Bijlage bij Dagmail Provinciaal verslag spreidingswet (1 november 2024) - 2
Tekst van het document
Provinciaal verslag cdK Provincie Zuid-Holland in het kader van de Spreidingswet
Woord vooraf Excellentie, Middels deze gezamenlijke brief van alle commissarissen van de Koning bied ik u mijn verslag aan zoals van mij gevraagd wordt in de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (hierna: Spreidingswet). Zoals deze wet voorschrijft doe ik dit in mijn rol als Rijksorgaan en na het voeren van vele gesprekken met de gemeenten. Conform de wet slaat u bij het nemen van uw verdeelbesluit acht op dit verslag en streeft u naar een zo evenwichtig mogelijke verdeling van de opvang van asielzoekers over het grondgebied van Nederland. In aansluitend bericht wordt de specifieke provinciale opgave ingekleurd. Ik spreek mij niet kwalitatief uit over de gesprekken en de inzet van alle gemeenten, wel over de omstandigheden waar zowel gemeenten als provincies mee te maken hebben (gehad) bij de invulling van deze nieuwe wettelijke taak. Effect van de Spreidingswet Alle commissarissen van de Koning staan onverkort achter de Spreidingswet die beoogt, door een evenwichtige spreiding van opvanglocaties, rust en stabiliteit te brengen in de asielopvang. We kunnen constateren dat de Spreidingswet nu al effect sorteert: de gemeentelijke plannen laten zien dat de komende twee jaren meer gemeenten dan voorheen asielopvang bieden en we zien óók een beweging van noodopvang naar duurzame opvang.
Vanuit mijn bestuurlijke verantwoordelijkheid doe ik dan ook nogmaals een beroep op de minister om de Spreidingswet in de volle breedte uit te blijven voeren. Daarbij adviseer ik geen besluiten tot intrekking van de Spreidingswet aan de Kamers voor te leggen tot er een deugdelijk alternatief voor voldoende asielopvangplekken ligt. Uitdagingen bij invullen taakstelling Ondanks dat de Spreidingswet zeker al effect heeft, tellen de provinciale plannen helaas nog niet voldoende op tot de totaal gevraagde capaciteit. Dit kent een aantal redenen. Zo zorgde de aankondiging tot het voornemen van intrekking van de wet, kort na de inwerkingtreding, voor onduidelijkheid en vertraging. Dit heeft in zijn algemeenheid een wissel getrokken op politieke-bestuurlijke bereidheid te voldoen aan de Spreidingswet. Lokale bestuurders kwamen hierdoor regelmatig in een lastig parket bij het geven van uitleg over beoogde opvanglocaties aan omwonenden. De bestaande besluitvormings- en ruimtelijke procedures met vaak lange doorlooptijden zijn ongewijzigd gebleven. De invoering van de Spreidingswet is niet vergezeld gegaan van nieuwe wettelijke mogelijkheden tot versnelling. Dit moeten wij ons terdege realiseren. De laat verschafte duidelijkheid over kaders heeft ook niet bijgedragen aan de bereidheid van gemeenten om zelf opvangvoorzieningen te (laten) exploiteren.
2
Ik zie ook dat het bij het COA in de uitvoering geregeld ontbreekt aan voldoende capaciteit en slagvaardigheid, waardoor projecten (extra) vertragen of soms zelfs geen doorgang kunnen vinden. Daarnaast zie ik in de miljoenennota ook dat de uitvoeringsorganisaties in de gehele keten te maken krijgen met een forse daling van budget. Dit leidt bij mij tot zorgen over uitvoeringskracht en haalbaarheid. Gemeenten zijn bijvoorbeeld gevraagd duurzame plekken te leveren voor 5 jaar. De financiering van het COA daalt echter na 2027 drastisch. Dit maakt de businesscases voor nieuwe locaties zeer onzeker. We vragen veel van onze gemeenten zowel als het gaat om opgaven en taken alsook als het gaat om druk op de ruimte. Kan het Rijk zelf nog meer bijdragen als het gaat om Rijksvastgoed en/of gronden? De gewenste uitruil tussen gemeenten tussen asielopvangplekken en huisvesting van statushouders is in het hele land nog zeer beperkt van de grond gekomen. Ik constateer dat met spijt omdat ik de achterliggende gedachte van regionale samenwerking waar dat kan, zeer ondersteun. Daarom vraag ik u om met de opgedane ervaringen te onderzoeken hoe regionale samenwerking kan worden bevorderd, en hierbij een eerste evaluatie van hoe de wet, en met name de bonus-systematiek, (uit)werkt, te betrekken.
Tot slot Ik zie dat de systematiek van overleg aan de PRT’s en de LRT een goed instrument is om alle opgaven (van opvang tot huisvesting) in samenhang te bezien en tot resultaten te komen. Rust in het opvanglandschap en in de wet- en regelgeving hieromtrent zijn daarbij van groot belang. Ik koppel aan deze weergave van feiten en omstandigheden die een rol hebben gespeeld tijdens de overlegfase van de Spreidingswet tot slot nog een tweeledig verzoek: Alles wat in uw vermogen ligt eraan bij te dragen om de voorwaarden voor het totstandbrengen van stabiele opvangvoorzieningen te verbeteren; Bovenstaande feiten en omstandigheden mee te wegen bij het nemen van uw verdeelbesluit en het inzetten van handhaving. Hoogachtend,
mr. A.W. (Wouter) Kolff Commissaris van de Koning in provincie Zuid-Holland
3
Provinciaal verslag Spreidingswet Zuid-Holland In provincie Zuid-Holland wordt asiel besproken aan de Provinciale Regietafel (PRT) en aan de vijf regionale regietafels (RRT’s). Deze RRT’s zijn er in regio Rotterdam-Rijnmond, Zuid-Holland Zuid, Haaglanden, Holland-Rijnland en Midden-Holland. Elk van deze vijf regio’s heeft in afstemming met de gemeentebesturen in de regio een regioplan opgesteld. Deze regioplannen liggen ten grondslag aan de cijfers in dit provinciaal verslag van de cdK.
Leeswijzer Dit verslag vangt aan met een weergave van de invulling van de Zuid-Hollandse asielopgaven in het kader van de Spreidingswet. Beschreven wordt welke gemeenten in Zuid-Holland gedurende de eerste cyclus van de Spreidingswet asielopvang bieden en om hoeveel en om welk type opvangplaatsen het gaat. Vervolgens wordt inzicht gegeven in de uitruilafspraken tussen gemeenten. Tot slot deel ik mijn bevindingen met betrekking tot het proces en de opgave. In de bijlagen treft u een overzicht van de opvang van Oekraïense ontheemden, een overzicht van de huisvesting van statushouders en de vijf regioplannen uit de Zuid-Hollandse regio’s.
Invulling van Zuid-Hollandse gemeenten inzake de asielopgaven Spreidingswet In onderstaande tabel 1 wordt inzicht gegeven in de invulling van de provinciale asielopgave. Hierbij wordt naast een totaaloverzicht van de opgave ook inzichtelijk gemaakt hoe de invulling van de amv-opgave zal plaatsvinden. Deze opgave heeft betrekking op opvangplekken voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Tabel 1 Invulling provinciale opgave asielopvang provincie Zuid-Holland 2025
2026
1 JUL
1 FEB
Asielopvang totaal Opgave: 19.776 plaatsen
Realisatie - aandeel
13.205
67%
15.180
Tekort - aantal
6.571
33%
4.596
23%
Asielopvang amv Opgave: 1.677 plaatsen
Realisatie - aandeel
933
55%
983
58%
Tekort - aantal
744
45%
694
42%
4
77%
In onderstaande tabel 2 wordt per Zuid-Hollandse gemeente, op alfabetische volgorde, inzicht gegeven in de invulling van de asielopgaven voor reguliere en amv-opvangplekken. Per gemeente is de besloten capaciteit aan asielopvangplekken alsook de duur van de beschikbaarheid van de asielopvanglocatie opgenomen. Sommige door de gemeente aangedragen asiellocaties zijn alleen te realiseren onder voorwaarde dat het college van Gedeputeerde Staten bereid zijn ontheffing te verlenen. Gemeenten dienen hiervoor een deugdelijk onderbouwde aanvraag in te dienen (artikel 7.82 en 7.83 Omgevingsverordening). Daar voorafgaand aan vindt doorgaans gesprek plaats over de exacte invulling en aanvraag. Opmerkingen verwijzen naar de regioplannen voor meer achtergrondinformatie. In de tabel wordt tevens aangegeven wanneer een gemeente de intentie heeft een huidige asielopvanglocatie te verlengen danwel of besloten is de capaciteit op een asielopvanglocatie te verhogen. Tot slot geeft de tabel inzicht in de daadwerkelijke realisatie van de door de gemeenten aangegeven capaciteit op 1 juli 2025 en 1 februari 2026. In de bijgevoegde regioplannen van de vijf Zuid-Hollandse Regionale Regietafels is verdiepende informatie te lezen over de door hen aangeleverde capaciteit. Tabel 2 Invulling asielopgaven Zuid-Hollandse gemeenten (bron: regioplannen Zuid-Hollandse1 regio’s) Gemeente
Capaciteit (NTC)
Beschikbaarheid
Totaal
Regulier
Amv
Alblasserdam
110
110
0
Albrandswaard
0
0
0
Alphen a/d Rijn
440
440
0
Barendrecht
350
350
Bodegraven-Reeuwijk
100
Capelle a/d IJssel
Delft
Bijzonderheden
realisatie opvang voor 1-7-2025
voor 1-2-2026
0
0
0
0
Q4 2024/Q1 2025 - 5 jaar
440
440
0
onbekend
0
0
0
100
heden - onbekend
100
100
295
295
0
onbekend
0
295
100
100
0
heden - 31-12-2024
Opmerking over verlenging, zie regioplan Rotterdam-Rijnmond
100
0
170
110
60
heden - 1 februari 2025
Verkenning naar verlenging, zie regioplan Haaglanden
0
0
210
210
0
heden - 2 februari 2026
Na verbouwing 210 plekken beschikbaar
170
170
31-12-2025 onbekend
Uitruilafspraak met gemeente Sliedrecht, zie regioplan Zuid-Holland Zuid
50
0
50
medio 2025 - 5 jaar
0
0
Dordrecht
580
530
50
1-10-2025 - onbekend
0
580
Goeree-Overflakkee
160
160
0
heden - 12-9-2026
160
160
120
120
0
heden - 15-2-2026
120
120
Gorinchem
150
150
0
28-12-2024 - maximaal 10 jaar
150
150
Gouda
407
372
35
1-7-2025 - 1-4-2028
407
407
Hardinxveld-Giessendam
110
110
0
Intentie tot samenwerken met gemeente Sliedrecht
0
0
Hendrik-IdoAmbacht
200
200
0
Voornemen tot verlenging, zie regioplan Zuid-Holland Zuid
200
0
heden - 1-7-2025
1 Opname van een locatie in de tabel betekent geen garantie dat locaties ook daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden als gevolg van de afhankelijkheid van vele factoren. Ook is deze tabel een momentopname van een proces dat steeds in beweging is. Het is derhalve mogelijk dat het proces zich inmiddels in een andere fase bevindt.
5
Hillegom
135
135
0
beoogd voor 1 juli 2025 - 10 tot 15 jaar
135
135
Hoeksche Waard
500
500
0
heden - 15-12-2027
500
500
Kaag en Braassem
179
179
0
beoogd voor 1 juli 2025 - 5 jaar
179
179
Katwijk
600
560
40
heden - duurzaam
600
600
Krimpen a/d IJssel
150
150
0
heden - 15-12-2026
150
150
Krimpenerwaard
153
153
0
1-7-2025 - onbekend
153
153
80
0
80
heden - maart 2026
80
80
200
200
0
heden - 1-6-2026
200
200
100
100
0
1-1-2025 - 1-6-2026
100
100
340
340
0
heden - 31-12-2028
340
340
400
330
70
juni 2025 - onbekend
400
400
Leiderdorp
173
173
0
heden - 1-3-2026
173
173
Leidschendam-Voorburg
80
80
heden - 31-12-2026
80
80
Lansingerland Leiden
200
200
1-10-2024 - onbekend
200
200
Lisse
140
140
0
beoogd voor 1 juli 2025 - onbekend
140
140
Maassluis
70
70
0
heden - 31-12-2029
70
70
70
70
0
1-1-2025 - 5 jaar
70
70
Midden-Delfland
225
225
225
225
Molenlanden
74
74
0
heden - 1-2-2026
74
74
Nieuwkoop
188
188
0
beoogd voor 1 juli 2025 - 5 jaar
188
188
Nissewaard
80
80
0
heden - 1-7-2026
80
80
250
250
0
begin 2026 - onbekend
0
0
Noordwijk
275
252
23
onbekend
0
0
Oegstgeest
205
205
0
heden - 1-11-2026
205
205
Papendrecht
50
0
50
heden - Q1 2026
50
50
80
0
80
Q1 2025 - looptijd 5 jaar
80
80
60
60
heden - 30 juni 2024
Intentie tot verlenging, zie regioplan Haaglanden
0
0
68
68
heden - 31 december 2024
Intentie tot verlenging, zie regioplan Haaglanden
0
0
250
250
0
0
90
90
90
0
250
250
Eind 2025 / Begin 2026 Eind 2030 / Begin 2031
0
250
Rijswijk
350
350
2025 - 2030
0
350
Rotterdam
2000
2000
0
heden - 31-1-2026
2000
2000
115
115
0
heden - 31-1-2026
115
115
96
96
0
heden - 31-1-2026
96
96
158
158
0
heden - 31-1-2026
158
158
96
96
0
heden - 31-1-2026
96
96
Pijnacker-Nootdorp
Ridderkerk
2025 - 2030 Financiering voorwaardelijk, zie regioplan Zuid-Holland Zuid
onbekend 0
heden - 1-7-2026
Opmerking sluiting, zie regioplan Rotterdam-Rijnmond
35
0
35
heden - 14-2-2027
35
35
Schiedam
275
275
0
onbekend - uiterlijk 2030
0
0
s-Gravenhage
35
35
35
35
heden - 31 december 2024
6
Verlenging, zie regioplan Haaglanden
60
60
Verlenging, zie regioplan Haaglanden
100
100
heden - 31 december 2024
Verlenging, zie regioplan Haaglanden
40
40
650
heden - 31 december 2024
Verlenging, zie regioplan Haaglanden
650
650
90
90
heden - 1 november 2025
Verlenging, zie regioplan Haaglanden
90
90
600
600
Q2 2026 - 10 jaar
0
0
250
250
Q2 2025 - 3 jaar
0
250
60
0
Q4 2024 - 5/7 jaar
60
60
440
440
Q3 2025 - minimaal 5 jaar
0
440
200
200
Q2 2025 - minimaal 5 jaar
0
200
75
75
onbekend
0
0
200
200
onbekend
0
0
250
250
onbekend
0
0
50
50
heden - 31-12-2025
50
0
250
250
31-12-2025 - onbekend
0
250
Teylingen
252
252
0
beoogd voor 1 juli 2025 - onbekend
252
252
Vlaardingen
100
100
0
onbekend - uiterlijk 2030 (max 5 jaar)
0
0
Voorne aan Zee
150
150
0
heden - 31-12-2026
150
150
Voorschoten
200
200
0
heden - 1-12-2025
200
0
Waddinxveen
195
195
0
1-7-2025 - 5 jaar
195
195
Wassenaar
930
880
50
heden - 12 maart 2028
930
930
Westland
140
140
Q2 2025 - onbekend
140
140
Zoetermeer
703
703
heden - 1 februari 2030
680
680
Zoeterwoude
64
64
0
beoogd voor 1 juli 2025 - onbekend
64
64
Zuidplas
300
300
0
1-7-2025 - 10 jaar
300
300
Zwijndrecht
300
240
60
heden - 22-4-2027
300
300
Sliedrecht
60
0
60
100
100
heden - 31 december 2024
40
40
650
60
heden - 31 december 2026
7
Gemeente verkent toekomstige invulling opgave, zie regioplan Holland-Rijnland
Locatie wordt verhoogd naar 703 plekken
Afspraken over uitruilen van opgaven Uitruilafspraken binnen de regio Haaglanden Gemeente Leidschendam-Voorburg en gemeente Rijswijk: - Gemeente Leidschendam-Voorburg vangt 26 AMV-ers op voor gemeente Rijswijk. Gemeente Rijswijk zal – als de plannen voor de asielopvang doorgang vinden – 26 asielopvangplekken van de gemeente Leidschendam-Voorburg realiseren. Uitruilafspraken binnen de regio Zuid-Holland Zuid Gemeente Sliedrecht en gemeente Alblasserdam: - Gemeente Sliedrecht realiseert 110 asielopvangplekken voor gemeente Alblasserdam. Alblasserdam zal in de komende 5 jaar in totaal 87 statushouders van Sliedrecht overnemen.
8
Namens de cdK In mijn nieuwe rol als commissaris van de Koning in de provincie Zuid-Holland en als voorzitter van de Provinciale Regietafel (PRT) wil ik vanaf deze plek allereerst de bijzondere inspanningen noemen die de gemeenten in Zuid-Holland hebben gedaan om asielopvang mogelijk te maken. De bestuurlijke vertegenwoordigers zijn dit jaar zes keer bij elkaar geweest. Dit zijn het COA, de gemeente Den Haag, gemeente Rotterdam en de regio’s Haaglanden, Zuid-Holland Zuid, Rotterdam-Rijnmond, Holland-Rijnland, Midden-Holland en de provincie. Ook het ministerie van Asiel en Migratie is vertegenwoordigd. Vanuit mijn rol als rijksorgaan ben ik de voorzitter. In februari 2024 is de Spreidingswet ingevoerd. Er zijn diverse inspanningen verricht om tot duurzamere opvang te komen. De invoering van de Spreidingswet heeft daaraan een bijdrage geleverd door een beroep te doen op de solidariteit tussen provincies onderling, maar ook op het samenwerkend vermogen van de gemeenten binnen de Zuid-Hollandse regio’s. Ik zie dat er in deze regio’s intensief is samengewerkt om gehoor te geven aan de opdracht van de wet. Gemeenten hebben elkaar gemotiveerd om opvang mogelijk te maken, met als resultaat dat er voor u een overzicht ligt waarbij 13.085 aantal opvangplekken (66% van de provinciale opgave) zijn voorzien per 1 juli 2025.
Ik merk op dat er in Zuid-Holland, één van de meest verstedelijkte gebieden van Nederland, een zware druk ligt. Dat juist daar de grootste asielopgave ligt vergroot de sociale uitdagingen waarvoor ik graag extra aandacht vraag. Ook constateer ik in de context waarin Zuid-Hollandse gemeenten asielopvang mogelijk maken een aantal beperkende factoren, waaronder vermindering van het draagvlak door onduidelijkheid over het landelijk beleid en beperkte uitvoeringskracht in de bouwsector en uitvoeringsorganisaties. Tevens spreek ik mijn zorgen uit over de structurele financiering waarbinnen de opvang mogelijk gemaakt moet worden in de gehele asielketen. Voor de totstandkoming van duurzame opvang is het noodzakelijk dat er voldoende voorzieningen zijn op het gebied van onderwijs, zorg, veiligheid en werk. Om hieraan invulling geven, ligt een bredere verantwoordelijkheid bij meerdere partijen. Publieke steun van rijkswege voor de (bestuurlijke) inspanningen van gemeenten en provincies op het gebied van asielopvang is essentieel. Ik verwijs u graag naar de regioplannen in de bijlagen voor een uitgebreidere toelichting. Ik onderstreep de oproepen van Zuid-Hollandse regio’s voor meer duidelijkheid over onder andere het handelingsperspectief voor gemeenten en een duurzame financiering.
9
Bijlagen: a.
Overzicht opvang Oekraïense ontheemden in Zuid-Holland
b.
Overzicht realisatie taakstelling statushouders in Zuid-Holland
c.
Regioplan Rotterdam-Rijnmond
d.
Regioplan Zuid-Holland Zuid
e.
Regioplan Haaglanden
f.
Regioplan Holland-Rijnland
g.
Regioplan Midden-Holland
10
a. Overzicht opvang Oekraïense ontheemden in Zuid-Holland (bron: regioplannen Zuid-Hollandse regio’s) Gemeente
Aantal plekken
Alblasserdam
165
Albrandswaard
119
Alphen a/d Rijn
502
Barendrecht
117
Bodegraven-Reeuwijk
345
Capelle a/d IJssel
290
Delft
366
Dordrecht
1164
Goeree-Overflakkee
370
Gorinchem
291
Gouda
362
Hardinxveld-Giessendam
126
Hendrik-Ido-Ambacht
206
Hillegom
128
Hoeksche Waard
395
Kaag en Braassem
133
Katwijk
264
Krimpen a/d IJssel
105
Krimpenerwaard
239
Lansingerland
172
Leiden
557
Leiderdorp
135
Leidschendam-Voorburg
235
Lisse
152
Maassluis
123
Midden-Delfland
52
Molenlanden
139
Nieuwkoop
163
Nissewaard
280
Noordwijk
200
Oegstgeest
135
Papendrecht
50
Pijnacker-Nootdorp
184
Ridderkerk
136
Rijswijk
272
Rotterdam
2029
Schiedam
150
s-Gravenhage
1580
Sliedrecht
190
Teylingen
122
Vlaardingen
1043
Voorne aan Zee
423
Voorschoten
105
Waddinxveen
173
Wassenaar
117
11
Westland
404
Zoetermeer
369
Zoeterwoude
70
Zuidplas
198
Zwijndrecht
185
B.
Overzicht realisatie taakstelling statushouders in Zuid-Holland
Regio RotterdamRijnmond
Taakstelling incl. achterstand/voorsprong
Aantal plaatsingen (datum)
Realisatie (percentage)
Opmerkingen
Albrandswaard
53
16
30%
Barendrecht
66
38
58%
Capelle a/d IJssel
69
42
61%
Goeree-Overflakkee
140
155
111%
Zie regioplan
Krimpen a/d IJssel
59
48
81%
Zie regioplan
Lansingerland
132
46
35%
Zie regioplan
Maassluis
30
34
113%
Zie regioplan
Nissewaard
165
85
52%
Ridderkerk
95
49
52%
Zie regioplan
Rotterdam
1265
714
56%
Zie regioplan
Schiedam
162
65
Vlaardingen
187
111
59%
Voorne aan Zee
109
45
41%
Gemeente
Regio Zuid-Holland Zuid
Zie regioplan Zie regioplan
Aantal plaatsingen 1e helft 2024
Realisatie
Gemeente
Taakstelling incl. achterstand/voorsprong 2024
Alblasserdam
41
10
24%
Dordrecht
204
82
40%
Gorinchem
68
33
49%
Hardinxveld-Giessendam
28
15
54%
Hendrik-Ido-Ambacht
31
29
94%
Hoeksche Waard
222
52
23%
Molenlanden
88
49
56%
Papendrecht
69
15
22%
Sliedrecht
39
19
49%
Zwijndrecht
71
46
65%
12
Regio Haaglanden
Aantal plaatsingen (1 juli 2024)
Realisatie
Gemeente
Taakstelling incl. achterstand/voorsprong 2024-1 (tot 1 juli 2024)
Delft
105
89
85%
‘s-Gravenhage
694
404
58%
Leidschendam-Voorburg
170
52
31%
Midden-Delfland
22
22
100%
Pijnacker-Nootdorp
74
33
45%
Rijswijk
20
26
130%
Wassenaar
26
5
19%
Westland
83
64
77%
Zoetermeer
123
82
67%
Regio Holland-Rijnland
Taakstelling incl. achterstand/voorsprong_2024-1
Aantal plaatsingen (1 juni 2024)
Realisatie (percentage)
Alphen a/d Rijn
124
50
40%
Hillegom
16
5
31%
Kaag en Braassem
35
23
66%
Katwijk
63
20
32%
Leiden
148
94
64%
Leiderdorp
55
21
38%
Lisse
25
9
36%
Nieuwkoop
27
2
7%
Noordwijk
65
29
45%
Oegstgeest
43
4
9%
Teylingen
60
22
37%
Voorschoten
59
33
56%
Zoeterwoude
13
7
54%
Regio Midden-Holland
Taakstelling incl. achterstand/voorsprong_2024-1
Aantal plaatsingen (1 juni 2024)
Realisatie (percentage)
Bodegraven-Reeuwijk
43
26
60%
Gouda
23
57
248%
Krimpenerwaard
100
43
43%
Waddinxveen
52
18
35%
Zuidplas
40
8
20%
Gemeente
Gemeente
13
V5.0, okt 2024
Begeleidend Regioplan Rotterdam Rijnmond versie 5.0, 18 oktober 2024 Asiel en Oekraïne-opvang en huisvesting statushouders
Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................................................................................3 Fasering ...........................................................................................................................................................................3 Interne afstemming ..................................................................................................................................................3 Versies ............................................................................................................................................................................. 4 Ervaren knelpunten ......................................................................................................................................................5 Gemeentelijke toelichting ....................................................................................................................................... 7 Albrandswaard..............................................................................................................................................................
7 Barendrecht .................................................................................................................................................................... 7 Capelle aan den IJssel............................................................................................................................................... 7 Goeree-Overflakkee ................................................................................................................................................... 7 Krimpen a/d IJssel ..................................................................................................................................................... 8 Lansingerland ............................................................................................................................................................... 8 Maassluis ........................................................................................................................................................................ 8 Nissewaard ....................................................................................................................................................................
9 Ridderkerk ...................................................................................................................................................................... 9 Rotterdam..................................................................................................................................................................... 10 Schiedam ...................................................................................................................................................................... 10 Vlaardingen ................................................................................................................................................................. 10 Voorne aan Zee ........................................................................................................................................................... 11 Bijlage 1: Definities..................................................................................................................................................... 12 Doelgroepen .............................................................................................................................................................
12 Opvang ......................................................................................................................................................................... 13 Kwaliteitskaders opvang................................................................................................................................. 15 Eisen Spreidingswet ............................................................................................................................................ 15 Afstemming met de provincie over opvanglocaties .................................................................... 16 Bijlage 2: Aanvullende cijfers................................................................................................................................... 17
Regioplan Rotterdam Rijnmond
2
Inleiding
In het kader van de wet Gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen, ook wel de Spreidingswet genoemd, wordt er in elke regio een regioplan opgesteld. Dit vormt de basis voor het provinciale plan. Het regioplan bevat de spreiding van de opvangplekken in de regio, welke opvang geboden wordt en waar naartoe gewerkt zal worden. Het regioplan voor regio Rotterdam Rijnmond bestaat uit een excellijst waarin aantallen staan, en dit document (het begeleidend regioplan) waarin context en uitleg gegeven wordt. Fasering Om voor 1 november 2024 (wettelijke deadline) tot een provinciaal plan te komen, wordt een fasering gehanteerd. Voor het aanleveren van de definitieve versie van het regioplan aan de provincie is vanuit de regio Rotterdam-Rijnmond een alternatief voorstel gedaan voor de datum van 12 september 2024. De RRT is van mening dat de datum van 12 september 2024 te kort dag is om de interne gemeentelijke besluitvorming rond te krijgen en heeft op 31 mei besloten om het definitieve regioplan op 11 oktober vast te stellen en op uiterlijk 18 oktober aan de provincie te sturen. Voorwaarde daarbij is dat de locaties in het regioplan bekend zijn bij de provincie en COA.
*De data bij de rode bollen zijn de data conform fasering provincie. De oranje bollen met de data onderaan de tijdlijn betreffen het voorstel voor de nieuwe fasering aan de RRT.
Interne afstemming Van gemeenten wordt verwacht dat over de in het regioplan opgenomen locaties benodigde besluitvorming heeft plaatsgevonden in het college, eventueel aangevuld met besluitvorming in de gemeenteraad bij wijzigingen van het omgevingsplan. En dat de vermelde locaties met het COA en de provincie zijn afgestemd (bij mogelijke strijdigheid van een locatie met het provinciaal beleid). Indien wijziging van het omgevingsplan nodig is dan beslist de gemeenteraad hierover. Indien dit niet het geval is, is dit expliciet aangegeven in de opmerkingen.
Regioplan Rotterdam Rijnmond
3
Versies - V1.0 - november 2023. Ter kennisname voor RRT (schets vluchtelingen opgaves en invulling in regio). - V2.0 - april 2024: conceptversie. - V3.0 - juni 2024: conceptversie. - V4.0 – september 2024: conceptversie - V5.0 – oktober 2024: Definitieve versie (huidige versie).
Regioplan Rotterdam Rijnmond
4
Ervaren knelpunten
Een uitvraag onder de gemeenten naar ervaren knelpunten in het ontwikkelen van asielopvanglocaties heeft onderstaande punten opgeleverd: -
-
-
-
-
-
Ruimtelijk / planologisch: Gemeenten geven aan knelpunten te ervaren in het realiseren van fysieke locaties (geen grondgebonden ruimte beschikbaar, daarentegen wel watergebonden) en de randvoorwaarden eromheen (het voldoen aan juridische kaders zoals het verkrijgen van vergunningen, het aanpassen van bestemmingsplannen en pachtovereenkomsten, en overige aandachtspunten rondom flora, fauna, archeologie, ontsluiting over een dijklichaam, milieu contouren en bodemgesteldheid). Draagvlak: Gemeenten benoemen knelpunten in het creëren van draagvlak voor mogelijke constructies in opvanglocaties, zowel binnen het politiek-bestuurlijke als de gemeenschap. Soms wordt vastgehouden aan afspraken uit een coalitieakkoord over het aantal en de manier waarop asielzoekers worden opgevangen en is er weinig draagvlak om een verkenning te doen op afwijking van die afspraken. Ook het vergroten van draagvlak in wijken is daarom ingewikkeld. Landelijk politieke onzekerheid De eerst onzekere komst van de Spreidingswet, en vervolgens de plannen van het nieuwe kabinet om de Spreidingswet in te trekken, hebben voor veel onzekerheid en onduidelijkheid gezorgd bij gemeenten tav wat verwacht mag worden van hen. Deze onzekerheid draagt bij aan het vergroten van de instabiliteit van een toch al zeer complex dossier. Dit komt lokale besluitvorming op een politiek gevoelig onderwerp niet ten goede.
‘Concurrentie’ met andere aandachtsgroepen: Gemeenten geven aan dat er veel verschillende doelgroepen gehuisvest moeten worden in gemeenten. Op het moment dat er al schaarse ruimte geschikt is, zijn er veel andere aandachtsgroepen die meedingen. Asiel is een doelgroep waar minder draagvlak voor is, waardoor andere opvangopgaven eerder voorrang krijgen bij de realisatie van locaties. Druk op sociale voorzieningen: Sommige gemeenten noemen dat de druk momenteel al hoog is bij maatschappelijke partners (waaronder zorg en onderwijs) en dat er zorgen zijn over het kunnen bieden van de juiste, gepaste zorg en onderwijs voor de doelgroep. Dit heeft ook te maken met het landelijk tekort aan leraren en huisartsen. Veiligheid: Sommige gemeenten noemen dat er zorgen zijn om het kunnen (blijven) borgen van (ervaren) veiligheid.
Regioplan Rotterdam Rijnmond
5
-
-
-
-
Tijd: Sommige gemeenten benoemen het tekort aan tijd als ervaren knelpunten, met name voor het proces van besluitvorming en voor de realisatie (bouw) van de opvanglocaties. Primaire ketenpartners: Eén gemeente noemt de houding en de positie die een primaire ketenpartner inneemt t.a.v. het realiseren van asielopvanglocaties een uitdaging. Financiële middelen: Beperkte financiële middelen wordt door een gemeente beschreven als ervaren knelpunt, onder andere door de afhankelijkheid van aanjaaggelden en onzekerheid wat betreft financiën na inwerkingtreding van de Spreidingswet (welke kosten voor COA, gemeente, Rijk), Daarnaast willen sommige gemeenten meer toe richting locaties die multi-inzetbaar zijn, waarbij een mix aan doelgroepen naast elkaar of volgordelijk in de tijd kunnen worden opgevangen of tijdelijk kunnen worden gehuisvest. Dit betekent financiering van (opvang)locaties los van de doelgroep, hetgeen flexibiliteit vraagt in financiering. Ambtelijke capaciteit: Twee gemeenten geven aan dat beperkte personele capaciteit een rol speelt.
Regioplan Rotterdam Rijnmond
6
Gemeentelijke toelichting Albrandswaard
De gemeente Albrandswaard oriënteert zich op de mogelijkheden voor de huisvesting van asielzoekers maar geeft prioriteit aan de huisvesting van statushouders. Voor de huisvesting van statushouders werd een locatie gevonden en zijn we in overleg met derden om dit te realiseren. Gemeente Albrandswaard gaat met provincie Zuid-Holland in gesprek over asielopvang.
Barendrecht
Over het inzetten van locatie X voor asielopvang voert Barendrecht al geruime tijd overleg met de provincie. In 2022 is ambtelijk een bestuursovereenkomst en een koopovereenkomst opgesteld zodat gemeente Barendrecht tot aankoop kon overgaan. In juni 2023 heeft de provincie toezeggingen gedaan aan gemeente Rotterdam dat dit perceel tot 1 januari 2025 niet benut zou worden voor de opvang van vergunninghouders of asielzoekers. Per 1 januari 2025 vervallen deze toezeggingen waardoor gemeente Barendrecht zijn maatschappelijke opgave vanuit de spreidingswet van 350 asielopvangplaatsen op dit perceel kan vormgeven. Samen met het COA zijn er plannen ontwikkeld voor een asielopvanglocatie met de daarbij behorende voorzieningen voor welzijn, gezondheidszorg en onderwijs.
Capelle aan den IJssel
Capelle aan den IJssel stelt een kantoorpand beschikbaar dat mogelijk duurzaam in gebruik kan worden genomen voor de periode van +/- 5 jaar. Daarmee kunnen maximaal 295 opvangplekken worden gerealiseerd. Op 24 september vond een raadsconsultatie plaats. Het college heeft op 2 oktober een definitief besluit genomen. Het COA moet in de onderhandelingen met de eigenaar nog tot een sluitende business case en passende huurovereenkomst komen. De sluiting van het huidige pand is voorzien op 31-12-2024, tenzij het duurzame pand verderop in gebruik kan worden genomen in de loop van 2025. In dat geval is verlenging mogelijk ter overbrugging van de periode waarin verbouwd wordt.
Goeree-Overflakkee
Collegebesluit is dat het schip in Stellendam tot 1-1-2025 is. Voor het schip in Stellendam moet in oktober 2024 worden overwogen of verlenging mogelijk is. Op 9 september is het nieuwe schip voor asielzoekers geopend voor een periode van 2 jaar. Samen met het schip in Stellendam voldoet Goeree Overflakkee hiermee nagenoeg aan de Spreidingswet. In oktober wordt overwogen om het schip in Stellendam te verlengen. De komende periode zal gemeente Goeree Overflakkee, samen met buurgemeenten, inzetten om te komen tot een definitievere vorm van asielopvang. Door de oplevering van de flexwoningen komt er een stukje rust bij de Oekraïners. Inmiddels wonen er ruim 220 Oekraïners in de flexwoningen. Begin oktober worden de laatste 3 blokken opgeleverd, waardoor er dan in totaal ruim 300 Oekraïners in de flexwoningen wonen. Ook de Oekraïners uit de PO kunnen hier worden gehuisvest. De locatie Residence Kabbelaarsbank wordt tot 15 december 2024 open gehouden voor noodopvang voor de HUB Rotterdam.
Regioplan Rotterdam Rijnmond
7
Gemeente Goeree-Overflakkee heeft een vooraankondiging indeplaatsstelling ontvangen. Eind juli is in een oud gemeentehuis in Dirksland een HAR-locatie geopend. Hier zijn 40 alleenreizende mannelijke statushouders gehuisvest. In overleg met de omwonenden is ingezet op 24/7 inzet van woonbegeleiders en beveiliging op deze locatie. In samenwerking met Nidos en contractpartner is een woning met 9 alleenreizende minderjarige statushouders geopend. Ook is ingezet op het inschrijven op missiegezinnen, die in vrije eengezinswoningen zijn geplaatst. Door deze maatregelen is de taakstelling en achterstand van dit jaar ruimschoots gehaald. De taakstelling en achterstand was 140 volgens de administratie van gemeente GoereeOverflakkee. In totaal zijn nu 155 statushouders gehuisvest. COA heeft de missiegezinnen van in totaal 49 personen nog niet geteld.
Krimpen a/d IJssel
M.b.t. statushouders voldoet Krimpen aan den IJssel aan de taakstelling. Het ruimtelijk proces locatie de Noord 102 (Oekraïne) is gestart. In het asielaanbod is ruimte voor een schip in de haven voor 2 jaar (maximale termijn COA voor schepen), tot 15-12-2026. Een voortzetting van de huidige situatie, het betreft 150 plekken feitelijke bezetting. Het bestuursakkoord met COA wordt verwacht in oktober 2024.
Lansingerland
Er zijn 200 opvangplekken voor asielzoekers gerealiseerd die in augustus 2024 in gebruik zijn genomen. In juli 2024 is er politieke besluitvorming geweest m.b.t. de realisatie van 100 opvangplekken bovenop de 200 gerealiseerde opvangplekken. De extra 100 opvangplekken worden naar planning in week 52 gerealiseerd. De (dan 300) opvangplekken zijn beschikbaar tot medio 2026. Er vindt momenteel een gebiedsonderzoek plaats naar nieuwe mogelijkheden om duurzame opvang te realiseren. Op 26 september 2024 heeft de raad van Lansingerland het besluit genomen om een tweede Langdurige Opvanglocatie voor Oekraïense Ontheemden te realiseren. Zoals de locatie op de Sporthoeklaan zal de tweede locatie ook uit flexwoningen bestaan waar Oekraïense Ontheemden met spoedzoekers gemixt op de locatie wonen. De raad heeft een beluit genomen over de locatie van de flexwoningen en de gemeentelijke financiering. Om de flexwoningen/langdurige opvang Oekraïense Ontheemden te realiseren is de samenwerking van het Rijk, Provincie, woningbouwcorporatie en grondeigenaar nodig. De taakstelling voor statushouders voor gemeente Lansingerland op peildatum 30 september 2024 is 132 inclusief de achterstand. De realisatie tot en met september 2024 is 46. Op dit moment vindt er een gebiedsonderzoek plaats naar nieuwe mogelijkheden voor huisvesting van statushouder en daarbij duurzame opvang te realiseren.
Maassluis
De raad heeft in juli 2024 ingestemd om extra asielzoekers op te vangen in Maassluis. Zij worden gehuisvest op een tweede asielboot. De instemming geldt voor maximaal 5 jaar. De termijn voor de eerste/bestaande boot, die tot 1 november 2025 gold, is tot dezelfde einddatum verlengd. In de praktijk betekent dit contracten voor 2 jaar met
Regioplan Rotterdam Rijnmond
8
het COA vanwege de maximale contractuele looptijd voor noodopvang op een schip, verlenging tot 5 jaar is mogelijk. Met 123 bedden in 2 locaties voldoet Maassluis aan de regionaal afgesproken capaciteit voor de opvang van Oekraïense ontheemden. De realisatie huisvesting statushouders per september 2025 is 61/71= ruim 86 % van de totale jaaropgave. Maassluis verwacht aan de jaaropgave 2024 te gaan voldoen.
Nissewaard
Nissewaard neemt in de regio verantwoordelijkheid op de vraag naar opvangplekken voor Oekraïense ontheemden en asielzoekers. Naast een drietal locaties voor de opvang van Oekraïense ontheemden met in totaal 280 plekken, is er op dit moment een kleinschalige asielopvanglocatie in Spijkenisse met 80 plekken en een crisisnoodopvang met 28 plekken. Tegelijkertijd wordt voldaan aan de taakstelling voor het plaatsen van statushouders. Daar waar de taakstelling de afgelopen jaren is behaald, is het signaal nu wel dat de druk op de woningcorporaties voor het huisvesten van verschillende doelgroepen dermate groot is dat dit jaar de taakstelling zeer lastig te realiseren zal zijn. Er wordt rekening gehouden met het draagvlak in de samenleving en de draagkracht in de wijken en kernen. Er is een voor Nissewaard passend tempo gekozen waarbij het college zich niet laat opjagen. Dit betekent dat het college van Nissewaard de intentie heeft om een duurzame opvanglocatie met 250 plekken mogelijk te maken, onder de voorwaarde dat uit de verkenning blijkt dat het past binnen de gestelde eisen en de gemeenteraad ermee kan instemmen. En het Rijk duidelijkheid heeft gegeven over de wijze waarop asielopvang in Nederland op langere termijn vormgegeven wordt zodat bepaald kan worden of het voorstel binnen de dan geldende wet past.
Opgemerkt wordt dat de dubbele signalen die de Minister van Asiel en Migratie afgeeft over (de timing van) het intrekken van de spreidingswet het de gemeente bijzonder moeilijk maken. Ook kan niet worden uitgesloten dat dit de besluitvorming van de raad kan beïnvloeden.
Ridderkerk
Ridderkerk is druk bezig invulling aan de spreidingswet te geven. Dat betekent dat er samen met COA en de provincie Zuid-Holland onderzoek gedaan wordt naar mogelijkheden om een opvangcapaciteit voor maximaal 250 asielzoekers te realiseren. De realisatie is afhankelijk van het COA, de provincie Zuid-Holland en de door het college gestelde voorwaarden. Deze voorwaarden betreffen onder meer dat bij definitieve besluitvorming gekeken wordt of het voorstel nog steeds binnen de dan geldende wet- en regelgeving en maatschappelijke opgave past, andere regiogemeenten ook hun bijdrage leveren aan de opvang van vluchtelingen en de gemeenteraad een positief bindend advies geeft voor de benodigde Omgevingsvergunning. Voor de overige randvoorwaarden verwijzen we naar tabblad 3 van de Excel die samen met dit begeleidend schrijven het regioplan omvat. Er komt in Ridderkerk één locatie. Bij realisatie van de nieuwe locatie voor 250 vluchtelingen stopt de opvang op de Calypso. De gemeentelijke opvang voor Oekraïense ontheemden in Ridderkerk zit in sloopwoningen op verschillende locaties. Eind 2025 moeten de panden worden teruggegeven. Ridderkerk is aan het onderzoeken hoe de opgave die er ligt per 1-1-
Regioplan Rotterdam Rijnmond
9
2025, ingevuld kan worden. Een logisch moment om hier invulling aan te gaan geven is als er geen gebruik meer gemaakt kan worden van de huidige locaties. De huisvestingstaakstelling statushouders was op 1 juli 2024 voor Ridderkerk 95. Op de peildatum zijn er 49 huisvestingen gerealiseerd. De achterstand voor Ridderkerk op de taakstelling tot huisvesting statushouders was op 1 juli 2024 50. Er zijn 3 mensen formeel nog niet meegeteld voor de taakstelling. Er staat nog huisvesting gepland voor 17 personen. Dat betekent dat Ridderkerk aan het inlopen is. Met de huisvestingen die nu al zeker zijn komt Ridderkerk op 69. Dat is een voorlopige realisatie van 73% (Peildatum: 27-09-2024).
Rotterdam
Rotterdam faciliteert structureel de opvang voor vluchtelingen, waaronder asielzoekers. Er verblijven op dit moment 465 asielzoekers op kleinschalige riviercruiseschepen verspreid over de stad. Voor de opvang van amv hebben we een locatie voor het opvangen van 35 jongeren. Daarnaast is in de zomer van 2023 de ferry aan de Merwehaven geopend als locatie waar 1500 gekoppelde statushouders (aan Rotterdam en regio) tijdelijk gehuisvest worden. Dit is recentelijk verlengd en opgehoogd tot 2000 plekken. Rotterdam draagt hiermee bij aan het ontlasten van de asielketen in de regio en Nederland. Daarbij zet Rotterdam in op het behalen van de taakstelling huisvesting van statushouders. In 2021, 2022 en 2023 heeft Rotterdam deze taakstelling behaald, de verwachting is dat dit ook in 2024 het geval zal zijn. Ook heeft Rotterdam meer dan 2000 gemeentelijke plekken voor Oekraïense vluchtelingen en verblijven er meer dan 1250 Oekraïense vluchtelingen in de particuliere opvang.
Schiedam
Het onderwerp Opvang Asielzoekers heeft in Schiedam zowel ambtelijke als bestuurlijke prioriteit. Het college van Schiedam wil wel dat er een koppeling wordt gemaakt met de GOO. Die locatie vervalt en het alternatief kan wat Schiedam betreft het best deel uitmaken van de oplossingsvariant voor de asielopvang. Omdat er planologisch in Schiedam voor opvang geen geschikte locaties beschikbaar zijn, ziet Schiedam zich genoodzaakt een suboptimale oplossing uit te werken. Het kan niet anders dan dat dit gepaard gaat met discussie. De lijn met COA staat open. Het college gaat nu met de raad in gesprek over de invulling op locatieniveau. Voor de huisvesting van statushouders is de gemeente afhankelijk van het aanbod van corporatie Woonplus.
Vlaardingen
Vlaardingen vangt 1023 Oekraïners op in het dorp Mrija, naast 29 particuliere en 20 respijtzorg plekken. Dit doet een enorm beroep op de gezondheidszorg en het onderwijs in onze stad. Daarnaast zijn in het IBIS hotel 40 statushouders geplaatst door het COA en is het COA ook voornemens om 100 asielzoekers in het Campanile hotel onder te brengen. Tenslotte heeft Vlaardingen nu 111 van de 187 statushouders kunnen doorplaatsen (59%). Onlangs heeft het college van Vlaardingen besloten om, onder voorbehoud van goedkeuring door de raad, 100 duurzame opvangplekken te willen realiseren.
Regioplan Rotterdam Rijnmond
10
Voorne aan Zee
Er is met COA afgesproken om maximaal 150 asielzoekers en statushouders op het opvangschip te huisvesten, voor de periode tot einde van 2026 met ingang van 1 juli 2024.
Regioplan Rotterdam Rijnmond
11
Bijlage 1: Definities Doelgroepen
Asielzoeker Een asielzoeker is een persoon die een ander land om bescherming vraagt door een asielverzoek in te dienen. Dit verzoek kan ingewilligd worden, dan wordt de asielzoeker een erkend vluchteling en daarmee krijgt diegene een verblijfsstatus. Men spreekt dan van een ‘vergunninghouder’ of ‘statushouder’. Mensen die na het doorlopen van de asielprocedure niet in aanmerking komen voor bescherming als vluchteling, hebben geen recht op verblijf in Nederland. Zij kunnen worden uitgezet naar hun land van herkomst. Statushouder/vergunninghouder Een vergunninghouder is een asielzoeker die asiel (en daarmee een verblijfsstatus) heeft gekregen en dus erkend vluchteling is. Een vergunninghouder is hetzelfde als een statushouder. In Nederland krijg je een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd (vijf jaar). Statushouders krijgen een woning toegewezen, hebben recht op een uitkering en volgen verplicht inburgeringscursus. Na vijf jaar wordt de vergunning omgezet in een vergunning voor onbepaalde tijd, mits het land van herkomst nog steeds onveilig is om naar terug te keren. In dit document wordt de term statushouder aangehouden. Gekoppelde statushouder Een statushouder wordt door het COA gekoppeld aan een gemeente in Nederland die vervolgens zorgt voor huisvesting, begeleiding en inburgering.
De statushouders tellen mee voor de taakstelling van de gemeente (elke gemeente krijgt een halfjaarlijkse taakstelling van het Rijk waarin vaststaat welk aantal statushouders de gemeente moet huisvesten, naar rato van inwoneraantal). AMV Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV) is een verzamelterm voor jongeren die alleen of samen met andere kinderen of 'vreemde' volwassenen naar Nederland komen en hier asiel aanvragen of hebben gekregen. Deze term refereert naar zowel asielzoekers als statushouders. Kinderen jonger dan 15 jaar worden veelal in pleeggezinnen geplaatst. Jongeren tussen de 15 en 18 jaar worden in kleinschalige opvangvoorzieningen in gemeenten geplaatst. Ook wordt de term AMV door het Rijk gebruikt voor alleenstaande minderjarige vluchtelingen uit Oekraïne. In de Oekraïne-opvangopgave worden deze echter niet apart genoemd en geteld. Ongeregistreerde Alle asielzoekers die Nederland binnenkomen, worden aangemeld in Ter Apel (of Budel). Daar worden ze geïdentificeerd, geregistreerd en gescreend op tbc. Daarna
Regioplan Rotterdam Rijnmond
12
worden ze geplaatst in een opvanglocatie waar zij hun asielprocedure verder doorlopen. Een ongeregistreerde asielzoeker heeft dit proces (dat 1 à 3 dagen duurt) nog niet doorlopen. Ongedocumenteerde Ongedocumenteerden zijn mensen zonder geldige verblijfsvergunning die Nederland om verschillende redenen (nog) niet hebben verlaten. Dit kunnen uitgeprocedeerde asielzoekers zijn of staatlozen die niet kunnen terugkeren naar het land van geboorte. Uitgeprocedeerde Asielzoeker voor wie de juridische mogelijkheid in de asielprocedure is uitgeput. Oekraïense ontheemde Een ontheemde uit Oekraïne kan in Nederland tijdelijk bescherming krijgen onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) van de Europese Unie. Deze richtlijn geldt voor mensen met de Oekraïense nationaliteit, mensen die een permanente Oekraïense verblijfsvergunning hebben en mensen die in Oekraïne internationale of nationale bescherming hebben (bijvoorbeeld als erkend vluchteling). Ook vallen hieronder hun partners, minderjarige kinderen en familieleden die met hen samenwoonden in Oekraïne. De Richtlijn Tijdelijke Bescherming geeft in Nederland recht op opvang, medische zorg en onderwijs voor minderjarige kinderen. De richtlijn staat Oekraïense ontheemden ook toe om te werken. De RTB loopt t/m 4 maart 2026.
Opvang
Ten behoeve van de opgave is het van belang dat iedereen hetzelfde beeld heeft bij de verschillende typen opvangvoorzieningen. In dit document spreken we van verschillende typen opvang die verschillen qua duur, exploitatiepartij en kwaliteit. Crisisnoodopvang (CNO)/ Tijdelijke gemeentelijke opvang Dit is doorgaans zeer sobere opvang, die in ieder geval de basisbehoeften dekt. Het zogenaamde bed-bad-brood. Het advies is om als richtlijn een verblijfsduur van 1 week te hanteren1, deze vorm van opvang is niet bedoeld voor duurzame opvangplekken. Zowel voor asielzoekers als Oekraïense ontheemden wordt deze vorm van opvang ingezet. We zien in de praktijk dat de verblijfsduur van asielzoekers in dit type opvang vaak langer is, ingegeven door de huidige situatie. Tijdelijke gemeentelijke opvang (TGO) is de naam voor opvanglocaties voor asielzoekers die voorheen werden gebruikt als crisisnoodopvang. Met de overgang van crisisnoodopvang naar tijdelijke gemeentelijke opvang heeft het COA de coördinatie van de Veiligheidsregio’s overgenomen. De locaties worden beheerd door gemeenten
1
Handreiking crisisnoodopvang, VNG (2020)
Regioplan Rotterdam Rijnmond
13
en voeren op deze locatie zelf het dagelijkse beheer, soms in samenwerking met derde partijen. Het COA vervult een ondersteunende rol. Hoe deze ondersteunende rol er precies uit ziet en op welke manier verantwoordelijkheden kunnen worden verdeeld en afgesproken wordt op dit moment nader uitgewerkt. Gemeentelijke opvang Onder gemeentelijke opvang (GOO) worden opvanglocaties voor ontheemden uit Oekraïne verstaan die door de gemeente gerealiseerd en beheerd worden, met uitzonder van locaties waar Crisisnoodopvang geboden wordt. Gemeentelijke opvanglocaties kunnen onder andere slaapschepen, verbouwde kantoorpanden en voormalige zorglocaties. De duur waarop een locatie beschikbaar is voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne verschilt per locatie. Geregeld zijn gemeentelijke opvanglocaties één tot meerdere jaren beschikbaar. (Tijdelijke) Noodopvang (NO) De middelen of voorzieningen in noodopvang zijn van een hoger kwaliteitsniveau dan in een gemiddelde CNO-locatie waardoor er langer verblijf kan plaatsvinden. Er zijn geen officiële richtlijnen voor de verblijfsduur voor bewoners. De verantwoordelijkheid voor de inrichting, bemensing en het beheer van een noodopvang kan bij een gemeente of bij het COA liggen. Het verschilt per gemeente welke afspraken er gemaakt worden. De noodopvang is vaak tijdelijk van aard.
Duurzame opvang Duurzame opvanglocaties zijn opvangplekken waar voldoende faciliteiten zijn voor een langer verblijf. Deze locaties zijn niet tijdelijk van aard en kunnen geëxploiteerd worden door zowel de gemeente als het COA. Deze locaties kennen we nu vooral als asielzoekerscentra (AZC), geëxploiteerd door het COA. De mogelijkheid om gemeenten zelf te laten exploiteren (gemeentelijke opvang) wordt mogelijk gemaakt onder de Spreidingswet. Daarnaast wordt er onder de Spreidingswet een duur van minimaal vijf jaar gehanteerd. AMV-locatie Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV) zijn een bijzondere en kwetsbare groep wiens bijzondere opvangbehoeften in ogenschouw moeten worden genomen. De opvang en begeleiding van AMV voldoet hierdoor aan andere voorwaarden dan de opvang van volwassenen of gezinnen met kinderen. • Alle AMV'ers, ongeacht status, onder de vijftien jaar verblijven in principe in pleeggezinnen of opvanglocaties onder voogdij van stichting Nidos. • Een AMV van vijftien jaar of ouder wordt tijdens de asielprocedure door het COA opgevangen in een procesopvanglocatie AMV of een kleinschalige woonvoorziening (KWV). De locatie valt altijd onder de verantwoordelijkheid
Regioplan Rotterdam Rijnmond
14
•
van het COA. Het COA contracteert daarvoor regelmatig een derde zorgpartij voor het beheer en begeleiding op de locatie. Zodra een AMV statushouder wordt, neemt Nidos de verantwoordelijkheid over. Dit kan in een kleinschalige woonvoorziening of kleinschalige woongroepen. Nidos vangt AMV op vanaf 4 jongeren in een woning. Deze plekken tellen mee voor de taakstelling huisvesting statushouders voor gemeenten.
Kwaliteitskaders opvang
COA hanteert kwaliteitskaders, opgenomen in een Programma van Eisen (‘Ruimtelijk Functioneel Programma van Eisen’ en ‘Noodopvang Programma van Eisen’) waar COA-locaties aan moeten voldoen. Zie ook de: standaard criteria. Daar waar een afwijking zich voordoet, wordt altijd gezamenlijk gekeken naar een passende oplossing. Gezien locaties nogal kunnen variëren wordt maatwerk geboden. Dit is vooral van belang bij kleinschalige opvanglocaties (minder dan 150 plekken). In het kader van uniformiteit is het uitgangspunt dat het COA de potentiële locaties toetst. Ook om te voorkomen dat gemeenten of andere instanties bij voorbaat locaties afkeuren die nadien geschikt blijken of geschikt te maken zijn. Daarnaast is een belangrijk criterium voor een geschikte opvanglocatie de ligging van de locatie ten opzichte van voorzieningen, zoals onderwijs, openbaar vervoer en winkels. In de Handreiking ‘Proces tot realisatie opvanglocatie asielzoekers’ van VNG en COA staan de verschillende fasen en processtappen beschreven om te komen tot realisatie van een locatie. Het proces van vestiging van een opvanglocatie is altijd een samenspel tussen de gemeente (college, gemeenteraad) en het COA. De verschillende fasen in de handreiking kunnen worden onderverdeeld in: 1. Verkenning; 2. Besluitvorming; en 3. Realisatie.
Voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne schrijft artikel 6 van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne voor waaraan de opvang moet voldoen.
Eisen Spreidingswet
Niet alleen duurzame locaties kunnen worden ingebracht voor de Spreidingswet. Een locatie kan meetellen voor de opgave van de Spreidingswet wanneer deze uiterlijk zes maanden na het publiceren van het verdeelbesluit beschikbaar is, (dus uiterlijk per 30 juni 2025) en minimaal beschikbaar is tot het einde van de eerste wetscyclus t.w. 1 februari 2026. Locaties kunnen ook korter beschikbaar zijn en worden ingebracht onder de Spreidingswet, mits deze plekken continue beschikbaar blijven door het aantal plekken te garanderen in opeenvolgende locaties.
Regioplan Rotterdam Rijnmond
15
Afstemming met de provincie over opvanglocaties
Uitgangspunt is dat een beoogde locatie niet in strijd mag zijn met de instructieregels van de provincie uit de Zuid-Hollandse Omgevingsverordening (ZHOV). De gemeente toetst in de verkenningsfase of een locatie past binnen de ZHOV. Hiervoor kan het eformulier worden gebruikt. Bij mogelijke strijdigheid van een locatie met het provinciaal beleid is het van belang om de provincie tijdig te betrekken. Hiervoor geldt de reguliere werkwijze, hetgeen inhoudt dat de RO-medewerker van de gemeente het plan voorlegt aan de planadviseur van de provincie. Dit kan los van het regioplan en gesprekken kunnen vertrouwelijk worden gevoerd. Voor grotere locaties zijn maatwerkoplossingen bespreekbaar. De voorwaarden hiervoor staan beschreven in de brief Uitwerking ruimtelijke strategie asielopvang. 2
2 Uitwerking ruimtelijke strategie asielopvang - Provincie Zuid-Holland.
Regioplan Rotterdam Rijnmond
16
Bijlage 2: Aanvullende cijfers Let op: alle doelgroepen staan in het Regioplan (excelsheet) waarin elke gemeente zijn/haar cijfers invoert. Aanvullend op die cijfers is hier een overzicht van de geplaatste amv statushouders, omdat deze niet in het regioplan apart voorkomen. AMV statushouders Voor AMV-statushouders is er een landelijke taakstelling die onderdeel uitmaakt van de totale taakstelling huisvesting statushouders. Deze taakstelling wordt op provinciaal niveau verdeeld, naar rato van inwoneraantal. Er is een indicatieve verdeling per gemeente naar inwoneraantal gemaakt. Onderstaande cijfers komen uit de cijferupdate van Nidos, met een update van gerealiseerde Kleinschalige opvangplekken AMV met status. Gemeente
Taakstelling AMV statushouders (2024-I)
Taakstelling AMV statushouders (2024-II)
Stand realisatie op 16 september 2024
Albrandswaard
6
7
0
Barendrecht
11
13
0
Capelle aan den IJssel
15
18
20
GoereeOverflakkee
12
13
9
Krimpen aan den IJssel
7
8
11
Lansingerland
14
17
0
Maassluis
8
9
0
Nissewaard
19
22
0
Ridderkerk
11
12
0
Rotterdam
143
168
43
Schiedam
18
21
0
Vlaardingen
17
19
0
Voorne aan Zee
16
19
0
Totaal
297
83
Bron: Tweewekelijkse cijferupdate Nidos, factsheet amv-statushouders realisatie opgave per gemeente (datum 16 september 2024)
Regioplan Rotterdam Rijnmond
17
1. ROTTERDAM-RIJNMOND OVERZICHT PER REGIO ASIEL
Gemeente
Regio
Opgave o.b.v. Spreidingswet
Waarvan geschikt voor AMV
Huidige opvangcapaciteit
Waarvan voor AMV
Verwachte opvangcapaciteit
Waarvan voor AMV2
Gemaakte afspraken over uitruil
Hoeveel opvangplekken gerealiseerd voor 1-7-2025
Hoeveel plekken tot 1-2-2026 beschikbaar
Opmerkingen
Albrandswaard
RR
170
14
0
0
0
nnb
nnb
Barendrecht Capelle a/d IJssel
RR RR
318 344
0 29
60 100
0 0
350 295
0 nnb
nnb nnb
100
295
Betreft kantoorpand dat mogelijk duurzaam in gebruik kan worden genomen voor de periode van +/- 5 jaar. Daarmee kunnen maximaal 295 opvangplekken worden gerealiseerd.
Goeree-Overflakkee
RR
298
25
280
0
280
nnb
nnb
280
280
Collegebesluit is dat het schip in Stellendam tot 1-1-2025 is. Voor het schip in Stellendam moet in oktober 2024 worden overwogen of er verlenging mogelijk is.
Krimpen a/d IJssel
RR
164
14
158
0
150 (feitelijke maximale bezetting)
0
nnb
150 (feitelijke maximale bezetting)
150 (feitelijke maximale bezetting)
Mbt Statushouders voldoen we aan de taakstelling. Ruimtelijk proces locatie de Noord 102 (oekraine) is gestart. Asielaanbod is ruimte voor schip in de haven voor 2 jaar (maximale termijn COA voor schepen). Een voortzetting van de huidige situatie, betreft 150 plekken feitelijke bezetting. Bestuursakkoord COA verwacht in oktober 2024
Lansingerland
RR
446
38
200
0
300
nnb
nnb
300
300
Er zijn 200 opvangplekken gerealiseerd en in augustus 2024 in gebruik genomen. In juli 2024 is er politieke besluitvorming geweest m.b.t. de realisatie van 100 opvangplekken bovenop de 200 gerealiseerde opvangplekken. De extra 100 opvangplekken worden naar planning in week 52 gerealiseerd. De (dan 300) opvangplekken zijn beschikbaar tot medio 2026. Er vindt momenteel een gebiedsonderzoek plaats naar nieuwe mogelijkheden om duurzame opvang te realiseren.
Maassluis Nissewaard
RR RR
181 445
15 38
70 108
0 0
140 80
nnb -
nnb -
140 80
140 80
2e asielboot erbij eind 2024/begin 2025 Verkenningsfase voor 250 duurzame opvangplekken.
Ridderkerk
RR
250
21
90
0
250
0
nvt
90
250
Ridderkerk is druk bezig invulling aan de spreidingswet te geven. Dat betekent dat er samen met COA en de Provincie Zuid Holland onderzoek gedaan wordt naar mogelijkheden om een opvangcapaciteit van 250 te realiseren. Ridderkerk biedt de locatie in tabblad 3 aan. De realisatie is afhankelijk van het COA en de Provincie Zuid Holland voor verdere voorwaardelijkheden zie tabblad 3.
Rotterdam
RR
2.667
226
2000
35
500
35
nvt
2.500
2.500
Schiedam
RR
378
32
116
0
275
nnb
nnb
Verlenging van huidige locaties riviercruiseschepen en ferry Nu opvang op logiesschip en in Novotel. College besluit op 8 oktober tot een bod van 275. Koppelt dit aan GOO. Locaties in onderzoek in afstemming met gemeenteraad.
Vlaardingen
RR
351
30
0
0
100
0
nnb
0
0
In onderzoek; COA voert op dit moment gesprekken met Campanile hotel voor de huisvesting van 50-100 asielzoekers. Definitief aantal is nog niet bekend. Daarnaast komt Gemeente Vlaardingen met een bod van 100 duurzame plekken onder voorbehoud van goedkeuring door de raad.
Voorne aan Zee
RR
431
37
150
0
150
0
nnb
150
150
Er is met COA afgesproken om maximaal 150 asielzoekers en statushouders op het opvangschip te huisvesten, tot einde van 2026 met ingang van 1 juli 2024.
6.443
519
3332 52%
35 7%
2720
35
3.790 59%
4.145 64%
Totaal Percentages
De gemeente Albrandswaard oriënteert zich op de mogelijkheden voor de huisvesting van asielzoekers maar geeft prioriteit aan de huisvesting van statushouders. Voor de huisvesting van statushouders werd een locatie gevonden en zijn we in overleg met derden om dit te realiseren. Gemeente Albrandswaard gaat met provincie Zuid-Holland in gesprek over asielopvang.
2. ROTTERDAM-RIJNMOND HUIDIGE LOCATIES ASIEL Gemeente Albrandswaard Barendrecht Capelle a/d IJssel
Locatie Nvt BARENDRECHT - Zuider Carnisseweg CAPELLE AAN DEN IJSSEL - locatie X
Soort opvang Nvt Noodopvang Noodopvang
AMV of regulier Nvt Regulier Regulier
Aantal plekken 0 60 100
Sluitingsdatum Nvt 2-7-2025 1-7-2025
Peildatum 29-8-2024 29-8-2024 27-8-2024
Opmerkingen
Goeree-Overflakkee
STELLENDAM - Meester Snijderweg
Noodopvang
Regulier
120
15-2-2026
29-10-2024
Het schip in Stellendam wordt verlengd tot 15 februari 2026.
Middelharnis haven, Havenhoofd 6
Noodopvang
Regulier
160
12-9-2026
18-9-2024
Op 9 september is de het nieuwe schip voor asielzoekers geopend, voor een periode van 2 jaar. Samen met het schip in Stellendam voldoen we hiermee nagenoeg aan de Spreidingswet. De komende periode zullen we ons, samen met buurgemeenten, inzetten om te komen tot een definitievere vorm van asielopvang.
Krimpen a/d IJssel
KRIMPEN AAN DEN IJSSEL - Haven
Noodopvang
Regulier
150(feitelijke maxinale bezetting) 15-12-2024
30-9-2024
Sluiting 15-12-2026. collegebesluit 1-10-2024. Bestuursakkoord waarschijnlijk in oktober gereed.
Lansingerland Maassluis
BERGSCHENHOEK - Park de Polderpad MAASSLUIS - MPS Patria (Govert van Wijnkade)
Noodopvang Noodopvang
Regulier Regulier
200 70
1-6-2026 31-12-2029
30-9-2024 25-9-2024
Nissewaard
SPIJKENISSE - SMC SPIJKENISSE – De Boeg RIDDERKERK - Haven
opvang crisisnoodopvang Noodopvang
Regulier
80 28 90
1-7-2026 23-12-2024 1-7-2026
1-8-2024 1-10-2024 25-9-2024
ROTTERDAM - Aelbrechtskade ROTTERDAM - Rhijnspoorkade ROTTERDAM - Marconistraat ROTTERDAM - Schiehaven ROTTERDAM - Coolhaven ROTTERDAM - Walenburgerweg SCHIEDAM - Buitenhavenweg SCHIEDAM - Novotel Hellevoetsluis Kanaalweg Westzijde
Noodopvang Noodopvang Doorstroomlocatie Noodopvang Noodopvang Noodopvang Noodopvang Noodopvang
Regulier Regulier Regulier Regulier Regulier AMV Regulier Regulier
31-10-2024 31-10-2024 31-1-2026 31-10-2024 31-10-2024 14-2-2027 1-7-2025 1-6-2025
Duurzaam
Regulier
115 96 1500 158 96 35 66 40 0 150
1-9-2024 1-9-2024 1-9-2024 1-9-2024 1-9-2024 1-9-2024 1-10-2024 21-10-2024 29-8-2024 31-12-2026
Ridderkerk
Rotterdam Rotterdam Rotterdam Rotterdam Rotterdam Rotterdam Schiedam Schiedam Vlaardingen Voorne aan Zee Totaal
Regulier
1-7-2024 3164
sluiting 31-12-2024, tenzij het duurzame pand verderop in gebruik kan worden genomen in de loop van 2025. In dat geval is verlenging mogelijk ter overbrugging van de periode waarin verbouwd wordt.
Toestemming van Raad voor bestaande boot tot juli 2029 (5 jaar, gelijklopend met 2e asielboot in Maassluis). Einddatum is daarmee verlengd en gelijk getrokken met de 2e asielboot voor max 5 jaar.
Deze opvangplekken tellen mee voor de spreidingswet. In Ridderkerk is er afgesproken dat er één locatie is. Dat betekent dat als er een andere locatie wordt gerealiseerd in Ridderkerk deze locatie in de Haven wordt gesloten. inzet: verlenging 31-1-2026 inzet: verlenging 31-1-2026 geleidelijke opschaling naar 2000 plekken inzet: verlenging 31-1-2026 inzet: verlenging 31-1-2026 wordt verlengd tot 1 juli 2025, per 15-09-24