Rekenkameronderzoek afvalbeleid - gemeente Vlaardingen

Op 7 maart 2023 heeft de portefeuillehouder alle raadsleden uitgenodigd voor een bezoek aan Irado waar een rondleiding is gegeven en ook de voortgang van het Actieplan halvering restafval is belicht. Tabel 7 Overzicht raadsmemo's Stand van Zaken rapportages Actieplan halvering restafval Vlaardingen 2029

Raadsmemo

Datum

Raadsmemo 1

7-4-2020

Raadsmemo 2

17-11-2020

Raadsmemo 3

13-4-2021

25

Inhoud Stand van zaken maatregelen en aangenomen amendement en moties Stand van zaken in uitvoering zijnde maatregelen en bijlage met reeds afgeronde maatregelen, moties en amendement. Stand van zaken in uitvoering zijnde maatregelen en uitgebreider stilstaan bij invoering afvalpas.

Eindevaluatie: Actieplan halvering restafval Vlaardingen 2019, p. 12

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 33

Raadsmemo 4

19-10-2021

Raadsmemo 5

10-5-2022

Raadsmemo 6

28-3-2023

De koppeling met de begroting in het Actieplan en de effecten op de hoeveelheid restafval. Bijlage Rapport schouw restafvalcontainers september 2021. Raadsmemo besproken in raadscommissie van 2 december 2021 met presentatie. Daadwerkelijke gerealiseerde cijfers 2021 en deel 2022 plus huidige afvalsituatie en planning eindrapportage. Eindevaluatie en Rapport schouw restafvalcontainers sept/okt 2022.

In het raadsgesprek komt naar voren dat het inzicht in de realisatie van de doelstellingen van het afvalbeleid erg verschillend is tussen raadsleden. Zo waren niet alle raadsleden op de hoogte van het feit dat de halvering van het restafval behaald was. In de jaarstukken 2020 - 2022 bestond de informatievoorziening aan de raad zich tot de volgende kwalitatieve punten, met in sommige gevallen een toelichting:26      

Het Beleidsplan Huishoudelijk Afval is in uitvoering; Het verder optimaliseren van het onderhoud van de containers en het uitbreiden van het aantal containers voor groente-, fruit- en tuinafval (GFT), papier, textiel en glas; Invoering van de Ja/Ja sticker per 1 januari 2022; Uitvoering geven aan de maatregelen om de hoeveelheid restafval te halveren; Monitoring van de in uitvoering zijnde maatregelen om de hoeveelheid restafval te halveren; We stimuleren inwoners om huishoudelijk afval te scheiden.

Hierbij is geen aandacht geweest voor de kwantitatieve voortgang op de halveringsdoelstelling, namelijk met hoeveel kilogram het verbrande restafval per inwoner verminderd is. Deze cijfers zijn gedeeld in raadsmemo’s. De verplichte indicatoren in de jaarstukken laten alleen de omvang van het huishoudelijk restafval zien zonder nascheiding. Het afvalscheidingspercentage is wel onderdeel van de verplichte indicatoren.

De raad van Vlaardingen heeft bij het vaststellen van het Actieplan halvering restafval ook een motie ingediend voor de adoptie van vuilcontainers door inwoners. Het doel van de motie was om inwoners die containerlocaties schoon houden beter te faciliteren middels containeradoptie waarbij een containersleutel wordt verstrekt zodat zij de verklemming van een container kunnen opheffen. De pilot is goed verlopen en de gemeente zet het project voort. Volgens de evaluatie waren de deelnemers enthousiast. De evaluatie bestond uit een afgenomen vragenlijst onder de adoptanten. Het inventariseren van de ervaringen van de adoptanten was een wens van de raad.27 Naast de inzet van de bestaande containeradoptanten, zet de gemeente containeradoptie met daarbij de verstrekking van een containersleutel, in als mogelijke maatwerkmaatregel op de containerlocaties waar structureel sprake is van bijplaatsing van afval en andere afvaloverlast. In februari 2024 zijn technische vragen gesteld over de stand van zaken rondom het project. In de beantwoording staat vermeld dat er na de evaluatie nog enkele aanmeldingen voor containeradoptie zijn bijgekomen in de buurt VOP-Oost na het plaatsen van nieuwe containers. Er zal hiertoe ook de mogelijkheid zijn na de containerwisseling in de Westwijk. Er zijn ook spontane aanmeldingen geweest. Indien deze inwoners woonden op een plek waar nog een

26 27

Jaarstukken 2020 - 2022, Programma Groen en Milieu, Gemeente Vlaardingen Beantwoording artikel 34 vragen motie Adoptie Vuilcontainers, 20-04-2021.

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 34

containerwisseling (eind 2023/2024) zou plaatsvinden door Irado is hierop gewacht (andere sleutel (s) nodig).28

Maatwerk en stadsprogramma's Dat het doel van het afvalplan is behaald, betekent niet dat de ingevoerde maatregelen zijn gestopt. Uit de gesprekken is gebleken dat het beleidsplan huishoudelijk afval geldend blijft, in ieder geval tot de raad nieuw afvalbeleid vaststelt. Het beleidsplan en het Actieplan waren niet het enige beleid waarin afval de aandacht had. Vooral in de stadsprogramma's Leefbaar, Groen en Nieuwe Westwijk krijgt afval ook aandacht. Er wordt ingezet op integrale samenwerking om een schone stad te garanderen. Dit betekent dat er gestuurd wordt op een schone buitenruimte om de algehele leefbaarheid te verbeteren. Verdere reductie van de hoeveelheid huishoudelijk restafval die in de verbrandingsoven belandt, blijft een doel. Dit moet gebeuren door inwoners hun afval meer en beter bij de bron te laten scheiden, door dit zo makkelijk mogelijk te maken, hetgeen ook bijdraagt aan de verduurzamingsambitie van de gemeente Vlaardingen. De voornaamste uitdaging voor de toekomst is het verbeteren van de situatie bij de wijken waar veel afvaloverlast is, mede door de eerder benoemde multi-problematiek. Om dit succesvol te doen, is er gedragsverandering nodig. In de gesprekken werd onderschreven hoe lastig het is om daar beleid en maatregelen voor te maken.

Aangezien er vaak sprake is van meer dan afvalproblematiek op de probleemlocaties, zal toekomstig beleid en bijbehorende maatregelen daarop ingesteld moeten worden. De gemeenteraad wilde inventariseren of er in de buurgemeenten sprake was van maatregelen of beleid waar Vlaardingen van zou kunnen leren. De raad diende daarom de motie Singapore aan de Maas in. In deze motie is het college gevraagd een inventarisatie uit te voeren naar de elementen uit de Rotterdamse en Schiedamse uitvoeringprogramma's Afval die geschikt zijn voor implementatie in Vlaardingen. Hieruit is gebleken dat in Vlaardingen het merendeel van de maatregelen uit Rotterdam en Schiedam al ingezet wordt. De gemeente Vlaardingen gaat wel een proef doen met aanvullende grofvuil ophaalmomenten in de buurt VOP-Oost (wijk Centrum) en een nog nader te bepalen buurt in de Westwijk.29

28 29

Technische vragen containeradoptie door PvdA en GroenLinks, 15-02-2024 Raadsmemo Motie Singapore aan de Maas, 02-04-2024

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 35

Dit hoofdstuk geeft inzicht in het perspectief van de inwoners op het huidige afvalinzamelingsbeleid van de gemeente Vlaardingen. Om dit perspectief in kaart te brengen, is een inwonersconsultatie uitgevoerd. Daarmee geeft dit hoofdstuk antwoord op de volgende onderzoeksvragen: 4. Wat is de mening van inwoners van de gemeente Vlaardingen over het huidige afvalinzamelingsbeleid en mogelijke veranderingen hierin? 5. In welke mate ervaren inwoners dat ze bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen van het afvalbeleid in de gemeente Vlaardingen? 6. Welke handelingsperspectieven kunnen op basis van de inwonersconsultatie worden meegegeven aan de gemeente?

Door afronding tellen de weergegeven percentages per vraag niet altijd tot precies 100% op. In het geval van meerkeuzevragen ligt het totaal van de weergegeven percentages daarentegen hoger dan 100%. De resultaten zijn uitgesplitst naar woningtype, op basis van de categorieën 'Woonhuis (laagbouw)' en 'Flat/appartement'. Bij de laatste categorie gaat het om zowel bewoners van bovenwoningen als woningen op de begane grond. Indien er op basis van deze uitsplitsing relevante en significante verschillen zichtbaar waren, zijn deze tekstueel in de rapportage opgenomen.

Een meerderheid (58%) van de bevraagde inwoners geeft de afvalinzameling in de gemeente op dit moment een voldoende, tegenover 37% van de invullers die een 5 of lager geeft. Inwoners die papier en karton en gft in een container thuis aanbieden, zijn positiever over de afvalinzameling dan andere inwoners. Zie hiervoor figuur 3. Figuur 33 Tevredenheid inwoners Vlaardingen over afvalinzameling

Welk rapportcijfer zou u afvalinzameling in de gemeente Vlaardingen in zijn geheel geven? Slider tienpuntschaal (n = 465) 37% 32% 26%

5%

5 of lager

6 of 7

8 of hoger

Weet ik niet / geen mening

Over de inzameling van grofvuil zijn inwoners redelijk tevreden. Bijna zes op de tien invullers geeft aan (zeer) tevreden te zijn over de huidige manier van inzameling. 14% van de bevraagde inwoners is (zeer) ontevreden.

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 36

Invullers die positief zijn over de huidige manier van inzamelen in de gemeente noemen in hun toelichting dat de inzameling in Vlaardingen goed geregeld is. Volgens hen wordt afval op tijd opgehaald en zijn er binnen de gemeente voldoende manieren om afval gescheiden aan te bieden. Daarnaast zijn bevraagde inwoners tevreden over de milieustraat en over de nieuwe ondergrondse containers waar ook een vakje is voor klein afval.

"Ik vind het in Vlaardingen gewoon erg goed geregeld. Het scheiden van afval wordt zo makkelijk mogelijk gemaakt." "Je kan alle soorten afval op een goede afstand van de woning kwijt." Minder tevreden zijn invullers over de toegangspas voor containers van restafval. Bevraagde inwoners geven aan het gevoel te hebben dat er sinds de invoering van de afvalpas vaker afval naast de containers staat.

"Pasjessysteem ervaren wij als vervelend, en sindsdien staat er nog meer vuil náást de containers van mensen van buiten de buurt." Een ander punt dat invullers vervelend vinden bij de huidige manier van afvalinzameling is, dat de containers regelmatig vol zitten, wat ook zorgt voor bijplaatsingen en daarnaast voor frustratie. Vooral bij papier en karton hebben inwoners het idee dat de containers niet vaak genoeg geleegd worden, omdat de containers vaak vol zitten.

"Containers zijn vaak vol en worden dan vaak te laat geleegd waardoor afval naast de containers wordt achtergelaten." Invullers vinden het daarnaast lastig dat plastic afval niet meer apart aangeboden kan worden. Hierdoor hebben zij meer restafval.

"Bakken zijn heel handig, maar mis een plastic bak om echt te kunnen scheiden." Tot slot is het gedrag van medebuurtbewoners voor een deel van de inwoners een probleem. Volgens deze inwoners moet er meer controle zijn op mede inwoners die afval naast de container plaatsen en op afval dat niet correct gescheiden wordt.

"Afval verzamelen gaat in principe goed. Wat jammer is, en dat ligt voornamelijk aan de bewoners, wordt er vaak iets naast de container geplaatst. Het zou fijn zijn als dat ook meegenomen wordt door de vuilnismannen. En meer controle en sancties hiervan."

De verdeeldheid over de afvalpas voor het openen van containers, blijkt ook uit de reacties van inwoners op de vraag hoe tevreden zij zijn over het gebruik van de afvalpas voor containers voor restafval. Bijna de helft van de invullers is niet positief over de afvalpas: zij geven aan (zeer) ontevreden te zijn, tegenover iets meer dan een derde van de bevraagde inwoners die (zeer) tevreden is. 15% van de invullers is neutraal of heeft geen mening. Zie hiervoor figuur 4. Inwoners die tevreden zijn over het gebruik van de afvalpas noemen in de open antwoorden dat de pas over het algemeen goed werkt. Daarnaast denken zij dat de pas voorkomt dat inwoners van andere gemeenten hun afval in Vlaardingen aanbieden.

"Een pasjessysteem voorkomt illegale afvaldump. Pas werkt goed nooit problemen mee."

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 37

Bevraagde inwoners die ontevreden zijn over de afvalpas geven als toelichting dat de containers soms vol zitten of niet altijd werken. Daarnaast heeft niet iedereen een pas, bijvoorbeeld vanwege onderhuur. Zoals eerder genoemd, denken inwoners dat de invoering van de afvalpassen heeft gezorgd voor meer bijplaatsingen.

"Het gebruik van de passen heeft tot gevolg dat mensen hun passen vergeten en het dan maar naast de container plaatsen. Dit gebeurt ontzettend veel. Vogels en ander ongedierte trekken de zakken open, waardoor het afval door de hele straat verspreidt." Tegenstanders van de afvalpas noemen daarnaast meer praktische redenen waarom zij ontevreden zijn over het gebruik van de afvalpas. Zij vinden één pas per huishouden te weinig, bijvoorbeeld omdat men op deze manier niet altijd een pas bij zich kan hebben voor het weggooien van klein afval onderweg. Daarnaast geven inwoners aan dat een pas snel kwijtraakt, zij zouden daarom een sleutel handiger vinden.

"Werkt prima. We zijn hem alleen wel eens kwijt. In een groter huishouden ook onhandig dat je geen 2 passen mag hebben." Figuur 4 Tevredenheid inwoners Vlaardingen over toegangspas

Hoe tevreden bent u over het gebruik van de toegangspas voor containers voor restafval? Slider zevenpuntschaal (n = 465) 49% 36%

12% 3% (Zeer) ontevreden

Neutraal

(Zeer) tevreden

Weet ik niet / geen mening

De gemeente Vlaardingen communiceert op verschillende manieren over het aanbieden van afval in de gemeente. Daarnaast heeft afvalverwerkingsbedrijf Irado een website en app met informatie. Invullers zijn verdeeld over de communicatie over afvalinzameling in de gemeente Vlaardingen. Drie op de tien bevraagde inwoners is (zeer) tevreden over de communicatie, tegenover een kwart die hier ontevreden over is. Bijna de helft van de invullers is neutraal of heeft geen mening over de communicatie in de gemeente met betrekking tot afvalinzameling. Dit staat weergegeven in figuur 5.

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 38

Figuur 5 Tevredenheid inwoners Vlaardingen over communicatie over afvalinzameling

Hoe tevreden bent u op dit moment over de communicatie over afvalinzameling in de gemeente Vlaardingen? Slider zevenpuntschaal (n = 465) 30%

30%

26%

14%

(Zeer) ontevreden

Neutraal

(Zeer) tevreden

Weet ik niet / geen mening

Inwoners die tevreden zijn over de communicatie in de gemeente geven als toelichting dat zij informatie goed kunnen vinden, bijvoorbeeld in Groot Vlaardingen of op de website.

"Duidelijke berichtgeving in Groot Vlaardingen." Minder tevreden inwoners noemen als reden hiervoor dat zij het gevoel hebben zelf op zoek te moeten naar informatie. Ook noemt een deel dat zij geen informatie hebben gezien. Een ander verbeterpunt dat inwoners zien voor de informatie over afvalinzameling in de gemeente is dat het ook in andere talen verspreid zou moeten worden voor inwoners die geen Nederlands spreken.

"Geen actieve voorlichting." "Info in verschillende talen zou misschien begrijpelijker zijn voor de buitenlandse medebewoners." Gevraagd hoe zij het liefst informatie ontvangen over afval scheiden in de gemeente Vlaardingen, geeft een derde van de invullers aan hier geen behoefte aan te hebben. Inwoners die wel extra informatie willen ontvangen, krijgen dit het liefst via een afvalwijzer in de brievenbus (33%). Daarna zijn een nieuwsbrief (20%) en informatie in het huis-aan-huisblad (18%) het meest populair.

Om een beeld te krijgen van de mate waarin inwoners ervaren dat zij bijdragen aan de doelstellingen van de gemeente, is aan inwoners gevraagd waaraan zij merken dat de gemeente Vlaardingen bezig is met het verminderen van restafval. Meer dan de helft van de invullers merkt hier niets van. Ongeveer een vijfde van de bevraagde inwoners heeft opgemerkt dat er meer containers voor glas, papier, gfe en textiel in hun buurt zijn dan een aantal jaar geleden. Nog eens een vijfde komt tegenwoordig vaker informatie tegen over het scheiden van afval. 3% merkt zelf meer te zijn gaan scheiden door communicatie van de gemeente. Zie hiervoor figuur 6.

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 39

Figuur 6 Wijze waarop inwoners merken dat Vlaardingen bezig is met verminderen restafval

Waaraan merkt u dat de gemeente Vlaardingen bezig is met het verminderen van restafval? Meerkeuze (n = 465) Er zijn meer containers voor glas, papier, gfe en textiel bij mij in de buurt geplaatst in de… Ik kom informatie over afval scheiden tegen van de gemeente Ik merk dat ik door communicatie van de gemeente zelf meer ben gaan scheiden Anders, namelijk Ik merk hier niets van Weet ik niet

Naast het beperken van restafval, streeft de gemeente Vlaardingen naar een schone gemeente. Inwoners is daarom gevraagd of het in hun buurt schoon is op straat. Een meerderheid heeft het gevoel van niet: 57% is het oneens met de stelling 'In mijn buurt is het schoon op straat', tegenover 30% die het hiermee eens is. Twee derde van de invullers ervaart dat er in hun buurt regelmatig afval naast containers staat. Zie hiervoor figuur 7. Figuur 7 Afvaldumping rondom containers

In mijn buurt staat vaak afval naast containers. Slider zevenpuntschaal (n = 465)

67%

20% 13% 1% (Helemaal) oneens

Neutraal

(Helemaal) eens

Weet ik niet / geen mening

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 40

Vier op de tien bevraagde inwoners geven aan hun afval heel goed te scheiden en hier dagelijks mee bezig te zijn. Een kwart van de invullers van de vragenlijst scheidt hun afval (meestal) niet. Nog eens een kwart scheidt afval wel, maar vindt het veel gedoe. Een tiende van de invullers scheidt afval, maar weet niet altijd hoe zij hun afval moeten scheiden. De belemmeringen staan weergegeven in figuur 8. De twee voornaamste belemmeringen voor bevraagde inwoners van Vlaardingen bij het scheiden van hun afval zijn een gebrek aan ruimte in huis (29%) of de frequentie waarmee het afval wordt opgehaald of de container wordt geleegd (24%). Deze belemmeringen zijn afhankelijk van het type woning waarin invullers wonen. Bewoners van appartementen geven twee keer zo vaak aan dat een gebrek aan opslagruimte het voor hen lastig maakt om afval te scheiden, terwijl bij bewoners van andere typen woningen het aantal keer dat afval wordt opgehaald of geleegd vaker een belemmering vormt. Naast ruimtegebrek en ophaalfrequentie wordt stankoverlast door een deel van de invullers genoemd. 16% geeft aan een andere belemmering te ervaren dan de genoemde opties. In de open antwoorden noemen zij onder andere dat de containers ver van hun huis staan. Ook vindt een deel van de invullers het lastig scheiden, omdat plastic niet meer apart kan worden aangeboden, waardoor zij meer restafval hebben.

Bijna een derde van de invullers kan al het afval goed scheiden en geeft aan geen belemmeringen te ervaren. Dit is vaker het geval bij inwoners die niet in een appartement wonen. Figuur 8 Belemmeringen om afval te scheiden

Zijn er dingen die het voor u lastig maken om afval te scheiden? Meerkeuze (n = 465) Nee, ik kan al mijn afval al goed scheiden

32%

Ik heb te weinig opslagruimte thuis

29%

Het wordt niet vaak genoeg opgehaald of geleegd

24%

Stankoverlast

17%

Het kost mij te veel moeite

11%

Ik weet niet waar ik het in moet leveren

3%

Ik wist niet dat het gescheiden moet worden

2%

Ik ben niet in staat om afval te scheiden

2%

Anders, namelijk

16%

Weet ik niet

3%

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 41

Meer containers en het vaker ophalen of legen van bestaande containers worden door bevraagde inwoners het vaakst gekozen wanneer hen wordt gevraagd wat het makkelijker zou maken om afval (beter) te scheiden. Ook hierbij is woningtype relevant. Bewoners van laagbouw geven relatief vaak aan dat zij niets nodig hebben bij het scheiden van afval, omdat ze dit al doen. Bewoners van laagbouw die wel hulp kunnen gebruiken bij het scheiden van afval, zijn er het vaakst mee geholpen als afval vaker wordt opgehaald of geleegd. Invullers die in een appartement wonen, hebben vaker behoefte aan extra containers in de buurt. Ook een afvalbakje voor in de keuken is bij deze groep populairder. Toch geeft ook een deel van de bewoners van appartementen aan dat zij niet van plan zijn afval te gaan scheiden en daarom geen hulpmiddelen nodig hebben. Zie hiervoor figuur 9. Figuur 9 Hulpmiddelen voor inwoners om afval te scheiden

Wat zou het voor u makkelijker maken om afval (beter) te scheiden? Meerkeuze (n = 465) Als er meer containers voor glas, papier, gfe en… 32% Als het afval vaker opgehaald wordt of wordt… 30% Als ik een afvalbakje voor in de keuken zou hebben

11%

Als ik meer informatie zou krijgen van mijn… 7% Als ik meer informatie zou krijgen over waar ik…

2%

Als ik meer informatie zou krijgen over waarom…

1%

Een gesprek met een afvalcoach

0%

Anders, namelijk

10%

Niks, ik scheid al mijn afval

22%

Niks, ik ben niet van plan om mijn afval te gaan… 6% Weet ik niet

7%

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 42

Zes op de tien invullers zouden (zeker) niet geïnteresseerd zijn in het adopteren van een container, als zij hiervoor gevraagd worden. Een vijfde geeft aan mogelijk wel een container te willen adopteren. Nog eens een vijfde is neutraal of heeft geen mening. De pilot is net afgerond. Zie hiervoor figuur 10. Figuur 10 Interesse van inwoners in containeradoptie

62%

13%

(Zeker) niet

Neutraal

19% 6% (Zeker) wel

Weet ik niet / geen mening

Een deel van de inwoners die niet geïnteresseerd zijn in het adopteren van een container, noemen hiervoor praktische bezwaren. Zij hebben bijvoorbeeld geen tijd of er staat geen container in de buurt van hun huis. Daarnaast geeft een aantal inwoners aan dat zij fysiek niet in staat zijn om de container te onderhouden.

"Ik woon er te ver vandaan en zie het niet veel. Daarnaast veel weg in verband met werk en kind." Een ander bezwaar dat door invullers genoemd wordt tegen het adopteren van een container is dat zij dit de taak van de gemeente vinden. Invullers geven aan dat zij afvalstoffenheffing betalen en het daarom niet nodig vinden op deze manier een bijdrage te leveren.

"Het schoon houden is de verantwoordelijkheid van de gemeente." Inwoners die (zeker) wel open staan voor het adopteren van een container, vinden het fijn om een steentje bij te dragen. Ook vinden zij het fijn als het schoon is rondom de containers en als vastzittende afvalzakken snel verholpen kan worden.

"Ja, zodat alles gewoon weggehaald kan worden en alles netjes is."

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 43

Tot slot is aan inwoners gevraagd of zij ideeën hebben voor het verminderen van zwerfafval in de gemeente. Hierbij wordt het afschaffen van de afvalpas door een deel van de bevraagde inwoners genoemd. Inwoners denken dat dit bijplaatsingen zal verminderen, waardoor ook de hoeveelheid zwerfafval in de gemeente afneemt.

"De hoeveelheid zwerfafval is sinds de invoering van de afvalpas enorm toegenomen, dus ik zou zeggen schaf deze zo snel mogelijk af!" Inwoners noemen daarnaast dat er meer controle moet komen op bijplaatsingen en het achterlaten van afval, bijvoorbeeld in combinatie met boetes voor overtredingen.

"Meer toezichthouders in de wijk die mensen er op aanspreken (en dan ook echt een actiepunt ervan maken)." Daarnaast geven inwoners aan dat er op dit moment niet voldoende plekken zijn om afval weg te gooien in de gemeente. Zij missen prullenbakken of containers met een vakje aan de zijkant voor klein afval en verwachten dat het plaatsen hiervan de hoeveelheid zwerfafval zal verminderen.

"Meer openbare prullenbakken. Met de komst van containers met pas is de mogelijkheid om snel even iets weg te gooien verdwenen en zie je meer zwerfafval." Als laatste noemen inwoners voorlichting als mogelijke oplossing voor het zwerfafval in de gemeente. Hierbij denken inwoners dat er moet worden ingezet op voorlichting voor inwoners die de Nederlandse taal minder goed beheersen en voor jongeren.

"Goede voorlichting ook op scholen, zodat kinderen vanaf kleins meehelpen met afval scheiden."

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 44

Gesprekspartners In het kader van dit onderzoek is gesproken met verschillende betrokkenen. Hieronder staat voor alle gesprekspartners genoemd wat hun functies zijn en op welke datum we hen hebben gesproken.

Functie

Datum

Portefeuillehouder afval

27 maart 2024

Vertegenwoordigers van Irado

3 april 2024

Teammanager Stadsbedrijven en beleidsmedewerker afval 4 april 2024 Afvaardiging van de raad

4 april 2024

Geraadpleegde bronnen In de lopende tekst is door middel van voetnoten vermeld op welke documentatie de bevindingen zijn gebaseerd.

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 45

Vragenlijst Deel 1: Introductie De gemeente Vlaardingen heeft het doel om de hoeveelheid restafval te verminderen door het voor inwoners zo makkelijk mogelijk te maken om hun huishoudelijk afval meer en beter te scheiden (denk hierbij aan papier in de papierbak of etensresten in de GFE container). Als er minder restafval verbrand wordt, is dit beter voor het milieu en zijn de kosten voor verwerking minder hoog. De gemeente streeft daarnaast naar een schone stad. De rekenkamer [i] onderzoekt voor de gemeenteraad van Vlaardingen de huidige manier waarop afval in de gemeente wordt ingezameld. Daarover horen we graag uw mening. We zijn benieuwd hoe u de huidige manier van inzamelen ervaart, welke verbeterpunten u ziet en wat u zou helpen bij het scheiden van afval. Het invullen van deze vragenlijst duurt ongeveer 6 minuten. [i]: De rekenkamer Vlaardingen doet onafhankelijk onderzoek naar beleid binnen de gemeente. Op deze manier helpt de rekenkamer de gemeenteraad bij het kijken hoe het beleid dat er nu is in de praktijk werkt en of de doelen worden gehaald. Vraag 1 Welke van de onderstaande omschrijvingen past het beste bij u? a. b. c. d. e.

Ik scheid mijn afval (meestal) niet Ik scheid mijn afval wel, maar ik vind het veel gedoe Ik scheid mijn afval wel, maar ik weet niet altijd hoe ik moet scheiden Ik scheid mijn afval heel goed, ik ben er dagelijks mee bezig Weet ik niet / zeg ik liever niet

Vraag 2 Hoe biedt u groente-, fruit- en tuinafval (gft) of groente-, fruit en etensresten (gfe) aan? a. b. c. d.

In een container aan huis In een verzamelcontainer voor gfe in de buurt In de verzamelcontainer voor restafval Dat zeg ik liever niet

Vraag 3 Hoe biedt u oud papier en karton aan? a. b. c. d. e.

In een container voor papier en karton aan huis In een verzamelcontainer voor papier en karton in de buurt In de verzamelcontainer voor restafval Bij een vereniging Dat zeg ik liever niet

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 46

Vraag 4 Grofvuil is groot, huishoudelijk afval dat niet in de container past. Biedt u wel eens grofvuil aan? a. b. c. d. e.

Ja, door een afspraak te maken met Irado om het op te komen halen Ja, door het weg te brengen naar de milieustraat Ja, op een andere manier, namelijk: Nee, ik heb nooit grofvuil om aan te bieden Dat zeg ik liever niet

Vraag 5 Welk rapportcijfer zou u afvalinzameling in de gemeente Vlaardingen in zijn geheel geven? Denk hierbij aan alle soorten huishoudelijk afval die u in de gemeente aanbiedt in de containers en bij de Milieustraat, zoals restafval, gft/gfe, glas, oud papier en karton, textiel en grofvuil. Kies op de schuifbalk de plek die het best bij uw mening past. 1

< - - - > 10 •

Weet ik niet / geen mening

Vraag 6 Kunt u dit cijfer toelichten? Vult u liever niets in? Kies dan ‘Volgende’.

Vraag 7 Hoe tevreden bent u over het gebruik van de toegangspas voor containers voor restafval? Kies op de schuifbalk de plek die het best bij uw mening past. Zeer ontevreden •

< - - - > Zeer tevreden

Weet ik niet / geen mening

Vraag 8 Kunt u uw antwoord toelichten? Vult u liever niets in? Kies dan ‘Volgende’.

Vraag 9 Hoe tevreden bent u over de inzameling van grofvuil in de gemeente Vlaardingen? Kies op de schuifbalk de plek die het best bij uw mening past. Zeer ontevreden

< - - - > Zeer tevreden

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 47

•

Weet ik niet / geen mening

De gemeente Vlaardingen werkt hard aan het verminderen van de hoeveelheid restafval in de gemeente. De volgende vragen gaan hierover. Vraag 10 Waaraan merkt u dat de gemeente Vlaardingen bezig is met het verminderen van restafval? U kunt meerdere antwoorden kiezen. a. Ik kom informatie over afval scheiden tegen van de gemeente b. Ik merk dat ik door communicatie van de gemeente zelf meer ben gaan scheiden c. Er zijn meer containers voor glas, papier, gfe en textiel bij mij in de buurt geplaatst in de afgelopen jaren d. Anders, namelijk: e. Ik merk hier niets van f. Weet ik niet Vraag 11 Zijn er dingen die het voor u lastig maken om afval te scheiden? U kunt meerdere antwoorden kiezen. a. b. c. d. e. f. g. h. i. g.

Nee, ik kan al mijn afval al goed scheiden Het kost mij te veel moeite Het wordt niet vaak genoeg opgehaald of geleegd Ik weet niet waar ik het in moet leveren Stankoverlast Ik heb te weinig opslagruimte thuis Ik wist niet dat het gescheiden moet worden Ik ben niet in staat om afval te scheiden (bijvoorbeeld door lichamelijke problemen) Anders, namelijk: Weet ik niet

Vraag 12 Wat zou het voor u makkelijker maken om afval (beter) te scheiden? U kunt meerdere antwoorden kiezen a. b. c. d.

Als ik meer informatie zou krijgen van mijn gemeente over welk afval waarbij hoort Als ik meer informatie zou krijgen over waarom afval scheiden belangrijk is Als ik meer informatie zou krijgen over waar ik mijn afval in kan leveren Als ik een afvalbakje voor in de keuken zou hebben voor bijvoorbeeld groente-, fruit- en etensresten e. Een gesprek met een afvalcoach f. Als het afval vaker opgehaald wordt of wordt geleegd g. Als er meer containers voor glas, papier, gfe en textiel bij mij in de buurt zouden zijn h. Anders, namelijk:

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 48

i. Niks, ik scheid al mijn afval j. Niks, ik ben niet van plan om mijn afval te gaan scheiden h. Weet ik niet

Vraag 13 De gemeente communiceert op verschillende manieren over het aanbieden van afval in Vlaardingen, bijvoorbeeld met het afval bewaarboekje. Daarnaast kunt u op de website en in de app van Irado informatie vinden, over alle soorten huishoudelijk afval en de ophaaldagen van containers aan huis. Hoe tevreden bent u op dit moment over de communicatie over afvalinzameling in de gemeente Vlaardingen? Zeer ontevreden •

< - - - > Zeer tevreden

Weet ik niet / geen mening

Vraag 14 Kunt u uw antwoord toelichten? Vult u liever niets in? Kies dan ‘Volgende’.

Vraag 15 Hoe zou u het liefst meer informatie krijgen over afval scheiden in de gemeente Vlaardingen? U kunt meerdere antwoorden kiezen. a. b. c. d. e. f. g. h. i.

Via informatie in het huis-aan-huisblad Via een nieuwsbrief bij mij in de brievenbus Door een afvalwijzer in de brievenbus te ontvangen Via de website van Vlaardingen Via de website van Irado Via de Irado App Op een andere manier, namelijk: Ik hoef geen extra informatie over afval scheiden Weet ik niet / geen mening

Vraag 16 Wat vindt u? In mijn buurt is het schoon op straat Kies op de schuifbalk de plek die het best bij je mening past. Helemaal oneens •

< - - - > Helemaal eens

Weet ik niet / geen mening

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 49

Vraag 17 In mijn buurt staat vaak afval naast containers Helemaal oneens •

< - - - > Helemaal eens

Weet ik niet / geen mening

De gemeente Vlaardingen heeft een proef gedaan waarbij inwoners van Vlaardingen een container konden adopteren. Dit houdt in dat zij de middelen hebben gekregen om (de ruimte rondom) een container schoon te houden, zoals een bezem of afvalknijper. Ook hebben inwoners een sleutel om de container te openen bij vastzittende afvalzakken.

Vraag 18 Als u gevraagd wordt om een container te adopteren, zou u hier dan geïnteresseerd in zijn? Kies op de schuifbalk de plek die het best bij uw mening past. Zeker niet •

< - - - > Zeker wel

Weet ik niet / geen mening

Vraag 19 Kunt u uw antwoord toelichten? Vult u liever niets in? Kies dan ‘Volgende’.

Vraag 20 Zwerfafval is ook voor de gemeente Vlaardingen een probleem. Zwerfafval is afval dat door mensen bewust of onbewust is weggegooid of achtergelaten op plaatsen die daar niet voor bedoeld zijn. Dit afval bestaat voornamelijk uit verpakkingsmateriaal van consumpties zoals blikjes, flesjes, wikkels maar ook sigarettenpeuken en kauwgomresten. Onder zwerfafval wordt niet verstaan illegale dumping van afval zoals bijgeplaatste vuilniszakken naast een container of grofvuil. Als vuilniszakken opengescheurd worden kan het afval wel zwerfafval worden. Hoe denkt u dat we de hoeveelheid zwerfafval in de gemeente Vlaardingen kunnen verkleinen? Vult u liever niets in? Kies dan ‘Volgende’.

Hierna We vragen u naar een aantal achtergrondgegevens, zoals hoe lang u in de gemeente Vlaardingen woont en uw postcode. Deze gegevens gebruiken we om verschillen tussen invullers te kunnen begrijpen. De resultaten van deze vragenlijst worden anoniem verwerkt. Uw gegevens worden strikt vertrouwelijk behandeld, en niet op individueel niveau met de gemeente gedeeld. U kunt hier meer lezen over privacy.

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 50

Vraag 21 Wat is uw volledige postcode? Voorbeeldnotatie: 1234AB (geen spaties)

Vraag 22 Wat is uw geboortejaar? U kunt uw antwoord uit de lijst kiezen

Vraag 23 Hoe lang woont u in de gemeente Vlaardingen? a. b. c. d. e.

Minder dan één jaar 1 tot 5 jaar 5 tot 10 jaar Langer dan 10 jaar Zeg ik liever niet

Vraag 24 In wat voor type woning woont u? a. b. c. d. e.

Woonhuis (laagbouw) Flat/appartement, in een bovenwoning Flat/appartement, in een benedenwoning Op een woonboot Dat zeg ik liever niet

Vraag 25 Wilt u op de hoogte gehouden worden van de resultaten van het onderzoek? We gebruiken uw e-mailadres alleen om u eenmalig een e-mail te sturen met de uitkomsten van het onderzoek. a. Ja, via dit e-mailadres:… b. Nee

Vraag 26 Vraagtype: open vraag | Randomiseren: nee | Vraag filter: geen Wilt u nog iets kwijt over afvalinzameling in Vlaardingen of de vragenlijst? Vult u liever niets in? Kies dan ‘Volgende’.

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 51

De Citisens Betrokkenheidsprofielen vormen een segmentatiemodel met acht profielen die bij Citisens bekend zijn op postcode-6 niveau. Omdat de profielen van elkaar verschillen op het gebied van sociaal-demografische kenmerken zoals leeftijd en opleidingsniveau, betrokkenheid en vertrouwen in de gemeente en in zichzelf, geven zij een goed beeld van het soort inwoners dat een vragenlijst heeft ingevuld. Citisens weegt niet op locatie (wijk)niveau, maar op het type inwoner dat de vragenlijst invult. Uit eerdere onderzoeken is bekend bij Citisens dat er verschil zit tussen deze profielen als het op afvalinzameling aankomt: Bescheiden Grijzen hebben andere voorkeuren dan Gehaaste Gezinnen. Hierdoor zorgt het wegen ervoor dat de resultaten een zo goed mogelijke afspiegeling vormen van de gemeente Vlaardingen als geheel, omdat de verdeling van de betrokkenheidsprofielen in de gemeente wordt vergeleken met de verdeling van de invullers van de vragenlijst. Los daarvan is het belangrijk dat invullers van de vragenlijst goed verspreid zijn over de verschillende wijken van de gemeente. Hiervoor is een diverse campagne ingezet, met bijvoorbeeld online advertenties en een advertentie in Nieuwsblad Vlaardingen.

Uit de verdeling van invullers in de verschillende wijken van Vlaardingen blijkt een redelijk goede afspiegeling van de gemeente als geheel (op basis van de cijfers van het CBS, 2024). Uit de wijk Broekpolder hebben geen inwoners de vragenlijst ingevuld. Tabel 8 de verdeling van invullers in de verschillende wijken van Vlaardingen

Wijk

Aantal invullers Aandeel

Aandeel

invullers

gemeente

Centrum

106

23%

20%

Holy Noord

81

17%

17%

Holy Zuid

64

14%

15%

Oostwijk

54

12%

10%

Vettenoordse Polder

5

1%

3%

Vlaardinger Ambacht

84

18%

17%

Westwijk

71

15%

17%

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 52

Onderstaande tabel is afkomstig uit de Raadsmemo: Eindevaluatie Actieplan halvering restafval Vlaardingen 2019.30

30

Raadsmemo: Eindevaluatie Actieplan halvering restafval Vlaardingen 2019, 28 maart 2023

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 53

Rekenkamer Vlaardingen | Rekenkameronderzoek afvalbeleid volgens inwonersperspectief | 54