2900 80%

2021 1174 926 244 175 199 35 16 5 2774 3620 77%

2022 1105 813 226 190 151 28 10 1 2524 3226 78%

% 2022 44% 32% 9% 8% 6% 1% <1% <1%

Pagina 33 van 33