Uitgebreide rapportage opbouw toekomstvisie zwemmen in Vlaardingen + scenario uitwerking

Rapport

Toekomstvisie en scenario’s zwemmen in Vlaardingen Gemeente Vlaardingen December 2022

CONCEPT

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

3

1.1

Aanleiding

3

1.2

Onderzoek in twee fasen

3

1.3

Verantwoording onderzoek

4

1.4

Leeswijzer

4

2.

Huidige situatie zwemmen in Vlaardingen

5

2.1

Aanbod zwemwater in Vlaardingen

5

2.2

Zwem- en recreatiebad De Kulk

2.2.1

Activiteiten

2.2.2

Gebruik

2.2.3

Bezetting

2.2.4

Verzorgingsgebied

2.2.5

Animo

2.3

Eigendom, beheer en exploitatie zwembad De Kulk

8

2.4

Onderhoudsstaat zwembad De Kulk

8

2.5

Concurrentiepositie

2.5.1

Zwembaden in omgeving Vlaardingen

2.5.2

Concurrentieanalyse zwembad De Kulk

2.6

Zwemwaterbehoefte 2030 en 2040

3.

Trends en ontwikkelingen

3.1

Demografische ontwikkeling

3.2

Landelijke trends en ontwikkelingen

3.3

Zwembadtrends

3.4

Beleidsontwikkelingen gemeente Vlaardingen

3.5

Ambities Stichting Zwem- en recreatiebad De Kulk

13

3.6

Ambities gebruikers zwembad De Kulk

13

3.7

Input niet-georganiseerde gebruikers en inwoners Vlaardingen

15

3.8

Input gemeenteraad Vlaardingen

16

3.9

Ontwikkelingen gemeente Schiedam

16

4.

Toekomstvisie op zwemmen

17

4.1

Ambitie zwemmen in Vlaardingen

17

4.2

Visie zwemmen in Vlaardingen

17

5.

Basisconfiguratie

19

5.1

Basisconfiguratie

19

5.2

Scenario’s

20

5.2.1

Renovatie De Kulk

20

5.2.2

Nieuwbouw

21

5.2.3

Buitenbad

21

6.

Uitwerking van de scenario’s

22

6.1

Investering

22

T P E C N O C 5 5 5 6 7 7

8 9 9 9

10 10 11 11 12

6.1.1

Buitenbad

24

6.2

Exploitatie

24

6.2.1

Buitenbad

27

7.

Afwegingskader en advies

28

7.1

Afwegingskader

28

7.2

Advies

29

Bijlagen

Bijlage 1 Verantwoording rapportage

31

Bijlage 2 Notitie onderhoudsscan De Kulk

32

Bijlage 3 Concurrentieanalyse

33

Bijlage 4 Bevolkingsprognose

34

Bijlage 5 Resultaten enquête

35

1.

Inleiding

Inzichtelijk maken welke zwemfunctie nodig en wenselijk is in de gemeente Vlaardingen en op welke manier aan deze zwemfunctie vormgegeven kan worden.

1.1

Voorafgaand aan het opstellen van de toekomstvisie en de uitwerking van een aantal pas-

Aanleiding

Zwembad De Kulk in Vlaardingen is 25 jaar oud en staat aan de vooravond van aanzienlijke investeringen in met name vervangingsonderhoud, het wegwerken van onderhoudsachterstanden en het doorvoeren van duurzaamheidsmaatregelen. Hiervoor is in opdracht van het bestuur van Stichting Zwem- en Recreatiebad De Kulk een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) opgesteld door Bremen Bouwadviseurs uit Heerlen, voor de periode 2018-2027. De stichting is eigenaar van het zwembad en verzorgt de exploitatie. Om maatschappelijke

Het is voor de stichting moeilijk een sluitende begroting op te stellen. Deels is dit het gevolg van de hiervoor beschreven toenemende leeftijd van De Kulk (en de gevolgen voor onder-

houds- en energiekosten) maar ook de afgenomen exploitatiebijdrage van de gemeente en de gevolgen van de maatregelen ter voorkoming van de verspreiding van Covid-19 hebben hun weerslag op de financiële exploitatie. De situatie is zodanig dat het stichtingsbestuur heeft aangegeven dat zij niet meer verantwoordelijk willen zijn voor de exploitatie van het

zwembad als er geen principiële beslissing van de gemeenteraad komt over de toekomst van het zwemmen in Vlaardingen.

Om deze reden heeft het stichtingsbestuur een aantal scenario’s opgesteld om het zwemmen in Vlaardingen in de toekomst beschikbaar te houden. Voordat deze scenario’s nader

uitgewerkt en onderzocht worden, ontwikkelt de gemeente een toekomstvisie op het zwem-

men in Vlaardingen. Vervolgens kan worden beoordeeld of de scenario’s passen bij deze visie en worden bepaald wat de inhoudelijke en financiële consequenties hiervan zijn.

1.2

hoefte en benodigde capaciteit gedaan1. Het onderzoek is in twee fasen tot stand gekomen: Fase I: Opstellen van een visie op zwemmen in Vlaardingen. Fase II: Onderzoek welke scenario’s passen bij deze visie op zwemmen in Vlaardingen.

T P E C N O C

zwemactiviteiten aan te kunnen bieden ontvangt de stichting een jaarlijkse subsidie van de gemeente Vlaardingen.

sende zwembadscenario’s is door het Mulier Instituut al onderzoek naar de zwemwaterbe-

Onderzoek in twee fasen

De doelstelling van het onderzoek naar de toekomst van Zwembad De Kulk luidt:

Fase I: Toekomstvisie op zwemmen in Vlaardingen In de visie worden de volgende onderzoeksvragen beantwoord: 1. Welke zwemfuncties wensen het college en de gemeenteraad voor de inwoners van Vlaardingen? Welk ambitieniveau past bij deze zwemfunctie en hoe past deze zwemfunctie bij ontwikkelingen in de regio?

2. Wat vinden de huidige gebruikers van het zwembad? 3. Wat draagt de aanwezigheid van een zwembad bij aan andere beleidskaders zoals de kadernota sport en bewegen, toekomstvisie en woonvisie?

4. Wat is een wenselijke locatie om een dergelijke voorziening neer te zetten? 5. Is het wenselijk om samen met de gemeente Schiedam invulling te geven aan de zwemfunctie?

6. Is het wenselijk om een zwemvoorziening te combineren met andere sportieve of maatschappelijke functies?

7. Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen de huidige voorziening en de gewenste voorziening.

8. Welke (financiële) rol speelt de gemeente bij de exploitatie van een zwembad in Vlaardingen. Fase II: Scenario’s passend bij de visie op zwemmen Nadat duidelijk is geworden wat de visie van de gemeente Vlaardingen is op zwemmen in Vlaardingen wordt gekeken naar de mogelijkheden om deze visie in praktijk te brengen.

1

Behoefte aan overdekt zwemwater in de gemeente Vlaardingen, Mulier Instituut, februari 2021.

3

Een beknopte schriftelijke vragenlijst voor de niet-georganiseerde gebruikers van zwembad De Kulk en de inwoners van de gemeente Vlaardingen Hierbij worden de volgende scenario’s getoetst aan de visie. 1. Scenario 1: Renovatie van het huidige zwembad De Kulk.

Binnen de gemeente heeft afstemming over de voortgang en inhoud van het onderzoek

2. Scenario 2: Bouwen van een nieuw zwembad op de huidige locatie.

plaatsgevonden door middel van terugkoppeling aan de projectgroep.

3. Scenario 3: Bouwen van een nieuw zwembad op een nieuwe locatie in Vlaardingen. 4. Scenario 4: Mogelijkheid van een nieuw te ontwikkelen zwembad in samenwerking met de Gemeente Schiedam.

In bijlage 1 is een overzicht opgenomen van de ten behoeve van dit onderzoek geraadpleegde bronnen en de geïnterviewde personen.

T P E C N O C

Bij de uitwerking van de scenario’s in fase II zal op basis van de toekomstvisie gekeken

Het onderzoek is uitgevoerd in de periode november 2021 tot en met januari 2022. De

worden of bovenstaande scenario’s volstaan, moeten worden aangevuld of eventueel ge-

gepresenteerde inventarisaties en behoefte van verenigingen is een momentopname.

combineerd.

1.4

1.3

Verantwoording onderzoek

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 van deze rapportage wordt de bestaande situatie van zwembad De Kulk in

Bij het opstellen van de toekomstvisie en het ontwikkelen van een zwembadconfiguratie

beeld gebracht voor wat betreft het gebruik en de exploitatie. Tevens is een concurrentie-

van verschillende bassins (in scenario’s) zijn de volgende onderzoeksmethoden toegepast:

analyse uitgevoerd.

Analyse bestaande situatie en gebruik van zwembad De Kulk;

Verkenning van de zwembadmarkt in Vlaardingen en de directie omgeving.

In hoofdstuk 3 wordt inzicht geboden in de belangrijkste trends en ontwikkelingen die in-

Opstellen van een bij aard en omvang van het verzorgingsgebied en de specifieke ge-

vloed hebben op de toekomstige behoefte aan zwemwater. Er wordt achtereenvolgens in-

bruikswensen passende zwembadconfiguratie (scenario’s) met de daarbij behorende

gegaan

ruimtebehoefte.

ontwikkelingen, en ontwikkeling die zich voordoen en ambities van de belangrijkste gebrui-

op

de

demografische

ontwikkelingen,

relevante

landelijke

trends

en

kers van de zwembaden en andere stakeholders.

Voor het uitvoeren van de analyses en als onderdeel daarvan het in beeld brengen van de

trends en ontwikkelingen en ambities van verenigingen is input van diverse stakeholders

In hoofdstuk 4 wordt de visie op zwemmen in Vlaardingen toegelicht.

een belangrijke factor geweest. Deze input is op de volgende wijze tot stand gekomen:

Documentenstudie van relevante beleidsdocumenten en rapportages uit de gemeente Vlaardingen ten aanzien van sport in het algemeen en zwemmen in het bijzonder. Interviews met de volgende stakeholders: Zwemverenigingen die gebruik maken van zwembad De Kulk; Maatschappelijke organisaties die gebruik maken van zwembad De Kulk; Directeur en projectmanager van De Kulk;

Een consultatieronde met het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Vlaardingen; 4

2.

Huidige situatie zwemmen in Vlaardingen

2.2

Zwem- en recreatiebad De Kulk

Zwembad De Kulk is in de plaats gekomen van het Holybad en het Kolpabad. Beide zwem-

2.1

baden voldeden niet meer aan de sporttechnische-, wettelijke- en recreatieve eisen. In

Aanbod zwemwater in Vlaardingen

In de gemeente Vlaardingen bevinden zich twee zwembaden: het zwembad van zwemschool Arons en zwem- en recreatiebad De Kulk. Zwemschool Arons is een particuliere commerciële zwemschool en heeft een klein bassin van 10 bij 4 meter, met een hoge watertemperatuur. Het zwembad wordt alleen gebruikt voor activiteiten van de zwemschool, zoals zwemles en ouder-kindzwemmen. Zwembad Arons ontvangt geen gemeentelijke subsidie of exploitatiebijdrage.

1993 besloot de gemeenteraad van Vlaardingen dan ook om een nieuw, modern, energiezuinig en duurzaam zwembad te laten bouwen. Het in 1997 geopende zwembad biedt naast recreatieve mogelijkheden (zoals een recreatiebad, glijbaan, watergordijn, jetstream en bubbelbad) ook ruimte aan sport en bewegen in het wedstrijdbad en het instructiebad. Vanwege de grote vraag naar een grote diversiteit van activiteiten is het bad ruim opengesteld. Het zwembad heeft een capaciteit van 838 m² zwemwater.

T P E C N O C

Zwembad De Kulk bestaat uit drie bassins: een 6-baans wedstrijdbad van 25 bij 15 meter,

2.2.1

Activiteiten

een 5-baans instructie- / doelgroepenbad van 25 x 12,5 meter met beweegbare bodem en

In De Kulk vinden de voor een zwembad gebruikelijke activiteiten plaats:

een recreatiebad van 150 m², met een glijbaan van 45 meter en een klein peuterbad. Het

Recreatief zwemmen: hieronder vallen het vrij zwemmen en banen zwemmen.

zwembad is eigendom van de Stichting Zwem- en Recreatiebad De Kulk. De stichting is

Doelgroepactiviteiten: dit betreffen activiteiten die door een instructeur worden begeleid,

tevens exploitant en ontvangt daarvoor jaarlijks een gemeentelijke subsidie.

zoals aquasporten, ouder- en kindzwemmen en meer bewegen voor ouderen. Leszwemmen: dit betreft vooral het ABC-zwemmen voor zowel jeugd als volwassenen. Verenigingen/verhuur: het gebruik door verenigingen en andere partijen, waaronder ook organisaties die zwemactiviteiten aanbieden voor mensen met een beperking.

Daarnaast wordt er ook gebruik gemaakt van het zwembad door scholen en onderwijsinstellingen in het kader van schoolzwemmen. In veel gemeenten is het schoolzwemmen in de afgelopen jaren gesneuveld (veelal door bezuinigingen), maar Vlaardingen heeft het schoolzwemmen in stand gehouden.

Wat verder opvalt in het activiteitenaanbod van De Kulk is dat het leszwemmen niet alleen door de exploitant (Stichting Zwem- en Recreatiebad De Kulk) wordt aangeboden, maar dat er diverse verenigingen en (particuliere) zwemscholen zijn die dit ook aanbieden. Hierdoor is er een ruim aanbod van leszwemmen in het zwembad. 2.2.2

Gebruik

Op basis van de bezoekersaantallen kunnen er uitspraken worden gedaan over het gebruik van het zwembad. De bezoekersaantallen zijn over de afgelopen jaren maar beperkt beFiguur 1: Zwem- en recreatiebad De Kulk in Vlaardingen (bron: Google Earth)

schikbaar of bruikbaar. Dat heeft verschillende oorzaken:

5

Door coronamaatregelen en de daarmee gepaard gaande sluitingen en beperkingen zijn de bezoekersaantallen over 2020 en 2021 niet representatief voor het reguliere gebruik van het zwembad. Als gevolg van een crash van de server in 2018 (waarbij ook de back-up schijf onherstelbaar is beschadigd) zijn veel bestanden verloren gegaan. Daardoor is het niet mogelijk alle bezoekcijfers betrouwbaar te reproduceren. De gemeente heeft uit voorgaande jaren alleen bezoekersaantallen van 2015 ontvangen. Voor de analyse van het gebruik van het zwembad is gebruik gemaakt van bezoekersaantallen uit 2015 en 2019.

Tabel 1: Bezoekersaantallen zwembad De Kulk

Categorie Recreatief zwemmen Doelgroepen Instructiezwemmen Verenigingen / groepen Scholen Totaal

2015 73.474 8.500 23.800 47.411 15.765

2019 78.870 6.612 34.908 39.400 7.800

168.950

167.590

In tabel 1 worden de bezoekersaantallen voor beide jaren weergegeven, onderverdeeld naar de verschillende cate-

T P E C N O C

gorieën bezoekers. In figuur 2 is de procentuele verdeling van het aantal bezoeken over de verschillende activiteiten in 2019 weergegeven.

Dat het aantal recreatieve bezoekers in 2019 is gestegen ten opzichte van 2015 gaat in tegen de landelijke trend dat

het aantal recreatieve bezoekers daalt. Het landelijk beeld laat daarentegen ook de trend zien dat er meer individueel

en ongeorganiseerd gesport wordt, dit kan reden zijn voor bijvoorbeeld een toename van banenzwemmen. Ook de daling van het aantal bezoekers van doelgroepactiviteiten is anticyclisch; daar is landelijk juist een stijging in waar te nemen. Het totaal aantal bezoeken over de periode 2015-2019 laat een stabiel beeld zien. Opvallend is de grote stijging in het aantal leszwemmers, hiervoor is niet direct een reden aan te geven.

De bezoekersaantallen van verenigingen zijn volgens de telling in de afgelopen jaren afgenomen. Hierbij moet aangetekend worden dat de verenigingsbezoekers niet automatisch geregistreerd worden. Verenigingen geven zelf aan

Figuur 2: Procentuele verdeling bezoek over activiteiten in 2019

hoeveel deelnemers zij globaal hebben gehad. De ledenaantallen en het aantal uur dat verenigingen zwemwater

Tabel 2: Bezetting zwemwater zwembad De Kulk

huren is de laatste jaren nauwelijks veranderd. Het aantal schoolzwemmers is sterk gedaald. De reden hiervoor is

Bezetting

niet bekend, maar kan veroorzaakt worden doordat scholen niet langer meedoen met schoolzwemmen. Sommige

Aantal m² zwemwater Aantal bezoekers (2019) Bezoekers per m² zwemwater

scholen vinden de tijd die zij kwijt zijn met schoolzwemmen (inclusief vervoer) te veel ten koste gaan van onderwijstijd. 2.2.3

Bezetting

838 167.590 200

Op basis van beschikbare cijfers over 2019 kan een kengetal worden berekend dat inzicht geeft in de bezetting van zwembad De Kulk. Daarmee wordt er een indicatie gegeven van de verhouding tussen de vraag naar en het aanbod van zwemwater. Uit tabel 2 blijkt dat de gemiddelde bezetting van het zwemwater in De Kulk met 200 bezoekers per m2 zwemwater lager is dan het landelijke norm voor een goede bezetting (225-275). Er is dus ruimte voor extra bezoekers.

6

2.2.4

Verzorgingsgebied 2

Mulier Instituut heeft onderzoek gedaan naar de herkomst van de bezoekers van zwembad De Kulk. Om de herkomst van de bezoekers te analyseren zijn de postcodes van de abonnementhouders van De Kulk gebruikt. Daarbij is er onderscheid gemaakt tussen abonnementhouders met een abonnement voor zwemles en abonnementhouders met een abonnement voor doelgroepen- of banenzwemmen.

Tabel 3: Animocijfer zwembad De Kulk 2019 Activiteit Bezoeker ’19 Inwoners ‘19 Animo Recreatief zwemmen 78.870 72.404 1,1 Doelgroepen 6.612 72.404 0,1 Instructiezwemmen 34.908 72.404 0,5 Verenigingen/groepen 39.400 72.404 0,5 Scholen 7.800 72.404 0,1 Totaal

Veruit de meeste bezoekers die in het bezit zijn van een abonnement voor zwemles in De

167.590

72.404

2,3

Benchmark 1,3 – 1,5 0,3 - 0,5 0,5 - 0,7 0,5 - 0,8 0,2 - 0,4 2,8 – 3,9

Kulk komen uit de gemeente Vlaardingen (86%). Andere bezoekers voor de zwemles ko-

T P E C N O C

men uit Schiedam (6%) en Maassluis (5%). Binnen Vlaardingen is te zien dat de meeste

Uit deze tabel blijkt het volgende:

abonnementhouders voor zwemles in het midden van de gemeente wonen, in de wijken

Voor nagenoeg alle onderdelen geldt dat de animocijfers voor De Kulk lager zijn dan

Westwijk, Vlaardingen Ambacht en Centrum.

het landelijke gemiddelde cijfers. De uitzondering hierop is het instructiezwemmen en verenigingszwemmen, waarvoor het animocijfer (net) binnen de bandbreedte van de

Ook van de abonnementhouders voor doelgroepen- en banenzwemmen komt de meerder-

benchmark valt.

heid uit de gemeente Vlaardingen zelf (82%). Opnieuw komen andere bezoekers met name

Recreatief zwemmen heeft een lager dan gemiddeld animocijfer. Denkbaar is dat de

uit Schiedam (9%) en Maassluis (4%). Daarnaast komen enkele bezoekers uit gemeenten

aantrekkelijkheid van het recreatiebad in De Kulk achterblijft bij recreatieve zwembaden

verder bij Vlaardingen vandaan. Binnen Vlaardingen ziet de verdeling er ongeveer het-

in de omgeving waardoor inwoners van Vlaardingen gebruik maken van zwembaden

zelfde uit als bij abonnementhouders voor zwemles: de meeste abonnementhouders wo-

met uitgebreidere recreatieve voorzieningen in de omgeving.

nen in het midden van de gemeente.

Ook voor doelgroepactiviteiten is het animocijfer lager dan gemiddeld. De landelijke trend is dat veel zwembaden erin slagen om door middel van een aansprekend aanbod

2.2.5

Animo

aan aqua-activiteiten bezoekers te trekken. Daar lijkt in De Kulk in mindere mate sprake van.

Om de bezoekersaantallen te duiden, wordt gebruik gemaakt van animocijfers. Het animo-

Het animocijfer voor verenigingen en groepen ligt op de ondergrens, maar dat beeld

cijfer is het gemiddelde aantal bezoeken per jaar per inwoner van het verzorgingsgebied

behoeft wel nuancering. Het aantal bezoekende leden van verenigingen is niet geba-

aan het zwembad of aan een bepaalde zwemactiviteit. Als verzorgingsgebied zijn we uit-

seerd op een nauwkeurige registratie, maar op een globale opgave van de verenigin-

gegaan van de gemeente Vlaardingen. Tabel 3 toont het animocijfer op basis van de be-

gen. Bovendien is het aantal leden van de KNZB in Vlaardingen hoger dan gemiddeld

zoekers in 2019 en het verzorgingsgebied, afgezet tegen benchmarkgegevens van

in Nederland3, wat laat zien dat verenigingszwemmen in Vlaardingen wel relevant is en

Synarchis.

2

Behoefte aan overdekt zwemwater in de gemeente Vlaardingen (Mulier Instituut, feb 2021).

het aantal verenigingsbezoekers ruimte lijkt te bieden voor groei.

3

KISS-rapportage gemeente Vlaardingen (NOC*NSF, september 2021)

7

2.3

Eigendom, beheer en exploitatie zwembad De Kulk

komende jaren zijn onderhoudswerkzaamheden aan onder andere bouwkundige onderde-

Stichting Zwem- en recreatiebad De Kulk is zowel exploitant als eigenaar van het zwembad.

len (gevel, dakisolatie en dakbedekking en vloerafwerking) alsook technische installaties

Alle verantwoordelijkheden rondom exploitatie, beheer en onderhoud liggen daarmee in

(zoals vervanging luchtbehandelingskasten) gepland. Een aantal specifieke onderdelen

één hand. De gemeente Vlaardingen levert een bijdrage in de exploitatie- en onderhouds-

vragen op korte termijn vanuit wet- en regelgeving en/of veiligheid aandacht. Dit betreft

kosten door middel van een jaarlijkse subsidie. De hoogte daarvan is door verschillende

onder andere aanwezige roest op RVS-ophangconstructies in de zwemzalen, brandveilig-

bezuinigingsrondes inmiddels aanzienlijk lager dan bij de opening van het zwembad en ook

heidsaspecten en de gladheid van de perronvloeren in de zwemzalen.

lager dan voor een zwembad van deze omvang gemiddeld gangbaar is (rekening houdend met verschillen die er kunnen zijn in de rolverdeling). Zoals eerder aangegeven is dit een

In bijlage 2 is een notitie met de bevindingen van de onderhoudsscan opgenomen.

belangrijke oorzaak voor het achterstallig onderhoud waar nu sprake van is.

T P E C N O C 2.5

Concurrentiepositie

De gemeente Vlaardingen heeft relatief weinig inzicht in en invloed op de gang van zaken

Zwemvoorzieningen in de omgeving hebben invloed op de behoefte die in Vlaardingen

rondom het zwembad. In het kader van de subsidierelatie moet de stichting inzicht geven

moet worden geaccommodeerd. Daarom wordt in de analyse ook het aanbod van zwem-

middels een begroting en een inhoudelijk en financieel jaarverslag. De wijze waarop hier-

water in de buurgemeenten van Vlaardingen meegenomen.

aan invulling wordt gegeven biedt echter beperkt inzicht voor de gemeente. Sinds 2019 is

hierin wel een aanscherping te zien. Door onvoldoende zicht op de inhoudelijke prestaties van De Kulk is het voor de gemeente moeilijk om de subsidieafspraken te toetsen. Hierdoor kan de gemeente niet effectief ingrijpen en heeft zij onvoldoende grip op de exploitatie.

Opgemerkt dient te worden dat de variant waarbij eigendom, beheer en exploitatie van een publiek zwembad volledig bij een externe partij zijn belegd en de gemeente uitsluitend via

een subsidierelatie invloed heeft op het maatschappelijke karakter ervan, in Nederland zeer weinig voorkomt.

2.4

Onderhoudsstaat zwembad De Kulk

Zwembad De Kulk is in 1996 geopend en is dus ruim 25 jaar oud. Er is sprake van onder-

houdsachterstanden, waardoor de staat van het zwembad slechter is dan op basis van de leeftijd mag worden verwacht. De meest recente stand van zaken is dat er voor ca. € 2,2 miljoen aan onderhoudswerkzaamheden is begroot (MJOP prijspeil 2018). Vanuit de reguliere exploitatiesubsidie kan dit niet worden bekostigd.

Figuur 3: Zwembaden in de omgeving van zwembad De Kulk

Uit de technische schouw die in maart 2022 is uitgevoerd blijkt dat de accommodatie gezien de leeftijd redelijk onderhouden is. Er is op onderdelen echter wel sprake van onderhoudsachterstanden en de accommodatie is gedateerd qua uitstraling en materiaalgebruik. De 8

2.5.1

zwemmen wordt wel een beperkte extra behoefte verwacht. Voor wedstrijdzwemmen heeft

Zwembaden in omgeving Vlaardingen

In de buurgemeenten Schiedam en Maassluis zijn ook zwembaden te vinden. In Schiedam

dat vooral met kwalitatieve aspecten te maken: er wordt nu ook gebruik gemaakt van het

bevinden zich twee publieke zwembaden: zwembad Groenoord en zwembad Zuid. Zwem-

doelgroepenbad, waarvan de temperatuur eigenlijk te hoog is. Kwalitatief voldoet het aan-

bad Groenoord heeft eenzelfde karakter als De Kulk, zwembad Zuid is wat kleiner en be-

bod voor recreatief zwemmen met name voor ouders met jonge kinderen; voor oudere kin-

schikt over een vierbaans 25-meterbassin en een klein instructiebassin. Daarnaast is er

deren is het minder geschikt.

één niet openbaar zwembad, Driemaasstede, dat wordt gebruikt voor zwemlessen. Maassluis beschikt over één publiek zwembad: zwembad Dol-fijn. Ook dit bad is vergelijkbaar met De Kulk, maar heeft uitgebreidere recreatieve voorzieningen (o.a. buitenbassins met ligweide en interactieve elementen in glijbaan en peuterbad).. 2.5.2

Concurrentieanalyse zwembad De Kulk

T P E C N O C

In bijlage 3 wordt zwembad De Kulk vergeleken met de zwembaden in de omgeving. Uit deze vergelijking komen de volgende conclusies naar voren:

De zwembaden in Maassluis en Schiedam bevinden zich binnen een korte afstand van zwembad De Kulk. Qua voorzieningen onderscheiden deze zwembaden zich echter

niet nadrukkelijk. Alleen zwembad Dol-fijn is iets aantrekkelijker als het om recreatief gebruik gaat.

De tarieven voor de diverse activiteiten in De Kulk zijn hoger dan in de andere publieke zwembaden. Zo is het tarief voor een los bezoek voor zwembad De Kulk (€ 6,50) hoger dan het gemiddelde van de zwembaden in de omgeving (€ 5,40). Ook het tarief voor

een aqua-les ligt voor De Kulk (€ 8,50) hoger dan het gemiddelde (€ 6,30). Voor een losse zwemles is het tarief in De Kulk (€ 13,50) wel hoger dan het gemiddelde (€ 10,99),

maar het tarief voor de particuliere zwemschool in Driemaasstede is nog hoger (€ 15,50).

2.6

Zwemwaterbehoefte 2030 en 2040

In het onderzoek4 van Mulier Instituut wordt, op basis van een planningsinstrument zwembaden, in beeld gebracht welke behoefte aan zwemwater wordt verwacht in 2030 en 2040. De belangrijkste conclusies uit dit onderzoek zijn dat er met het huidige aanbod in kwantitatieve zin kan worden voorzien in de verwachte behoefte voor leszwemmen, schoolzwemmen, doelgroepactiviteiten en recreatief zwemmen. Voor banenzwemmen en wedstrijd4

Behoefte aan overdekt zwemwater in de gemeente Vlaardingen (Mulier Instituut, feb 2021).

9

3.

Trends en ontwikkelingen

De toekomstige behoefte aan zwemwater in Vlaardingen wordt beïnvloed door landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de demografische ontwikkelingen in de gemeente Vlaardingen. Vervolgens komen algemene landelijke en de lokale trends en ontwikkelingen die invloed (kunnen) hebben op de behoefte aan zwemwater aan de orde. Tenslotte worden de wensen en ambities van de stakeholders gepresenteerd.

3.1

Demografische ontwikkeling

De afgelopen jaren is het inwonertal van de gemeente Vlaardingen stabiel geweest. Na een lichte daling tussen 2000

T P E C N O C

en 2010 laat het inwonertal het afgelopen decennium een lichte stijging zien. Naar verwachting zet deze stijging de

komende jaren door. In figuur 4 is deze ontwikkeling weergegeven. De prognose is dat het aantal inwoners tot 2040 groeit met 7,9%, (van 74.000 in 2021 naar bijna 80.000 in 2040). De stijging van het inwonertal vindt plaats in alle leeftijdsgroepen. Hiervan groeit het aantal jongeren (0-14 jaar) en senioren (65-plus) harder dan de overige leeftijds-

Figuur 4: Ontwikkeling inwonertal Vlaardingen 2000 - 2040

groepen. In bijlage 4 zijn uitgebreidere prognosecijfers opgenomen, waaronder de inwonersverdeling over de wijken in Vlaardingen. De wijken waar de meeste groei verwacht wordt zijn Oostwijk en Vettenoordse Polder. Uit de hiernaast weergegeven figuren blijkt dat:

Het totale inwonertal groeit de periode tot 2040 met bijna 6.000 inwoners (+7,9%). Deze stijging komt onder andere voort uit de Woonvisie5 waarin is vastgelegd dat er tot 2030 circa 3.500 woningen worden bijgebouwd waarmee het aanbod groeit naar 39.000 woningen.

In gemeente Vlaardingen zal, gelijk aan het landelijke beeld, sprake zijn van vergrijzing. De inwoners in de categorie van 65 jaar en ouder zal met 20% toenemen.

Naast vergrijzing is er sprake van vergroening. Het aantal jongeren (0-14 jaar) groeit naar verwachting met 19%.

In het eerder uitgevoerde behoefteonderzoek door Mulier is ook de ontwikkeling van de buurgemeenten Maassluis en Schiedam in beeld gebracht. Inwoners van deze gemeenten maken ook gebruik van het zwembad in Vlaardingen.

Figuur 5: Ontwikkeling inwonertal Vlaardingen naar leeftijdsgroep

Voor deze rapportage wordt volstaan met het benoemen van het prognose beeld tot 2040 in beide gemeenten: Maassluis: het inwonertal groeit naar verwachting met 9%. Waarbij de grootste ontwikkeling plaatsvindt in de leeftijdscategorie 65-plus; Schiedam: het aantal inwoners stijgt met ongeveer 9%. Ook hier is de groei het grootst in de categorie 65-plus. In beide gemeenten is dus sprake zowel groei als vergrijzing. Er is in minder mate sprake van vergroening. 5

https://vlaardingswonen.nl/De_Woonvisie

10

3.2

Een meerderheid van de Vlaardingse volwassenen beweegt bijna alle dagen van de

Landelijke trends en ontwikkelingen

week minstens 30 minuten licht intensief. Bijna tweederde van de Vlaardingers sport op

Sociaal maatschappelijke ontwikkeling

regelmatige basis. Leeftijd, ervaren gezondheid en inkomen zijn van invloed op het

De aandacht voor gezond leven en bewegen blijft toenemen. Dat betekent een positieve

sportgedrag. Van de personen met een laag inkomen geeft bijna de helft (48%) aan niet

stimulans voor sportbeoefening in het algemeen. Vooral 55-plussers blijken aanzienlijk

aan sport te doen. Bij personen met een gemiddeld en hoog inkomen ligt dit percentage

vaker deel te nemen aan sportieve activiteiten dan in het verleden. Gezien de demo-

beduidend lager (respectievelijk 29% en 15%).

grafische ontwikkeling biedt dit kansen voor zwembaden;

Het ledenpercentage in de gemeente Vlaardingen (19,4%) blijft achter bij het landelijk

Individualisering, diversiteit en nieuwe vormen van communicatie zorgen ervoor dat

gemiddelde (24,3). Dit betekent dat in Vlaardingen minder inwoners lid zijn bij een via

maatschappelijke verbanden losser worden. Dat betekent dat sportactiviteiten steeds

de sportvereniging aangesloten sportbond.

meer in ongeorganiseerd verband plaatsvinden. Uit cijfers van NOC*NSF blijkt, dat het

T P E C N O C

aantal leden van alle sportbonden samen in de periode 2013 – 2018 met circa 2% is gedaald. Daar staat tegenover dat de totale sportdeelname al enige tijd vrij stabiel is.

Dat betekent dat het aandeel van de ongeorganiseerde sport toeneemt. Als sportaccommodaties hierop weten in te spelen, biedt dat een kans voor ze. Een activiteit als banen zwemmen is een voorbeeld van zwemmen in ongeorganiseerd verband;

Ondanks – of wellicht dankzij – de individualisering is er nog steeds ook behoefte aan

ontmoeting en sociale verbondenheid. Zwembaden spelen hier soms op in door een plek te zijn waar men niet alleen kan sporten, maar ook ontmoeten.

Sport is al lang niet meer uitsluitend een doel op zich, maar ook een middel voor ge-

meenten en sporters om bepaalde andere doelen te bereiken, die onder andere te ma-

Figuur 6: Monitor Gezondheid, Bewegen en Sport

ken hebben met fysieke en mentale gezondheid, sociale cohesie, participatie en veiligheid.

Vanaf 2023 zijn basisscholen wettelijk verplicht 2 lesuren bewegingsonderwijs voor alle groepen aan te bieden. Omdat de druk op het gebruik van gymzalen in veel gemeenten

tijdens schooltijden al groot is, zoeken scholen naar andere mogelijkheden om deze lessen in te vullen. Een natte gymles kan mogelijk in deze behoefte voorzien.

3.3

Zwembadtrends

Zwemmen in Nederland

In een waterrijk land als Nederland is (het leren) zwemmen altijd een belangrijk aandachtspunt geweest. Vanaf de jaren ‘50 van de vorige eeuw hebben steeds meer gemeenten een zwembad gerealiseerd waarbij sinds de jaren ’80 ook recreatieve bassins werden toegevoegd. Circa 85% van de publieke zwembaden is in eigendom bij de gemeente of een

Sportdeelname en -participatie

gemeentelijke bv. Eigendom bij stichtingen of particulieren komt steeds minder voor. Be-

De ontgroening en vergrijzing van de Nederlandse samenleving is een feit. Dit vormt

heer en exploitatie wordt sinds de jaren ‘90 steeds vaker uitbesteed aan (commerciële)

een bedreiging voor sportverenigingen die zich vooral concentreren op de jeugd en

exploitatiemaatschappijen. De afgelopen jaren ontstaat een groeiend besef dat marktwer-

biedt tegelijkertijd kansen voor verenigingen die aantrekkelijke programma’s en activi-

king niet (altijd) de maatschappelijke waarde optimaliseert en zoeken gemeenten naar de

teiten kunnen bieden voor senioren.

best passende beheervorm vanuit het besef dat iedere vorm binnen de juiste context kan

Het landelijke sportdeelnamecijfer is na een aantal jaren groei inmiddels stabiel (68%),

werken.

evenals de mate waarin de Nederlander lid is van een sportvereniging (30%). 11

maatschappelijke waarde optimaliseert. De keuze voor de best passende beheervorm

Trends In het verleden heeft menig gemeente fors in recreatieve overdekte zwembaden geïn-

voor een zwembad wordt steeds vaker gemaakt vanuit het besef dat iedere vorm binnen

vesteerd. Sinds de eeuwwisseling heeft echter een verschuiving van recreatief zwem-

de juiste context kan werken.

men naar begeleide activiteiten plaatsgevonden. Dat geldt zowel voor het bezoek aan zwembaden, als voor het karakter van nieuwgebouwde baden. Hierbij hebben demo-

3.4

grafische ontwikkelingen, gewenning aan recreatieve zwemvoorzieningen en uitbrei-

In de toekomstvisie Vlaardingen 2020-2040 wordt Vlaardingen omschreven als een dorpse

ding van andersoortige recreatieve voorzieningen een rol gespeeld.

stad waar mensen zich thuis voelen. Vlaardingen is een hechte gemeenschap, met aan-

Aquasporten, seniorenactiviteiten en therapeutische doelgroepactiviteiten zijn in de af-

dacht voor elkaar en voor sociaal kwetsbare groepen. Vlaardingen ambieert een prachtige

gelopen jaren populair geweest en zullen dat in de komende jaren ook blijven. Kritische

en veelzijdige woonstad te zijn. In de periode tot 2030 groeit de gemeente naar 39.000

Beleidsontwikkelingen gemeente Vlaardingen

T P E C N O C

succesfactoren voor een aantrekkelijk aanbod zijn in algemene zin: een hoge kwaliteit

woningen. Dit betekent dat er ongeveer 3.500 woningen bijgebouwd gaan worden. Om te

van de instructeurs, een goede hygiëne en dat er aandacht is voor de sportieve èn de

komen tot een visie op het zwemmen in Vlaardingen en hierop volgend een aantal scena-

sociale functie;

rio’s, is het van belang om een aantal beleidsuitgangspunten te benoemen, dat relevant is

Leszwemmen blijft een kerntaak van zwembaden, wel stellen bezoekers hieraan steeds

voor de keuzes die ten aanzien van het zwemvoorzieningenaanbod worden gemaakt.

hogere eisen. Dat betreft vooral de kwaliteit van de instructeurs en de communicatie;

Het totale aantal leden van de KNZB is tussen 2013 en 2018 met 13% gegroeid, zo

Ten eerste blijkt uit onder andere de kadernota ‘Sport en Bewegen’ en het ‘Vlaardings

blijkt uit cijfers van NOC*NSF. De verschillen in de ledenontwikkeling van individuele

Sportakkoord’, dat sport door de gemeente niet alleen wordt beschouwd als doel, maar ook

verenigingen zijn echter groot.

als middel om andere doelen te bereiken. Daarbij gaat het onder meer om doelen op het

In het afgelopen decennium is het schoolzwemmen in veel gemeenten beperkt of afge-

gebied van fysieke en mentale gezondheid, maatschappelijke participatie, sociale cohesie,

schaft. Naast gemeentelijke bezuinigingen speelden de reistijd en vervoerskosten daar-

(zwem)veiligheid en het verenigingsleven.

bij vaak een rol. Binnen het schoolzwemmen verschuift de focus van het halen van een diploma naar de natte gymles.

Daarnaast richt de gemeente zich qua voorzieningenaanbod niet op de topsport maar op

Waar het aantal buitenzwembaden de laatste jaren is gedaald, vooral vanwege de re-

de breedtesport. Dat betekent dus bijvoorbeeld dat er een wedstrijdbad van olympische

latief zeer hoge exploitatielasten, blijft er onder de bevolking een sterke behoefte aan

afmetingen niet tot de ambitie behoort. In de directe omgeving zijn verschillende zwem-

buitenzwembaden bestaan. Door de corona-pandemie en de daarmee gepaard gaande

voorzieningen aanwezig, zoals het Hofbad in Den Haag en Zwemcentrum in Rotterdam,

sluiting van de binnenzwembaden, is er in de afgelopen winters in sommige gemeenten

die wel meer op topsport zijn gericht.

sprake geweest van openstelling van buitenzwembaden. De verwachting is echter niet

dat dit tot structureel meer gebruik van “reguliere” buitenbaden zal leiden. Een nieuwe trend is wel de realisatie van natuurzwembaden (met biologische filtering) of buitenzwembaden met een grotere belevingswaarde (bijvoorbeeld een drijvend zwembad in een buitenwater). Dit wordt ten dele ingegeven door aanhoudende problemen met natuurlijk zwemwater (blauwalg, wiergroei, botulisme). Sinds de jaren ’90 zijn veel zwembadexploitaties uitbesteed aan commerciële exploitanten. De afgelopen jaren ontstaat een groeiend besef dat marktwerking niet altijd de 12

Missie Vlaardings Sportakkoord Een actieve leefstijl moet vanzelfsprekend zijn voor elke inwoner van Vlaardingen, kortom

Er wordt door de gemeente Vlaardingen een accommodatiebeleid ontwikkeld met daarin

sport en bewegen zit in het DNA van Vlaardingen. Hiervoor is een duurzame sportinfra-

een afwegingskader over welke mate van gemeentelijke betrokkenheid wordt beoogd voor

structuur nodig, bestaande uit sportaccommodaties en een beweegvriendelijke openbare

welke maatschappelijke voorzieningen.

ruimte. In deze sportinfrastructuur organiseren de sport- en beweegaanbieders in Vlaardingen een veelzijdig en aantrekkelijk sportaanbod. Maar sport en bewegen in het DNA van

3.5

Ambities Stichting Zwem- en recreatiebad De Kulk

Vlaardingen is meer. De gemeente Vlaardingen heeft met sport en bewegen de ambitie om

Stichting Zwem- en recreatiebad De Kulk is als eigenaar en exploitant verantwoordelijk voor

bij te dragen aan sociaalmaatschappelijke en stedelijke vraagstukken. Sport en bewegen

zwembad De Kulk. De stichting heeft in 2020 een visie gepresenteerd op de toekomst van

is een integraal onderdeel van andere gemeentelijke beleidsdomeinen. In Vlaardingen wer-

het zwembad, mede ingegeven door de actuele situatie in het zwembad. De stichting heeft

ken we samen, met elkaar voor een actief en gezond leven.

hierin de volgende ambities uitgesproken:

T P E C N O C

Een ander aspect is dat het sportvoorzieningenaanbod in de ogen van de gemeente minder

De Stichting ziet kansen om het zwemmen in Vlaardingen ook voor de toekomst te behou-

aanbodgericht en meer op de werkelijke vraag moet zijn gebaseerd en aan moet sluiten bij

den. Met name het recreatieve bassin in het bestaande zwembad voldoet onvoldoende aan

de schaal en identiteit van Vlaardingen. Dat betekent dat er een goede verhouding is tussen

de eisen van deze tijd. Hierdoor is het moeilijk om dit deel van het zwembad optimaal te

de vraag naar en het aanbod van het zwemwater. Een zwembad dat qua hoeveelheid

gebruiken. Voor het recreatief zwemmen ziet de Stichting alleen een mogelijkheid als een

zwemwater (veel) te groot of te klein is voor het werkelijke bezoek past daar niet bij.

volwaardig recreatief concept inclusief de inzet als evenementenlocatie. Als dit niet haalbaar is, dan zet de Stichting liever in op een functioneel zwembad voor sporten, leszwem-

De sportaccommodaties maken een breed sport- en beweegaanbod mogelijk. Accommo-

men en doelgroepactiviteiten. Hierin zou een samenwerking met Schiedam kunnen worden

daties zijn duurzaam, kwalitatief goed, toegankelijk, schoon en veilig en worden efficiënt

gezocht Het inzetten op een functioneel sportbad sluit aan bij de landelijke trend dat ge-

beheerd. Aanbieders zorgen voor een veelzijdig, veilig en sprekend sport- en beweegaan-

meenten inzetten op een minder recreatief karakter van een zwembad.

bod. In het onderwijs wordt een actieve en gezonde leefstijl gestimuleerd en wordt ingezet

op het verbeteren van motorische vaardigheden van kinderen. Schoolzwemmen kan hierin

3.6

een actieve bijdrage leveren. Ook zoekt de gemeente Vlaardingen met sport en bewegen

In het kader van het door Mulier Instituut uitgevoerde onderzoek is uitgebreid met vereni-

actief de samenwerking op met andere beleidsdomeinen en met sport- en beweegaanbie-

gingen en overige gebruikers van het zwembad gesproken. Voor deze toekomstvisie is met

ders om een bijdrage te leveren aan sociaalmaatschappelijke en stedelijke vraagstukken.

de Vlaardingse zwemverenigingen en een nieuwe gebruiker Het startblok gesproken.

Ambities gebruikers zwembad De Kulk

Vanuit WMO-beleid6 wordt de komende jaren nog nadrukkelijker ingezet op een preventief aanbod. Zwemmen is een weinig belastende activiteit die tot op hoge leeftijd kan worden beoefend. Vanuit het zwembad kan hierop ingezet worden met een gedifferentieerd aanbod van activiteiten voor specifieke doelgroepen. Deze ontwikkeling en kansen zitten vervat in de uitdrukking ‘sport als middel’. 6

De inwoner voorop nu samen doorpakken, Herijking beleid sociaal domein, gemeente Vlaardingen, december 2019.

13

Met betrekking tot de accommodatie heeft ZVVS behoefte aan een wedstrijdbassin dat geschikt is voor officiële wedstrijden (minimaal 6 banen, bij voorkeur 8 banen) en voldoende opslag- en tribunecapaciteit. De samenwerking met de stichting verloopt naar tevredenheid, de directe benaderbaarheid en korte lijnen tussen stichting en vereniging hebben grote meerwaarde. ZVVS heeft een eigen clubruimte in De Kulk die zij samen met VRB gebruikt. Vlaardingse Reddingsbrigade (VRB) VRB is een vereniging die zich richt op reddingszwemmen en hieraan gerelateerde activiteiten. De vereniging heeft een bewakingsteam dat in Vlaardingen en omgeving wordt inFiguur 7: Ledenontwikkeling 2017-2021 en herkomst van de leden

T P E C N O C

gezet om de veiligheid op en rond het water te bewaken. VRB heeft een stabiel ledental van rond de 300 leden. VRB maakt 6,5 uur per week gebruik van De Kulk in Vlaardingen

In figuur 7 is de ontwikkeling van de verenigingen in beeld gebracht. Ook is te zien waar de

en 3 uur per week van zwembad Dol-Fijn, specifiek gericht op leden uit Maassluis. VRB

leden vandaan komen. Hieruit blijkt dat ongeveer 2/3 afkomstig is uit Vlaardingen en onge-

biedt naast reddend zwemmen en bewakingsdiensten ook snorkelen, duiken, onderwater-

veer 6% uit Schiedam (vooral van ZVVS). In de categorie overig komen leden uit omlig-

hockey zwemlessen aan.

gende gemeenten als Maassluis en Rotterdam.

Met betrekking tot de accommodatie is het voor VRB belangrijk dat zij voldoende (rooster

Zwemvereniging Vlaardingen Schiedam (ZVVS)

technische) ruimte hebben voor het aanbieden van de verschillende activiteiten. Stallings-

ZVVS is een breedtesportvereniging met een kleine doorstroom naar de top. Het ledenbe-

ruimte voor de reddingsboten nabij het zwembad is wenselijk. Specifiek voor onderwater-

stand van de vereniging is stabiel tussen de 700 en 730 leden. Dit ledenaantal bestaat uit

hockey is een vlakke bodem en speciale coating wenselijk. Er wordt gespeeld op een veld

gemiddeld 575 leden en circa 145 officials, ondersteunende leden en leden van De Steenen

van 15x15 meter. De huidige compressorruimte wordt nauwelijks nog gebruikt en hoeft dus

Dijck (DSD). De vereniging hoopt dit ledenaantal ondanks de Covid-pandemie vast te kun-

niet terug te komen in een nieuwe accommodatie.

nen houden. De vereniging huurt in totaal 53 uur per week en maakt gebruik van zowel het wedstrijdbad als het doelgroepenbad in De Kulk.

VRB vindt het belangrijk dat zwemmen toegankelijk en betaalbaar is voor iedereen in Vlaardingen en waardeert hierin de samenwerking met het Vlaardingse Jeugdfonds Sport en

ZVVS heeft de volgende afdelingen: wedstrijdzwemmen, waterpolo en (samen met VRB)

Cultuur.

onderwaterhockey. Recent heeft de vereniging het G-zwemmen van DSD (zwemmen voor

mensen met een beperking) in Maassluis overgenomen. Deze activiteit wordt aangeboden

Stichting Het Startblok

in zwembad Dol-Fijn in Maassluis. Voor de komende jaren zet ZVVS in op een stabiel le-

Het Startblok is een relatief nieuwe gebruiker van De Kulk. Er wordt 4 uur per week gebruik

denbestand en het faciliteren van de breedtesport. Ook biedt de vereniging zwemlessen

gemaakt van het doelgroepenbad en het recreatiebad. Het Startblok is een regionale

aan zet hiermee in op het vergroten van de zwemveiligheid en het vroegtijdig enthousiasmeren van de jeugd voor de zwemsport.

14

stichting die zich richt op mensen met een bijzondere eigenschap7. De deelnemers hebben

Respondenten die aangeven wel gebruik te maken van zwembad De Kulk

een diverse achtergrond en bestaan uit zowel jongeren als senioren. Op dit moment heeft

De meerderheid van de respondenten (87%) geeft aan weleens gebruik te maken van

Het Startblok ongeveer 50 deelnemers in Vlaardingen en hoopt de komende jaren verder

zwembad De Kulk

te kunnen groeien. De samenwerking met Stichting De Kulk verloopt goed. Met betrekking

De grootste groep gebruikers (58%) gaat 1 of meerdere keren per week naar het zwem-

tot de accommodatie is het voor Het Startblok belangrijk dat er goede voorzieningen voor

bad. Een kwart (24%) bezoekt het zwembad 1 of enkele keren per jaar.

mindervaliden zijn, zoals een tillift, hangmat en miva-ruimte.

Zij gebruiken het zwembad vooral voor recreatief zwemmen (32%) en zwemles voor kinderen of volwassenen (21%). Een kwart (24%) gebruikt het zwembad voor het banen

Overige gebruikers

zwemmen.

De overige gebruikers van het zwembad betreffen een aantal aanbieders van zwemles. Er

Respondenten zijn in grotere mate tevreden over de bereikbaarheid van en de parkeer-

T P E C N O C

zijn momenteel (naast De Kulk, ZVVS en VRB) drie zwemscholen die leszwemmen aan-

gelegenheid bij het zwembad, ook over de veiligheid in het zwembad en de horcea zijn

bieden in De Kulk. Geen van deze partijen is ingegaan op het verzoek om input te leveren

respondenten tevreden. Respondenten zijn in mindere mate tevreden over tarieven

voor dit onderzoek. Een aantal van deze partijen heeft wel input geleverd voor het behoef-

(prijs voor een toegangskaartje) en de hygiëne in het zwembad.

teonderzoek van Mulier Instituut. Hierin is geconstateerd dat partijen elkaar aanvullen in

Bijna de helft (47%) van de respondenten gaat met de (brom)fiets naar het zwembad.

het aanbod dat zij bieden. Hierdoor heeft men het gevoel dat alle groepen kinderen in

44% komt met de auto.

Vlaardingen goed bediend worden op het gebied van zwemles. Het betekent echter ook dat er veel concurrerende aanbieders in het zwembad zijn. Het komt regelmatig voor dat

Respondenten die aangeven geen gebruik te maken van zwembad De Kulk:

zwemverenigingen zwemlessen aanbieden. Het is echter ongebruikelijk dat er daarnaast

Een klein deel van de respondenten (13%) maakt geen gebruik van het zwembad

ook meerdere commerciële zwemscholen lessen aanbieden in hetzelfde bad. Wachtlijsten

De grootste groep van deze respondenten (59%) geeft aan geen gebruik te maken van

zijn als gevolg van de zwembadsluitingen tijdens de Covid-pandemie opgelopen bij zowel

zwembad De Kulk, omdat zij (bijna) nooit zwemmen. Zij zwemmen (bijna) nooit, omdat

verenigingen als overige lesaanbieders. Voor Stichting De Kulk zorgt de verhuur van zwem-

ze zwemmen te duur vinden, de tijden niet uitkomen en/of het te druk vinden.

water aan lesaanbieders voor een vaste inkomensstroom.

Ruim 40% maakt geen gebruik van zwembad De Kulk, omdat zij gebruik maken van een ander zwembad in de omgeving van Vlaardingen. Zij maken vooral gebruik van het

Input niet-georganiseerde gebruikers en inwoners Vlaardingen

zwembad Groenoord in Schiedam (38%) en zwembad Dol-Fijn in Maassluis (26%). De

In december 2021 is een enquête uitgezet onder inwoners van de gemeente Vlaardingen

respondenten gebruiken de andere zwembaden vooral voor recreatief zwemmen (49%)

(via social media) en de niet-georganiseerde gebruikers van zwembad De Kulk (via mailing

en het banen zwemmen (23%). De deelnemers kiezen voor een ander zwembad van-

naar klantenbestand). In totaal hebben 1.344 respondenten de enquête ingevuld. In bij-

wege de aanwezige baden en zwemvoorzieningen, maar ook vanwege de kwaliteit van

lage 5 zijn de uitkomsten van de enquête opgenomen. De belangrijkste uitkomsten van de

het zwembad.

3.7

enquête zijn:

7

De doelgroepen waarvoor Het Startblok activiteiten organiseert zijn mensen met een visuele beperking, ASS (Autisme spectrum stoornis), chronische ziekten, lichamelijke beperkingen, verstandelijke beperkingen en doven en slechthorenden

15

Wensen en tips van alle respondenten met betrekking tot een (ver)nieuw(d) zwembad

samenwerking met Vlaardingen een gezamenlijk nieuw zwembad wordt gerealiseerd is de

De helft van de respondenten (52%) ziet het liefst een buitenbad of spraypark in een

revue gepasseerd. Dit scenario lijkt echter niet haalbaar omdat geen geschikte locatie nabij

nieuw zwembad. Ook een recreatiebad wordt veel genoemd (50%). Een 25-meter wed-

de gemeentegrens met Vlaardingen te vinden is. Een zwemvoorziening die beide gemeen-

strijdbad wordt door 35% van de respondenten gevraagd en een instructie- en doel-

ten bedient heeft meer ruimte nodig dan de beschikbare locaties kunnen bieden. Wel on-

groepenbad met warmer water door 25%.

derkent de gemeente Schiedam het belang van samenwerking en afstemming als het gaat

Ongeveer 40% van de respondenten heeft opmerkingen en tips meegegeven. Onge-

om configuratie en programmering. Er is dan ook intensief contact met de gemeente Schie-

veer de helft van de opmerkingen heeft betrekking op het gemis aan een buitenbad in

dam voor een goede afstemming bij de ontwikkeling van een toekomstvisie en plan voor

Vlaardingen (227 keer genoemd). Ook wordt regelmatig benoemd (87 keer) dat het be-

het zwemwater in beide gemeenten.

langrijk is dat het zwembad in Vlaardingen behouden blijft. De overige opmerkingen

T P E C N O C

hebben onder andere betrekking op de betaalbaarheid van het zwembadkaartje of het activiteitenaanbod.

3.8

Input gemeenteraad Vlaardingen

In maart 2022 is de gemeenteraad gevraagd mee te denken over de toekomstvisie op zwemmen in Vlaardingen. Tijdens twee vergaderingen is het onderwerp toegelicht en be-

sproken. De raad vindt het belangrijk dat in een stad met de omvang van Vlaardingen een

zwembad is waar inwoners gebruik van kunnen maken. De huidige constructie waarbij het eigendom van het zwembad bij een stichting ligt is geen belemmering voor de raad, zij vindt

het belangrijk dat daar waar de markt een rol ziet, zij deze moet kunnen invullen. Functies die het zwembad in ieder geval zou moeten aanbieden zijn leszwemmen, banenzwemmen,

verenigingsactiviteiten en doelgroepactiviteiten. Het behoud van schoolzwemmen en het

hebben van een aanbod aan recreatief zwemmen is belangrijk voor de raad. Regionale afstemming over het zwemwateraanbod dient meegenomen te worden bij een mogelijke zwembadontwikkeling in Vlaardingen.

3.9

Ontwikkelingen gemeente Schiedam

De gemeente Schiedam beschikt momenteel met zwembad Zuid en zwembad Groenoord over twee zwembaden. Beide zwembaden zijn verouderd en grote investeringen zijn nodig om toekomstig gebruik te waarborgen. In Schiedam speelt ook mee dat de stad momenteel over te veel zwemwater beschikt (onderzocht door Mulier Instituut) en dat het de vraag is op welke manier de gemeente zo goed mogelijk in de vraag kan voorzien. De gemeente Schiedam onderzoekt daarom meerdere scenario’s. Ook een scenario waarbij er in

16

4.

Toekomstvisie op zwemmen

Dat vertaalt zich in de eerste plaats in een tarievenbeleid dat gericht is op laagdrempeligheid, ook voor minder draagkrachtige inwoners. Tarieven liggen in lijn met tarieven van

Op basis van de analyse van de huidige situatie met betrekking tot zwemmen in Vlaardin-

vergelijkbare zwembaden in de omgeving. Het Jeugdsportfonds kan worden ingezet voor

gen en de verdieping in de relevante trends en ontwikkelingen uit de vorige hoofdstukken,

de meest kwetsbare groepen. Subsidiering van exploitatie en verenigingen zorgt ervoor dat

wordt in dit hoofdstuk een visie op de toekomst van zwemmen in Vlaardingen geformuleerd.

het zwembadkaartje betaalbaar is voor alle Vlaardingers. De zwemaccommodatie is voor iedereen toegankelijk, ook voor mensen met een beperking

Het gaat dan om een visie vanuit het perspectief van de gemeente Vlaardingen. De visie

en andere doelgroepen, zoals senioren en inwoners met migratieachtergrond. Juist voor

moet verwoorden wat voor de gemeente belangrijke uitgangspunten zijn wanneer het gaat

deze groep kan zwemmen een heel geschikte vorm van lichaamsbeweging zijn. Daarom is

over de toekomst van het zwemmen in Vlaardingen, in de volle breedte. Dat is dus meer

het zwembad optimaal toegankelijk en voorzien van eventueel benodigde hulpmiddelen.

T P E C N O C

dan een visie op de toekomst van een zwembad (voorziening), de rol van exploitant en verenigingen (organisatie), of de hoogte van een gemeentelijke bijdrage (financiën).

Iedereen zwemvaardig

In een waterrijke omgeving is het belangrijk dat iedereen zwemvaardig is. Er is daarom

4.1

Ambitie zwemmen in Vlaardingen

Het fundament voor de gemeentelijke visie op zwemmen wordt omschreven in onderstaande ambitie:

kan worden gemaakt van voldoende en geschikt zwemwater. Doordat er verschillende aanbieders zijn van leszwemmen, is er sprake van gedifferentieerd aanbod. Het handhaven van die diversiteit is belangrijk, maar tegelijkertijd moet er ook aandacht zijn voor borging van de kwaliteit en continuïteit in het aanbod.

Ambitie

Zwemmen heeft voor de gemeente Vlaardingen maatschappelijke meerwaarde. Allereerst

omdat het voor veel inwoners een prettige vorm van actieve lichaamsbeweging is en een activiteit waar Vlaardingers plezier aan beleven. Ook draagt zwemmen bij aan het bereiken van andere maatschappelijke doelen die belangrijk zijn in het beleid van de gemeente

Vlaardingen. Die doelen bevinden zich met name op het gebied van gezondheid en vitali-

teit, veiligheid en sociale samenhang. Actieve verenigingen en aanbod voor specifieke doelgroepen zijn daarin van grote meerwaarde.

4.2

sprake van een ruim en divers aanbod op het gebied van leszwemmen, waarbij gebruik

Visie zwemmen in Vlaardingen

Het schoolzwemmen wordt gekoesterd, omdat ook hiermee een grote bijdrage kan worden geleverd aan de zwemvaardigheid. Juist ook voor die kinderen waarvoor het regulier leszwemmen minder toegankelijk is. Daarnaast wordt het schoolzwemmen ingezet als “natte gymles” wat bijdraagt aan een brede motorische ontwikkeling in het bewegingsonderwijs. Om de aangeleerde zwemvaardigheid te behouden, is het belangrijk dat het zwembad met name voor jonge kinderen (en hun ouders) aantrekkelijk is om ook recreatief te gebruiken. Focus op de basis

Vanuit deze ambitie formuleren wij de gemeentelijke toekomstvisie op zwemmen in Vlaar-

Breedtesport heeft de prioriteit voor de gemeente Vlaardingen. Talenten en topsporters

dingen met behulp van de volgende bouwstenen:

vinden elders hun weg. Wel is er aandacht voor talentherkenning en doorgeleiding door kwalitatief goed kader. De configuratie van het zwembad is gericht op het goed kunnen

Toegankelijk aanbod

accommoderen van de breedtesport.

Zwemmen moet toegankelijk zijn voor alle inwoners; er mag geen sprake zijn van letterlijke of figuurlijke drempels die mensen weerhouden. 17

Passend bij Vlaardingen

kwaliteit van het personeel en het hanteren van diverse protocollen en keurmerken spelen

De huidige en verwachte behoefte aan zwemwater voor een gemeente met 80.000 inwo-

hierin een belangrijke rol. Toezicht en handhaving moeten op een goede manier worden

ners rechtvaardigt een volwaardig zwembad, waarvan de hoofdfunctie bestaat uit instruc-

ingevuld.

tiezwemmen, verenigingsgebruik en doelgroepenactiviteiten (maatschappelijke functie). Een vraaggerichte invulling van de zwemvoorziening betekent dat de bassins primair daar-

Vanuit deze visie op de toekomst van zwemmen in Vlaardingen zal in het vervolg van dit

voor geschikt moeten zijn. Een recreatieve invulling heeft voor de gemeente minder priori-

rapport een uitwerking worden gegeven van een basisconfiguratie voor een zwemvoorzie-

teit. Gemeentelijke middelen worden alleen gebruikt voor maatschappelijke activiteiten,

ning in Vlaardingen en mogelijke scenario’s om daarin te voorzien.

overige recreatieve activiteiten als pretzwemmen zijn minimaal kostendekkend. Passend in de omgeving

T P E C N O C

We houden rekening met de zwembaden in de omgeving en ontwikkelingen daarin. Dit

betekent vooral dat er kansen zijn om configuratie en programmering van de baden goed

op elkaar af te stemmen. Het is belangrijk dat basisvoorzieningen, als een zwembad, goed bereikbaar zijn en blijven, met name voor de inwoners die deze het hardst nodig hebben. Gemeente aan het roer

Vanwege de grote maatschappelijke waarde van een zwembad, is het belangrijk dat de gemeente invloed en grip heeft op het functioneren ervan. Dat wil echter niet zeggen dat

eigendom en/ of exploitatie een gemeentelijke verantwoordelijkheid moeten zijn. Samen-

werken met een externe partij, vanuit een goed opdrachtgever- en opdrachtnemerschap, is

ook een mogelijkheid. Belangrijke randvoorwaarden zijn dan wel dat het maatschappelijk perspectief centraal staat en er sprake is van samenwerkingsbereidheid en transparantie.

De samenwerking moet gericht zijn op een gezonde, toekomstbestendige en stabiele ex-

ploitatie. Dit is ook in het belang van de gebruikers. Het maatschappelijk belang voor de gemeente zal dan ook tot uiting moeten komen in een exploitatiebijdrage die passend is bij de gestelde doelen en een structureel gezonde exploitatie mogelijk maakt. Prettig en veilig

De fysieke en sociale veiligheid moeten optimaal worden geborgd, zodat zwemmen prettig en veilig is voor iedere bezoeker. Inclusiviteit is een belangrijk speerpunt voor de gemeente Vlaardingen en ook het zwembad moet voor iedere bezoeker een fijne en veilige plek zijn om te verblijven. Inrichting van het zwembad, aandacht voor hygiëne en schoonmaak,

18

5.

Basisconfiguratie

Voor de jongste bezoekers is in de basisconfiguratie een peuterbad binnen en buiten opgenomen, met een vrije vorm van elk circa 50 m2 groot. Daarnaast is er een spraypark

In fase II van dit onderzoek wordt de basisconfiguratie voor een zwemvoorziening die past

(circa 50 m2) voorzien. Deze beperkte recreatieve voorzieningen zorgen ervoor dat de ac-

binnen de visie op zwemmen uitgewerkt. Vervolgens worden verschillende scenario’s,

commodatie aantrekkelijk is om met jonge kinderen te bezoeken.

waarbinnen die visie kan worden gerealiseerd, beschreven en vergeleken. Daarnaast kunnen in het doelgroepenbad en/of wedstrijdbad losse recreatieve elementen

5.1

worden geplaatst, waarmee het voor kinderen in de basisschoolleeftijd, na het behalen van

Basisconfiguratie

Vanuit de visie op zwemmen, zoals in het vorige hoofdstuk geformuleerd, ontstaat een duidelijke behoefte aan een functioneel maatschappelijk zwembad, waarmee primair kan wor-

en doelgroepenactiviteiten. Aanvullend wordt een beperkt recreatieve functie voorgestaan, Om in deze behoeften te kunnen voorzien, zijn de onderstaande bassins wenselijk: Wedstrijdbad

ze hun zwemvaardigheid onderhouden.

T P E C N O C

den voorzien in de behoefte aan zwemwater voor instructiezwemmen, verenigingsgebruik met name gericht op jonge kinderen en hun ouders.

hun zwemdiploma, aantrekkelijk is om het zwembad te bezoeken. Op die manier kunnen

Als wedstrijdbad wordt een bassin met een afmeting van 25 x 21 meter (8 banen breed) als

uitgangspunt genomen. Het bad heeft een diepte van 2,0 meter en beschikt over een beweegbare bodem over de helft van het bassin. Deze kenmerken maken het bad voor uiteenlopende activiteiten geschikt. Vanzelfsprekend is het bad geschikt voor de trainingen

Een optimale invulling van een doelgroepenbad met recreatieve functies bestaat uit twee onderdelen:

- Fysieke recreatieve elementen (vast en los): Bijvoorbeeld wandspuiters (onder en boven water), kleurenverlichting, geluid (disco zwemmen), drijvende speelobjecten, et cetera). - Virtuele elementen (met benodigde hard- en software): Indien het doelgroepenbad voorzien is van een beweegbare bodem, kan deze worden voorzien van een spraypark (geïntegreerd in de bodem), zodat er allerlei speelelementen op de bodem kunnen worden geklikt (de bodem als waterspeelplaats). Daarnaast kan de bodem voorzien worden van (kleuren) inbouwverlichting, waarbij de spuiters, samen met de verlichting én een erboven hangende projector diverse interactieve spellen kunnen realiseren:

en wedstrijden van (zwem- en duik)verenigingen. Door uit te gaan van een breedte van 21 meter (8 banen) kan er ook waterpolo in worden gespeeld. Het bad is daarnaast vanwege

de beweegbare bodem geschikt voor het leszwemmen, voor onderwijsgebruik, voor recreatief zwemmen (waaronder banenzwemmen) en voor de meeste doelgroepactiviteiten. De watertemperatuur bedraagt circa 26°C. Doelgroepenbad

De basisconfiguratie bevat ook een doelgroepenbad van 25 x12,5 meter. Ook dit bad heeft een diepte van 2,0 meter en beschikt over een beweegbare bodem. De watertemperatuur ligt iets hoger dan in het wedstrijdbad. Het doelgroepenbad is geschikt voor leszwemmen (beginners), allerlei vormen van aquasporten, meer bewegen voor ouderen, en andere doelgroepactiviteiten. Ook voor recreatief gebruik (door met name kinderen) is het in te zetten, door er losse recreatieve elementen in te plaatsen. Recreatieve voorzieningen jonge gezinnen

. 19

Optioneel: buitenbad

weggewerkt en zal het zwembad weer voldoen aan de huidige eisen. Voor de renovatie

Een veel gehoorde wens is de realisatie van een buitenzwemvoorziening. Er zijn veel ma-

zijn wij uitgegaan van sloop tot op het casco, een vervanging van de installaties, van de

nieren waarop hierin kan worden voorzien. In de basisconfiguratie is alleen een peuterbad

afwerkingen en van de inrichting, maar met beperkte functionele aanpassingen. De indeling

+ spraypark buiten opgenomen. Uitgebreidere invulling kan bestaan uit het toevoegen van

van het gebouw blijft dus grotendeels zoals die is. Hiermee wordt de levensduur verlengd

een bassin buiten.

met 25 jaar; daarna is verdere levensduurverlenging niet meer realistisch.

Optioneel: recreatiebad + voorzieningen

Bij renovatie blijft de bestaande configuratie van De Kulk in stand. Die wijkt af van de op de

Uitgebreidere recreatieve voorzieningen, zoals een recreatiebad, glijbaan, etc. kunnen wor-

visie gebaseerde basisconfiguratie die hiervoor is beschreven: het wedstrijdbad is kleiner

den toegevoegd, mits ze niet ten koste gaan van de maatschappelijke functie en minimaal

(6-laans in plaats van 8-laans) en er is, naast een doelgroepenbad, ook nog een recreatie-

kostendekkend zijn (geen gemeentelijke bijdrage).

T P E C N O C