Significant - Rapport onderbouwing reële kosten Mevis
Tekst van het document
ONDERBOUWING REËLE KOSTEN MEVIS
KLANT KENMERK AUTEUR(S) DATUM VERSIE
Rogplus, Mevis CP/sb/004251 Coby Peeters, Hanneke Brouwers, Maarten Batterink, Roel van Weert, Patrick Tazelaar 11 november 2024 1.0 definitief
Inhoudsopgave 1
2
3
4
5
Inleiding
4
1.1
Ons doel
4
1.2
Achtergrond
4
1.3
Onze aanpak
4
1.4
Leeswijzer
5
Samenvatting
6
2.1
In welke mate zijn de kosten voor jeugdhulp uitgevoerd door Mevis reëel en passend bij de huidige populatie?
6
2.2
In welke mate zijn de kosten van de Mevis-organisatie reëel en passend bij de taak?
7
2.3
Overige conclusies en adviezen
7
2.4
Blik vooruit
7
Jeugdhulpgebruik
8
3.1
Demografische ontwikkelingen in de MVS-gemeenten
8
3.2
Ontwikkelingen in het jeugdhulpgebruik landelijk
8
3.3
Ontwikkelingen in het jeugdhulpgebruik in de MVS-gemeenten
8
Organisatie en kosten voor jeugdhulp
10
4.1
Inrichting van jeugdhulp in de MVS-gemeenten
10
4.2
Wijkteams
10
4.3
Plusteams
14
4.4
Verwijszorg
15
De opdracht aan Mevis
17
5.1
Stelsel in ontwikkeling
17
5.2
Transformatieopgave
18
5.3
Sturing
18
5.4
Ervaringen met transformatie in de praktijk
20
6
7
Bedrijfsvoering Mevis
21
6.1
Organisatie, taken en formatie
21
6.2
Begroting en uitgaven
22
6.3
Scala
22
Conclusies en aanbevelingen
25
7.1
AMvB reële prijzen Jeugdwet als toetsingskader
25
7.2
Wat is een reëel en passend budget voor zorg aan de huidige populatie?
25
7.3
Wat is een reëel en passend budget voor de Mevis-organisatie?
27
7.4
Samen sturen op voorspelbare zorgkosten
28
7.5
Blik vooruit
29
A.
Rollen Mevis en Scala
30
B.
Besparingsmaatregelen
32
1 Inleiding 1.1
Ons doel
1.3
Onze aanpak
Doel van dit rapport is om transparantie te creëren gericht op het
Om tot een antwoord op de twee hoofdvragen te komen, maken we de
beantwoorden van twee vragen:
kosten voor jeugdhulp van de huidige populatie en de organisatiekosten van
1.
In welke mate zijn de kosten voor jeugdhulp uitgevoerd door Mevis
Mevis inzichtelijk. Het gaat hierbij om de kosten om zorg te leveren en om
reëel en passend bij de huidige populatie?
de beoogde transformatie te organiseren conform het MVS Jeugdmodel.
2.
In welke mate zijn de kosten van de Mevis-organisatie (bedrijfsvoering) reëel en passend bij de taak?
Het rapport biedt geen bottom-up- onderbouwing van een reëel budget, maar gaat uit van de opdracht, de in deze context eerder gemaakte keuzes
Focus voor dit onderzoek is de situatie in 2024. De belangrijkste bronnen
en de kosten die Mevis maakt voor het uitvoeren van de opdracht, zoals
zijn daarom de begroting van Mevis in de Businesscase 2024 (14 mei 2024)
beschreven in de Businesscase 2024. Op basis van onze expertise met
en cijfers/data over de realisatie in het eerst half jaar van 2024. We hebben
kostprijsonderzoeken en inzicht bij andere gemeenten en jeugdhulpregio’s
deze beoordeeld aan de hand van onze expertise en ervaring met
analyseren we deze kosten.
vergelijkbare vraagstukken en inzichten uit andere gemeenten en jeugdhulpregio’s. We merken hierbij op dat een één-op-één vergelijking (of
We hebben dossieronderzoek uitgevoerd en gesproken met medewerkers
benchmark) niet mogelijk is vanwege inhoudelijke verschillen in afspraken
van Mevis, Scala en Rogplus: managers, contractmanagers, projectleiders
tussen gemeenten en jeugdhulpaanbieders.
financiële specialisten, procesbegeleiders die werken aan de transformatie en jeugdprofessionals in de wijkteams. Ook hebben wij ons verdiept in
1.2
Achtergrond
(financiële) documenten van Mevis en hebben we samen met de ingehuurde data-analist van Mevis naar cijfers over het zorggebruik
De onderzoeksvragen sluiten aan bij wat de AMvB reële prijzen Jeugdwet
gekeken. Onze voortgang en bevindingen hebben wij wekelijks getoetst,
vraagt van gemeenten en jeugdhulpaanbieders: “Kom samen tot een
geduid en aangescherpt in een opdrachtgeversoverleg, waarin Rogplus en
onderbouwing van reële kosten”. Wat reëel is, hangt uiteraard af van de
Mevis deelnamen.
opdracht die Mevis heeft: het implementeren van het MVS Jeugdmodel. Deze opdracht is gestart in 2023 en ook 2024 staat in het teken van ontwikkelen. De Businesscase 2024 van Mevis, met de daarin opgenomen begroting, vormt daarom het vertrekpunt voor het beantwoorden van de onderzoeksvragen.
4
1.4
Leeswijzer In hoofdstuk 2 geven we een samengevat antwoord op de twee hoofdvragen. Dit rapport is vervolgens opgebouwd volgens deze vragen. Hoofdstuk 3 en 4 beschrijven het jeugdhulpgebruik en de jeugdhulpkosten die hieruit volgen (vraag 1), inclusief onze bevindingen bij de cijfers van CBS en Mevis. Deze beide hoofdstukken maken transparant waar kosten worden gemaakt en we benoemen daarbij kansen en risico’s. Op eenzelfde manier beschrijven we in hoofdstuk 5 en 6 de opdracht aan Mevis volgens het MVS Jeugdmodel en de kosten voor bedrijfsvoering die hiermee gemoeid zijn (vraag 2). Het rapport eindigt met conclusies en aanbevelingen (hoofdstuk 7).
5
2 Samenvatting Mevis is sinds 1 januari 2023 verantwoordelijk voor het bieden van jeugdhulp aan jeugdigen in de MVS-gemeenten. Onderdeel van deze taak
2.1
In welke mate zijn de kosten voor jeugdhulp uitgevoerd door Mevis reëel en passend bij de huidige populatie?
is ook een transformatieopgave, beschreven in het MVS Jeugdmodel. De afgelopen anderhalf jaar heeft Mevis ingezet op het op orde krijgen van (de
De wijkteams en plusteams zijn in opbouw en worden toegerust om in
formatie van) de wijk- en plusteams, het afsluiten van contracten voor
toenemende mate zelf zorg te gaan verlenen. De kosten die Mevis maakt
verwijszorg, het leggen van verbinding met andere actoren in het
voor deze teams zijn ongeveer conform begroting. We constateren dat deze
jeugdlandschap en het inrichten van een organisatie die sturing kan geven
kosten plausibel, passend en reëel zijn bij de huidige taken van de
aan de dagelijkse praktijk én aan de beoogde transformatie.
wijkteams. We hebben niet onderzocht welke normatieve formatie hoort bij de taken van de wijkteams, met andere woorden, of de huidige formatieve
Doel van dit rapport is om transparantie te creëren gericht op het
invulling de meest effectieve of doelmatige invulling is.
beantwoorden van twee vragen: 1. 2.
In welke mate zijn de kosten voor door Mevis uitgevoerde jeugdhulp
De kosten voor verwijszorg zijn in de eerste helft van 2024 15% hoger dan
reëel en passend bij de huidige populatie?
begroot. Wij constateren dat dit wordt veroorzaakt door vraagontwikkeling
In welke mate zijn de kosten van de Mevis-organisatie
en niet door te hoge tarieven of bedrijfsmatige keuzes. Mevis heeft de
(bedrijfsvoering) reëel en passend bij de taak?
benodigde mechanismen voor sturing op het afbouwen van verwijszorg ingericht. Dat de begroting voor verwijszorg wordt overschreden, is een
Onze aanpak sluit aan bij de AMvB reële prijzen Jeugdwet. Wat reëel is,
gevolg van de vraagontwikkeling in combinatie met het feit dat de wijkteams
hangt af van de opdracht die Mevis heeft: het leveren van jeugdhulp, de
nog in opbouw zijn. Wij hebben geen indicaties gevonden dat vermijdbare
beoogde meerjarige transformatie en de huidige ontwikkelfase. De
kosten worden gemaakt ten aanzien van de aangeboden jeugdhulp of de
Businesscase 2024 van Mevis, met de daarin opgenomen begroting, vormt
eigen organisatie.
daarom het vertrekpunt van ons onderzoek. Of deze kosten reëel zijn, toetsen we op basis van onze ervaring en inzichten uit andere
Wij zien dat het MVS Jeugdmodel, de inzet van de Mevis-organisatie en de
kostenonderzoeken.
ingezette maatregelen passen bij adviezen die de Jeugdautoriteit geeft in haar recente rapportage ‘De stand van de jeugdzorg 2024’. Wij verwachten dat daarmee een ombuiging te realiseren is in het jeugdhulpgebruik en daarmee in de kosten van jeugdhulp.
6
2.2
In welke mate zijn de kosten van de Mevis-organisatie reëel en
Ons advies is om bij dit overheadpercentage af te spreken dat dit ook de
passend bij de taak?
risico’s moet dekken die Scala als organisatie loopt met deze dienstverlening.
Het jeugdhulpstelsel in de MVS-gemeenten is duidelijk in opbouw. Transformeren vraagt een gedeelde visie, sturing, onderlinge coördinatie en
2.4
Blik vooruit
lef, niet alleen van Mevis maar van alle betrokkenen in het netwerk. We hebben tegen deze achtergrond de formatieve en inhoudelijke inzet van de
We concluderen dat 2024, net als 2023, een ontwikkeljaar is waarin Mevis
Mevis-organisatie inzichtelijk gemaakt. We constateren dat deze passen bij
investeringen doet gericht op de voorkant (wijkteams en voorveld) en om
de opdracht en de ontwikkelfase van Mevis. We zien duidelijke signalen dat
grip te krijgen op de inzet en kosten van verwijszorg.
de inhoudelijke transformatie op gang komt. Het streven is om in 2028 80% van de jeugdigen te laten ondersteunen door In de Businesscase 2024 is voor de Mevis-organisatie € 6.056.000
de wijk- en plusteams. Monitoring en sturing gericht op dit streven is de
opgenomen. Uit onze analyse van de kosten concluderen we dat de
grootste prioriteit voor de komende jaren. Alleen daarmee worden de kosten
formatie, de kosten en de ingezette activiteiten logisch en uitlegbaar zijn
van jeugdhulp beheersbaar. De belangrijkste aangrijpingspunten zijn
voor deze opbouwfase. De kosten zijn op hoofdlijnen vergelijkbaar met
enerzijds de taken en de capaciteit van wijkteams en anderzijds het stevig
gemeenten die voor een vergelijkbaar model hebben gekozen.
sturen op het afbouwen van verwijszorg. We adviseren partijen om samen een realistisch tijdpad op te stellen waarmee de gewenste nieuwe balans
2.3
Overige conclusies en adviezen
tussen verwijszorg en wijkteams gaat ontstaan, met aandacht voor wachtlijsten.
De wijkteams vormen een spil in het MVS Jeugdmodel en hulpverlenen is de kracht van deze teams. Er is gekozen voor een constructie waarin
Mevis kan dan als ‘spin in een netwerk’ de transformatie blijven aanjagen en
jeugdprofessionals in de wijkteams in dienst zijn van Scala. Mevis en Scala
monitoren. We benadrukken dat ook het voorveld en gemeenten zelf
zijn in gesprek om nadere afspraken te maken over rolverdeling en
onderdeel zijn van dit netwerk. Normaliseren en voorkomen van jeugdhulp
verantwoordelijkheden (zie bijlage A).
hangt samen met maatschappelijke ontwikkelingen. Het vraagt afstemming met andere voorzieningen als Wmo, CJG, huisartsen, inkomen, wonen et
Deze nieuwe afspraken zijn niet alleen belangrijk voor het functioneren van
cetera. De transformatie is nog niet klaar, maar we hebben er vertrouwen in
de teams maar ook financieel relevant. Ze laten immers zien waar de
dat de MVS-gemeenten en Mevis op de goede weg zijn. We wensen de
overheadtaken van Mevis en Scala elkaar raken. Scala rekent voor haar
betrokken partijen samen veel succes bij het realiseren van het MVS
dienstverlening en de overheadtaken nu een opslagpercentage van 20% op
Jeugdmodel.
de brutosalariskosten van de jeugdprofessionals. Dit kan een passende opslag zijn als de dienstverlening en de recent gemaakte onderlinge afspraken adequaat worden ingevuld.
7
3 Jeugdhulpgebruik Om de kosten voor jeugdhulp te kunnen relateren aan de huidige populatie,
“Nam het gebruik in 2016 nog met 6% toe ten opzichte van het voorgaande
brengt dit hoofdstuk de ontwikkeling in het gebruik van jeugdhulp in beeld.
jaar, in 2022 en 2023 was de toename gedaald tot 1% ten opzichte van het
We starten met demografische ontwikkelingen in de MVS-gemeenten,
vorig jaar. Mocht deze lijn zich voortzetten dan kan in 2024 een stabilisatie
gevolgd door landelijke en lokale ontwikkelingen in jeugdhulpgebruik.
of zelfs een beperkte afname van het jeugdzorggebruik verwacht worden”2. De Jeugdautoriteit constateert ook dat de kosten van de jeugdhulp sterker
3.1
Demografische ontwikkelingen in de MVS-gemeenten
stijgen dan het gebruik van jeugdhulp. De stijging van de kosten wordt dus vooral veroorzaakt doordat de gemiddelde kosten per jeugdige stijgen.
In de MVS-gemeenten stijgt het aantal jeugdigen. Ten opzichte van de start van de opdracht van Mevis (1 januari 2023) is het aantal jeugdigen één jaar
3.3
Ontwikkelingen in het jeugdhulpgebruik in de MVS-gemeenten
later met 923 gestegen (+2,3%). Een grotere populatie kan leiden tot een grotere vraag naar jeugdhulp.
Jeugdigen in de MVS-gemeenten lijken op basis van CBS-data en interne cijfers van Mevis minder dan gemiddeld gebruik te maken van jeugdhulp.
Bevolking 19 jaar en jonger (op 1 januari) 2021 2022 Maassluis 7.218 7.458 Schiedam 16.684 16.763 Vlaardingen 15.734 15.841 Totaal 39.636 40.062
2023 7.777 16.952 16.012 40.741
2024 7.941 17.245 16.478 41.664
Het jeugdhulpgebruik beweegt geleidelijk in de richting van het regionaal en landelijk gemiddelde3. Dit betekent dat het relatieve aantal jeugdigen in jeugdhulp in de MVS-gemeenten iets sneller stijgt dan landelijk het geval is. Op basis van deze data concluderen wij dat er sprake is van een inhaalslag in het aantal cliënten dat gebruikmaakt van verwijszorg.
Tabel 1. Bevolking 19 jaar en jonger - Maassluis, Schiedam en Vlaardingen1
Het totaal aantal unieke cliënten van Mevis loopt tussen januari 2024 en juni 2024 (H1) op van 4501 naar 4706 (een stijging van 4,6%). Het aantal
3.2
Ontwikkelingen in het jeugdhulpgebruik landelijk
cliënten met verwijszorg stijgt en het aantal cliënten bij de wijkteams daalt, zie figuur 1. Deze daling hangt voor een groot deel samen met een stijging
We zien in landelijke ontwikkelingen dat sinds 2020 niet alleen het (ambulante) jeugdhulpgebruik per jeugdige sterk is toegenomen maar ook dat de intensiteit, duur en zwaarte van trajecten toenemen. De Jeugdautoriteit stelt dat de toename van het gebruik steeds minder wordt. 1 2
Waarstaatjegemeente.nl. (z.d.). Bevolking 19 jaar en jonger – gemeenten. Link. Jeugdautoriteit. (2024, oktober). De stand van de jeugdzorg 2024. Link.
van het aantal cliënten op de wachtlijst: het aantal cliënten bij het wijkteam en op de wachtlijst opgeteld blijft nagenoeg gelijk. De stijging van het aantal jeugdigen in de drie gemeenten (tabel 1) is slechts voor een deel verklarend voor deze stijging van het jeugdhulpgebruik. 3
Mevis. (2024, september). Interne data, dashboard Mevis.
8
Het laagdrempelige, dichtbij georganiseerde karakter van jeugdhulp in het MVS Jeugdmodel, onder andere in de vorm van professionals op school, in de huisartspraktijk en handelende jeugdprofessionals in de wijkteams, draagt er mogelijk aan bij dat jeugdhulp beter gevonden wordt. Dit hebben wij niet nader onderzocht. Mevis geeft tot slot aan dat de stijging in cliëntaantallen deels het gevolg is van een incidentele instroom van extra cliënten die voortkomt uit (verborgen) wachtlijsten die in 2023 door de wijkteams zijn weggewerkt. Deze zijn met name naar verwijszorg doorgeleid. Door vertraging tussen het
5000 4500 4000 3500 3000 2500 2000 1500 1000 500 0
2400
2473
2448
2561
2596
2634
148
180
268
299
312
332
1953
1908
1871
1752
1714
1740
Jan
Feb
Mrt
Apr
Mei
Jun
afgeven van de beschikking en het starten van zorg bij een onderaannemer, komt een aanzienlijk deel van deze cliënten terug in de cijfers van 2024.
Cliënten wijkteam Cliënten wachtlijst wijkteam Cliënten verwijszorg
Dat de wijkteams in toenemende mate zelf hulp verlenen is een mogelijke verklaring voor het oplopen van de wachtlijsten van de wijkteams. Zelf
Figuur 1. Aantal cliënten Mevis in 20244
hulpverlenen kost meer tijd en legt daarmee een groter beslag op de caseload van jeugdprofessionals. In onze gesprekken met wijkteams zien
Figuur 1 laat ook zien dat de verhouding tussen verwijszorg en cliënten in
we dat hier verschillend mee omgegaan wordt: het ene wijkteam kiest voor
de wijkteams respectievelijk 55-45% is in januari en 60-40% in juni. Dit is
het laten oplopen van wachtlijsten om ruimte te bieden aan het zelf
een beweging die tegengesteld is aan de ambitie dat in 2028 80% van de
hulpverlenen door jeugdprofessionals, in het andere wijkteam wordt meer
jeugdigen geholpen worden door de wijkteams en 20% met inzet van
gebruik gemaakt van verwijszorg.
verwijszorg.
4
Mevis. (2024, 20 augustus). Bestuursrapportage kwartaal 1 en 2 2024.
9
4 Organisatie en kosten voor jeugdhulp Dit hoofdstuk beschrijft hoe jeugdhulp in de MVS-gemeenten is
4.2
Wijkteams
georganiseerd en analyseert de daaraan verbonden kosten. Dit doen we eerst voor de wijkteams, gevolgd door de plusteams en tot slot de
Organisatie
verwijszorg. Jeugdprofessionals en gedragswetenschappers in de wijkteams zijn in 4.1
Inrichting van jeugdhulp in de MVS-gemeenten
dienst van Scala. Scala is een voor deze opdracht in het leven geroepen stichting met Mevis als enige opdrachtgever. Op dit moment vormen
De formele scope van de opdracht van Mevis omvat alle vormen van
procesmanagers, in dienst van Mevis en gepositioneerd in één of meerdere
jeugdhulp, inclusief jeugdhulp die uit de maatregelen in het kader van de
teams, een schakel tussen de twee organisaties. Zij houden zich bezig met
jeugdbescherming en jeugdreclassering kan voortvloeien. Onder de
de transformatieopgaven, coaching van de jeugdprofessionals en de
reikwijdte van de Opdracht vallen niet […] het LTA, de maatregelen in het
processen in de teams. In de praktijk vervullen zij ook de dagelijkse
kader van de jeugdbescherming en jeugdreclassering, Veilig Thuis en
aansturing van de teams. Scala en Mevis gaan uit van (op termijn) zelf-
jeugdhulpvervoer”5. Hoeksteen van de opdracht is een transformatie van de
organiserende teams. Scala zet extra ondersteuners in de wijkteams in om
wijze van hulpverlenen volgens het MVS Jeugdmodel, die is vastgelegd in
de werkprocessen verder door te ontwikkelen.
het Koersdocument MVS Jeugdmodel6. In 2023 en 2024 is er veel sprake van externe inhuur van jeugdprofessionals Wijkteams vervullen een belangrijke rol in het MVS Jeugdmodel.
door Scala. Dit is het gevolg van een krappe arbeidsmarkt en
‘Hulpverlenen is de kracht van het wijkteam’. In de afgelopen tijd is hard
voortschrijdend inzicht in de (aard/omvang) van de populatie, zorgvraag en
gewerkt om deze wijkteams op te bouwen (paragraaf 4.2). Daaromheen is
inhoudelijke ontwikkelingen die vragen om extra personele inzet, zoals het
een flexibele schil van expertise georganiseerd in de vorm van meerdere
wegwerken van wachtlijsten of het verwerken van (huis)arts-verwijzingen.
plusteams (paragraaf 4.3). Voor verwijszorg (paragraaf 4.4) zijn diverse onderaannemers gecontracteerd, waaronder de moederorganisaties van Mevis. Als wordt doorverwezen naar verwijszorg blijft een professional uit het wijkteam betrokken vanuit een regiefunctie. 5
Getekende overeenkomst Jeugdhulp Maassluis, Vlaardingen en Schiedam, artikel 2.1. (2022, 21 april).
6
Gemeente Maassluis, gemeente Vlaardingen, gemeente Schiedam. (2020, 30 september). Koersdocument MVS Jeugdmodel. Link.
10
Mevis heeft met Scala afgesproken dat voortaan maximaal 15% van de
De inhoudelijk regisseur voert regie over het in kaart brengen van de
jeugdprofessionals op basis van detachering kan worden ingezet in de
hulpvraag en in te zetten hulpverlening. Waar nodig betrekt deze
wijkteams. Dit is één van de besparingsmaatregelen die bijdragen aan een
professional anderen hierbij, zoals het plusteam. De inhoudelijk regisseur
afname van de kosten, zie bijlage B. Reden voor deze afspraak is naast de
ziet ook toe op het bepalen van doelen en het opstellen van een
hogere kosten van detachering vooral ook inhoudelijk: continuïteit en
ondersteuningsplan. Uitvoerend hulpverleners voeren hulpverlenings- of
bouwen aan stevige teams. Het streefgetal van 15% voor het einde van
behandeltaken uit in het gezin. Dit betreft een afgebakende zorgtaak zoals
2024 lijkt volgens Mevis behaald te worden.
beschreven in het ondersteuningsplan.
Taken
Alle rollen kunnen vervuld worden door de jeugdprofessionals van Mevis. In complexe casuïstiek kan besloten worden een plusteammedewerker of
Als casuïstiek bij de wijkteams binnenkomt, hebben jeugdprofessionals de
gedragswetenschapper aan te stellen als inhoudelijk regisseur, of een
opdracht om binnen zes weken onderzoek te doen naar de hulpvraag en
plusteammedewerker als uitvoerend hulpverlener.
problematiek van de jeugdige of het gezin. De jeugdprofessional dient binnen zes weken een advies en besluit te formuleren. De casus kan
Onderdeel van de transformatieopgave uit het MVS Jeugdmodel is dat de
vervolgens: a) worden afgesloten omdat de hulpvraag is beantwoord, b)
wijkteams zelf meer zorg gaan verlenen. Het doel is om in 2028 80% van de
ondergebracht worden bij een medewerker uit het wijk- of plusteam die zelf
hulpvragen van cliënten in het wijkteam op te kunnen lossen (met
hulpverlening biedt, c) doorverwezen worden naar (specialistische)
ondersteuning van het voorveld, plusteams en andere
verwijszorg, of d) een combinatie van zelf hulp verlenen en de inzet van
samenwerkingspartners) en daarmee de hoeveelheid verwijszorg flink terug
(specialistische) verwijszorg.
te brengen.
Jeugdprofessionals in de wijkteams kennen drie rollen: casusregisseur,
Jeugdprofessionals in de wijkteams zijn gemotiveerd en worden
inhoudelijk regisseur en uitvoerend hulpverlener. De casusregisseur voert
geëquipeerd voor het zelf verlenen van zorg, maar dit vormt een uitdaging in
procesmatige regie over de in te zetten hulp, is de centrale contactpersoon
de vorm van (gebrek aan) tijd en druk op de caseload. Ze geven aan dat ze
voor het gezin en betrokken hulpverleners, ziet toe op de voortgang en
hier meer tijd voor willen maken. Dit heeft aandacht van Mevis. Er wordt
evalueert/reflecteert periodiek met het gezin en betrokken hulpverleners
momenteel onderzocht of de regiefunctie van de jeugdprofessionals anders
over het (beloop van) het traject. In het geval van route c of d werd tot op
ingericht kan worden om ruimte te creëren om meer zelf hulp te verlenen.
heden altijd casusregie gevoerd door een jeugdprofessional uit de
Dat wil zeggen dat regie op ‘goedkopere’ verwijszorg wordt versoberd.
wijkteams.
11
Eens per kwartaal kijken procesmanagers van Mevis en gedragswetenschappers (in dienst van Scala) naar de caseload van alle jeugdprofessionals. Ze kijken waar ondersteuning eventueel afgesloten kan worden of kan worden overgedragen aan het voorveld. Om afwegingen over de inzet van jeugdprofessionals te ondersteunen, implementeert Mevis samen met Scala dit najaar een afwegingskader. Dit biedt richtlijnen voor de omvang van ondersteuning die wijkteams bieden, dus welke zorg door het wijkteam wordt geleverd, welke ondersteuning door het voorveld en waar verwijszorg nodig is.
jun-24
108,8
Gem. begroot 2024
109 0
20
Wijkteams (incl. JOS, GW)
40
JIP
2,9
9
3,7 1,8
10,9
15
1
6 60
JGGZ in wijkteam
80
Plusteam
IVH
Coördinatieteam
100
PGB-Team
0,9 1,6 2,8
10
120
Analyseteam Maassluis
2 140
160
Toegang Minters
Figuur 2. Formatie wijk- en plusteams in fte7 Het toewijzingsproces is ingrijpend veranderd naar aanleiding van de
Kosten en formatie
uitspraak van de Centrale Raad van Beroep (CRvB) van 29 mei jl.8 en het opnieuw invoeren van het standaard beschikken door de MVS-gemeenten
De kosten voor de wijk- en plusteams gezamenlijk bedroegen in H1 2024
in april 2024 (voorheen werd er beschikkingsarm gewerkt en werden
€ 8.176.947 ten opzichte van een begroot bedrag van € 8.225.00010.
beschikkingen op aanvraag verstrekt)9. Professionals ervaren mede
Daarvan was € 7.150.720 voor de kosten van Scala, € 871.249 voor de
hierdoor een hoge administratieve druk, terwijl de bedoeling van de
plusteams en € 154.978 voor de huisvesting in Vlaardingen. Voor de
opdracht juist was dat de administratieve last zou afnemen.
volledigheid zijn in onderstaand overzicht ook de fte’s in de plusteams opgenomen. We gaan in paragraaf 4.3 nader in op de plusteams.
7
Mevis. (2024, 14 mei). Businesscase 2024; Mevis. (2024, augustus). Interne cijfers H1 2024. 8 Centrale Raad van Beroep. (2024, 29 mei). Zaaknummer 22/3327 JW. Link.
9
MVS Jeugdteam. (2024, 26 april). Gemeenten Maassluis, Vlaardingen en Schiedam gaan standaard beschikken voor jeugdhulp. Link. 10 Mevis. (2024, 14 mei). Businesscase 2024; Mevis. (2024, augustus). Interne cijfers H1 2024.
12
De totale omvang van de wijk- en plusteams (inclusief tijdelijke teams) is in
In figuur 2 is de gerealiseerde formatie afgezet tegen de formatie zoals
juni 2024 142,4 fte. Dit is vrijwel gelijk aan het gemiddeld aantal fte dat voor
gemiddeld begroot voor 2024. Daarin is te zien dat er nog veel in beweging
2024 is opgenomen in de begroting in de Businesscase 2024.
is in het takenpakket en de formatie van de teams onderling, maar dat het totaal aantal medewerkers van de wijk- en plusteams (met inachtneming
Jeugdprofessionals worden ingezet op verschillende plaatsen: in wijkteams,
van de hierboven genoemde tijdelijke teams) in lijn lijkt te zijn met het
op scholen (JOS), in de huisartsenpraktijk (JIP). Ze worden ondersteund
huidige takenpakket en de ontwikkelfase waarin de teams zich bevinden.
door gedragswetenschappers (GW). Naast de ‘reguliere’ wijkteams zijn er een aantal tijdelijke teams ingericht. Deze professionals zijn deels in dienst van Scala, deels van andere organisaties: a.
JGGZ Professionals (9 fte) worden op dit moment ingehuurd bij Forta. Dit wordt omgebouwd naar medewerkers in dienst bij Scala (opbouw van expertise in de wijkteams) en medewerkers bij de plusteams (Yulius).
b.
Intensief Vrijwillige Hulpverlening (IVH) (1,8 fte) wordt geboden door Enver. Mevis geeft aan dat dit vanaf eind 2024 een vast onderdeel van Scala wordt.
c.
Het coördinatieteam (10,9 fte) is tijdelijk in het leven geroepen om wachtlijsten weg te werken en bestond volledig uit gedetacheerde professionals bij Scala. Inmiddels is dit team vrijwel geheel afgebouwd.
d.
Het PGB-team (1,6 fte) werd geleverd door Scala (gedetacheerd) en Factum. Dit wordt volledig omgebouwd naar de wijkteams. Factum wordt nog wel ingezet voor de toets op de toegang tot verwijszorg.
e.
Het analyseteam Maassluis (0,9 fte) bestaat uit medewerkers van Scala, deels in dienst bij Scala en deels op detacheringsbasis. Dit
Samenwerking Scala en Mevis Scala werkt intensief samen met Mevis. Scala borgt de kwaliteit van jeugdprofessionals en Mevis focust op het realiseren van transformatie. Deze verhouding heeft kenmerken van de samenwerking tussen beleid en uitvoering. Mevis bepaalt de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid, dus welke 'type' jeugdprofessional op welke plek nodig is (het 'wat'). Scala werft professionals en borgt de kwaliteit van de dienstverlening met nadruk op leren en ontwikkelen (het ‘hoe’). Deze structuurkeuze kent voor- en nadelen. Mevis en Scala zijn in gesprek om nadere afspraken te maken over rolverdeling en verantwoordelijkheden (zie ook bijlage A). Dit lijkt nodig omdat geluiden in de wijkteams de indruk geven dat zowel de invulling van (goed) werkgeverschap door Scala als rolonduidelijkheid tussen Scala en Mevis leiden tot overlap enerzijds en lacunes anderzijds, en daarmee ook tot verminderde tevredenheid bij jeugdprofessionals. Dit kan resulteren in risico’s voor werving, behoud en daarmee kwaliteit van personeel.
wordt op termijn geheel bemenst door vaste medewerkers van Scala. f.
De toegang in Vlaardingen (2,8) wordt geleverd door Minters (voorganger van Scala). Dit is op het moment van schrijven al gedeeltelijk omgebouwd naar medewerkers van Scala.
13
4.3
Plusteams
Taken
Organisatie
In paragraaf 4.2 is beschreven dat bij complexe casuïstiek in de wijkteams, een medewerker van de plusteams gevraagd kan worden als inhoudelijk
De plusteams zijn de expertiseschil om het wijkteam heen. Het betreft dan
regisseur of uitvoerend hulpverlener. Daarnaast is er nog een andere taak
functies zoals orthopedagoog, GZ-psycholoog en IAG’er (intensieve
die de plusteammedewerker kan vervullen, namelijk die van professional in
ambulante gezinsbehandeling). De medewerkers van de plusteams zijn bij
consultatie. Dit wil zeggen het geven van advies aan de persoon die om
voorkeur in dienst bij de moederorganisaties van Mevis: ASVZ, Timon en
consultatie vraagt (vaak de inhoudelijk regisseur). In sommige gevallen kan
Yulius. Gezien de mate van specialisme van de gevraagde professionals
het nodig zijn dat de professional in consultatie het betreffende gezin
lijkt het ons niet realistisch om de plusteams in loondienst te organiseren.
ontmoet alvorens het juiste advies te kunnen geven. In deze rol wordt in beginsel geen zorg verleend. In theorie kan deze rol ook door een
De plusteams werken op dezelfde locaties als de wijkteams, waardoor zij
gespecialiseerde jeugdprofessional worden vervuld, in de praktijk ligt deze
elkaar kennen. De mate waarin er actief gebruik wordt gemaakt van de
rol voornamelijk bij de plusteams.
expertise van de plusteams verschilt per wijkteam. Er zijn dus verschillende situaties en vormen van samenwerking tussen het Aansturing van de plusteams loopt via dezelfde wijze als waarop Mevis
wijk- en plusteam mogelijk, van consultatie en advies tot samen optrekken
jeugdhulp inkoopt bij Scala: Mevis bepaalt de benodigde expertise en
of tijdelijk een deel van de hulpverlening overnemen. Het plusteam kan
formatie (het ‘wat’), de moederorganisaties stellen de benodigde
daarnaast ook inspringen als een cliënt op de wachtlijst staat voor
professionals beschikbaar en waarborgen de kwaliteit van hun
verwijszorg (voorwerk, vraagverheldering, 'wachtverzachter').
dienstverlening in de vorm van goed opgeleide, deskundige professionals (het ‘hoe’).
Kosten en formatie Per functie in de plusteams is door Mevis een tarief afgesproken met de moederorganisaties. Mevis betaalt voor deze professionals een tarief dat gebaseerd is op de directe personele kosten van de organisatie met daarin een opslag voor indirecte organisatiekosten van de zorgaanbieder. In H1 2024 bedroegen de kosten voor de plusteams € 871.24911. Hier zitten ook kosten in voor (een deel van de) tijdelijke teams die op pagina 14 zijn beschreven. Dit is door Mevis niet uitgesplitst per team.
11
Mevis. (2024, augustus). Interne cijfers H1 2024.
14
De beoogde formatie van de plusteams is 15 fte (figuur 3). Hier wordt op dit
In Maassluis volgen op verzoek van de gemeente (en naar aanleiding van
moment nog aan gewerkt. Zo is in september het eerste plusteam in
een schrijven van het ministerie van VWS) ook de verwijzingen door de
Schiedam gestart. Een deel van deze ‘nog te bemensen’ fte’s worden nu
(huis)arts deze route, in de andere gemeenten is dit niet het geval.
gevuld in de vorm van de eerder genoemde tijdelijke teams. Deze teams worden op termijn onderdeel van Scala of de plusteams. Voor de totale
Kosten
formatie en begroting verwachten we dus weinig verschil ten opzichte van de huidige situatie wanneer de plusteams zijn op volledige sterkte zijn en de
De kosten voor verwijszorg bedroegen in H1 2024 € 28.160.000 ten
tijdelijke teams zijn afgebouwd.
opzichte van een begroot bedrag van € 24.493.000 (+15%)12. Dit is inclusief een raming voor nog niet ontvangen declaraties (€ 7,75 miljoen). Deze
4.4
Verwijszorg
raming is gebaseerd op declaratiegedrag van aanbieders (de gerealiseerde declaratiegraad van in 2023 gestarte zorg - m.u.v. zorgcontinuïteit - en het
We bespreken de organisatie van verwijszorg (proces) en gemaakte
declaratiegedrag van individuele aanbieders). Deze onderbouwing lijkt
tariefafspraken. Taken van de Mevis-organisatie omtrent verwijszorg
adequaat, maar wij kunnen niet met zekerheid vaststellen of de raming
concentreren zich op inkoop, contractmanagement en het Team Verwijszorg
realistisch is.
(matching). Dit bespreken we in paragraaf 5.3. Het volume van verwijszorg is een sterk bepalende component in de Organisatie
zorgkosten. Van alle jeugdigen die nu zorg ontvangen maakt circa 60% gebruik van verwijszorg.
Meerdere verwijzers kunnen jeugdigen doorverwijzen naar onderaannemers. Indien de verwijzing vanuit het wijkteam wordt gedaan,
Binnen de kosten voor verwijszorg vallen ook de kosten voor tolken en
doet het wijkteam de analyse, schrijft een ondersteuningsplan en doet de
crisisdienst (Mevis is aangesloten bij regionale afspraken met Enver als
beschikkingsaanvraag. De jeugdprofessional kiest voor een geschikte
penvoerder) en het Crisis Interventie Team (CIT). Kosten voor
aanbieder en verzorgt de aanmelding. Uit de reactie van de aanbieder volgt
gecertificeerde instellingen, Veilig Thuis en landelijke afspraken (LTA)
een inschatting van het aantal uren of dagdelen. De aanvraag wordt
betalen de gemeenten via de GRJR (totaal € 15,7 miljoen). Deze staan dus
doorgezet naar Team Verwijszorg van Mevis, de zorgmatchers controleren
niet op de begroting van Mevis.
vervolgens de aanvraag en zetten deze om naar een zorgtoewijzing. De beschikking wordt afgegeven door Rogplus. Bij het matchen van zorgvraag en -aanbod door Mevis zijn de moederorganisaties preferente aanbieders.
12
Mevis. (2024, 14 mei). Businesscase 2024; Mevis. (2024, augustus). Interne cijfers H1 2024.
15
Mevis ziet in de eerste helft van 2024 een lichte daling van de kosten per
Bij het contracteren van verwijszorg is het uitgangspunt dat Mevis
cliënt13, maar doordat declaraties vaak vertraagd binnenkomen is het vrij
marktconforme tarieven betaalt. Hiervoor is door Mevis marktonderzoek
vroeg om hier nu al conclusies aan te verbinden. Een daling van kosten per
uitgevoerd waarbij een financiële bandbreedte is opgesteld. Wij hebben dit
cliënt is belangrijk omdat (volgens cijfers van Mevis) deze kosten per cliënt
niet op productniveau kunnen controleren. Rogplus ziet de gehanteerde
boven het landelijk gemiddelde liggen.
tarieven van Mevis in de verwijszorg als marktconform. Wij concluderen dat Mevis stappen heeft gezet om grip te krijgen op de kosten van verwijszorg.
De daling van de kosten per cliënt kan mogelijk verklaard worden door
Deze stappen zijn vooral gericht op de tarieven (P), onder andere door
invoering van de P*Q-systematiek, met betaling voor de feitelijk geleverde
controle en monitoring (zie bijlage B). Voor het ombuigen van het aantal
zorg. Via berichtenverkeer is informatie over beschikkingen en declareerde
jeugdigen dat gebruikmaakt van verwijszorg (Q) is een inhoudelijke
jeugdhulp beschikbaar. Met deze huidige financieringsmethode is de
transformatie nodig zoals we beschrijven in hoofdstuk 5. De effecten van
waarde van zorg stabieler én ziet Mevis een zichtbare daling van de
deze transformatie zijn nog niet zichtbaar. Op dit moment concluderen we
gemiddelde zorgwaarde per cliënt ten opzichte van de situatie met het
daarom dat de werkelijke kosten die Mevis maakt voor verwijszorg ook reële
arrangementenmodel. Deze ervaring komt overeen met andere regio’s die
kosten zijn.
de arrangementensystematiek hebben verlaten. Bij de start van Mevis zorgde deze andere financieringsmethode (P*Q) voor onzekerheid bij aanbieders. Ondertussen is het gelukt alle benodigde contracten af te sluiten. Er is ook aanvullend aanbod gecontracteerd, zoals meer KDC’s, om wachtlijsten te verminderen.
13
Mevis. (2024, september). Interne data, dashboard Mevis.
16
5 De opdracht aan Mevis Het nieuwe jeugdhulpstelsel is duidelijk nog in opbouw en het netwerk
Bouwstenen in het MVS Jeugdmodel zijn het netwerk rondom het kind,
beweegt voorzichtig de gewenste kant uit. Dit hoofdstuk gaat in op de wijze
ouders/opvoeders in het gewone leven, het versterken van de positie van
waarop Mevis stuurt op deze beweging en wat daarvan in de praktijk al
het onderwijs en wijkteam, een praktijkondersteuner in de huisartsenpraktijk,
merkbaar is.
een flexibel netwerk van specialisten (plusteam) en specialistische jeugdhulp op MVS-niveau. Kortom, het MVS Jeugdmodel vraagt een
5.1
Stelsel in ontwikkeling
transformatie van de hele keten.
Het MVS Jeugdmodel behelst een ingrijpende ontwikkeling van het jeugdstelsel in de drie gemeenten. De hiermee gepaard gaande transformatie heeft gevolgen voor de hele keten en vraagt om sturing, coördinatie en gezamenlijke inspanningen ten behoeve van transformatie. Voor 1 januari 2023 werd de specialistische jeugdhulp ingekocht bij de GRJR, lokale jeugdhulp werd ingekocht door de MVS-gemeenten en het contractmanagement lag bij Rogplus. De organisatie van (specialistische) jeugdhulp werd ervaren als versnipperd en belemmerend in de
Figuur 3. Stelsel in ontwikkeling
mogelijkheden tot transformatie. Ook was de ervaring dat jeugdhulp te veel op afstand was georganiseerd. De MVS-gemeenten wensten meer lokale
De opdracht om zorg te verlenen én om deze transformatie te organiseren is
invulling en financiële beheersing. Dit was aanleiding voor de ontwikkeling
bewust aan één partij verstrekt. Van Mevis wordt gevraagd focus te leggen
van het MVS Jeugdmodel14.
op transformatie. Rogplus wordt verantwoordelijk voor contractmanagement van Mevis en het afgeven van beschikkingen. Ook van het voorveld (onderwijs, huisarts, welzijn en anderen) wordt een bijdrage verwacht aan de beoogde transformatie. Zichtbaar is dat dit stelsel eigenlijk een netwerk is, met meer spelers dan voorheen.
14
Gemeente Maassluis, gemeente Vlaardingen, gemeente Schiedam. (2020, 30 september). Koersdocument MVS Jeugdmodel. Link.
17
Dit nieuwe jeugdhulpstelsel is duidelijk in opbouw en het netwerk beweegt
Op dit moment wordt er echter aan beide zijden intensief getransformeerd.
voorzichtig de gewenste kant uit. Samen als netwerk transformeren vraagt
Mevis doet dit met eigen medewerkers en externe inhuur. Deze externe
sturing, onderlinge coördinatie en gezamenlijke transformatie, niet alleen
inhuur wordt afgebouwd. Hoewel deze extra transformatie-inspanningen
van Mevis maar van alle betrokkenen. Dit vertaalt zich in de praktijk naar de
beogen bij te dragen aan een afname van de kosten (met name van
vraag om beleids- en projectcapaciteit ten behoeve van betrokkenheid bij
verwijszorg), vragen ze op dit moment juist een investering in de vorm van
diverse projecten en ontwikkelingen, vertegenwoordiging bij overleggen en
extra personele inzet.
uitwerking hiervan. De medewerkers van Mevis verbinden de vele ketenpartners rond de transformatieopgave. Ze werken aan lokale
5.3
Sturing
ontwikkelingen (onder andere verbinding met onderwijs, huisartsen, KoGG), regionale samenwerking (onder andere de veiligheidsketen) en landelijke
Om te sturen op transformatie heeft Mevis op verschillende niveaus sturing
programma’s. Over deze ontwikkelingen zit Mevis ook aan tafel met
ingericht: (1) passende ondersteuning voor cliënten, (2) sturing op prijs en
Rogplus en de gemeenten.
trajectduur (3), sturing op trends en ontwikkelingen, (4) sturing op de jeugdzorgketen. Het is te vroeg om vast te stellen of deze sturing werkt dan
5.2
Transformatieopgave
wel effectief is.
Bij aanvang van de opdracht heeft Mevis aangegeven gefaseerd te willen
Passende ondersteuning voor cliënten
transformeren door eerst te bouwen aan de voorkant (voorveld, wijkteams en plusteams) en de verwijszorg nog te blijven inkopen op een vergelijkbare
Om meer sturing te geven op de ingezette verwijszorg heeft Mevis een
wijze als de GRJR dat deed. Pas zodra deze voorkant stevig staat, was
productenboek opgesteld waarin vormen van verwijszorg zijn gekoppeld aan
Mevis van plan verder te gaan met bouwen aan de achterkant (afbuiging
gebruikelijke termijnen en intensiteit. Dit is één van de ingezette
van verwijszorg naar ondersteuning in de wijkteams). Deze focus op de
besparingsmaatregelen (bijlage B) en helpt wijkteams en andere verwijzers
verwijszorg, op basis van op te bouwen data en analyse daarvan, zou in de
om passend en kostenbewust verwijszorg in te zetten.
tweede helft van de opdracht gaan plaatsvinden. Dit in combinatie met een
Kwaliteitsmedewerkers en contractmanagers van Mevis ondersteunen het
sterke voorkant en casusregie op cliënten die gebruikmaken van verwijszorg
wijkteam in de toepassing van dit productenboek en wanneer met
zou moeten leiden tot een inhoudelijke én financiële beweging van de
aanbieders discussies ontstaan over inzet van verwijszorg.
‘achterkant’ naar de ‘voorkant’. Het doel is om in 2028 80% van de hulpvragen in het wijkteam (met ondersteuning van het voorveld, plusteams
Jeugdprofessionals in de wijkteams zijn cruciaal voor het inzetten van
en andere samenwerkingspartners) op te kunnen lossen en daarmee de
ondersteuning: 'zo kort als mogelijk, zo lang als nodig'. Het leerhuis van
hoeveelheid verwijszorg, ook door de moeders, te kunnen terugbrengen.
Scala biedt professionals een aanbod van deskundigheidsbevordering, altijd praktijkgericht, dus aansluitend bij de uitdagingen die professionals in de wijkteams ervaren.
18
Deze jeugdprofessionals hebben een rol in regievoering op verwijszorg.
Professionals worden in toenemende mate ondersteund om bij het maken
Voorheen werd op alle verwijszorg regie gevoerd door het wijkteam, mede
van ondersteuningsplannen te normaliseren en vooral passend te verwijzen.
om te kunnen sturen op deze zorg (bijvoorbeeld door met een aanbieder af
Het leerhuis van Scala is hierin belangrijk. Verwachting is ook dat het
te stemmen of/wanneer er afgeschaald kan worden). Dit kost echter veel tijd
nieuwe productenboek in combinatie met gerichte inzet op casusregie gaat
en legt daarmee groot beslag op de caseload van jeugdprofessionals.
bijdragen aan doelmatigere inzet van verwijszorg.
Daarom zijn afspraken gemaakt om op ‘goedkopere’ vormen van verwijszorg minder of geen casusregie te voeren. Aangezien het hier enkel
Sturing op trends en ontwikkelingen
verwijszorg van lage zorgwaarde betreft, zien wij dit niet als een groot risico (minder sturing) en verwachten wij dat deze maatregel op termijn leidt tot
Door de nieuwe inkoopafspraken met verwijszorg zijn data beschikbaar
een afname in verwijszorg doordat jeugdprofessionals meer ruimte hebben
waarmee per productcategorie en -code inzichtelijk wordt hoeveel unieke
om zelf hulp te verlenen.
cliënten deze ontvangen, welke partijen deze zorg leveren, tegen welke waarde en de ontwikkeling hierin in de loop der tijd. Dit biedt relevante
Sturing op prijs en trajectduur
sturingsinformatie. De tijdreeks waarop analyses worden gemaakt zijn op dit moment nog beperkt (2023, 2024), maar dit zal de komende jaren
Circa 70% van de zorgkosten bestaat nu uit verwijszorg. Ambitie is hierin
verbeteren.
een stevige ombuiging te creëren zodat 80% van de cliënten ondersteund gaat worden door professionals in de wijkteams. Gevolg van deze
Mevis heeft opdracht gegeven om een monitor-omgeving te ontwikkelen die
ombuiging zal ook zijn dat de gemiddelde kosten per cliënt voor verwijszorg
op een diep niveau inzicht biedt in waar cliënten zich bevinden en
stijgen, doordat met name zwaardere casuïstiek in de toekomst naar
mogelijkheden biedt om data aan elkaar te koppelen, bijvoorbeeld door
verwijszorg zal worden doorverwezen. Dit betekent dat zowel het aantal
inzicht in samenhang tussen scholen en verwijzingen vanuit de huisarts. Dit
cliënten, de totale zorgkosten als gemiddelde kosten van verwijszorg
is nog in ontwikkeling. Met deze informatie ontstaat de mogelijkheid om
gemonitord moeten worden.
ontwikkelingen te monitoren, inclusief het effect van verschillende maatregelen.
Mevis heeft met jeugdhulpaanbieders contracten afgesloten voor verwijszorg met tarieven die aansluiten bij tarieven in de regio. Op basis van
Analyses over ingezette zorg bespreekt Mevis onder andere met
de zorgtoewijzing start de zorgaanbieder met het verlenen van zorg.
procesmanagers en jeugdprofessionals. Dit geeft inzicht in verwijsgedrag
Achteraf wordt de werkelijk geleverde zorg gefactureerd bij Mevis.
per team en biedt de teams de mogelijkheid om samen te leren hoe
Kwaliteitsmedewerkers van Mevis houden zich onder andere bezig met
passende ondersteuning kan worden ingezet.
audits (steekproeven) op leveringen van zorg door onderaannemers. Ze denken ook mee over procesverbeteringen en ze beoordelen dossiers. De
De monitor-omgeving biedt nog weinig zicht op wachtlijsten bij
contractmanagers van Mevis hebben periodiek contact met gecontracteerde
zorgaanbieders en de wijkteams. De wachtlijsten bij zorgaanbieders worden
zorgaanbieders.
nu periodiek handmatig uitgevraagd bij aanbieders door Mevis.
19
Sturing op de jeugdzorgketen
d.
De wijkteams gaan een belangrijke rol vervullen in het kader van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming (Vlaardingen is een
Mevis is via haar projectleiders intensief in gesprek met de partners in de
onofficiële proeftuin gestart). Om dit laatste mogelijk te maken, werft
jeugdzorgketen, gecertificeerde instellingen, jeugdgezondheidszorg,
Scala gericht jeugdprofessionals die IVH gaan bieden. Zij gaan
huisartsen, scholen en beleidsmedewerkers van gemeenten (lokaal en
gezinnen ondersteunen waar sprake is van veiligheidsdossiers en
regionaal). Mevis is zich ervan bewust dat ontwikkelingen en keuzes in deze
complexe casuïstiek.
keten kunnen leiden tot veranderingen in de vraag naar jeugdhulp.
e.
Er wordt door de wijkteams samengewerkt met het CJG. De beschikbare capaciteit van het CJG (en daarmee de taken die zij
5.4
Ervaringen met transformatie in de praktijk
kunnen vervullen) wordt door Mevis als vrij beperkt ervaren, waardoor lichte opvoedvragen al snel bij de wijkteams terechtkomen omdat hier
Het is te vroeg om vast te stellen of de beoogde transformatie al op gang is
voorliggend geen goede landingsplek voor is. In de wijkteams is
gekomen. Onderstaande ervaringen illustreren de successen en de
sprake van dossiervorming (volgens de Jeugdwet), waardoor ook uit
uitdagingen van transformatie zoals de wijk- en plusteams die ervaren (deze zijn gezien de beperkte scope van dit onderzoek niet getoetst bij de
deze lichte vragen relatief veel administratieve last volgt. f.
De afbakening tussen onderwijs (Wet passend onderwijs) en
genoemde partners).
jeugdhulp (Jeugdwet) is niet altijd helder. Door krapte in het speciaal
a.
Dat wijkteams zelf hulp verlenen is voor veel jeugdprofessionals een
en tegenwoordig ook regulier onderwijs zijn scholen soms geneigd
nieuwe rol. Scala heeft hierin een belangrijke rol. Om zelf hulp te
om kinderen sneller in de richting van jeugdhulp te bewegen. Als een
verlenen zijn tijd, capaciteit en ruimte (in caseload) nodig. Elke drie
kind eenmaal ‘in jeugdhulp zit’ is het bovendien moeilijk om hem of
maanden wordt de caseload van jeugdprofessionals besproken.
haar na verloop van tijd weer terug te laten stromen naar onderwijs.
In ons gesprek met de wijkteams horen we dat huisartsen in één van
Hier wordt door Mevis samen met het de samenwerkingsverbanden
de gemeenten zo tevreden zijn over de JIP, dat er meer JIP’ers
po en vo aan gewerkt. Dit is één van de ingezette
worden aangetrokken om dit te kunnen uitbreiden. Hier is in de
besparingsmaatregelen (bijlage B).
b.
begroting uit de Businesscase 2024 rekening mee gehouden, maar de formatie is nog niet op de gewenste sterkte. c.
Jeugdprofessionals ervaren veel administratieve lasten, wat anders is dan voorzien bij aanvang van de opdracht. Een werkgroep van Mevis verkent nu of aanpassingen in regievoering (voor dossiers waar verwijszorg wordt ingezet) mogelijk zijn zodat professionals meer tijd hebben om zorg te verlenen.
20
6 Bedrijfsvoering Mevis Dit hoofdstuk gaat in op de taken en bedrijfsvoering van Mevis, inclusief de
Zes collega’s van Mevis (5,6 fte) hebben rollen in management en
samenwerking met en de overhead van Scala. De gekozen structuur waarbij
ondersteuning van het management. Zeven collega’s (5,6 fte) focussen op
Scala verantwoordelijk is voor het kwalitatief bemensen van de wijkteams,
bedrijfsvoering. Dit zijn contractmanagers, financials, data-analisten of
maakt immers dat Scala ook overheadkosten maakt gerelateerd aan de
communicatiemedewerkers.
Mevis-opdracht. Vijf medewerkers zijn bezig met projecten of programma’s die landelijk, 6.1
Organisatie, taken en formatie
regionaal of lokaal zijn geïnitieerd. Ze werken samen met verschillende partijen in het jeugdhulplandschap, gemeenten en de wijkteams. Tien
Mevis levert sinds 1 januari 2023 jeugdhulp in de MVS-gemeenten.
collega’s (7,8 fte) hebben we geduid als ‘Zorg/kwaliteit’ omdat ze het
Aansturing gebeurt vanuit de Mevis-organisatie. In september 2024 heeft
zorgproces ondersteunen: zorgmatchers, aanmeldcoördinatoren en een
Mevis 34 mensen in dienst (29,8 fte).
medewerker kwaliteit. De medewerker kwaliteit werkt daarnaast ook aan verbetering van processen.
Onderstaande figuur toont de taken van deze medewerkers gekarakteriseerd naar de mate waarin ze overhead zijn (linkerzijde van
Zes procesmanagers (5,9 fte) hebben naast hun rol in de transformatie ook
onderstaande figuur) dan wel een bijdrage leveren aan het zorgproces
een rol in de operationele aansturing van de wijkteams. Ze werken daarin
(rechterzijde van de figuur).
nauw samen met de gedragswetenschappers in de wijkteams.
jun-24
5,6 0
5,6 5 Management/coördinatie
5 10
7,8 15
Bedrijfsvoering
20 Transformatie/projecten
5,9 25
30
Zorg/kwaliteit
Procesmanagers
35
Figuur 4. Formatie Mevis-organisatie in fte15
15
Mevis. (2024, augustus). Interne cijfers H1 2024.
21
6.2
Begroting en uitgaven
Het grootste deel van de kantoorkosten bestaat uit automatisering en ICT (€ 282.220). Dit omvat onder andere een vergoeding voor het gebruik van
In de Businesscase 2024 is voor de Mevis-organisatie € 6.056.000
Zorgnet (in beheer van Rogplus), beschikbaar stellen van telefoons en
opgenomen (8% van de begroting). Wanneer we de realisatie van het eerste
laptops voor jeugdprofessionals en het ontwikkelen van een
half jaar verdubbelen, zijn de verwachte uitgaven voor 2024 hoger dan
monitoromgeving. Ook betaalt Mevis de telefoonkosten van
begroot: € 6.166.916. Dit zou een overschrijding van +1,8% betekenen.
jeugdhulpmedewerkers (€ 44.755). Huur is een relatief klein aandeel van de
Tabel 2 hieronder geeft een uitsplitsing van de bestedingen in de eerste
kantoorkosten (€ 36.065).
helft van 2024. Onder algemene kosten valt de garantiefee van 2% die Mevis betaalt aan Kosten Mevis eerste helft 2024
Timon en Mee (samen € 635.120). Rogplus is in gesprek met Mevis over
Personeel
€
1.891.305
61%
deze fee. Verder zijn onder algemene kosten ook juridische advieskosten
Kantoorkosten w.o. huisvesting
€
384.498
12%
opgenomen gerelateerd aan de contracten die Mevis heeft afgesloten met
Algemene kosten
€
807.655
26%
Rogplus en jeugdhulpaanbieders.
Totaal
€
3.083.458
Tabel 2. Kosten Mevis eerste helft 202416 De meeste kosten hebben betrekking op personeel. We zijn op basis van de aard van de verschillende functies en de hoogte van het daarbij behorende salaris nagegaan dat de inschaling en salariskosten van de Mevismedewerkers marktconform zijn en in lijn met andere bij ons bekende informatie over inschaling van vergelijkbare functies.
6.3
Scala Het doel van de oprichting van Scala is het creëren van een organisatie die de jeugdhulp verzorgt in de wijkteams en zich bezighoudt met professionele ontwikkeling van jeugdprofessionals middels een leerhuis, met een eigen visie op de professie, eigen werving/selectie en eigen scholing. Daarmee onderscheidt Scala zich van haar voorganger Minters, die enkel de uitvoering verzorgde.
Mevis werkt ook in 2024 nog met externe medewerkers. De kosten voor personeel niet in loondienst zijn in het eerste halfjaar hoog (€ 612.191) en ruim boven begroting, maar Mevis is bezig deze af te bouwen. Wanneer dit lukt, verwachten wij dat de realisatie van de kosten van de Mevisorganisatie in de buurt van de begroting zal komen.
Mevis bemenst de wijkteams met professionals van Scala. Scala rekent hiervoor een jaartarief waarin naast de directe personele kosten ook een opslag is verwerkt voor overhead. De medewerkers van Scala zijn in dienst op basis van de Cao Sociaal Werk. Omdat Scala een zorgorganisatie is, betaalt Mevis geen btw voor het inzetten van Scala-medewerkers.
16
Mevis. (2024, augustus). Interne cijfers H1 2024.
22
Scala werkt met mensen in loondienst én gedetacheerde medewerkers,
Overheadkosten van Scala en Mevis
onder andere om in een krappe arbeidsmarkt snel te kunnen voldoen aan gevraagde (extra) inzet van personeel. Gedetacheerden zijn duurder: +37%
Scala gaat het primaire proces in de wijkteams ondersteunen conform de
per medewerker, onder andere omdat over deze inhuur wel btw moet
afspraken zoals opgenomen in bijlage A. Overige indirecte ondersteuning
worden betaald. Mevis heeft daarom met Scala afgesproken dat voortaan
wordt verzorgd door De Piergroep. Verder draagt Mevis een deel van de
maximaal 15% op basis van detachering werkt. De verwachting is dat dit
overheadtaken en -kosten van de wijkteams: de huisvesting van het
percentage aan het einde van dit jaar al is behaald.
wijkteam Vlaardingen (Van Lierplein), ICT/hardware, matching van verwijszorg, administratie en coördinatie.
We hebben vastgesteld dat Mevis aan Scala jaartarieven betaalt die in lijn zijn met de cao en met tarieven die in de regio en landelijk worden betaald.
Deze verdeling van overhead betekent dat in enige mate ook concernkosten van De Piergroep worden toegerekend via de formatie van Scala. Hiervoor
Taakverdeling Scala en Mevis
rekent Scala een opslagpercentage van 20% op de brutosalariskosten van jeugdprofessionals. Dat in deze tarieven een opslag zit voor overhead is
Naast de jeugdprofessionals bestaat de organisatie van Scala uit twee
gebruikelijk. Wel staat deze opslag bij voorkeur in relatie tot de kosten
managers, een beleidsmedewerker processen en een projectleider voor het
gerelateerd aan dienstverlening, de waarborgen voor kwaliteit, de personele
leerhuis. Dit is op basis van ervaring in andere gemeenten weinig voor de
flexibiliteit en risico’s van de zorgaanbieder waar medewerkers in dienst zijn.
aansturing van 109 jeugdprofessionals. Uit gesprekken met wijkteams horen we dit terug rond een gebrek aan dagelijkse aansturing van de wijkteams. Betrokkenen bij de wijkteams ervaren dat juist in deze opbouwfase deze aansturing erg belangrijk is. Er is op dit moment geen sprake van zelforganiserende teams. De aansturing en ondersteuning van de teams gebeurt in de praktijk grotendeels door de procesmanagers en de kosten komen daarmee ten laste van de Mevis-begroting. Scala richt zich vooral op werving en opleiden van professionals. Scala en Mevis hebben recent samen de rolverdeling rond de aansturing van de wijkteams verhelderd, zie bijlage A. We adviseren deze rolverdeling goed te evalueren samen met de jeugdprofessionals. Het is immers van groot belang dat deze rolverdeling bijdraagt aan de kwaliteit van hun werk en hun werkomgeving.
23
Wij zien dat in de onderbouwing van tarieven voor andere bij ons bekende gemeenten hele diverse, maar veelal hogere opslagen voor overhead worden toegepast. In andere regio’s en in landelijke benchmarks is sprake van opslagen op de bruto personele kosten tussen 30%-40% ter dekking van het geheel aan overheadkosten van de organisatie, waaronder management, hrm, bedrijfsvoering, ICT, huisvesting en opleiding. In de voorliggende situatie dragen Mevis en Scala samen deze overheadtaken en kosten. In Schiedam en Maassluis betalen de gemeenten voor de huisvesting van de teams. Een percentage van 20% op de brutosalariskosten van jeugdprofessionals kan daarom passend zijn voor de dienstverlening van Scala. Het is dan wel relevant om zowel de verdeling van taken en kosten tussen Mevis en Scala helder te maken. Het is daarnaast goed om onderling af te spreken dat deze opslag ook dient ter dekking van de risico’s die Scala als organisatie loopt, inclusief de kosten voortkomend uit de krappe arbeidsmarkt en langdurig zieken (deze kosten worden nu nog separaat doorgerekend in de Scala tarieven).
24
7 Conclusies en aanbevelingen We hebben verkend wat reële kosten zijn van jeugdhulp in de MVSgemeenten en van de Mevis-organisatie in 2024. Dit onderzoek vond plaats
7.2
Wat is een reëel en passend budget voor zorg aan de huidige populatie?
in een periode van vier weken doorlooptijd, door toepassing van dossieronderzoek en gesprekken met Mevis, Rogplus en de wijkteams.
In hoofdstuk drie hebben we het huidige gebruik van jeugdhulp geanalyseerd. Het aantal cliënten van Mevis stijgt in het eerste half jaar van
7.1
AMvB reële prijzen Jeugdwet als toetsingskader
2024 met 4,6%. Dit kan worden verklaard door demografische ontwikkelingen, het wegwerken van wachtlijsten maar waarschijnlijk ook
De AMvB reële prijzen Jeugdwet, ons toetsingskader, vraagt van
doordat jeugdhulp in het Jeugdmodel laagdrempelig en dichterbij wordt
gemeenten en jeugdhulpaanbieders: “Kom samen tot een onderbouwing
aangeboden. Wij hebben niet onderzocht welke factor de belangrijkste
van reële kosten”17. In dit onderzoek maken we transparant en toetsen we
verklaring is.
wat de kosten voor jeugdhulp zijn bij de huidige populatie en wat de organisatiekosten zijn die Mevis maakt om deze zorg te leveren en de
In hoofdstuk vier hebben we toegelicht hoe de kosten van jeugdhulp zijn
beoogde transformatie te organiseren conform het MVS Jeugdmodel.
opgebouwd, uitgesplitst naar wijkteams, plusteams en verwijszorg. Of de kosten voor de teams reëel zijn hebben we geanalyseerd langs
De AMvB hanteert als vertrekpunt dat reële kosten een directe relatie
onderstaande deelvragen:
hebben met de opdracht van gemeenten aan jeugdhulpaanbieders. In deze
a.
situatie is sprake van een opdracht om meerjarig tot een transformatie van
Wat is de huidige formatieve invulling? Sluit dit aan op de Businesscase 2024?
het jeugdhulplandschap te komen. De Businesscase 2024 van Mevis, zowel
b.
Welke maatregelen zijn genomen om de kosten te beheersen?
inhoudelijk als financieel, vormt daarom het vertrekpunt van ons onderzoek.
c.
Wat zijn ontwikkelingen die kostenverhogend kunnen zijn?
d.
Wat zijn kansen om kosten te verlagen?
Conform de opzet van de onderzoeksvragen kijken we steeds naar twee onderdelen: de kosten van het verlenen van zorg en van Mevis als organisatie. Deze kosten hebben we op meerdere manieren kritisch getoetst, gebruikmakend van onze expertise over kostprijsonderzoeken en onze ervaring in andere gemeenten die werken met een integraal budget voor alle jeugdhulpkosten. 17
VNG. (2023, 28 februari). Uitvoeringstoets AMvB reële prijzen Jeugdwet. Link.
25
We hebben geconstateerd dat dat het takenpakket van de wijkteams nog in
De kosten van verwijszorg hebben een volumecomponent en een
ontwikkeling is. Door de actuele dynamiek is het voor ons niet mogelijk om
tariefcomponent. Met onderstaande deelvragen hebben we beide
vast te stellen wat een passende formatie is voor de verschillende teams.
componenten geanalyseerd:
De belangrijkste bepalende factor voor benodigde formatie is de caseload
a.
Welke tariefafspraken zijn gemaakt met onderaannemers?
van de professionals. Mevis zoekt samen met jeugdprofessionals naar
b.
Hoe borgt Mevis dat onderaannemers kostenbewust werken en
procesaanpassingen die eraan bijdragen dat zij meer tijd krijgen om zelf zorg te bieden. Aan de andere kant zorgt het opnieuw invoeren van
bijdragen aan transformatie? c.
standaard beschikken voor veel administratieve druk, in tegenstelling tot het oorspronkelijke voornemen om administratieve last voor jeugdprofessionals
Op welke manier stuurt Mevis op instroom, intensiteit van zorg, doorstroom en uitstroom binnen de verwijszorg?
d.
te verminderen.
Wat is de verhouding tussen zorg door wijk- en plusteams en verwijszorg en wat is de verwachte en gewenste ontwikkeling?
Jeugdprofessionals in de wijkteams zijn in dienst van Scala. Deze
De tarieven die Mevis heeft afgesloten komen voort uit een marktonderzoek
structuurkeuze kent voordelen, maar ook inhoudelijke risico’s. We zien dat
waarbij een bandbreedte is opgesteld gebaseerd op tarieven gehanteerd in
de teams nog in ontwikkeling zijn. Ze zijn nog niet zelf-organiserend. Mevis
de regio. Deze tarieven zijn door zowel Rogplus als Mevis getoetst tegen
voert gesprekken met Scala over de onderlinge rolverdeling rond de
landelijke benchmarkinformatie.
wijkteams. Dit is belangrijk om een juiste balans te vinden tussen de kosten en de kwaliteit van jeugdprofessionaliteit. We adviseren deze afspraken te
Het volume van verwijszorg is een sterk bepalende component in de
implementeren en te evalueren met jeugdprofessionals.
jeugdhulpkosten. Van alle jeugdigen die nu zorg ontvangen maakt circa 60% gebruik van verwijszorg. Ombuigen van dit aandeel is de belangrijkste
Mevis heeft bij aanvang van de opdracht aangegeven zich eerst te willen
uitdaging voor de komende jaren. Met dit oogmerk heeft Mevis belangrijke
richten op een transformatie aan de voorkant, en pas als dit ‘op orde is’, zich
mechanismen voor monitoring, sturing en control ingericht, waaronder:
te richten op transformatie aan de achterkant. Op dit moment wordt aan
•
beide zijden ingezet op transformatie, zie ook de beheersmaatregelen in bijlage B. Dit gaat gepaard met kosten voor beleids- en projectcapaciteit en
Het afgeven van beschikkingen voor verwijszorg is geborgd in een proces waarin wijkteams en Rogplus een rol hebben;
•
Mevis heeft een productenboek ontwikkeld om jeugdprofessionals
coördinatie. Deze investeringen zijn belangrijk voor de transformatie en
richtlijnen te bieden in het afgeven van passende indicaties in termen
daarmee het beoogde financiële én inhoudelijke rendement.
van zorgzwaarte, -intensiteit en -duur; •
Wij zijn van mening dat het opslagpercentage voor overheadtaken van