Concept Jaarverslag 2021 VRR
Tekst van het document
Jaarstukken 2021
Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
1 van 111
Kerngegevens Naam:
Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Bezoekadres:
World Port Center Wilhelminakade 947 3072 AP ROTTERDAM
Postadres:
Postbus 9154 3007 AD ROTTERDAM 088 – 8779000 (algemeen) www.vr-rr.nl info@vr-rr.nl
Telefoon: Website: E-mail:
Dagelijks Bestuur :
de heer A. Aboutaleb (voorzitter) de heer C.H.J. Lamers mevrouw A. Attema mevrouw A. Grootenboer – Dubbelman de heer F. van Oosten de heer P. van de Stadt
Algemeen Directeur:
mr. drs. A. Littooij
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
2 van 111
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Voorwoord
3 4
Inleiding
6
Programma verantwoording 11 Ambulancezorg............................................................................................................................................ 13 Brandweerzorg ........................................................................................................................................... 17 Risico & Crisisbeheersing en GHOR......................................................................................................... 25 Paragrafen 31 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................................... 33 Financiering ................................................................................................................................................. 46 Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................................................... 49 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................................... 50 Verbonden partijen .................................................................................................................................... 61 Overzicht van baten en lasten
62
Balans en toelichting 76 Toelichting op de balans............................................................................................................................ 81 Niet uit de balans blijkende verplichtingen ultimo 2021 ........................................................................... 94 Single information single audit (Sisa) 2021 .............................................................................................. 96 Overige gegevens 99 Gebeurtenissen na balansdatum............................................................................................................. 100 Controleverklaring 2021 .......................................................................................................................... 101 Bijlagen 106 Bijdragen 2021 per deelnemende gemeente .......................................................................................... 108 Staat van vereiste handtekeningen ......................................................................................................... 110 Lijst met afkortingen ................................................................................................................................ 111
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
3 van 111
Voorwoord
Beste lezer, Het jaar 2021 was voor de VRR in meerdere opzichten een gedenkwaardig jaar. Allereerst natuurlijk als gevolg van Covid-19. Het is inmiddels het 2e jaar waarin wij als crisisorganisatie intensief betrokken zijn bij de bestrijding van de gevolgen van deze pandemie. De uitvoering van onze ‘normale’ taken plus de coronacrisis vraagt veel van onze medewerkers. In die omstandigheden is gezond blijven essentieel. Toch is dat niet een ieder van ons gegeven. Diverse collega’s kregen zelf of in hun familie te maken met corona of andere gezondheidsproblemen. Het jaar kreeg een gitzwarte rand door het overlijden van drie collega’s van ons. Dit doet iets met de veerkracht van ons allen. Gedenkwaardig was ook de rauwe agressie waar VRR-collega’s (en andere hulpverleners) het afgelopen jaar mee werden geconfronteerd. Dat bleek al afgelopen januari bij de ‘avondklok-rellen’ in Rotterdam-Zuid. Maar zeker de rellen op de Coolsingel afgelopen november schokten ons en grepen diep in. Wij zijn blij met het medeleven van velen, van de Koning, het kabinet, ons bestuur, de landelijke en lokale politiek, burgers en media. Het gegeven dat wij onze ambulancemedewerkers uitrusten met steek(werende) vesten, wij een QRT-team hebben en een voertuig moesten uitrusten met hekwerken voor de ramen, was ons tot voor kort vreemd, maar inmiddels niet meer.
Misschien niet gedenkwaardig, maar zeker belangrijk is dat wij het afgelopen jaar ondanks alles ‘gewoon’ doorgingen met ons werk. We rukten uit naar incidenten, realiseerden trajecten en programma’s, we bouwden verder aan onze organisatie en deden ons dagelijkse werk. Volgens plan waar dat kon, aangepast waar dat moest. Op de werkplek of vanuit huis. Tussen al die resultaten zitten heel veel pareltjes. Zoals ons werk rond het Eurovisie Songfestival en de Rotterdam Marathon, de opstart van de organisatie van de World Police & Fire Games en het werk van onze wijkbrandweermensen. Evenals onze nieuwe uitruklocaties, in ontwikkeling of bijna gereed zoals de ambulancepost Oostvoorne, de brandweerkazerne Stellendam en Ouddorp waar ook het Rode Kruis ruimte krijgt. Minder zichtbaar voor het publiek maar minstens zo belangrijk is de bouw aan ons VRR-huis: de verdere integratie van de ARR in de VRR, het VRR-brede traject Leren & Ontwikkelen en het programma Brandweer Toonaangevend. Wat te denken van de voorbereidingen op de Omgevingswet en het in stand houden en verder professionaliseren van de crisisorganisatie. En laten wij niet vergeten de ontwikkeling van het Multi Intelligence Center, recruitment, de visie op informatisering en automatisering, de uitrol van het digitale werken op kantoor en thuis, het Klant Contact Centrum en ga zo maar door.
Het afgelopen jaar kregen wij te maken met zo’n dertig opgeschaalde incidenten. Wat opvalt is de verschuiving in de aard van die incidenten. Er komen meer incidenten die afwijken van de ‘klassieke’ branden, hulpverleningen en ander onheil. Incidenten die wij ‘nieuwe’ crises zijn gaan noemen en een andere aanpak vragen. Je lost ze niet (alleen) op door snel één of meer voertuigen met vaklui ter plaatse te sturen die de klus klaren en dan weer inrukken. Ze vragen vooral een aanpak vanuit meerdere disciplines die met spoed samen aan de slag moeten om grotere problemen te voorkomen. Problemen die ontwrichtend werken voor ons dagelijks leven. Het bekendste voorbeeld is natuurlijk de corona-crisis, maar dit jaar hadden we ook twee keer een langdurige uitval van de energievoorziening, een windhoos, een accubrand. Aan het einde van het jaar kregen we te maken met een heuse cyberdreiging rond Log4J, crisisopvang voor meer dan 500 migranten en illegale verstekelingen in nood. Het zijn problemen die de VRR noch andere partijen eigenstandig kunnen oplossen. Aanpak van zulke complexe problemen reken ik wél tot de kerntaken van een Veiligheidsregio. Sterker nog: de VRR kan bij de aanpak het verschil maken! Want de VRR beschikt naast slagkracht, deskundigheid en materieel, ook over een hecht netwerk van samenwerkingspartners met een heel diverse achtergrond.
Multidisciplinair werken is ons dagelijks werk. We kunnen snel opschalen en zijn in staat langere tijd de crisisstructuur te handhaven. Bij nieuwe crises gaat het, zoals gezegd vooral om gezamenlijkheid. Dat vereist netwerken, regie en coördinatie. Wij hebben laten zien dat wij daar goed in zijn. De Veiligheidsregio is een sterk merk geworden. Nog nooit waren Veiligheidsregio’s zo in beeld als de afgelopen twee jaar en deze ontwikkeling zet zich voort. We hebben als VRR één van de beste ambulancediensten van Nederland in onze gelederen, evenals een toonaangevende brandweer en een ultramoderne meldkamer. Risico- & Crisisbeheersing adviseert, houdt toezicht en vormt de backbone van onze multidisciplinaire samenwerking. Hier komt ook de coördinerende rol bij nieuwe crises in beeld en die is ons op het lijf geschreven, daar zijn we voor opgericht. Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
4 van 111
Voorwoord
Veel van deze nieuwe crises hangen nauw samen met veranderingen in onze samenleving. Energietransitie, klimaatverandering, cyber- en terreurdreiging, vluchtelingenstromen en polarisatie, om er maar een paar te noemen. Die veranderingen vinden in hoog tempo plaats en als crisisorganisatie is het zaak dat je ook de problemen van morgen en overmorgen aan kunt. Met die atypische en ongekende crises verandert en verbreedt het takenpakket van de veiligheidsregio geleidelijk maar wel onherroepelijk. Die verandering vraagt het nodige van ons. Het vraagt om inzicht en deskundigheid in risico’s die samenhangen met al die nieuwe ontwikkelingen om ons heen. Het vraagt om geoefend en getraind personeel in ambulances en brandweerauto’s, maar ook in crisisstaven, op kantoor, meldkamer. En bovendien moeten we in staat zijn om inspanningen voor langere tijd vol te houden, samen met onze ketenpartners. Om goed op deze cruciale ontwikkelingen in de komende jaren voorbereid te zijn, hebben wij de ‘ontwikkelagenda’ opgesteld. Deze agenda is het afgelopen jaar ook uitvoerig besproken met ons bestuur. Over de ontwikkelingen rond ons werk en de daarbij behorende financiële basis. Ook het bestuur constateert dat we een toonaangevende crisisorganisatie moeten zijn en blijven, en dat hierin geïnvesteerd moet worden.
Ik ben dan ook heel tevreden dat we 2021 konden afsluiten met goede afspraken met het bestuur over extra gelden voor de verdere ontwikkeling en uitbouw van de VRR als robuuste, betrouwbare crisisorganisatie en onmisbare schakel in de crisisbestrijding. Het platform waar alles samenkomt.
Arjen Littooij, Algemeen directeur
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
5 van 111
Inleiding
Veiligheidsketen en organisatie De Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (VRR) staat voor ‘samen sterk’ in hulp- & zorgverlening en in risico- & crisisbeheersing. Vijftien gemeenten werken nauw samen op dit gebied.
De deelnemende gemeenten aan de VRR zijn: Albrandswaard, Barendrecht, Brielle, Capelle aan den IJssel, Goeree-Overflakkee, Hellevoetsluis, Krimpen aan den IJssel, Lansingerland, Maassluis, Nissewaard, Ridderkerk, Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen en Westvoorne.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
6 van 111
Inleiding De VRR heeft als doelstelling: -
-
-
het geven van invulling aan de regionale taken ten aanzien van het waarborgen van de fysieke veiligheid van de regio en het voorbereiden op rampenbestrijding en crisisbeheersing en de hiermee verband houdende multidisciplinaire samenwerking waaronder de Gemeenschappelijke Meldkamer als integraal informatieknooppunt; het doelmatig organiseren en coördineren van werkzaamheden ter voorkoming, beperking en bestrijding van brand, het beperken van brandgevaar, het voorkomen en beperken van ongevallen bij brand en al hetgeen daarmee verband houdt, het beperken en bestrijden van gevaar voor mensen en dieren bij ongevallen anders dan bij brand, het beperken en bestrijden van rampen en het bevorderen van een goede hulpverlening bij ongevallen en rampen; het doelmatig organiseren en coördineren van het vervoer van zieken en ongeval slachtoffers, de registratie daarvan en het bevorderen van adequate opname van zieken en ongeval slachtoffers in ziekenhuizen of andere instellingen voor intramurale zorg; het voorbereiden en bewerkstelligen van een doelmatig georganiseerde en gecoördineerde geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen.
In het gebied waarvoor de VRR deze taken uitvoert, wonen ruim 1,3 miljoen inwoners. De oppervlakte beslaat ongeveer 865 km². In de regio bevinden zich zowel dunbevolkte plattelandsgemeenten als verstedelijkte gebieden. Daarnaast is de aard van de economische bedrijvigheid zeer verschillend. Naast de wereldhaven met haar scheepvaart, transport- en overslagbedrijven en petrochemische industrie bevinden zich in de regio ook uitgestrekte landbouwgebieden, en financiële en zakelijke dienstverlening. Deze diversiteit in de regio zorgt ervoor dat invulling geven aan bovengenoemde taken complex van aard is. De gemeenten voor wie de VRR deze taken uitvoert, zijn vertegenwoordigd in het bestuur. De burgemeesters van alle 15 gemeenten vormen samen het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio. Dit bestuur stelt de hoofdlijnen van het te voeren beleid en de financiële kaders vast. Elk lid van het Algemeen Bestuur legt binnen zijn/haar gemeenteraad verantwoording af over het door de VRR gevoerde beleid. Zes leden uit het Algemeen Bestuur vormen het Dagelijks Bestuur. Het Dagelijks Bestuur is belast met de voorbereiding en uitvoering van de besluiten die het Algemeen Bestuur neemt. Ieder lid van het Dagelijks Bestuur heeft zijn / haar eigen portefeuille. Hieronder is de samenstelling van het Dagelijks Bestuur opgenomen.
Burgemeester A. Aboutaleb, Voorzitter Coördinerend bestuurder
Burgemeester C.H.J. Lamers plv. voorzitter plv. coördinerend bestuurder Portefeuille: GHOR en ARR BAC GHOR
Burgemeester A. Attema 2e plv. voorzitter 2e plv. coördinerend bestuurder BAC Brandweer
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Burgemeester P. van de Stadt Portefeuille: Bedrijfsvoering
Burgemeester A. Grootenboer Portefeuille: Oranje Kolom BAC Crisisbeheersing
Burgemeester F. van Oosten Portefeuille: Water BAC Informatievoorziening
7 van 111
Inleiding De VRR wil een toekomstbestendige organisatie zijn, die professioneel en flexibel is en midden in de samenleving staat. Missie De missie van de VRR bepaalt de doelen die wij stellen, de resultaatgebieden waarop wij actief zijn en de organisatieprincipes die worden gehanteerd. Ook geeft het richting aan ons besturingsmodel. De missie van de VRR luidt:
We zijn er altijd: De Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond staat voor 'samen sterk' in risicobeheersing, incidentbestrijding en crisisbeheersing, door een gezamenlijke inzet van diensten, organisaties, burgers en bedrijfsleven, waardoor schade en leed bij incidenten wordt voorkomen of beperkt. De 'bedoeling': Iedereen werkt bij de VRR voor de veiligheid op straat. Alles binnen de VRR moet erop gericht zijn te voorkomen dat het mis gaat, maar als er iets misgaat staan we er en helpen we de mensen zo snel en adequaat mogelijk. Het systeem moet ondersteunend zijn.
Visie
Wij zijn een gezaghebbend kennis- en expertisecentrum op het gebied van veiligheid en een betrouwbare zorg- en hulpverleningsorganisatie. Wij brengen kennis, ervaring, burgers, bedrijven en organisaties bij elkaar om daarmee op een effectieve en efficiënte wijze de veiligheid te bevorderen. De VRR is een doelmatige, transparante en open organisatie. Medewerkers van de VRR geven en nemen verantwoordelijkheid. Zij zijn deskundige professionals die hun werk doen met passie en bevlogenheid in een uitdagende omgeving. Zij zijn daarbij voortdurend scherp op maatschappelijke ontwikkelingen, innovatie en de vertaling daarvan naar veiligheid.
Strategie Aan bovenstaande missie en visie wordt invulling gegeven door aan onderstaande vier strategieën te werken:
De Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond werkt aan: -
Creëren veilige leefomgeving Hulpverlening op maat Expertisecentrum voor een gezonde leefomgeving en veiligheid Midden in de samenleving
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
8 van 111
Inleiding Maatschappelijke effecten Hieronder wordt uitgelegd welke maatschappelijke effecten wij hopen te bereiken met de hierboven genoemde thema’s. De organisatie heeft het afgelopen jaar aan doelstellingen gewerkt die bijdragen aan de hieronder aangegeven effecten. In de programmaverantwoording kunt u deze doelstelling per programma zien. Creëren veilige leefomgeving Onze regio is complex, divers en dynamisch. Verstedelijkte gebieden (met hoogbouw en bijzondere bouw), havens en industriële complexen worden afgewisseld met dunbevolkte plattelandsgebieden. Alle activiteiten, die wij uitvoeren onder het thema “creëren van een veilige leefomgeving” dragen bij aan het verlagen van de kans op incidenten en het verkleinen van de gevolgschade bij een incident.
Hulpverlening op maat Wanner er ondanks alles toch iets mis gaat, staan de hulpdiensten klaar om te helpen. De hulpdiensten moeten snel ter plaatse zijn, adequaat handelen en altijd beschikbaar zijn. Bovendien moet de hulp betaalbaar blijven. Alle activiteiten onder dit thema zijn er op gericht om op het juiste moment de juiste hulp te bieden.
Expertisecentrum voor gezondheid en veiligheid De VRR is dé expert op het gebied van brandpreventie, industriële veiligheid, scheepsbrandbestrijding en evenementenadvisering. Het is een platform om veiligheid op een hoger kwaliteitsniveau te brengen, waardoor minder incidenten ontstaan en gevolgschade beperkt wordt.
Midden in de samenleving De VRR staat voor de uitdaging om alle inwoners van Rotterdam-Rijnmond, ook de kwetsbare, zo goed mogelijk te adviseren bij de inrichting van een veilige leefomgeving en de bevordering van hun zelfredzaamheid en samen redzaamheid. Activiteiten onder dit thema zijn erop gericht, om mensen bewust te maken van hun eigen aandeel bij het ontstaan van incidenten en beperken van gevolgschade.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
9 van 111
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
10 van 111
Jaarstukken 2021 Deel 1 Programma verantwoording
Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
11 van 111
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
12 van 111
Ambulancezorg
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
13 van 111
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
14 van 111
Programma Ambulancezorg Doel Ambulancezorg Het leveren van verantwoorde ambulancezorg in goede samenwerking met ketenpartners, waarbij de medewerkers en de beschikbare middelen zo efficiënt mogelijk worden ingezet.
Wat willen we bereiken:
Wat hebben we eraan gedaan:
Hulpverlening op maat: Op het juiste moment de juiste patiënt de juiste zorg bieden door ten aanzien van de patiëntenzorg gaan we de implementatie van het kwaliteitskader voltooien, zodat we voldoen aan de nieuw te stellen kwaliteitscriteria die in 2020 landelijk zijn ontwikkeld.
Hulpverlening op maat: De Ambulancezorg Rotterdam-Rijnmond (ARR) is binnen het Regionaal Overleg Acute Zorg (ROAZ) samen met de andere partners in de keten van acute zorg betrokken bij de implementatie van het kwaliteitskader. Onderdeel hiervan is onder andere de uitvoering van het programma “Met spoed beschikbaar”. Hiervoor is met drie ziekenhuizen in de regio een start gemaakt met de digitale uitwisseling van gegevens tussen ambulance en SEH. Binnen afzienbare tijd zullen ook de andere ziekenhuizen volgen. Ook is binnen ARR gewerkt aan de verdere implementatie van de kwaliteitsindicatoren. Hierdoor zal op termijn de kwaliteit van de geleverde zorg kunnen worden beoordeeld. In 2021 zijn door de ARR ruim 120.000 ambulanceritten gereden waarvan ruim 55.000 A1ritten, bijna 36.000 A2 ritten en een kleine 30.000 Britten. De gemiddelde responstijd van de A1 ritten lag op iets meer dan 10 minuten. Ondanks het grotere aantal gereden ritten en de gevolgen van de COVID-19 pandemie is het responspercentage vrijwel gelijk gebleven op ruim 90%.
Eén geïntegreerde organisatie zijn. Vanaf 2021 staat er één organisatorisch geïntegreerde organisatie. Dat betekent nog niet dat we ook echt als één organisatie opereren. We zullen een gezamenlijke cultuur moeten creëren. Focus ligt daarbij vooral op de medewerkers. Voor de medewerkers is 2021 het integratiejaar met één rechtspositie. Dit betekent dat we een traject starten met als doel dat medewerkers zich thuis gaan voelen in de organisatie. Samen met de medewerkers gaan we kijken naar de synergiën waar de medewerkers deel van willen uitmaken. Van de leidinggevenden verwachten wij dat zij zich committeren aan de gestelde uitgangspunten. Naast de focus op de medewerker gaan we ook zorgen dat het beleid en de middelen gaan bijdragen aan de gezamenlijke cultuur.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Sinds 1 januari 2021 zijn alle medewerkers van de ARR in dienst van de VRR. Eén van de uitgangspunten bij het inrichtingsplan medio 2020 was dat taken die bij elkaar horen ook bij elkaar worden georganiseerd. Hierdoor is er sprake van éénduidige aansturing. Door deze twee ontwikkelingen staat er nu een organisatie die transparant en in control is. In 2021 is gewerkt aan de verdere integratie van de organisatie en is de samenwerking met de facilitaire diensten verder vormgegeven. Door de COVID-19 pandemie kon het management-ontwikkeltraject niet worden gestart. Naar het zich laat aanzien zal dit vanaf begin 2022 wel kunnen worden opgestart.
15 / 111
Programma Ambulancezorg Wat heeft het gekost?
Een toelichting op de verschillen vindt u op pagina 63.
De resultaten per gemeente vindt u in het Bestuurlijk Dashboard. Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
16 / 111
Brandweerzorg
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
17 / 111
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
18 / 111
Programma Brandweerzorg Doel Vanuit een maatschappelijk belang het beschermen van de mensen, dieren en goederen in de gehele regio Rotterdam-Rijnmond tegen (de gevolgen van) brand, ongevallen, terreur en natuurgeweld, in een werkomgeving waar klantgerichtheid en professionaliteit centraal staan. Deze veiligheid bieden we in gesprek met burgers en samenleving: samen maken we het veiliger.
Wat willen we bereiken (repressief):
Wat hebben we eraan gedaan (repressief):
Hulpverlening op maat: Uitwerking geven aan een rekenkundige tool die op basis van historische gegevens berekent, waar de kans op een brand in de eerstvolgende 9 uur het hoogst is. Waar het hier om gaat is te komen tot een dynamisch bedrijfsvoeringsmodel waarin realtime risico’s, voorspelbaarheid, beschikbaarheid van personeel en materiaal enz. een rol hebben. De basis hiervoor is operationele Business Intelligence (BI). BI is een langzaam instrument, maar wel één die ons steeds meer inzicht en kennis verschaft. De komende jaren wordt hard gewerkt aan de doorontwikkeling van BI.
Hulpverlening op maat: De verwachting is, dat dit in de ontwikkeling van het Multi Intelligence Center wordt meegenomen. Het Multi Intelligence Center is een project binnen de VRR waarbij gezorgd wordt voor een dynamisch, actueel, accuraat en integraal gemeenschappelijke informatievoorziening voor (alle) betrokken crisispartners, passen bij de verschillende fasen van een incident en de opschalingsniveaus. De ontwikkeling van dit project hangt samen met verschillende regionale en landelijke initiatieven die in verband staan met elkaar, elkaar aanvullen en overlappen. Een voorbeeld hiervan is het project Rotterdam Safe 3D. Met dit project willen het Havenbedrijf Rotterdam en de VRR de fysieke veiligheidswereld verbinden met de digitale wereld en de VRR autoriteit maken op het gebied van informatievoorziening voor incidentbestrijding, risicobeheersing en crisismanagement.
De brandweer heeft de intentie uitgesproken om een handelingsperspectief te ontwikkelen voor Terrorismegevolgbestrijding en “grof en extreem geweld”-scenario’s. Hiervoor is in 2020 een onderzoek gestart en zijn er verschillende scenario’s uitgewerkt. O.a. als gevolg van de COVID-19-crisis is er vertraging gekomen in het opmaken van het rapport, waardoor het besluit over het nut, de noodzaak en inzet van het Quick Response Team pas in 2021 genomen zal worden.
De afgelopen jaren vinden er in binnen- en buitenland steeds meer incidenten plaats waarbij grof en extreem geweld zorgen voor een grote impact. De kans dat grof en extreem geweld plaats vindt in Rotterdam-Rijnmond is gezien het verzorgingsgebied groot vanwege het grootstedelijk gebied, de diversiteit aan inwoners en aanwezigheid van risicovolle en kwetsbare objecten en evenementen. Dit heeft geleid tot het oprichten van een Quick Response Team. De doelstelling van het QRT-team is het leveren van regulier brandweerwerk in een context waarbij (dreigend) grof en extreem geweld aan de orde is. Met ingang van 1 maart 2021 is de pilotstatus omgezet naar een operationele status.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
19 / 111
Programma Brandweerzorg Wat willen we bereiken (repressief):
Wat hebben we eraan gedaan (repressief):
De taakverschuiving op onderwerpen als hoogbouw, situationele commandovoering, basisprincipes brandbestrijding en de energietransitie zorgt voor een continue ontwikkeling op het gebied van grootschalig en specialistische brandweeroptreden. In 2021 wordt de visie op incidentbestrijding afgerond met daarin onder meer een visie op Gevaarlijke Stoffen, HV, Brand en Water. Tevens zal medio 2021 gestart worden met de voorbereidingen op een nieuw regionaal risicoprofiel.
De visie op de incidentbestrijding moet zorgdragen voor een gemeenschappelijk perspectief en focus binnen de brandweerorganisatie en beschrijft wat onze leidende principes zijn – wat móeten we doen en wat wíllen we doen. Het is daarmee een kapstok voor beleidsmatige keuzes. Om te komen tot een visie op incidentbestrijding is het proces opgedeeld in een vijftal stappen. 1. Toekomstbeeld: hoe ziet de samenleving eruit in 2030 2. Risicobeeld: Wat voor nieuwe incidenten zien wij in 2030 3. Visie: wat zijn onze waarden en ambities 4. Impactanalyse: gevolgen visiedocument ten opzichte van huidige situatie 5. Implementatie van de visie. Afgelopen jaar is het toekomst- en risicobeeld 2030 opgehaald. Hieruit blijkt, dat er richting 2030 best wat nieuwe ontwikkelingen verwacht worden die invloed hebben op onze incidentbestrijding waaronder: intensiever gebruik van ruimte (hoogbouw, combinatie van functies in een gebouw etc.), overgang naar nieuwe industriefuncties in het havengebied, langdurige en gelijktijdige onderhoudsopgaven , uitbreiding en aanleg van nieuwe infrastructuur, nieuwe energievormen enz. Op basis van deze input wordt begin 2022 de conceptvisie opgesteld en worden er impactanalyses gedaan om de haalbaarheid van de visie te toetsen. Daarna wordt de visie voor vaststelling aan het bestuur voorgelegd.
Het Regionaal Risicoprofiel is geactualiseerd en vastgesteld door het Algemeen Bestuur.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
20 / 111
Programma Brandweerzorg Wat willen we bereiken (repressief):
Wat hebben we eraan gedaan (repressief):
Hulpverlening op maat: Dynamische brandweerzorg betreft aanpassen van de wet- en regelgeving en aanpassen van de normtijden. De organisatie moet komen tot flexibiliteit in de voertuigbezetting, in kazernering, alarmering en dekkingsgraad. Hiervoor moet een landelijke handreiking komen voor het dekkingsplan, dat uitgewerkt moet worden naar technische instructies en scripts. Binnen de VRR gaan we over naar de totstandkoming van dekkingsplan 4.0 die nog meer dynamisch is. De VRR doorloopt hiervoor o.a. een traject met een aanrijtijdenserver en dynamisch alarmeren, waarmee de VRR in 2019 een Innovatieprijs heeft ontvangen. Dit traject wordt in 2020 verder doorlopen. In 2021 wordt het systeem operationeel en wordt het dynamisch alarmeren voor de brandweer mogelijk.
Hulpverlening op maat Begin dit jaar is ingestemd om te starten met de implementatie van de aanrijtijden server. Dit betekent dat vanaf dat moment de dichtstbijzijnde brandweereenheid wordt gealarmeerd op basis van het huisnummer of incidentlocatie en niet langer op basis van de oude kazerne volgordetabel. Hierbij wordt tevens rekening gehouden met brugopeningen en zijn bedrijfsregels geïmplementeerd waardoor maatwerk en (tijdelijke) aanpassingen in de alarmering heel snel kunnen worden doorgevoerd. Bij de laatste fase van de implementatie zal de dichtstbijzijnde brandweereenheid op basis van de actuele positie van het voertuig worden gealarmeerd. Dit brengt de nodige organisatorische consequenties met zich mee. Komende periode wordt gekeken hoe dit stapsgewijs ingevoerd kan worden.
Midden in de samenleving: De VRR wil midden in de samenleving staan. De brandweer doet onderzoek naar brandveiligheid en het achterliggende brand(on)onveilige gedrag vooral ten aanzien van risico- en kansgroepen, senioren en minder zelfredzamen. Er wordt o.a. gekeken of er een wijkbrandweerman mogelijk is op RotterdamZuid. Het is nog onduidelijk of in het Nationaal Programma op Zuid geld vrijgemaakt zal kunnen worden om een brandweerman in de wijk of wijken te kunnen vestigen.
Midden in de samenleving: Op het gebied van Veilig Leven is met de directie Veiligheid het overleg hervat of er mogelijkheden zijn voor een wijkbrandweerfunctionaris in Rotterdam Zuid. In Barendrecht is inmiddels een wijkbrandweerfunctionaris aangesteld voor een jaar. In overleg met de gemeente Vlaardingen en Ridderkerk worden daar vanaf 1 april 2022 ook wijkbrandweerfunctionarissen aangesteld. Met ingang van 1 juli 2022 zijn rookmelders verplicht in iedere woning. Veilig leven zal de gemeentes en woningcorporaties helpen om bewustwording hierover te creëren. Dit wordt landelijk/ interregionaal opgepakt. Met de afdeling risicobeheersing wordt gewerkt aan een programma om de brandveiligheid bij instellingen te verbeteren. Zodra COVID-19 het toelaat, zal hiermee gestart worden. De belevingswoning is door COVID-19 lange tijd gesloten geweest. Waterweg Wonen heeft nu een woning beschikbaar gesteld in Vlaardingen Deze zal spoedig geopend worden.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
21 / 111
Programma Brandweerzorg
Wat willen we bereiken (Preventief):
Wat hebben we eraan gedaan (Preventief):
Creëren veilige leefomgeving: Wij willen een meer risicogerichte en regisserende benadering van fysieke veiligheid realiseren die aansluit bij de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouw. Hiervoor gaan wij een nieuwe producten en diensten catalogus uitdragen richting gemeenten en een start maken met het opstellen of aanpassen van (nieuwe) samenwerkingsovereenkomsten
Creëren veilige leefomgeving: De producten en diensten zijn in kaart gebracht. De catalogus voor gemeenten is bijna klaar. Hierbij is rekening gehouden met de behoefte van de gemeenten. Op basis van deze catalogus is gestart met het maken van een conceptvoorstel voor een samenwerkingsovereenkomst. In de loop van 2022 zullen de gesprekken met de gemeenten hierover plaats gaan vinden.
Implementatie Omgevingswet: In 2020 worden er nieuwe werkprocedures opgezet. Een deel hiervan wordt in samenwerking met 5 veiligheidsregio’s uit Zeeland en Zuid-Holland gedaan.
Implementatie Omgevingswet Het ontwikkelen van werkprocessen met de veiligheidsregio’s uit Zeeland en Zuid-Holland is gestart. Daarnaast is gestart met het aanpassen van beleidstukken, mandaten en onder mandaten, brieven en formats. Een ander onderdeel van het implementatieproces is de aansluiting op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Hiervoor moeten afspraken gemaakt worden in het kader van de samenwerking met de andere gebruikers. In de loop van 2022 zullen de gesprekken met de gemeenten plaatsvinden over de digitale samenwerking in het kader van de omgevingswet. Bij de GHOR wordt gekeken hoe zij aan kunnen sluiten bij het integraal adviseren. Zo wordt o.a. een criterialijst opgesteld om onderscheid te kunnen maken in adviesaanvragen waarbij de GHOR aan moet sluiten.
Ontwikkelen van een kwaliteitssysteem en voorbereiding op ISO-certificering. Voor Risicobeheersing zal een kwaliteitssysteem ontwikkeld worden en gestart worden met de voorbereiding op ISOcertificering.
Bij de GHOR is de opvolgingsaudit die in november 2020 is gestart in maart 2021 afgerond. De Kiwa heeft aangegeven dat de geldigheid van het certificaat (ISO 9001 2015) met een jaar is verlengd. In september 2021 vindt de volgende opvolgingsaudit plaats. In het najaar van 2022 zal een volledige her-certificering plaatsvinden. Voor Risicobeheersing wordt gestaag gewerkt aan het opzetten van het kwaliteitssysteem. Het systeem wordt continu bijgehouden en gevuld met nieuwe procedures en afspraken. In het eerste half jaar zijn kwaliteitsambassadeurs per team aangesteld, is een concept auditplan opgesteld en wordt gewerkt aan bewustwording van werken via een kwaliteitsmanagementsysteem bij medewerkers en het managementteam met behulp van thematische sessies. Ondertussen gaat de bewustwording binnen de teams omhoog en staat kwaliteit meer op de agenda. Vooralsnog gaan we nog niet voor daadwerkelijke certificering, maar werken we aan de basis van kwaliteit op orde hebben en houden.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
22 / 111
Programma Brandweerzorg
Wat willen we bereiken (Preventief):
Wat hebben we eraan gedaan (preventief):
Inzicht in de top 50 van risicovolle objecten, integraal benaderd. Van deze ranking is voor iedere tak van sport aangegeven, wat we doen om de inrichting veilig te maken of in geval van nood, zo snel en goed mogelijk te kunnen helpen.
Het opleveren van een top 50 met risicovolle objecten is losgelaten. In plaats daarvan zal aangesloten worden bij de ontwikkeling van het brandrisicoprofiel van de brandweer. Het brandrisicoprofiel moet op basis van een risicobeeld de organisatie onder andere helpen om sturing te geven op de inrichting en structurele inzet van de basisbrandweerzorg. Daarnaast moet dit brandrisicoprofiel de basis zijn voor effectieve beleidsvoorstellen. Het brandrisicoprofiel brengt verschillende perspectieven in kaart die aansluiten bij verschillende beïnvloedingsmethoden. Eén van deze perspectieven betreft risicogericht toezicht. In 2021 zullen een aantal perspectieven ontwikkeld worden en begin 2022 wordt dan bekeken of deze aanpak van een brandrisicoprofiel aansluit bij het beoogde doel: inzichtelijk krijgen van brandrisico’s in de regio. Omdat ontwikkelingen elkaar snel opvolgen en er hierdoor nieuwe brandrisico’s ontstaan, wordt ingezet op een dynamisch brandrisicoprofiel.
.
Expertisecentrum voor gezondheid en veiligheid In de regio Rotterdam Rijnmond wordt steeds complexer gebouwd. Bestaande regelgeving is hiervoor niet toereikend, maar er moet wel worden gewerkt met gelijkwaardige veiligheidsmaatregelen. De VRR wil ook op dit gebied specialist zijn. In 2020 is in beeld gebracht wat er nodig is om expert te worden op het gebied van hoogbouw. In 2021 wordt dit verder uitgewerkt.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Expertisecentrum voor gezondheid en veiligheid Landelijk is de vakgroep bouwen bezig met het herzien van de SBR-richtlijn hoogbouw. De VRR zal hiervoor dan ook aansluiten bij deze landelijke vakgroep door plaats te nemen in de stuurgroep van dit landelijke project. De gemeente Rotterdam wordt inmiddels geconfronteerd met bouwplannen voor gebouwen hoger dan 200 meter die buiten de scope van de SBR-richtlijn hoogbouw vallen. Ook steden als Schiedam en Vlaardingen beginnen plannen te ontwikkelen voor hoogbouw om o.a. aan het woningtekort te kunnen voorzien. De gemeente Rotterdam heeft samen met de VRR richtlijnen opgesteld voor deze gebouwen. Doordat de VRR bij beide trajecten zijn betrokken proberen zij beide ontwikkelingen op elkaar aan te laten sluiten. Verder is binnen de VRR het project Veilige Hoogbouw gestart. Het doel van dit project is het gebruik van hoogbouw veilig te houden en bij incidentbestrijding in hoogbouw de hulpverleningsdiensten veilig in te kunnen zetten. Hierbij wordt o.a. gekeken naar het ontwikkelen van handelingsperspectieven voor hulpverleners bij incidenten, het aansluiten van brandpreventieve voorzieningen in hoogbouw bij de repressieve brandweerinzet en het anticiperen op nieuwe ontwikkelingen.
23 / 111
Programma Brandweerzorg
Wat heeft het gekost?
Een toelichting op de verschillen vindt u op pagina 64.
De prestaties vindt u terug in het Bestuurlijk Dashboard (https://dashboard.mijnvrr.nl/).
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
24 / 111
Risico & Crisisbeheersing en GHOR
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
25 / 111
Programma Risico- en Crisisbeheersing en GHOR Doel Het systematisch verbinden van de vele partijen, die een rol hebben bij het verhogen en borgen van het fysieke veiligheidsniveau van de burger in de regio Rotterdam-Rijnmond in relatie tot de mogelijkheden, die beschikbaar zijn om het risico te reduceren met een adequate hulpverleningsorganisatie. De kern van Risico- en Crisisbeheersing ligt in het vermogen de verschillende belangen van de vele partners op een optimale wijze te behartigen, te waarborgen en de samenhang hierbij aan te brengen door de rol van zowel regisseur als adviseur op zich te nemen.
Wat willen we bereiken:
Wat hebben we eraan gedaan:
Hulpverlening op maat: Extra aandacht besteden aan nieuwe vormen van crisis, zoals cyberaanvallen, klimaatverandering, continuïteit. Naast aandacht voor de traditionele incidenten is het de verwachting dat in 2021 meer aandacht besteed moet gaan worden aan o.a. energie transitie, klimaatverandering en ontwikkelingen op het gebied van Robotica (zelf rijdende auto’s/ vaartuigen).
Hulpverlening op maat: Afgelopen periode is de stichting FERM opgericht. Hierin is de VRR een van de participanten. Wij ambiëren dat in 2023 relevante partijen samenwerken om de impact van digitale verstoringen bij bedrijven en in de ketens op het Haven Industrieel Complex in Rotterdam te beheersen. FERM wordt gezien als dé onmisbare schakel tussen alle partijen. De meerwaarde van FERM wordt gewaardeerd en dat vertaalt zich in operationele en financiële participatie van alle bij FERM aangesloten organisaties. In verband met de inzet ten behoeve van de corona organisatie en uitval van personeel is een achterstand opgelopen op de dossiers van de nieuwe crisis.
Een sterk multidisciplinair oefenbeleid hebben. De World Police and Fire Games zijn uitgesteld naar 2022. Hierdoor zal in 2021 in het multidisciplinair oefenbeleid aandacht zijn voor nieuwe vormen van crises zoals energietransitie, gevolgen van de klimaatverandering (zoals extreme neerslag) en gevolgen van Cyber incidenten.
Ook in 2021 zijn als gevolg van Corona maatregelen een groot aantal oefeningen geschrapt. Er is een inventarisatie gemaakt van de belangrijkste multidisciplinaire oefendoelen voor de komende periode en ter voorbereiding op de actualisatie van het beleidsplan. Hierbij wordt rekening gehouden met allerlei nieuwe vormen van crises. Er zijn inmiddels de eerste voorbereidingen getroffen ten behoeve van een oefening van first responder. Deze oefeningen in het kader van extreem geweld zullen doorlopen tot 2023.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
26 / 111
Programma Risico- en Crisisbeheersing en GHOR Wat willen we bereiken:
Wat hebben we eraan gedaan:
Creëren veilige leefomgeving Ontwikkelen van een gezamenlijke visie van de GHOR en het ROAZ op netcentrisch werken binnen de opgeschaalde zorg in de regio Zuidwest Nederland. Dit gaan wij doen door met de regio’s Zuid-Holland Zuid en Zeeland én met het Traumacentrum Zuidwest Nederland is overleg met alle relevante zorginstellingen om te komen tot netcentrisch werken.
Creëren veilige leefomgeving Netcentrisch werken wil zeggen: het onderzoeken en ontsluiten van de verschillende informatiestromen binnen de geneeskundige kolom om te komen tot een sneller actueel gedeeld beeld ten behoeve van optimalisatie van oordeel- en besluitvorming. Sinds begin 2021 zijn hierover regelmatig overleggen geweest tussen de GHORbureaus en het ROAZ. Dit heeft geleid tot een projectinitiatieplan. Afgesproken is om hiervoor aan te sluiten bij het Multi Intelligence Center (een platform voor het delen van informatie) van de VRR.
De prestaties van Risico en Crisisbeheersing vindt u terug op het Bestuurlijk Dashboard https://dashboard.mijnvrr.nl/.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
27 / 111
Programma Risico- en Crisisbeheersing en GHOR
De Oranje Kolom Als onderdeel van het openbaar bestuur hebben gemeenten een algemene zorgplicht voor hun bevolking en vervullen daarom een belangrijke rol in de crisisbeheersing. Binnen Rotterdam-Rijnmond zijn de volgende bevolkingszorgprocessen benoemd: •
• •
• •
Crisiscommunicatie: het communiceren met de bevolking waarbij wordt aangesloten bij de behoefte van de samenleving. Crisiscommunicatie komt terug in alle facetten van de gemeentelijke crisisorganisatie. Noodopvang en Verzorging: de bevolkingszorg die naast de spoedeisende zorg door andere hulpverleners ter plaatse geleverd moet worden. Het gaat hierbij om het verplaatsen, opvangen en verzorgen van personen die niet zelfredzaam zijn. Herstelzorg: de bevolkingszorg die nodig is om de crisis te eindigen. Afhankelijk van de situatie gaat het hier om bijzondere uitvaartverzorging (stille tochten, herdenkingsdiensten etc.), het informeren en doorverwijzen van burgers, het herstellen van schade en het verzorgen van nazorg voor betrokken personen. Ondersteuning: het adviseren en ondersteunen van het bestuur gedurende een crisis op het gebied van juridische, financiële en protocollaire zaken. Omgevingszorg: - Het tijdens bijzondere situaties zorgdragen voor het beheer van de openbare ruimte (weg, het water en de openbare ruimte) van de gemeente; - Het waarborgen van een veilige en gezonde (bebouwde) omgeving. - Zorg voor de handhaving van de kwaliteit, dan wel herstel van het milieu of de leefomgeving en het inzamelen van besmette of verdachte waren om (verdere) besmetting te voorkomen. - het registreren en coördineren van schademeldingen aan gemeentelijke eigendommen.
In het beleidsplan 2018-2022 is beschreven dat de invulling van de taken van Bevolkingszorg geüniformeerd moeten worden, opdat in alle delen van de regio taakvolwassen personeel beschikbaar is voor de bemensing van de verschillende operationele teams. Daarnaast moet een proces in gang worden gezet om de coördinatie van de bevolkingszorgprocessen verder te verstevigen.
Om de huidige stand van zaken in kaart te brengen en te verkennen wat de wensen zijn ten aanzien van de versteviging van bevolkingszorg zijn in 2019 gesprekken gevoerd met de Officieren van Dienst bevolkingszorg, gemeentesecretarissen en burgemeesters uit de regio. Hier is uitgekomen dat we gezamenlijk streven naar een groeipad. De eerste stap om dit te realiseren is te zorgen dat de basis op orde is. In februari 2020 is het plan van aanpak “Basis op orde” door het bestuur vastgesteld. Het verbeteren en uniformeren van de vakbekwaamheid, de piketpool, crisiscommunicatie en informatiedeling verbeteren. Het uiteindelijke doel is het realiseren van een hoogwaardige gemeentelijke crisisorganisatie in onze regio. De bedoeling was om in 2020 dit plan tot uitvoering te brengen en verder uit te werken welke budgetten nodig zijn voor de verschillende activiteiten die er op regionaal niveau ontwikkeld worden. Helaas is door de COVID-pandemie pas in het najaar van 2021 de uitvoering van dit plan weer opgepakt en zijn ook de eerste resultaten opgeleverd. Er is een voorstel voor het verkleinen van de piketpool actiecentrum aangenomen, dat in 2022 zal worden uitgerold. En de eerste stappen zijn gezet op het gebied van uniforme kwalificatieprofielen voor onze regio.
Op 4 december 2020 verscheen het eindrapport Evaluatie Wet veiligheidsregio’s en op 3 februari 2021 het kabinetsstandpunt evaluatie Wet veiligheidsregio’s. In beiden wordt voorgesteld om de veiligheidsregio’s een sterkere regierol te geven op bevolkingszorg en crisiscommunicatie. Het Veiligheidsberaad heeft op 4 oktober 2021 besloten de adviezen van de evaluatiecommissie en het Kabinetsstandpunt verder uit te werken in een landelijk beschreven kwaliteitsniveau voor bevolkingszorg. Onze bestuurlijk portefeuillehouder is lid van de stuurgroep die vervolgens is ingesteld hiervoor. Daarnaast is de expertgroep doorontwikkeling van het Landelijk Overleg Bevolkingszorg opgericht, waarin onze regio ook is vertegenwoordigd om ook vanuit het Landelijk Netwerk Bevolkingszorg en het Landelijk overleg Crisisbeheersing de doorontwikkeling verder op te pakken.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
28 / 111
Programma Risico- en Crisisbeheersing en GHOR Resultaten worden in 2022 verwacht en daar zullen we in onze regionale ontwikkeling zoveel mogelijk op aansluiten. Tevens zullen de aanbevelingen uit de evaluatie van de COVID-19 crisis hierin worden meegenomen. Bevolkingszorg heeft ook in 2021 een belangrijke bijdrage geleverd aan de crisisorganisatie voor COVID-19 en zijn belang meer dan eens bewezen.
Incident- en crisiscommunicatie Open en transparant communiceren is een van de kernbegrippen van de VRR. In principe wordt over alle incidenten gecommuniceerd en datgene wat leeft in de ‘buitenwereld’ vormt de basis van de aanpak van de crisiscommunicatie. Voor het tweede jaar stond de crisiscommunicatie volledig in het teken van de COVID19 pandemie. Samen met de gemeenten en andere betrokken diensten is de publiekscommunicatie stevig opgepakt, zowel de strategie als de uitvoering. Elke week werden omgevingsanalyses gemaakt ten behoeve van het Regionaal Beleids Team en de 15 betrokken gemeenten. De inzet van www.rijnmondveilig.nl als platform voor alle actuele informatie met persberichten, Q&A’s en links naar relevante partijen als de Rijksoverheid en het RIVM is een vaste waarde geworden in de communicatiemix. Daarnaast heeft ook het klantcontactcenter van de VRR honderden telefoontjes in behandeling genomen van vooral (boze) burgers en ondernemers naar aanleiding van de verschillende maatregelen. Daarnaast zijn de medewerkers van het klantcontactcenter ook ingezet als ordonnans om Coronalijsten van afgemeerde schepen naar de GGD te brengen.
Wij hebben actief meegeschreven en meegedacht aan juridische protocollen voor drukte in winkelgebieden en wij zijn betrokken geweest bij specifieke campagnes zoals communicatie van de landelijke maatregelen, de invoering van de mondkapjesplicht, het werven van zorgmedewerkers en andere vrijwilligers, het Coronadashboard en de vaccinatie campagne. In 2021 was de communicatiestrategie vooral gericht op het richting geven aan de economische en maatschappelijke gevolgen voor bewoners, bezoekers en bedrijven, tijdens de versoepelingen alsook de lockdown. In dit hele proces heeft crisiscommunicatie de coördinerende rol vervuld op het gebied van communicatie rondom alle maatregelen. Dat leverde goed doordachte communicatieboodschappen op beschikbaar voor brede en bijzondere doelgroepen. Hierbij volgen wij de gedragsbeïnvloedingsmethodiek van het Rijk. Dit betekent dat we vooral focussen op hoe bepaalde momenten / activiteiten wél kunnen met inachtneming van de maatregelen. Naast alle inzet voor de COVID-19 crisis zijn de communicatieadviseurs het afgelopen jaar ook ingezet tijdens 32 GRIP-incidenten en talloze grote en kleine hulpverleningen.
De media wordt door hen op open en transparante wijze bediend, enerzijds door hun fysieke aanwezigheid op de plaats incident en anderzijds via www.persmonitor.nl, het samen met de media ontwikkelde informatiesysteem om hen snel en functioneel van informatie te voorzien. Ook voor de woordvoerders zijn de steeds meer voorkomende ongekende crises een uitdaging om daar op goede en informatieve wijze het woord over te voeren. Met de kennis van de operationele collega’s is dit het afgelopen jaar prima gelukt. We denken dan met name aan het incident accubrand in Capelle aan den IJssel en de stroomuitval eerder dit jaar. Tot slot nog een aantal cijfers op een rij. In het afgelopen jaar zijn er tijdens crises 74 incidenten een 244 updates op rijnmondveilig.nl geplaatst alsook 318 twitterberichten. In totaal hebben 2.238324 weergaven van de berichten plaatsgevonden. De 1667 berichten die wij op social media hebben geplaatst zijn 2.941.306 keer gezien op Twitter, Instagram en Facebook. Dat leverde ons een groei van 11.099 nieuwe volgers op.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
29 / 111
Programma Risico- en Crisisbeheersing en GHOR Noodopvang asielzoekers In december 2021 heeft de VRR een aanwijzing gekregen van de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid en de minister van Binnenlandse Zaken voor het realiseren van noodopvang van 500 vluchtelingen in de regio voor een periode van 4 maanden. Samen met een aantal gemeenten is de VRR hiermee aan de slag gegaan. Er is een crisisorganisatie ingericht en die heeft locaties geregeld voor opvang. Eind december 2021 zijn de eerste vluchtelingen opgevangen in de regio. In de brief geeft de staatssecretaris aan dat de kosten hiervoor vergoed zullen worden door het Rijk via het COA. Hierover moeten nog nadere afspraken worden gemaakt. In 2021 heeft de VRR voor € 302k aan kosten gemaakt voor de noodopvang; dat zijn kosten voor huisvesting en personele inzet van derden. Alhoewel de afspraken over vergoeding van de kosten met het COA nog niet rond zijn is een vordering opgenomen voor €302k. Op deze wijze wordt er nu geen financieel resultaat gerealiseerd op dit project.
Wat heeft het gekost?
Een toelichting op de verschillen vindt u op pagina 65.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
30 / 111
Jaarverslag 2021 Deel 2 Paragrafen
Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
31 / 111
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
32 / 111
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen De Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (VRR) staat voor ‘samen sterk’ in risicobeheersing, incidentbestrijding en crisisbeheersing. Dit gebeurt door een gezamenlijke inzet van diensten, organisaties, burgers en bedrijfsleven, waardoor schade en leed bij incidenten wordt voorkomen of beperkt. Om deze missie te kunnen uitvoeren, is het wenselijk om risico’s die van invloed zijn op de bedrijfsvoering beheersbaar te maken. Hierbij is de relatie tussen risico’s en de mate waarin de organisatie in staat is om eventuele grote financiële tegenvallers die bij de risico’s horen op te vangen van belang. Door actief naar risico’s te kijken en waar nodig beheersmaatregelen in te stellen, vervult de VRR een actieve rol. Het doel van risicomanagement is dat het structureel bijdraagt aan het in control zijn van de VRR. Beleid De doelstellingen en de kaders waarbinnen risicomanagement zich afspeelt, zijn beschreven in de Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement (2017). Risicomanagement is een continu proces dat is opgenomen in de planning- & control cyclus. Zowel in de halfjaarrapportage als in de begrotings- en jaarrekeningstukken worden de actuele risico’s en beheersmaatregelen gerapporteerd.
De VRR tracht een zo goed mogelijk beeld te krijgen van het benodigde weerstandsvermogen en zal risico’s zoveel mogelijk proberen te kwantificeren. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is het vermogen van de organisatie om klappen op te vangen. Het vormt als beheersmaatregel het sluitstuk van risicomanagement. Het weerstandsvermogen geeft de financiële robuustheid aan van de begroting, de jaarrekening en de financiële positie. De ratio weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit (gekwantificeerde risico’s). Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio= ------------------------------------------------------------Benodigde weerstandscapaciteit
Wat verstaan wij onder risico en risicomanagement: - Een risico wordt gezien als de kans dat een gebeurtenis zich voordoet met een negatief of een positief gevolg in relatie tot de doelstelling en bedrijfsvoering van de organisatie. - Er wordt een onderscheid gemaakt tussen incidentele en structurele risico’s. Een structureel risico heeft een meerjarig effect op de organisatie. - Risicomanagement bevat alle gecoördineerde activiteiten om een organisatie te sturen en te beheersen met betrekking tot risico’s.
Wat is het doel van risicomanagement: Het inzichtelijk maken en houden van de risico’s die de organisatie loopt om zo een verantwoorde keuze te kunnen maken en hiermee het vertrouwen in de organisatie te vergroten.
Wat willen we met risicomanagement bereiken: - Voldoen aan wet- en regelgeving. - Vergroten van het risicobewustzijn. - Een juist en volledig beeld krijgen en houden van de belangrijkste risico’s die realisatie van de doelstellingen van de organisatie kunnen belemmeren. - Maatregelen nemen om de risico’s zo goed mogelijk te beheersen. - Voor de dekking van de resterende risico’s: een goed onderbouwde en voldoende financiële capaciteit om de risico’s op te vangen.
In de primaire begroting 2021 en de 1e en 2e begrotingswijziging 2021 is een aantal ontwikkelingen genoemd waarvan destijds de verwachting was dat ze mogelijk een risico voor de VRR-organisatie konden vormen. Risico’s zijn dynamisch, dat betekent dat sommige risico’s inmiddels zijn vervallen of dat er nieuwe risico’s in de risicoparagraaf zijn opgenomen. Zo is door het aannemen van de ontwikkelagenda in de vergadering van 8 december 2021 een aantal risico’s komen te vervallen.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
33 / 111
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Toelichting op risico’s Hierna worden de risico’s uit het overzicht nader toegelicht. Per risico wordt aangegeven wat de verwachtingen zijn voor dit jaar en de daaropvolgende jaren. Eerst worden de risico’s weergegeven die zijn vervallen en nog wel in de 2e Begrotingswijziging 2021 waren opgenomen. Daarna worden de structurele en incidentele risico’s toegelicht. Vervallen risico’s Vervallen Risico's s = structureel i = incidenteel 2021 Risico's vervallen in verband met aannemen ontwikkelagenda Bestaansrecht organisatie / Ontwikkelagenda VRR
s
-
Inwerkingtreding Omgevingswet.
s
-
Gevolgen van (veranderde) wet- en regelgeving niet tijdig op kunnen vangen.
s
-
Duurzame Piketorganisatie
s
-
Vakbekwaamheid
s
-
Actiecentra en overdracht (beheer) meldkamer aan LMS
s
-
Vertraging levertijd brandweervoertuigen
i
-
Hogere huisvestingskosten door bouw, verbouw en onderhoud
i
-
Overige vervallen risico's
De volgende risico’s zijn vervallen in verband met aannemen van ontwikkelagenda Bestaansrecht organisatie/ Ontwikkelagenda VRR De aanleiding voor de VRR Ontwikkelagenda was dat het takenpakket van de VRR in het afgelopen decennium aanzienlijk is verbreed. De uitbreiding van taken is o.a. het gevolg van diverse nieuwe ontwikkelingen die gevolgen hebben voor de dienstverlening van de VRR. Denk hierbij aan verstedelijking (inclusief hoogbouw), de klimaat- en energietransitie, de komst van de omgevingswet, digitalisering, informatisering en robotisering, extreem weer, Covid-19 etc. Om aan de huidige eisen te kunnen voldoen is een aantal scenario’s ontwikkeld. In de vergadering van 8 december jl. heeft het Algemeen Bestuur besloten om uitvoering te geven aan het scenario Basis op orde (scenario 2). In dit scenario zal de basisdienstverlening van de VRR op orde worden gebracht. Dat betekent dat de VRR beter is toegerust voor het bestrijden van incidenten in hoogbouw en de informatievoorziening en informatiebeveiliging wordt verbeterd. Verder kan de organisatie zich aanpassen op de nu al ervaren gevolgen van klimaatverandering en energietransitie. Ook zal de VRR vanuit dit scenario verder investeren en ontwikkelen in de coördinerende en netwerk-rol tijdens crises.
Het risico zoals dat was opgenomen in de risicoparagraaf is met het aannemen van het scenario Basis op orde komen te vervallen. Inwerkingtreding Omgevingswet Het omgevingsrecht bestaat uit tientallen wetten en honderden regelingen voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water met allemaal hun eigen uitgangspunten, werkwijzen en eisen. De nieuwe omgevingswet bundelt al deze bestaande wetten. De wet gaat op 1 oktober 2022 of 1 januari 2023 in. In de ontwikkelagenda zijn budgetten opgenomen voor investeringen in deskundigheid en competenties van functionarissen en capaciteit. Met deze investeringen kan ingespeeld worden op de verwachte verschuiving van werkzaamheden en nieuwe werkzaamheden die de wet met zich meebrengt.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
34 / 111
Gevolgen van (veranderde) wet- en regelgeving niet tijdig op kunnen vangen De VRR heeft bij de uitvoering van haar taken te maken met diverse wetten en regels. Hoewel medewerkers voortdurend worden opgeleid en informatie wordt uitgewisseld met diverse netwerken, bestaat het risico dat niet altijd is voldaan aan relevante wet- en regelgeving. Met het aannemen van de ontwikkelagenda wordt er onder andere meer geïnvesteerd in vakbekwaamheid en in deskundigheid omtrent de nieuwe omgevingswet.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
35 / 111
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Duurzame piketorganisatie Er vinden steeds meer en meer complexe incidenten plaats, waardoor er meer inzet van piketfunctionarissen vereist is (er is sprake van verdubbeling van incidenten waar piketinzet voor vereist is) en ook steeds meer deskundigheid wordt vereist. Doordat deze functie naast de niet-repressieve taak wordt gedaan, gaat dit ook ten koste van de capaciteit van de niet-repressieve taak. Hieruit volgt een noodzaak tot modernisering van de piketorganisatie. In de ontwikkelagenda is de versterking van de piketorganisatie als ontwikkelpunt opgenomen en hiervoor zijn ook de middelen beschikbaar gesteld. Vakbekwaamheid. Als gevolg van allerlei maatschappelijke ontwikkelingen – zoals een verminderde beschikbaarheid van vrijwilligers tijdens dag-uren, kortere dienstverbanden, vergrijzing personeelsbestand, tweede loopbaanbeleid -, is de doorstroom van personeel fors gestegen. Daarnaast wordt ook het vakbekwaam blijven een steeds groter probleem. Het minimale basisniveau van vakbekwaamheid wordt in veel gevallen niet meer gehaald. Daarnaast is er te weinig aandacht voor nieuwe maatschappelijke en technologische ontwikkelingen en schiet de capaciteit om effectief te kunnen leren van incidenten tekort. Bovendien moet er meer aandacht zijn voor de verplichte rijvaardigheidstrainingen.
In de ontwikkelagenda is de versterking van de vakbekwaamheid van de medewerkers opgenomen als ontwikkelpunt en hiervoor zijn ook de middelen beschikbaar gesteld. Ook zal daarvoor de instructiecapaciteit worden vergroot, zowel kwalitatief als kwantitatief. Overige vervallen risico’s Actiecentra en overdracht beheer aan Landelijke meldkamersamenwerking (LMS) In 2020 is het beheer van de meldkamer overgegaan naar de politie. Hierdoor zijn verantwoordelijkheden, middelen en taakuitvoering in één hand bij de politie gekomen. Met de transitie van de meldkamer naar de LMS heeft de VRR ook een deel van de bijbehorende BDUR-opbrengsten ingeleverd en deze opbrengsten worden nu door de LMS ontvangen. Uit deze BDUR-opbrengsten werden onder meer de actiecentra betaald. De actiecentra zijn ruimtes waar onder meer de coördinatie van grotere incidenten plaatsvindt. De LMS heeft aangegeven het beheer van de actiecentra niet over te nemen, waardoor de kosten voor rekening van de VRR komen, terwijl de bijbehorende opbrengsten uit de BDUR hiervoor ontbreken. In 2021 is in overleg met het ministerie van Justitie en Veiligheid besloten, dat de VRR 2 jaar (2021-2022) een tegemoetkoming van 100% voor deze kosten krijgt. Daarna dienen de kosten gedekt te worden uit de accresverhoging van de BDUR.
Bovendien is toegezegd dat bij vervanging van de apparatuur de VRR niet gebonden is aan afname bij LMS wat tot een kostenreductie van € 75.000 per jaar kan leiden. Hiermee is het risico komen te vervallen. Vertraging levering brandweervoertuigen Zoals overal heeft COVID-19 ook grote invloed op het productieproces van de leverancier van de brandweervoertuigen. Voor de productie van de voertuigen zijn zij afhankelijk van een groot aantal (internationale) leveranciers, die elk te maken heeft met lokale regelgeving rond het COVID-19 virus. Op verschillende momenten in het productieproces kan dit leiden tot onderbrekingen door een tekort aan onderdelen (bijvoorbeeld halfgeleiders), wat kan leiden tot langere levertijden. Bij de eerste bestellingen in 2021 van brandweervoertuigen was er enige vertraging opgelopen. Inmiddels heeft de producent een proces ontwikkeld waardoor de levering niet al te veel vertragingen meer oplevert. De verwachting is dat er in 2022 zeven voertuigen zullen worden opgeleverd conform de reguliere planning. Dit risico komt hiermee te vervallen. Hogere huisvestingskosten door bouw, verbouw en onderhoud. Dit risico was in de halfjaarrapportage opgenomen. Omdat ook het risico “Vertraagd tempo en of onvoldoende aanpassing bijdragen t.b.v. kostenontwikkeling” is opgenomen in deze paragraaf komt dit risico te vervallen.