Programma Stedelijk Water 2024-2028

Programma Stedelijk Water

2 0 2 4 - 2 0 28

Inhoudsopgave VOORWOORD

3

4.

VISIE EN DOELEN

14

SAMENVATTING

4

4.1

Afvalwater

14

1.

INLEIDING

6

4.2

Hemelwater

15

1.1

Omgevingswet

6

4.3

Grondwater

15

1.2

Integraal plan

6

4.4

Oppervlaktewater

16

1.3

Looptijd

7

5.

STRATEGIE

17

2.

HET VLAARDINGSE STEDELIJK WATERSYSTEEM

8

5.1

Afvalwater

17

2.1

Afvalwater

8

5.2

Hemelwater

26

2.2

Hemelwater

8

5.4

Oppervlaktewater

37

2.3

Grondwater

9

6.

MAATREGELEN

42

2.4

Oppervlaktewater

10

6.1

Investeringen

42

2.5

Toestand en functioneren

11

6.2

Beheer en onderhoud

42

3.

EVALUATIE

13

6.3

Onderzoek

43

3.1

Wat ging goed?

13

6.4

Planvorming en beleidmatige activiteiten

43

3.2

Wat kan beter?

13

7.

BENODIGDE MIDDELEN

44

3.3

Conclusies

13

7.1

Financiële middelen

44

7.2

Personele middelen

47

BIJLAGEN

2.

47

Voorwoord Water is de levensader van Vlaardingen. Onze strategische ligging aan de rivier heeft Vlaardingen een geschikte locatie gemaakt voor handel, visserij en scheepvaart. Tegenwoordig is water niet alleen van economisch belang, maar is het ook gezichtsbepalend voor onze stad; van wonen aan het water tot ontspannen langs de Vlaardingervaart. Voor u ligt het Programma Stedelijk Water 2024-2028. Dit beleidsplan is de opvolger van het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan. We beschrijven hierin hoe we invulling geven aan onze zorgplichten voor afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater. We hebben in Vlaardingen een betrouwbaar rioolstelsel. Maar dat betekent niet dat we achterover kunnen leunen! Goede rioolbuizen alleen zijn niet genoeg. En de druk op ons waterstelsel zal nog toenemen door onze woningbouwopgave en het veranderende klimaat. De komende jaren bouwen we dan ook verder aan een slim en efficiënt transportsysteem. Samen met onze bewoners en bedrijven maken we de stad weerbaar voor extreme weersomstandigheden. We werken aan bewustwording en helpen mensen bij het nemen van maatregelen. Zo bouwen we samen aan een veerkrachtige en duurzame toekomst voor Vlaardingen, waar water niet alleen onze geschiedenis blijft weerspiegelen, maar ook ons welzijn beschermt. Ivana Somers - Gardenier WETHOUDER OPENBARE RUIMTE: VERHARDINGEN EN RIOLERING

Samenvatting In het Programma Stedelijk Water beschrijft de gemeente hoe zij haar zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater invult. Het Programma Stedelijk Water is de opvolger van het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan. De rioleringszorg gaat tegenwoordig niet meer alleen over de rioolbuis in de ondergrond, maar ook over de inrichting van de bovengrond. In dit beleidsplan hebben we extra aandacht voor de inrichting van de buitenruimte en een robuust oppervlaktewatersysteem. Het Programma Stedelijk Water heeft een looptijd van vijf jaar (2024-2028). Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet krijgen de verschillende onderdelen van dit plan een plaats in de Omgevingsvisie, het Omgevingsplan of -programma. Hoewel de planverplichting uit de Wet milieubeheer verdwijnt, blijft het – vanuit efficiëntie en transparantie – wenselijk om de onderbouwing van de zorgplichten en ontwikkeling van het riooltarief planmatig vast te leggen. In de vorige beleidsperiode zijn veel van de gestelde doelen behaald. De kwaliteit van onze dienstverlening is verbeterd, het aantal storingen is gedaald en onze processen zijn op orde en waar mogelijk verbeterd. Om ervoor te zorgen dat we onze zorgplichten op de lange termijn goed blijven invullen houden we rekening met toe‑ komstige ontwikkelingen. 4.

Toename vervangingsopgave De komende jaren stellen we onszelf als doel om gemiddeld 5,3 kilometer riolering per jaar te vervangen. Dit is nodig om de afvoer van rioolwater te kunnen blijven garanderen. We voeren rioolwerkzaamheden uit in de Indische Buurt, Wetering en delen van Holy en Oud-Ambacht. Daarnaast wordt een deel van het rioolstelsel in het kader van stadsvernieuwing aangepakt. Het gaat om onder andere delen van de Rivierzone, Westwijk, het Museumkwartier, de Zeevaardersbuurt, MUWI en de Zwanensingelzone. Nieuwbouw rioolgemaal Groeneweg Rioolgemaal Groeneweg is gebouwd in 1918 en voldoet niet meer aan de huidige normen en ARBOeisen. Om rioolwater ook in de toekomst veilig en efficiënt uit het centrumgebied te transporteren onderzoeken we of het realiseren van nieuwbouw haalbaar is. Bovendien ontstaat door nieuwbouw ook een kans om het risico op wateroverlast in de omgeving te reduceren.

Risico gestuurd beheer persleidingen Het inspecteren van persleidingen is in tegenstelling tot vrijvervalriolering complex. Dit komt vanwege het ontbreken van inspectieputten. Voor het beheer van onze persleidingen hanteren we een risico-gestuurde aanpak, waarbij we inzetten op het meten en monitoren van de pomp- en leidingprestaties en het proactief beheersen van calamiteiten. Energiebesparing De energieprijs is de laatste jaren fors gestegen en schommelt nog steeds. Energiebesparing is daardoor relevanter dan ooit. De komende jaren onderzoeken we of energiebesparing mogelijk is door het slimmer aansturen van de pompen en we energie kunnen terugwinnen uit de warmte van het rioolwater. Daarnaast blijven we ons inzetten op het hergebruik van schoon water en het lokaal verwerken van regenwater. Want, het afvoeren en zuiveren van schoon water is zonde! Klimaatverandering In Vlaardingen worden we steeds vaker geconfronteerd door extremere weersomstandigheden. Als reactie op het veranderende klimaat werken we actief aan klimaatadaptatie, door onder andere het ontwikkelen van een toetsingsnorm voor de openbare ruimte. Nieuwe gebieden toetsen we aan de hand van een stresstest, waarbij we een klimaatbui simuleren om lokale knelpunten en ontwerpoptimalisaties in beeld te brengen.

In het Programma Stedelijk Water zijn financiële middelen gereserveerd om klimaatadaptatie te kunnen combineren met geplande werkzaamheden. Zo verminderen we de kans op wateroverlast en beperken we de gevolgen van langdurige droogte. Bij nieuwbouw houden we rekening met klimaatverandering. In 2023 is het Convenant Klimaatadaptief Bouwen ondertekend. We vertalen de uitgangspunten uit het convenant naar een Programma van Eisen, waarmee we duidelijk maken dat klimaatbestendig bouwen de nieuwe norm is. We continueren en verbeteren onze subsidieregelingen voor groenblauwe schoolpleinen en collectieve klimaatmaatregelen. Daarnaast maken we het voor individuele bewoners en bedrijven mogelijk om gebruik te maken van onze subsidieregeling. We informeren hen actief over de mogelijkheden en ondersteunen hen bij de aanvraag van subsidie. Kwetsbare funderingen In Vlaardingen zijn veel gebouwen kwetsbaar voor lage grondwaterstanden en bodemdaling. Bij deze panden kan funderingsschade ontstaan als de bodem ongelijkmatig zakt of houtrot ontstaat. Hoewel pandeigenaren zelf verantwoordelijk zijn voor de staat van de fundering doen we onderzoek naar kwetsbare funderingen en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals het toepassen van actief grondwaterpeilbeheer.

Aandacht voor oppervlaktewater Het riool- en watersysteem in Vlaardingen zijn sterk met elkaar verweven. Een robuust watersysteem is een voorwaarde voor een goed functionerend rioolsysteem. Samen met het Hoogheemraadschap van Delfland werken we aan het oplossen van knelpunten in het watersysteem, zoals te krappe duikerverbindingen of het verbreden van smalle watergangen. Daarnaast blijven we ons inzetten om de waterkwaliteit te verbeteren door onder andere het aantal overstorten vanuit de gemengde riolering te verminderen en natuurvriendelijke oevers aan te leggen. Personele inzet Voor een goede uitvoering van onze watertaken is voldoende capaciteit noodzakelijk. Om dit te waarborgen, heeft adviesbureau Royal HaskoningDHV een formatiescan uitgevoerd om inzicht te verkrijgen in de benodigde personele capaciteit voor het adequaat uitvoeren van de gemeentelijke watertaken, waarbij rekening is gehouden met de uitbesteding van bepaalde activiteiten. Uit de formatiescan is gebleken dat er 1,1 FTE extra nodig is. Om deze benodigde capaciteit te realiseren, zijn er extra middelen opgenomen in het Programma Stedelijk Water.

Programma Stedelijk Water 2024-2028 5.

1. Inleiding In Vlaardingen is het fijn om te wonen, te werken ­en te recreëren. De komende jaren bouwen we meer huizen en investeren we in onze woonomgeving om te zorgen dat het in Vlaardingen prettig leven blijft. Water is een belangrijk onderdeel van onze leef­omgeving en bepaalt hoe we de buitenruimte ervaren. Vlaardingen is verbonden met het water. ­­­­ Het vormt de ruggengraat van onze stad. De gemeente heeft de taak om verantwoord om te gaan met riolering en stedelijk water. De waterzorgplichten van de gemeente zijn vastgelegd in de Wet milieubeheer en de Waterwet. De belangrijkste gemeentelijke watertaken zijn: • Het beschermen van de volksgezondheid en het milieu door het doelmatig inzamelen en transporteren van stedelijk afvalwater. • Het voorkomen van wateroverlast door het doelmatig inzamelen, vasthouden, transporteren, verwerken en hergebruiken van hemelwater. • Het voorkomen of beperken van structureel nadelige gevolgen van een hoge of lage grondwaterstand door doelmatige maatregelen in het openbaar gebied. In het Programma Stedelijk Water beschrijft de ­ ge­meente hoe zij haar zorgplichten invult. We bepalen ­ de koers voor de komende jaren door stil te staan bij wat we hebben gedaan, wat er op ons afkomt, waar we n ­ aar­­­toe willen, wat we gaan doen en hoe we dat organiseren.

6.

1.1

Omgevingswet

Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op­­ 1 januari 2024 vervalt de verplichting om over een Gemeentelijk Rioleringsplan te beschikken. De zorg‑­ ­­­plichten voor afval-, hemel- en grondwater blijven in stand en het blijft ook ­verplicht om de financiën te verantwoorden. Deze onderdelen krijgen een plaats in de Omgevingsvisie, het Omgevingsplan of -programma. Het voormalige rioleringsplan wordt een facultatief programma onder ­de Omgevingswet. Daarmee verdwijnt weliswaar de planverplichting uit de Wet milieubeheer, maar gemeenten kunnen ervoor kiezen om de belang­rijkste aspecten van de gemeent­e­lijke water­t­aken en de bekostiging ervan planmatig vast te leggen. Bij het opstellen van dit plan is rekening ge­hou­den­ met de komst van de Omgevingswet. ­De hoofd­­­­stukken visie en strategie hebben een relatie met de Omge­ vingsvisie; de hoofdstukken maatregelen en middelen hebben een relatie met het Omgevings­programma. De beschrijving van de instrumenten (verordeningen) heeft een relatie met het Omgevingsplan.

1.2

Integraal plan

Het Programma Stedelijk Water beschrijft de taken van de vier wateronderdelen: afvalwater, hemel­­ water, grond- en oppervlaktewater. Deze onderdelen hebben veel raakvlakken met elkaar en met andere

beleidsterreinen. De rioleringszorg gaat tegenwoordig niet alleen meer over wat er onder de grond gebeurt. Ook de inrichting van de bovengrond is essentieel. Het simpelweg vergroten van rioolbuizen is niet genoeg om de stad droog te houden bij zomerse stortbuien. Bovendien willen we niet al het hemelwater direct via de riolering afvoeren omdat we in droge tijden het water liever vasthouden. Het is dus noodzakelijk om samen te werken met andere gebiedspartners. De inhoud van dit beleidsplan is ter advisering voorgelegd aan het Hoogheemraadschap van Delfland, Rijkswaterstaat en de woningbouw­ corporaties. De reacties van deze partijen op het plan zijn opgenomen in bijlage.

1.3

Oppervlaktewater in de Westwijk

Looptijd

Dit Programma Stedelijk Water heeft een loop­­­­­tijd van vijf jaar, namelijk van 2024 tot en met 2028. Gedurende de planperiode vindt een tussen­­ tijdse evaluatie plaats om bij te kunnen sturen indien nodig. Jaarlijks wordt de financiële situatie geëva­lueerd. Dit plan is de opvolger van het verbreed Gemeente­ lijk Rioleringsplan 2019 - 2023. Activiteiten uit het oude plan die nog niet of gedeeltelijk zijn uitgevoerd en nog steeds nodig zijn, zijn in dit nieuwe plan over­­­genomen.

Programma Stedelijk Water 2024-2028 7.

2. Het Vlaardingse stedelijk watersysteem Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de aanwezige voorzieningen voor riolering, oppervlaktewater en grondwater.

2.1

Afvalwater

Afvalwater komt voort uit het dagelijks gebruik van water in woningen, bedrijven en andere gebouwen. Het rioolstelsel in Vlaardingen is overwegend gemengd, wat betekent dat afvalwater en regenwater samen worden ingezameld en afgevoerd. De laatste jaren zijn veel gemengde riolen vervangen door gescheiden rioolstelsels, waarbij afval- en regenwater apart worden afgevoerd. In Vlaardingen wordt op jaarbasis ongeveer 10 miljoen kuub rioolwater afgevoerd naar de waterzuivering De Groote Lucht. Alle panden in Vlaardingen zijn aangesloten op het gemeentelijk rioolstelsel, behalve enkele bedrijven in de Rivierzone. Deze bedrijven behandelen hun eigen afvalwater en lozen het op de Nieuwe Maas met toestemming van Rijkswaterstaat. Bij zware regenval kan het rioolstelsel snel vollopen, waardoor overstorten in het gemengde rioolstelsel worden gebruikt om verdund rioolwater op de singels te lozen. Een aantal Vlaardingse rioolgemalen (Oost, West, Boslaan, Groeneweg en Vettenoord) beschikt over een persverbinding naar de rivier, waar tijdens zware regenval grote hoeveelheden rioolwater kunnen worden geloosd. 8.

Om afvalwater over lange afstanden en naar hoger gelegen gebieden te transporteren, wordt gebruik gemaakt van pompen en persleidingen. Het afvalwater wordt uiteindelijk afgevoerd naar het overnamepunt: eindgemaal Vlaardingen. Het eindgemaal is eigendom van het Hoogheemraadschap van Delfland en vanaf deze locatie wordt het afvalwater naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie De Groote Lucht in Vlaardingen getransporteerd. In de volgende tabel is een overzicht gegeven van de belangrijkste rioleringsonderdelen en -voorzieningen voor de verwerking van afvalwater.

2.2

Hemelwater

In Vlaardingen valt jaarlijks ongeveer 900 milli­meter neerslag. Een deel hiervan verdampt, dringt door in de bodem of stroomt via het oppervlak naar een watergang.

de bovengrond rekening gehouden met het lokaal opvangen en bergen van regenwater door bijvoorbeeld het aanpassen van het straatprofiel. Voor het inzamelen en verwerken van hemel­water maakt de gemeente gebruik van ver­schillende voorzieningen, waaronder:

In de stad wordt overtollig water afgevoerd via een stelsel van kolken en goten naar de riolering. Doordat de stad veel verharde oppervlakken heeft, stroomt het regenwater dat op daken, verharde tuinen en bedrijventerreinen valt bijna direct het riool in. Bij hevige regenval kunnen het riool- en watersysteem overbelast raken, waardoor het water tijdelijk op straat kan blijven staan. In bijlage 3 is een klimaatstresstest opgenomen die de locaties in Vlaardingen toont waar waterop-straat ontstaat bij een bui van 70 mm neerslag in één uur. Om wateroverlast te voorkomen, zijn in Vlaardingen verschillende maatregelen genomen, zoals het langer vasthouden van regenwater, het vergroten van de bergingscapaciteit, het versnellen van de afvoer van water en het beperken van schade. Nieuwbouwprojecten en werkzaamheden in de openbare ruimte worden aangegrepen om de “sponswerking” van de stad te vergroten. Zo worden oude gemengde rioolbuizen vervangen door gescheiden rioolstelsels, groene daken aangelegd en wordt bij de inrichting van

Kolken 25.000 stuks Aantal wadi’s 4 stuks Aantal waterpleinen 2 stuks Aantal bergingsriolen 2 stuks

2.3

Grondwater

Vlaardingen ligt in een rivierendelta waarbij de bodem voornamelijk uit veen en slappe klei bestaat. Het grondwater in de stad is van nature hoog

van­wege de bodemopbouw en het hoogte­ verschil tussen de polders en de rivier­waterstand. Tijdens periodes met veel neerslag kan de grond­ waterstand stijgen en kunnen bewoners last hebben van natte kelders en kruipruimtes. Om de ontwikkeling en fluctuaties van het grondwater te monitoren, meet de gemeente elk uur de grondwaterstand op ruim 85 locaties in Vlaardingen. Figuur 1 toont de fluctuatie van het grondwater op een willekeurig meet­­punt in het Centrum. Satellietdata wordt gebruikt om de snelheid van bodemdaling te monitoren. Hieruit blijkt dat de bodem in delen van Vlaardingen jaarlijks met meer dan 10 mm zakt. De gemeente heeft verschillende voorzieningen voor het beheer van grondwater, waaronder:

Figuur 1 De ontwikkeling van het grondwater in het Centrum

Programma Stedelijk Water 2024-2028 9.

- Lengte drainageleidingen - Aantal peilbuizen (ondiep) - Aantal peilbuizen (diep)

2.4

7,5 km 84 st 3 st

Oppervlaktewater

In Vlaardingen zijn het watersysteem en het riool­systeem sterk met elkaar verweven. Vóór de jaren ’80 van de vorige eeuw werd het oppervlaktewater via de rioolgemalen op de rivier geloosd, maar dit veranderde met de komst van de waterzuivering. Sindsdien worden maatregelen genomen om waterstromen (schoon en vuil) te scheiden. De singels in Vlaardingen worden gevoed door neerslag en als er niet genoeg regen valt om het water op peil te houden, wordt water uit de Vlaardingervaart of ­ Het lozen van rioolwater op de Nieuwe Maas tijdens een hevige regenbui

10.

Oude Haven ingelaten. Het overtollige water wordt via singelgemalen uit de polders gepompt. Op sommige plaatsen wordt het water nog steeds via de riolering afgevoerd. Door het aan- en afvoeren van water vindt circulatie in het watersysteem plaats, wat bijdraagt aan een goede waterkwaliteit. Voor de lokale watergangen in het stedelijk gebied maken we onderscheid tussen primaire, secundaire en tertiaire watergangen. Primaire watergangen zijn belangrijk voor de doorstroming van het oppervlaktewatersysteem. Secundaire en tertiaire watergangen hebben een waterbergende en/of ecologische functie. Het hoogheemraadschap is verantwoordelijk voor het onderhoud van de primaire watergangen, terwijl de gemeente verantwoordelijk is voor het onderhoud van de secundaire en tertiaire watergangen.

- Lengte primaire watergang: - Lengte overige watergang: - Lengte duikers: - Lengte beschoeiing:

2.5

35,4 km 24,9 km 12,6 km 40,0 km

Toestand en functioneren

Het rioolstelsel van Vlaardingen bevindt zich grotendeels ondergronds, waardoor het niet altijd duidelijk is hoe het functioneert. Om meer inzicht te krijgen in de toestand en werking van het riool­ systeem maakt de gemeente gebruik van camerainspecties, metingen en modelberekeningen. Camera-inspecties Camera-inspecties worden gebruikt om schade­ beelden aan het rioolstelsel te ontdekken. De afgelopen jaren heeft een inhaalslag plaatsgevonden waarbij vrijwel alle riolering in Vlaardingen is gereinigd en geïnspecteerd. Op basis van de inspectiebeelden kan gesteld worden dat de kwaliteit van de riolering goed is, op enkele uitzonderingen na. De meest voor­ komende schadebeelden zijn: infiltratie, hoek­ verdraaiingen en chemische aantasting.

rioolsysteem en schetsen een beeld van de toestand en het functioneren van de rioolvoorzieningen. Als in een buurt meerdere meldingen binnenkomen van bijvoorbeeld afgebroken huisaansluitingen kan dat een signaal zijn om in te grijpen of nader onderzoek uit te voeren. Meten Door technologische ontwikkelingen is het steeds interessanter en betaalbaarder geworden om metingen uit te voeren in het rioleringsstelsel. De gemeente maakt steeds vaker gebruik van metingen om een beter beeld te krijgen van de werking van het rioolsysteem. Neerslag heeft een grote invloed op het functioneren van het rioleringsstelsel. Het is dan ook belangrijk om een nauwkeurig beeld te hebben van de

hoeveelheid neerslag die gevallen is. In Vlaardingen worden hiervoor twee lokale regen­meters gebruikt, aangevuld met data van een neerslagradar. Als neerslag in de bodem infiltreert, stijgt de grondwaterstand. Als er geen neerslag valt of als sprake is van verdamping, dan daalt de grond­ waterstand. De gemeente beschikt over een grondwatermeetnet waarmee ieder uur automatisch de grondwaterstanden worden gemeten op ruim 80 locaties in Vlaardingen. Hierdoor krijgen we een goed beeld van de ontwikkeling van het grondwater en het effect van neerslag of droogte. Om de prestaties van het rioleringssysteem tijdens regenval te monitoren, overstortgebeurtenissen in kaart te brengen en het rekenmodel te valideren, worden niveaumetingen uitgevoerd op strategische locaties in het rioleringsstelsel.

Meldingen Meldingen van bewoners en ondernemers vormen een belangrijke bron van informatie. Ze geven inzicht in het functioneren van het

Programma Stedelijk Water 2024-2028 11.

Een rioolgemaal is een cruciaal onderdeel binnen het afvalwatertransportsysteem. In Vlaardingen worden op belangrijke locaties, zoals de hoofdgemalen, verschillende metingen uitgevoerd, waaronder niveaumetingen, de­ bietmetingen en persdrukmetingen. Hiermee krijgt men inzicht in het ledigingsgedrag van het rioleringsstelsel en de kwaliteit van de pompen en persleidingen. Daarnaast worden draaitijden en energieverbruik geregistreerd om informatie te krijgen over de pompprestaties. Bij andere pompstations wordt het verpompte volume afgeleid op basis van draaitijden en de geïnstalleerde pompcapaciteit. Modelleren In 2019 heeft het Hoogheemraadschap van Delfland een modelstudie uitgevoerd om het oppervlaktewater­ systeem in Vlaardingen door te rekenen. Op basis van deze studie is bepaald waar knelpunten kunnen ontstaan als het hevig geregend heeft en waar het watersysteem niet voldoet aan de gestelde normen. In 2020 heeft de gemeente een vergelijkbare studie uitgevoerd om het rioolsysteem door te rekenen, hydraulische knelpunten in kaart te brengen en diverse toekomstscenario’s door te rekenen. Uit deze modelstudie blijkt dat het rioolsysteem goed functioneert, maar dat hevige regenval ervoor kan zorgen dat op een aantal locaties wateroverlast ontstaat. Goede beheergegevens vormen de basis van een goed rioolmodel.

Het model wordt gevalideerd en bijgesteld op basis van inspecties, metingen en meldingen. Voor het rioolmodel geldt dat als je gebrekkige gegevens invoert, de resultaten van eenzelfde kwaliteit zijn. Goede data is dus van belang. 12.

Het vergroten van het waterplein aan de Broekweg

3. Evaluatie In de zomer van 2022 heeft een tussenevaluatie plaatsgevonden van het oude beleidsplan door de ambtelijke organisatie van de gemeente, waarbij ook het Hoogheemraadschap van Delfland aanwezig was.

3.1

Wat ging goed?

• Het riool is schoon en heel. De ambities ten aanzien van het reinigen en inspecteren van het rioolstelsel zijn gehaald. • De kwaliteit van het onderhoud is toegenomen. Het aantal storingen is afgenomen en de dienst­ verlening is verbeterd. Voor het reinigen en inspecteren van het rioolstelsel, het reinigen van kolken en het onderhoud aan pompinstallaties zijn langdurige onderhoudscontracten afgesloten. • Door het sluiten van overlaatconstructies, het aanpakken van negatieve overstorten en het om­ bouwen van verbeterd gescheiden riool­stelsels is de hoeveelheid rioolvreemd water verminderd. • Het meetnet in riolen, grondwater en oppervlaktewater is geoptimaliseerd. Met behulp van deze metingen en een geavanceerd rioolmodel heeft de gemeente meer inzicht in het werkelijk functioneren van het stedelijk watersysteem. • De ‘strategie klimaatadaptatie Vlaardingen’ is vastgesteld. Dit plan stelt doelen om Vlaardingen voor te bereiden tegen extreme

weersomstandigheden, zoals wateroverlast en droogte. • De hemelwaterverordening is vastgesteld en verplicht projectontwikkelaars en initiatief­nemers om – bij nieuwbouw – regenwater op het eigen terrein op te vangen en vertraagd af te voeren. Daarnaast is ook de aansluitverordening geactualiseerd. • De regionale samenwerking ‘Netwerk Water­ keten Delfland’ (NAD) is gecontinueerd. Als onderdeel van de samenwerking is een regionaal dataplatform in ontwikkeling.

3.2

Wat kan beter?

• Het werkproces is integraal, maar de uitvoering loopt achter. Langere levertijden, hogere mate­riaalprijzen en een gebrek aan voldoende capaciteit zorgen ervoor dat de uitvoering van werkzaamheden vertraagd. Tijdens de uitvoering van rioolwerkzaamheden door derden is meer toezicht wenselijk. Het tijdig en compleet aan­leveren van revisiegegevens blijft een aandachtspunt. • De persleidingen zijn geïnventariseerd, maar de kwaliteit is nog niet voldoende in beeld. Hoewel verschillende persleidingen zijn vervangen, nader­en andere persleidingen hun technische levensduur. • Het areaal neemt door de woningbouwopgave toe. De gemeente krijgt niet alleen meer

riool­objecten in beheer, maar ook de druk op het bestaande rioolstelsel neemt toe. Het aansluiten van extra woningen op het bestaande systeem kan problemen veroorzaken, doordat de capaciteit van bestaande rioolstrengen, pompen en pers­ leidingen gelimiteerd is. • De gemeente beschikt over twee subsidierege­ lingen voor klimaatadaptatie. De laatste jaren is – op enkele maatregelen na – weinig gebruik gemaakt van deze regelingen. • De gemeente beschikt over een spaarvoorziening om saldo op te bouwen en te gebruiken om nieuwe kapitaallasten te verminderen. Door de vertraging die is ontstaan bij de uitvoering van projecten en nog openstaande verplichtingen is de saldo in de spaarvoorziening opgebouwd en hoger dan voorzien in het kostendekkingsplan. • Ondanks het aantrekken van nieuwe medewerkers is de personele capaciteit niet voldoende om de rioleringstaken naar behoren uit te voeren.

3.3

Conclusies

We kunnen concluderen dat veel van de gestelde doelen zijn behaald en onze processen op orde zijn en waar mogelijk verbeterd. Anderzijds moet ook aandacht worden besteed aan het inhalen van de vervangingsopgave.

Programma Stedelijk Water 2024-2028 13.

4. Visie en doelen De gemeente is er om burgers en bedrijven ten dienst te zijn en om te zorgen voor een goede invulling van de watertaken tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten. De gemeente houdt rekening met toekomstige ontwikkelingen om ervoor te zorgen dat de dienstverlening op lange termijn kan worden voortgezet.

4.1

Afvalwater

Visie In Vlaardingen is het prettig wonen. De leefomgeving is gezond en veilig. Het inzamelen en transporteren van afvalwater draagt daar aan bij. We maken gebruik van een systeem dat robuust en toekomstbestendig is. In de waterketen – het geheel van drinkwater, riolering en afvalwaterzuivering – werken we samen met onze gebiedspartners om het systeem te beheren en verder te optimaliseren. We beperken de productie Het inspecteren van de riolering

14.

van afvalwater en houden schone en vuile waterstromen zoveel mogelijk gescheiden. Het transporteren van water doen we op een efficiënte wijze zonder dat het ten koste gaat van de waterkwaliteit of de kans op wateroverlast vergroot. Doelen 1. Het riool- en transportstelsel functioneert efficiënt en naar behoren. 2. De druk op het rioolstelsel neemt af, ondanks de bouw van extra woningen. 3. Het voorkomen van overlast in de vorm van stank en verstoppingen door storingen of verzakkingen. 4. Het lozen van verontreinigd rioolwater op het oppervlaktewater wordt beperkt. 5. Het rioolbeheer is doelmatig. 6. Het wegwerken van achterstanden door tijdige en planmatige vervangingen.

riolering. Waar het kan vergroenen we de stad en maken de openbare ruimte geschikt om water vast te houden. Hemelwater gebruiken we om lage grondwaterstanden aan te vullen en de kwaliteit van het oppervlaktewater te verbeteren. We stimuleren inwoners, bedrijven en andere gebiedspartners om anders om te gaan met water.

Wateroverlast in de Weteringstraat

4.2

Hemelwater

Visie In Vlaardingen gaan we duurzaam om met water. We beschouwen hemelwater als een grondstof die bij voorkeur wordt hergebruikt. De stad bereiden we voor op extreme weersomstandigheden door hemelwater op te vangen, vast te houden en te verwerken op de plek waar het valt. We vergroten de sponswerking en zetten in op een afname van het verhard oppervlak dat is aangesloten op de

Doelen 1. We houden schoon en vuil water gescheiden. Het schone water gebruiken we om de waterkwaliteit in onze singels te verbeteren of om het grondwater aan te vullen. 2. In de openbare ruimte vangen we water op en voeren we het vertraagd af. 3. De kans op schade door wateroverlast in woningen en bedrijfspanden door instromend water vanuit de openbare ruimte wordt verkleind. 4. We informeren en stimuleren onze inwoners, ondernemers en andere gebiedspartners bij het klimaatbestendig maken van Vlaardingen. 5. De kwetsbare gebieden en objecten voor hevige regenval zijn in beeld en potentiële maatregelen zijn inzichtelijk.

4.3

Grondwater

Visie In Vlaardingen zijn de grondwaterstanden van nature hoog. Door het uitvoeren van onder­ zoeken hebben we een goed beeld van de grondwatersituatie. De gemeente fungeert

als aanspreekpunt voor bewoners en bedrijven met vragen over het grondwater en bodemdaling. Bij overlast stimuleren we perceeleigenaren om maatregelen te treffen en communiceren we actief over mogelijke oplossing. Als dit niet voldoende blijkt te zijn, kan de gemeente – indien dit doel­ matig is – maatregelen in het openbaar gebied treffen om structurele nadelige gevolgen van een te hoge of te lage grondwaterstand te voorkomen of te beperken. We grijpen werkzaamheden aan om de grondwatersituatie te verbeteren en bodemdaling zoveel mogelijk te remmen. Doelen 1. De gemeente heeft op buurtniveau inzicht in de snelheid van bodemdaling en de ontwikkeling van de grondwaterstanden. 2. Bij nieuwbouw worden problemen met het grondwater voorkomen en bodemdaling beperkt. 3. De gemeente spant zich in om structurele nadelige gevolgen van een te hoge of te lage grondwaterstand in het bestaand stedelijk gebied te beperken. 4. De gemeente informeert perceeleigenaren over hun eigen verantwoordelijkheid ten aanzien van grondwateroverlast en stimuleert hen om zelf maatregelen te nemen. 5. We doen kennis op en brengen de gevolgen van langdurige natte en droogteperioden in beeld.

Programma Stedelijk Water 2024-2028 15.

4.4

Oppervlaktewater

Visie Het watersysteem in Vlaardingen is historisch gezien nauw verweven met de riolering. Beide systemen zijn via uitstroomvoorzieningen, overstorten en overlaatconstructies met elkaar verbonden. De singels fungeren als verlengstuk van het riool en dat kan een negatief effect hebben op de waterkwaliteit. Water is een belangrijke kwaliteit van onze woonomgeving. De gemeente zet in op het ontvlechten van het wateren rioolsysteem. Bij nieuwbouw is er aandacht voor het creëren van voldoende ruimte voor water.

De bouw van rioolgemaal Boslaan in 1930

16.

In de bestaande gebieden wordt het watersysteem versterkt. We streven naar een goede circulatie in onze singels en minimaliseren de inlaat van gebiedsvreemd water en lozingen vanuit de riolering. Het aanleggen van gescheiden rioolstelsels draagt daar aan bij. Doelen 1. We beperken lozingen vanuit de gemengde riolering. 2. We verbeteren de kwaliteit van het oppervlakte­­water en de waterbodem. 3. Samen met het Hoogheemraadschap van Delfland zorgen we voor een voldoende robuust water­systeem. 4. We bevorderen het recreatief gebruik van het oppervlaktewater.

5. Strategie 5.1

Afvalwater

Volksgezondheid is de belangrijkste reden voor de aanleg van en een goede zorg voor de riolering. Door het inzamelen en transporteren van (stedelijk) afvalwater wordt contact met rioolwater zo veel mogelijk voorkomen. Dit draagt in grote mate bij aan een gezonde, veilige en comfortabele leefomgeving. De gemeente is verantwoordelijk voor de in­­ zameling van het (stedelijk) afvalwater en het transporteren ervan naar een overnamepunt. De ontvangst en zuivering van het afvalwater vanaf het overnamepunt is vervolgens de taak van het Hoogheemraadschap van Delfland. In Vlaardingen zijn alle percelen waar afval­water vrijkomt, aangesloten op het rioolstelsel. Een uitzondering vormen enkele bedrijven in de Rivierzone. Zij lozen – met toestemming van Rijkswaterstaat – het afvalwater na lokale behandeling op de rivier. Huishoudelijk afvalwater van nieuwe woningen sluiten we aan op het gemeentelijk rioolstelsel, tenzij uit een doelmatigheidsafweging blijkt dat andere opties de voorkeur hebben. In het buitengebied wordt het huishoudelijk afvalwater ingezameld via drukriolering en getransporteerd naar het stedelijk gebied.

Lozing vanuit gemeentelijke stelsels Voor het behoud van droge voeten kan het noodzakelijk zijn om tijdens calamiteiten vanuit het gemeentelijk rioolstelsel te lozen op het watersysteem. Deze lozingen zijn toegestaan, mits alle lozingspunten zijn vastgelegd. De gemeente behoudt daarbij wel een eigen verantwoordelijkheid voor het voorkomen van nadelige gevolgen van de lozingen.

Bij het maken van een afweging tussen beheermaatregelen beschouwt de gemeente drie niveaus: 1. Wat is de technische staat van het object? 2. Hoe functioneert het systeem? 3. Wat zijn de kosten en baten van de maatregel en wat is het risico als geen maatregelen worden genomen?

5.1.1 Vrijvervalriolering

Een rioolbuis hoeft niet altijd vervangen te worden als blijkt dat de kwaliteit van de buis slecht is. Het is ook mogelijk om een rioolbuis te renoveren door een “kous” aan de binnenkant van de buis aan te brengen. Het voordeel van deze techniek is dat de rioolbuis weer stevig en aan de binnenzijde zo goed als nieuw is. Voor deze sleufloze techniek zijn normaliter geen graafwerkzaamheden nodig. Het renoveren van een rioolbuis is niet altijd mogelijk, bijvoorbeeld als sprake is van verzakkingen.

Beheermaatregelen De kwaliteit van een rioolbuis neemt in de loop der jaren af, bijvoorbeeld door zettingen of chemische aantasting. Om een goed functionerend rioolstelsel te garanderen maakt de gemeente een afweging tussen verschillende beheermaatregelen. Bijvoorbeeld: onderhouden, repareren, renoveren, vervangen en verbeteren.

Bij het voorbereiden van een beheermaatregel wordt onderzocht of werk-met-werk gemaakt kan worden. Door werkzaamheden te combineren kunnen kosten en overlast voor de omgeving gereduceerd worden. De gemeente Vlaardingen hanteert zoveel mogelijk een wijkgerichte aanpak. Hierdoor blijft de overlast voor bewoners beperkt,

De gemeente zet zich in om het aantal lozingen van afvalwater op het oppervlaktewater te meten, de tijdsduur te monitoren en de kans op een lozing terug te dringen. Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet verandert de inrichting van regelgeving over lozingen van afvalwater. De regels worden vastgelegd in het gemeentelijk Omgevingsplan.

Programma Stedelijk Water 2024-2028 17.

kan efficiënter gewerkt worden (door de aannemer en gemeente) en wordt het mogelijk om het functioneren van het systeem te verbeteren. Vervangingsopgave De levensduur van een rioolbuis is afhankelijk van verschillende factoren. Belangrijke factoren zijn: de samenstelling van het rioolwater, de kwaliteit van het materiaal, de mate van bodemdaling en de belasting van de bovengrond op de buis. Voor het rioolstelsel ten zuiden van de Rijksweg A20 hanteert de gemeente een technische levensduur van 60 jaar. In Holy en het buitengebied wordt als gevolg van een zettingsgevoelige bodem een technische levensduur van 40 jaar aangehouden. Het vervangen van de riolering

in Holy wordt waar nodig gecombineerd met het op­­hogen van het openbaar gebied (ophoogprogramma). Bij het bepalen van de vervangingsopgave is de leeftijd van een rioolbuis dus niet leidend, maar het geeft wel een indicatie van de verwachte kwaliteit en de vervangingsopgave voor de komende jaren. In Vlaardingen is circa 276 kilometer riolering in de ondergrond aanwezig. Op basis van de technische levensduur moet gemiddeld 5,3 kilometer riolering per jaar vervangen worden. 1.Ophoogprogramma In de periode 2024-2028 vervangen we de riolering in het kader van het ophoogprogramma in de buurten: Statenbuurt, Vaart Zuid en Vaart Noord. Met deze ophoogprojecten wordt gemiddeld circa 2,3 km riolering per jaar vervangen. Hiervoor is jaarlijks een bedrag van € 2.760.000,- [I1] nodig. 2. Stadsvernieuwing Een deel van het rioolstelsel word in het kader van stadsvernieuwing aangepakt. Als sprake is van eerste aanleg of noodzakelijke wijzigingen van het bestaande stelsel, drukken de kosten van de ingreep niet op de rioolheffing maar worden bekostigd door de initiatiefnemer of vanuit de grondopbrengsten. De verwachting is dat de komende 60 jaar circa 10% van het rioolstelsel in het kader van stadsvernieuwing wordt aangepakt. Dit komt neer op gemiddeld circa 0,5 kilometer riolering per jaar. De komende jaren

18.

staan grote gebiedsontwikkelingen gepland in o.a.: de Rivierzone, de Westwijk, het Museum­ kwartier, de Zeevaardersbuurt, MUWI en de Zwanen­singel­zone. 3.Wijkgerichte vervangingsopgave De gemeente vervangt de riolering bij voorkeur op wijk- of buurtniveau. Het uitvoeren van werkzaamheden op een groter schaalniveau heeft diverse voordelen. De algemene kwaliteit van het rioolstelsel in een gebied, storingen of meekoppelkansen kunnen aanleiding zijn om riolering op wijkniveau te vervangen. In de komende jaren ronden we de rioolwerkzaamheden in de Indische Buurt af en starten we met het vervangen van de riolering in de Wetering en delen van Oud-Ambacht. In het kader van een wijkgerichte vervangingsopgave wordt gemiddeld circa 1,4 km riolering per jaar vervangen. Hiervoor is jaarlijks € 1.680.000,- [I2] nodig. 4.Overige vervangingswerkzaamheden Een rioolbuis kan niet altijd op wijk- of buurtniveau worden vervangen, omdat de kwaliteit dat niet toelaat of het aantal storingen en meldingen hoog is. Om calamiteiten te voorkomen of te beperken wordt een rioolbuis in deze gevallen op kleiner schaalniveau vervangen. Met deze vervangingswerkzaamheden wordt gemiddeld 1,1 km riolering per jaar vervangen. Hiervoor is jaarlijks € 990.000,- [I3] nodig.

Reinigen en inspecteren In het rioolstelsel komen stoffen en substanties terecht (zoals vet, zand, doekjes en etc.) die kunnen leiden tot verstoppingen of aantasting van de buizen. Vervuiling, verzakkingen of andere beschadigingen kunnen gevolgen hebben voor de afvoercapaciteit of de kwaliteit van de rioolbuis. Om nadelige effecten hiervan te voorkomen wordt het riool periodiek gereinigd en geïnspecteerd. De gemeente hanteert voor de reinigings- en inspectiewerkzaamheden een frequentie van 10 jaar. Rioolbuizen die jonger zijn dan 30 jaar worden niet geïnspecteerd, mits er geen problemen zijn. Bij deze rioolbuizen wordt uitgegaan dat de kwaliteit van de buis nog voldoet. Ook gebieden waar het riool in de nabije toekomst wordt vervangen zijn niet opgenomen in de meerjarenplanning. Daarnaast zijn er rioolstrengen waar frequenter reinigen gewenst is, bijvoorbeeld bij bijzondere objecten of overlastlocaties. In de komende planperiode wordt nagedacht over het differentiëren van de reinigings- en inspectiefrequentie. De reinigings- en inspectiewerkzaamheden worden uitgevoerd door een aannemer. De gemeente heeft (financiële) afspraken met deze aannemer vast­­ gelegd in een bestek. Voor het reinigen en inspecteren van het vrijvervalrioolstelsel is jaarlijks € 244.000,[B1] nodig. Dit is inclusief het reinigen en inspecteren van diepriolen en inclusief stortkosten.

Na het inspecteren worden de camerabeelden beoordeeld op schades. Het optreden van een schade is acceptabel, zolang de afstroming, water­ dichtheid en veiligheid voor de omgeving kan worden gegarandeerd. Als tijdens een inspectie een schadebeeld wordt geconstateerd, maar ingrijpen nog niet noodzakelijk is, wordt de betreffende rioolbuis intensiever gemonitord. Dat wil zeggen dat de frequentie van het inspecteren wordt opgeschroefd. Op basis van de schadebeelden wordt een maatregelenprogramma opgesteld. Voor het opstellen van een maatregelenprogramma en het uitvoeren van maatregelen is jaarlijks een bedrag van € 28.000,[B2] nodig. In gebieden met verzakkingen, relatief veel huur­ woningen of jonge gezinnen raakt het rioolstelsel sneller vervuild dan gemiddeld. Het lozen van vet, chemicaliën en vochtige doekjes zorgen regelmatig voor problemen in de afvoer. In deze gebieden hanteert de gemeente een hogere reinigings­ frequentie en zetten we communicatiemiddelen in om het probleem bij de bron aan te pakken. Dagelijks onderhoud Door het rioolstelsel goed te onderhouden blijft het riool functioneren en gaan de onderdelen langer mee. Het dagelijks onderhoud omvat onder meer het repareren van riolen en het ontstoppen van huisaansluitingen, kolkaansluitingen, drainage, etc. Voor het dagelijks onderhoud aan het riool­­

Programma Stedelijk Water 2024-2028 19.

stelsel is jaarlijks een bedrag van € 269.000,- [B3] nodig. Nieuwbouw Bij nieuwbouw wordt het afvalwater op het perceel apart van het hemel- en grondwater ingezameld en aangeboden. In de ‘Verordening aansluitvoorwaarden riolering gemeente Vlaardingen 2023’ staan regels over de aanleg, het gebruik en het in stand houden van een perceelaansluiting op het gemeentelijk rioolstelsel. Bij nieuwbouwprojecten kan het voorkomen dat de bestaande riolering vervangen dient te worden. Als sprake is van een zogenaamde 1e aanleg van het rioolstelsel, dan worden de kosten gedragen door de exploitant en omgeslagen over de te bouwen objecten. Als geen sprake is van een 1e aanleg maar het riool wel vervangen of aangepast dient te worden, dan wordt de restwaarde (boekwaarde) van de riolering door de exploitant gedragen. Na de realisatie van een nieuw rioolstelsel kunnen objecten in eigendom worden overgedragen aan de gemeente. De gemeente is vanaf dat moment verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud. Nadat de riolering is aangelegd worden door de initiatiefnemer recente revisiegegevens en een camera-inspectie aangeleverd. Nieuwe objecten in het openbaar gebied moeten voldoen aan de eisen die zijn opgenomen in de ‘Standaard Uitvoeringseisen Vlaardingen’ (SUV). Pas na goedkeuring van team Beheer Openbare Ruimte worden de objecten overgedragen aan de gemeente. 20.

5.1.2 Transportsysteem Rioolgemalen en persleidingen zijn onmisbare voorzieningen binnen de afvalwaterketen, die ervoor zorgen dat rioolwater uit een laag gebied naar een hoger niveau of over lange afstanden kan worden getransporteerd. De afvalwaterzuivering De Groote Lucht (eigendom van het Hoogheemraadschap van Delfland) is oud en aan vervanging toe. Op het moment van schrijven voert het Hoogheemraadschap van Delfland onderzoek uit naar de toekomst van de waterzuivering De Groote Lucht. Hierbij worden twee opties onderzocht: renoveren van de zuivering op de huidige locatie of een nieuwe zuivering bouwen op het terrein van de Vergulde Hand West. De toekomst van de waterzuivering heeft mogelijk hydraulische en financiële consequenties voor het tran­sportsysteem van de gemeente Vlaardingen. Beide partijen onderzoeken welke aanpassingen nodig zijn en gaan met elkaar in gesprek over de verdeling van de kosten. Het inspecteren van de riolering in de Vulcaanweg

Persleidingen Een persleiding zorgt voor het transport van rioolwater vanuit een rioolstelsel naar een volgend lozingspunt, bijvoorbeeld naar het overname­ punt. In een persleiding wordt het water onder druk afgevoerd. De druk wordt geleverd door de pomp(en) in een rioolgemaal. Kenmerkend voor de gemeente Vlaardingen is het robuuste transportsysteem. Vrijwel alle hoofdgemalen beschikken over twee uitgaande persleidingen. Hierdoor kan rioolwater uit de polders worden getransporteerd als de reguliere persleiding buiten bedrijf wordt gesteld. Het inspecteren van persleidingen is, anders dan bij vrijvervalriolering, complex. Dit komt vanwege het ontbreken van inspectieputten. De gemeente heeft hierdoor geen volledig beeld van de kwaliteit van haar persleidingen. Op basis van leeftijden, zettingen en meet­ge­gevens heeft de gemeente wel een indicatie van de kwaliteit. Voor het beheer van de pers­leidingen hanteren we een risico-gestuurde

aanpak, waarbij we de prestaties meten en monitoren. We voeren onderzoek uit bij leiding­delen waar de kans of de impact van een calamiteit groot is. Als een incident zich voordoet dan zorgen we dat we snel kunnen handelen, door het opstellen van calamiteitenplannen en afschakelschema’s. Delen van de uitgaande persleidingen van riool­ gemaal Oost, Vettenoord en Groeneweg zijn naar verwachting in kwalitatief slechte staat. De rioolwerkzaamheden in de Indische Buurt grijpen we aan om de uitgaande persleiding van rioolgemaal Groeneweg in de Curaçaolaan aan te pakken. In het vorige rioleringsplan zijn middelen voor deze werkzaamheden gereserveerd. Vanwege de mogelijke aanleg van twee warmteleidingen – parallel aan onze persleiding – onder de Marathonweg, onderzoeken we een nieuw tracé, welke parallel ligt aan de Maassluissedijk. De overige persleidingen worden eerst geïnspecteerd alvorens maatregelen worden uitgewerkt. Hiermee hoopt de gemeente overbodige investeringen te voor­komen. Als uit het onderzoek blijkt dat maatregelen noodzakelijk zijn, dan wordt bij de gemeenteraad een apart investeringskrediet aangevraagd. Om de kwaliteit van de pers­leidingen te onderzoeken is een jaarlijks bedrag van € 110.000,- [B4] nodig. Pompen en gemalen Om de pompen draaiende te houden voert de gemeente dagelijks onderhoud uit. Het dagelijks

onderhoud omvat onder andere het inspecteren en onderhouden van de pompen, telemetrie en het verhelpen van mechanische storingen. De gemeente beschikt over een onderhoudsprogramma voor haar pompen en gemalen, waarin de beheer- en onderhoudsactiviteiten planmatig zijn vastgelegd. Het bedrag dat jaarlijks nodig is voor het bouwkundig onderhoud aan de rioolgemalen bedraagt € 22.000,- [B5]. Voor het dagelijkse onderhoud van de rioolgemalen wordt op basis van nacalculatie jaarlijks een bedrag van € 256.000,- [B6] opgenomen. Voor de overige pompputten wordt een jaarlijks bedrag van € 232.000,- [B7] opgenomen, eveneens op basis van nacalculatie en rekening houdend met areaaluitbreiding. In het buitengebied wordt het afvalwater de vrijkomt van de percelen getransporteerd met behulp van drukriolering. De pompputten in het drukrioolstelsel zijn in serie met elkaar verbonden. Om de werking van het drukrioolstelsel te garanderen moet de besturing gefaseerd vervangen worden. Voor het vervangen van de schakelkasten is een bedrag opgenomen van € 210.000,- [I4]. De gemeente hanteert het uitgangspunt dat een pomp zo lang mogelijk in stand wordt gehouden en pas wordt vervangen als het onderhoud en de reparaties niet meer rendabel zijn. De volgende

Programma Stedelijk Water 2024-2028 21.

onderdelen zijn de komende planperiode aan vervanging toe: • RWA-pomp rioolgemaal Groeneweg: € 180.000,- [I5]. • Afsluiter persleiding RG Boslaan: € 18.000,- [I6]. • Afsluiter persleiding RG Oost: € 42.000,- [I7]. Rioolgemaal Groeneweg is gebouwd in 1918. Het gebouw is oud en de werkruimte voldoet niet aan de huidige ARBO-eisen. Om rioolwater ook in de toekomst veilig en efficiënt uit het centrumgebied te kunnen transporteren wordt een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar een nieuwbouwlocatie. Een verplaatsing van rioolgemaal Groeneweg biedt tevens kansen om het risico op wateroverlast in de omgeving te reduceren. Voor het uitvoeren van voorbereidende onderzoeken is een bedrag van € 120.000,- [I8] opgenomen. De renovatiewerkzaamheden van rioolgemaal West zijn voorbereid en de uitvoering start in 2024. De bouwkundige constructie wordt aangepakt en de pompen en het leidingwerk worden vervangen. Door het toepassen van efficiëntere pompen met een kleinere omvang, creëren we meer ruimte in de gemaalkelder, wat de werkruimte ten goede komt. De renovatie van het rioolgemaal is naar verwachting in 2025 gereed. In het vorige rioleringsplan zijn middelen voor deze werkzaamheden gereserveerd. Energie Voor het transporteren van rioolwater is energie nodig. Het energieverbruik wordt beïnvloedt door de pompprestaties en de neerslagsom.

Op basis van een gemiddelde over de afgelopen jaren wordt het 22.

Rioolwerkzaamheden in de Van Slingelandtstraat energie­verbruik ingeschat op € 237.000,- [B8] per jaar. De energieprijs is de laatste jaren fors gestegen. In de komende planperiode onderzoekt de gemeente of energiebesparing mogelijk is door het slimmer aan­sturen van de pompen en het gebruik van andere energiebronnen. Voor dit onderzoek wordt € 15.000,- [O1] gereserveerd. Rioolwater bevat warmte. Via warmtewisselaars kan energie uit het afvalwater worden terug‑ gewonnen. Deze techniek heet riothermie. In de komende plan­periode onderzoeken we de potentie van warmtewinning in ons rioolstelsel. Dit onderzoek voeren we uit in het kader van het stadsprogramma ‘Nieuwe Energie’.

5.1.3 Doelmatig beheer Rioolvreemd water Het rioolwater dat de gemeente afvoert naar de waterzuivering bestaat voor ongeveer 32% uit afvalwater. Het overige deel bestaat uit hemelwater (27%) en rioolvreemd water (41%). Rioolvreemd water is water dat in theorie niet in het riool thuishoort, maar in de praktijk wel via de riolering naar de zuivering wordt afgevoerd. Hieronder valt o.a. grondwater dat via een lek riool wordt afgevoerd of oppervlaktewater dat via een ver­zakte overstortdrempel het riool binnenstroomt. In de vorige planperiode zijn een zestal verbindingen tussen het riool- en watersysteem gesloten. Via deze verbindingen stroomde op jaarbasis – naar schatting – circa 1 miljoen kuub oppervlaktewater het riool in. Met het sluiten van deze constructies is het rioolstelsel ontlast en wordt minder ‘schoon’ water naar de waterzuivering afgevoerd. De gemeente analyseert de komende jaren het aandeel en de herkomst van het rioolvreemd water. We onderzoeken verbetermaatregelen zodat de hoeveelheid rioolvreemd water verder afneemt. De focus ligt op het verhelpen van foutieve aans­ luitingen, het ombouwen van verbeterd gescheiden rioolstelsels, het monitoren van drainagewater, het opsporen en verhelpen van lekke riolen en het voorkomen van instromend oppervlaktewater. Voor het onderzoek naar rioolvreemd water is

€ 20.000,- [O2] nodig. Voor het uitvoeren van maatregelen is jaarlijks € 66.000,- [B9] nodig.

van debietmetingen te voorzien is een bedrag van € 228.000,- [I9-1] gereserveerd en voor het jaarlijkse onderhoud een bedrag van € 4.000,- [B10].

1 miljoen kuub water komt overeen met: • De inhoud van 400 olympische zwembaden • 27.000 liter per woning in Vlaardingen. • 25% van het jaarlijkse leidingwaterverbruik van alle woningen in Vlaardingen

Meten en monitoren Het rioolstelsel bevindt zich grotendeels ondergronds. De gemeente beschikt over een uitgebreid meetnet, waarmee inzicht wordt verkregen in wat er ondergronds afspeelt. In de rioolgemalen worden metingen gebruikt om de pompen aan te sturen en in het rioolstelsel zijn niveaumeters geplaatst om het effect van neerslag of verstoppingen inzichtelijk te maken. De komende jaren houden we ons meetnet in stand en breiden we het verder uit. Voor het verkrijgen van niveau­ metingen in het rioolstelsel is jaarlijks een bedrag van € 11.000,- [B10] nodig. Door te meten en monitoren krijgt de gemeente inzicht in de prestaties van het rioolsysteem. De komende jaren breiden we ons meetnet verder uit. We voorzien zes hoofdgemalen van debiet­ meters. Met deze metingen wordt een nauwkeurig beeld verkregen van de hoeveelheid rioolwater dat dagelijks wordt afgevoerd. Om de rioolgemalen

Om de pompprestaties te monitoren en de kwaliteit van onze persleidingen beter in beeld te brengen installeren we persdrukmeters. Door pompen te voorzien van een persdrukmeter aan de voor- en achterzijde van de pomp kan de druk in een persleiding worden gemeten. De kosten voor het installeren van persdruk­meters zijn geraamd op € 86.000,- [I9-2]. Neerslag is maatgevend voor het functioneren van het rioolstelsel en daarmee een belangrijke parameter bij het verkrijgen van meer inzicht. Neerslag kan zeer lokaal vallen. Tijdens een zomerse hoosbui op 29 mei 2018 viel in Holy 30 mm neerslag in een tijdsbestek van één uur terwijl in de Westwijk in dezelfde periode nog geen 5 mm neerslag viel. Om een nauwkeuriger beeld van de neerslag te krijgen plaatsen we de komende jaren twee lokale neerslagmeters en combineren we deze data met die van een regenradar. De kosten voor het plaatsen van twee neerslagmeters zijn geraamd op € 17.000,- [B11] en de kosten voor het jaarlijkse onderhoud zijn geraamd op € 5.500,- [B10] . Het gezegde meten is weten is niet helemaal correct. Om de gewenste informatie te verkrijgen,

Programma Stedelijk Water 2024-2028 23.

moeten er namelijk eerst een aantal stappen worden doorlopen, zoals het valideren en analyseren van de gegevens. In de komende planperiode ligt de nadruk op de kwaliteit van onze data, waarbij we onszelf de vraag stellen: “Voeren we goede metingen uit en leveren ze bruikbare data op? ” Voor het jaarlijks valideren van onze data reserveren we € 6.000,- [O3]. Om informatie te verkrijgen voert de gemeente data-­ analyses uit. Hiermee wordt inzicht verkregen in de prestaties van het rioolsysteem en de voortgang van de doelen. Voor het uitvoeren van data-analyses is jaarlijks € 33.000,- [O4] nodig. In het NAD werken 12 gemeenten, 2 drinkwater­ bedrijven en het hoogheemraadschap van Delfland samen aan een betrouwbare, betaalbare, toekomst­ estendige en duurzame waterketen. Binnen dit netwerk wordt – door NAD-medewerkers – gewerkt aan een gezamenlijk dataplatform. Het NAD-dataplatform moet de komende jaren zorgen voor een kwaliteits­ verbetering van de meetdata en de monitoring van de samenwerkingsdoelen. Rioolmodel De gemeente heeft in 2020 een hydraulisch rekenmodel laten opstellen in het softwarepakket Infoworks. Met dit model kunnen neerslaggebeurtenissen worden gesimuleerd, het theoretisch functioneren van het rioolstelsel worden getoetst en maatregelen worden afgewogen. De gemeente heeft de wens om het rekenmodel actueel te 24.

houden, zodat dagelijkse of complexe vraagstukken kunnen worden beantwoord. We actualiseren het riool­ model om het jaar en reserveren hiervoor € 35.000,- [O5]. Gegevensbeheer Goed gegevensbeheer is cruciaal. De gemeente beheert diverse rioolobjecten en andere (hemelwater) voorzieningen. De gegevens van deze objecten en voorzieningen worden bijgehouden in een beheer­ pakket. Beheergegevens zijn van belang bij de uitvoering van dagelijkse werkzaamheden, het opbouwen van het hydraulische rekenmodel en het bepalen van de vervangingsopgave. Het bijhouden en bijwerken van de beheergegevens vraagt de nodige inspanningen. Als een object bekend is, maar de beheergegevens ontbreken, dan dient informatie te worden onderzocht of verzameld. Voor het signaleren van onjuiste of ontbrekende gegevens maken we gebruik van een datachecker. Dit instrument is binnen het regionale samenwerkingsverband OAS De Groote Lucht ontwikkeld en wordt de komende jaren doorontwikkeld binnen het NAD-dataplatform. De (revisie)gegevens van nieuw aangelegd objecten worden binnen 4 weken na oplevering aan de gemeente verwerkt. De beheergegevens van de gemeente Vlaardingen zijn gestandaardiseerd volgens het GWSW (Gegevens Woordenboek Stedelijk Water) en zijn toegankelijk via het PDOK-systeem (Publieke Dienstverlening Op de Kaart) van de overheid.

Overstorten In Vlaardingen zijn overstorten, overlaten en regenwateruitlaten aanwezig. In geval van hevige neerslag kan het teveel aan water via de overstorten op het oppervlaktewater worden geloosd. De drempelhoogte ligt in het algemeen 20 tot 25 cm boven het singelpeil. Door zettingen kan een over­stortdrempel verzakken, waardoor het verschil tussen de drempel en het singelpeil afneemt. Als een kritische waarde wordt bereikt kunnen beheermaatregelen nodig zijn om de overstortdrempel te herstellen. Met het hydraulisch rekenmodel is berekend hoe de overstortconstructies bij zware neerslagomstandigheden functioneren. Overstortconstructies die regelmatig overstorten zijn voorzien van niveaumeters. Een overzicht van de gemengde riooloverstorten is openomen in bijlage 2. Vlaardingen beschikt ook over overstortbemaling. De overstortbemaling is met name voor het oud stedelijk gebied van groot belang voor het behoud van droge voeten. In tijden van hevige regenval wordt verdund rioolwater op de rivier geloosd. Door het optimaliseren van de aan- en afvoer van de rioolgemalen en het afkoppelen van het verhard oppervlak neemt de overstortfrequentie en vuilgraad van de overstortbemaling af. De gemeente voert de komende jaren onderzoek uit naar de vuilemissie vanuit het rioolstelsel op

het oppervlaktewater. Voor dit onderzoek is een bedrag van € 20.000,- [O6] nodig.

jaar tot eens per 10 jaar bezocht. De gemeente is bevoegd gezag voor de vergunningverlening en handhaving van indirecte lozingen.

Controle en handhaving Aansluitverordening In 2023 is de Aansluitverordening Riolering Gemeente Vlaardingen vastgesteld. In deze verordening is bepaald dat het verboden is zonder een daartoe verleende aansluitvergunning een aansluiting van een particulier riool op het openbaar riool tot stand te brengen of te wijzigen. In de vergunning kunnen voorschriften worden opgenomen met betrekking tot: • Het tot stand brengen van de aansluiting. • Het onderhoud, de renovatie en de vervanging van de perceelaansluitleiding. • Sloopwerkzaamheden op het perceel van de rechthebbende. • De periode waarvoor de vergunning wordt verleend indien de aansluiting is bedoeld voor de afvoer van bronneringswater. De gemeente ziet erop toe, dat perceelaan­ sluitingen op de juiste wijze worden aangesloten op de riolering om foutieve aansluitingen te voorkomen. Naleving lozingsvergunningen Controle op de naleving van lozingsvergunningen wordt uitgevoerd door de DCMR. Bedrijven worden aan de hand van de milieucategorie twee keer per

Meldingen en klachten Klachten over het functioneren van de riolering, grondwateroverlast of andere watergerelateerde onderwerpen worden geregistreerd in het Klant Contact Systeem (KCS). Het KCS registreert de klachten en meldingen digitaal in het meldingssysteem en zorgt ervoor dat de klacht of melding bij de juiste afdeling/persoon binnen de gemeente terecht komt voor verdere afhandeling. Een groot deel van de binnengekomen meldingen gaat over verstopte huisaansluitingen, kolken of gaten in het wegdek. Deze klachten worden gemeld via de Buitenlijn en worden veelal direct verholpen. Geregistreerde meldingen worden gebruikt voor onderzoeksdoeleinden of als input voor planvorming, zoals bijvoorbeeld het beheer­plan. Werkzaamheden in de buitenruimte kunnen vragen oproepen bij omwonenden of hinder veroorzaken. Tijdens de planvorming worden werkzaamheden afgestemd met andere partijen om de koppelkansen in beeld te brengen. Voorafgaand aan de uitvoering wordt door de gemeente bepaalt op welke wijze communicatie met de omgeving kan bijdragen aan het beperken van overlast.

Programma Stedelijk Water 2024-2028 25.

Calamiteiten De gemeente beschikt over een uitgebreid stelsel van objecten en voorzieningen om haar watertaken te kunnen uitvoeren. Een deel van deze voorzieningen bevindt zich ondergronds, waardoor de prestaties of kwalitatieve staat van deze objecten niet altijd zichtbaar zijn. Naar verloop van tijd neemt de kwaliteit van objecten af en kunnen calamiteiten of storingen ontstaan. Dit kan de dagelijkse bedrijfsvoering ­beïnvloeden en leiden tot ongewenste effecten. De laatste jaren is door extreme regenval wateroverlast ontstaan. Naar aanleiding van deze gebeurtenissen heeft de gemeente een calamiteitenplan wateroverlast opgesteld. Het calamiteitenplan heeft als doel om snel ­te kunnen handelen als wateroverlast ontstaat, de schade waar mogelijk te beperken en ervoor te zorgen dat het dagelijkse leven snel weer hervat kan worden. De gemeente beschikt ook over calamiteitenplannen voor persleidingen. In deze plannen staat beschreven welke stappen doorlopen moeten worden als een persleiding uitvalt.

5.2

Hemelwater

Een eigenaar van een terrein waarop hemelwater valt is zelf verantwoordelijk voor de afvoer van hemelwater. De gemeente draagt – als eigenaar van ­ het openbaar gebied – zorg voor een doelmatige in­zame­­ling en verwerking van het overtollige hemel­ water. Dit heeft betrekking op: 26.

• Het afvloeiend hemelwater van het openbaar gebied; • Als het niet anders kan, (overtollig) afvloeiend hemelwater van een particulier- of bedrijventerrein. Voorkeursvolgorde In Vlaardingen gaan we duurzaam om met hemelwater. Met het oog op klimaatverandering heeft het de voorkeur om hemelwater vast te houden (1) op de plek waar het valt. Zo kan het riool- en watersysteem worden ontlast bij zware regenbuien. Het water dat wordt opgevangen wordt zo veel als mogelijk hergebruikt (2), bijvoorbeeld voor het besproeien van de tuin of het doortrekken van de wc. Het hergebruiken van hemelwater levert een waterbesparing op. Dat is vooral nodig in droge perioden, als zoet water schaars is. Als hergebruiken niet mogelijk is geven we de voorkeur aan het infiltreren (3) van hemelwater in de bodem. Door infiltratie kan het grondwater worden aangevuld en ontlasten we het rioolsysteem. Infiltratie is niet altijd mogelijk of wenselijk. Bijvoorbeeld in gebieden met een slecht doorlatende bodem. Overtollig hemelwater voeren we vertraagd af. In eerste instantie op het oppervlaktewater (4) en in een uiterst geval op het (gemengde) rioolstelsel (5).