Bijlage 2.09 - Voorjaarsnota 2025 (aangeboden aan de gemeenteraad op d.d. 28 mei 2025);
Tekst van het document
Voorjaarsnota 2025
2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...........................................................................................................3 Inleiding.......................................................................................................................4 Financieel perspectief................................................................................................6 Kansen en risico’s....................................................................................................10 Ontwikkelingen .........................................................................................................12 Proces richting begroting........................................................................................20 Kaders en uitgangspunten begroting 2026-2029 ..................................................22 Bijlagen .....................................................................................................................23
3
Inleiding Geachte leden van de raad, Voor u ligt de Voorjaarsnota 2026. De laatste van dit college, in een periode waarin we terugblikken én nog volop vooruitkijken. Een voorjaarsnota in de afrondende fase van een bestuursperiode is altijd dubbel. We willen niet vooruitlopen op besluiten die aan een volgend college zijn. Tegelijkertijd lopen we er ook niet voor weg om in de laatste maanden nog belangrijke stappen te zetten. Want Vlaardingen kan niet wachten. Niet de inwoner die in armoede leeft, voor wie elke dag overleven is. Niet het kind dat les krijgt in een verouderd schoolgebouw. Niet de starter die dringend op zoek is naar een betaalbare woning. Niet de ondernemer die wil investeren in een toekomstbestendige binnenstad. Niet de bewoner die zich zorgen maakt over een versteende wijk of een gebrek aan ontmoetingsplekken. Voor deze Vlaardingers blijven we ons inzetten. Nieuwe bloeiperiode Ook de afgelopen jaren hebben we onze verantwoordelijkheid niet ontlopen. We hebben forse investeringen gedaan, zaken in gang gezet die zichtbaar verschil maken – nu en in de toekomst. Met trots kijken we terug op wat we samen hebben bereikt. De eerste vruchten zijn geplukt, maar de echte oogst komt nog. In de Binnenstad liggen er concrete plannen klaar en zijn middelen beschikbaar om het gebied te transformeren tot hét visitekaartje van Vlaardingen.
In de Rivierzone zijn we overgegaan van plannen naar bouwen en verrijst de komende jaren een volwaardige nieuwe (woon)wijk. De Westwijk krijgt in de komende twintig jaar een nieuw gezicht. Met betere voorzieningen, kansen voor kinderen, meer levendigheid en meer groen in veilige straten. De afgelopen jaren maakten we de stad groener, veiliger, leefbaarder, zorgzamer en toekomstbestendiger; daar gaan we ook de laatste maanden van onze collegeperiode onverminderd mee door. Bewuste keuzes We weten: we zijn er nog niet. Vlaardingen is nog volop in ontwikkeling. De financiële uitdagingen die wij als gemeente kennen maken echter elke afweging complex. De druk op het sociaal domein, de extra taken zonder volledige compensatie vanuit het Rijk, de oplopende kosten van gemeenschappelijke regelingen en de arbeidsmarktkrapte: het maakt nieuwe investeringen in de stad niet eenvoudig. We zien dat onze financiële kaders, zoals afgesproken in het coalitieakkoord, onder druk komen te staan. In de komende jaren, maar naar verwachting ook in de jaren na 2029. Binnen deze dynamiek blijven we koersvast. We maken bewuste keuzes en zetten in op wat écht nodig is – daar waar de maatschappelijke urgentie het grootst is. Dat blijft nodig; nu en in de toekomst.
In deze Voorjaarsnota kiezen wij ervoor om nog geen ingrijpende maatregelen te nemen om het tekort dat door gebrek aan voldoende compensatie voor jeugdzorg wordt veroorzaakt te dichten. Wij blijven er namelijk van uitgaan dat het Rijk zijn verantwoordelijkheid neemt en tot passende compensatie overgaat. Onze financiële positie staat op dit moment onder druk. Als we naar de gemeentes om ons heen kijken, zijn we niettemin trots op onze financiële positie. Dankzij solide financieel beleid laten we de gemeentekas netjes achter voor een volgend college en raad. Dat houden we graag zo. Daarom is ons uitgangspunt om in het najaar een structureel sluitende begroting te presenteren met een schuin oog op de jaren die na het huidige financieel meerjarenperspectief (2029) komen. Leeswijzer In deze Voorjaarsnota vindt u de meest actuele stand van zaken en een vooruitblik op ontwikkelingen waar we de komende jaren mee aan de slag moeten. De opbouw van de Voorjaarsnota is als volgt:
Een actualisatie van het financiële perspectief van de gemeente
Kansen en risico’s
Nieuwe ontwikkelingen
Het verdere proces om te komen tot de begroting in het najaar inclusief de (financiële) kaders en uitgangspunten
4
Tot slot Vlaardingen is gegroeid. Vlaardingen bloeit. Hoewel dit college zijn laatste seizoen ingaat, laten we de stad sterker achter dan we haar aantroffen met een stabiele financiële positie. We geloven dat we de bodem hebben verbeterd voor een nieuwe periode van bloei, waarvan ook de generaties na ons kunnen profiteren. We leggen een goede basis voor de volgende periode van groei en bloei.
5
Financieel perspectief Financieel perspectief gemeente Vlaardingen In onderstaande tabel treft u in meerjarenperspectief de financiële positie van de gemeente Vlaardingen aan. In deze tabel zijn de vastgestelde meerjarenbegroting 2025-2028, de genomen raadsbesluiten tot april, de concept 1e voortgangsrapportage 2025 en de autonome en nieuwe ontwikkelingen opgenomen.
Financiele positie gemeente Vlaardingen (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Meerjarenbegroting 2025 - 2028
-2.771
7.144
3.867
2.967
Vastgestelde begrotingssaldi
-2.771
7.144
3.867
2.967
2e Voortgangsrapportage 2024
3.884
4.416
7.740
7.972
Grondexpoitatie Zwanensingel
1.492
1.529
2.149
-333
-769
Al genomen raadsbesluiten met financiele consequenties t/m mei 2025:
Nog vast te stellen door de raad: Concept 1e Voortgangsrapportage 2025 (nog niet vastgesteld in de gemeenteraad) Herijking verbonden partijen Stroomopwaarts/RogPlus
-203 -2.877
-769
-3.284 -5.235 -5.393
Optimalisatieslag budgetten
965
778
1.267
655
Geactualiseerde begrotingssaldi (werkelijk)
490
10.250
9.019
5.432
Financiele uitgangspunten en autonome ontwikkelingen Indexering CAO-ontwikkelingen Indexering verbonden partijen zie brieven Indexering CPI
-2.681
-2.762 -2.844 -2.930
-411
-423
0
0
-654
-674
-436
Accresontwikkeling Algemene uitkering 2029 Indexering subsidies Diverse nieuwe kleine ontwikkelingen
-449
0 -2.783 8.000 -694
-715
-42
-39
-40
-41
Verwachting meicirculaire 2025 (belangrijkste onderwerpen)
10.046
9.965
3.803
4.430
Stand begroting 2026-2029
6.748
16.317
8.808 10.945
Totaal autonome ontwikkelingen in Voorjaarsnota
-10.247 -11.384 -9.001 -9.431
Totaal nieuw ontwikkelingen in Voorjaarsnota
-1.756
Verschuiving bestemmingsreserve gebiedsontwikkeling
2.340
-2.340
Nieuw saldo inclusief ontwikkelingen
-2.915
3.547 -3.773
324
-1.386 -1.240 -1.190
Effect op algemene reserve (x mln.) Verwachte stand algemene reserve in jaarrekening 2024
27,4
29,5
25,7
25,7
Verwachte stand na uitvoering ontwikkelingen
24,5
30,1
22,6
22,9
Noodzakelijke weerstandscapaciteit (x mln.)
23,4
23,4
23,4
23,4
Verwachte weerstandsratio na uitvoering ontwikkelingen
1,0
1,3
1,0
1,0
Optimalisatieslag budgetten Wij hebben, zoals u van ons gewend bent, een optimalisatieslag gemaakt op onze budgetten om te kijken waar we lucht uit de begroting kunnen halen. Dit heeft enkele besparingen opgeleverd. Het gaat met name over budgetten die structureel niet uitgenut worden en dus vrij kunnen vallen. Het gaat om:
Aanpak aandachtsgebieden
6
Budget team Wijkmanagement
Vrijvallen subsidie lokale omroep
Vrije ruimte stadsprogramma zorgzaam
We hebben onze uitgaven verlaagd op de volgende onderwerpen:
Kostenkant parkeren: we hebben minder kosten voor de parkeerautomaten (afschrijvingen, onderhoudskosten, vandalismeherstel etc.). Daarnaast hebben we ook een aantal kosten op dit onderwerp die we niet maken in verband met beperkte capaciteit.
Bijdrage CBG: alle gemeenten die onderdeel van het Coöperatie Beheer Groengebieden Midden-Delfland (CBG) zijn dragen hier jaarlijks financieel aan bij. Welke gemeente hoeveel bijdraagt wordt bepaald aan de hand van een verdeelsleutel. In 2025 heeft er een harmonisatie onderzoek plaatsgevonden en op basis van dit onderzoek hebben de gemeenten gezamenlijk besloten deze verdeelsleutel aan te passen. Deze nieuwe kostenverdeling valt gunstig uit voor de gemeente Vlaardingen. Vanaf 2026 gaat de bijdrage van Vlaardingen met €100.000 omlaag.
Lagere bijdrage RBG: elk jaar blijkt dat onze bijdrage aan de Regionale Belastinggroep te hoog is en krijgen we geld teruggestort. Daarom verlagen we nu deze bijdrage structureel.
Basisscholen Anker en Singel nieuwbouw in plaats van renovatie: In het IHP onderwijs is renovatie opgenomen voor de, met elkaar verbonden, gebouwen van de basisscholen Anker en De Singel (Kruidenpad). Naar aanleiding van onderzoeken naar de kosten, functionele beperkingen en bouwkundige risico’s van renovatie, gaat de voorkeur uit naar nieuwbouw van beide schoolgebouwen. In dit geval blijkt nieuwbouw tot lagere kapitaallasten te leiden dan renovatie. Het voordeel van nieuwbouw ten opzichte van renovatie bedraagt dan voor de gemeentebegroting € 88.000 in de kapitaallasten, waarbij ervan uitgegaan is dat de kapitaallasten van de kinderopvang in beide gevallen (nieuwbouw of renovatie) volledig worden gedekt door de huurinkomsten.
Daarnaast hebben we enkele opbrengsten verhoogd. Het gaat om:
Degeneratievergoedingen: jaarlijks voeren de NUTS bedrijven onderhoudswerkzaamheden uit aan hun ondergronds infrastructuur. Om deze werkzaamheden uit te mogen voeren betalen zij een degeneratie vergoeding aan de gemeente. Deze vergoedingen zijn de afgelopen jaren structureel hoger dan begroot. Op basis van de inkomsten van de afgelopen jaren kunnen de inkomsten uit de degeneratievergoeding structureel met €100.000,- naar boven worden bijgesteld.
Reclame-inkomsten: eind 2024 zijn een aantal contracten voor reclame in de openbare ruimte opnieuw aanbesteed. De voornaamste hiervan is het contract voor reclame aan lichtmasten. Deze aanbesteding is gunstig uitgevallen waardoor we structureel meer inkomsten hebben uit reclame.
Verhoging toeristenbelasting met structureel € 50.000.
Daarnaast wordt de huisvesting van Stroomopwaarts later gerealiseerd waardoor de kapitaallasten pas later ingaan. Ook zijn er enkele bestemmingsreserves die we (deels) hebben laten vrijvallen in de Algemene Reserve, omdat deze middelen niet meer nodig waren voor deze bestemming:
Blankenburgverbinding
Kunst in de openbare ruimte
7
Archeologie
Centrummiddelen Beschermd Wonen
Structureel begrotingssaldo De begroting is in het laatste jaar van het meerjarenperspectief structureel sluitend. Daarmee voldoen wij aan de wetgeving van de BBV waaraan de provincie de gemeentebegroting toetst. De provincie toetst de begroting dan ook op het structureel evenwicht in het eerstvolgende (2026) of laatste jaar (2029). Een structureel sluitende begroting betekent dat alle structurele lasten worden gedekt door structurele baten, zoals het hoort bij solide financiën. Het structureel evenwicht geeft een beeld van het begrotingssaldo na eliminatie van alle incidentele lasten, baten en reservemutaties. Hierdoor ontstaat inzicht in de robuustheid van de begroting. De achterliggende gedachte hierbij is dat een begroting waarin structurele lasten worden gedekt door incidentele baten op termijn niet houdbaar is en leidt tot een ongunstige financiële positie.
Structureel begrotingssaldo (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Structureel begrotingssaldo begroting 2025
3.975
-2.075
4.056
3.140
Structurele mutaties 2e VGR 2024
3.839
6.621
6.928
10.240
Structurele mutaties 1e VGR 2025
-8.323
-511
-659
-769
Zienswijze/herijking verbonden partijen
-2.877
-3.284
-5.235
-5.393
Optimalisatieslag budgetten
615
518
507
595
Financiele uitgangspunten en autonome ontwikkelingen
6.258
6.067
-211
5.513
Nieuwe ontwikkelingen structureel
-9.038
-9.492
-10.141
-10.621
Totaal structureel begrotingssaldo
-5.551
-2.155
-4.754
2.705
Als gemeente streven wij naar een begroting die structureel in evenwicht is, omdat we dan niet afhankelijk zijn van incidentele mee- of tegenvallers en gesteld staan tegen eventuele risico’s en onzekerheden.
Algemene reserve In onderstaande tabel hebben wij het verwachte verloop van de algemene reserve opgenomen.
Effect op algemene reserve (x mln.)
2026
2027
2028
2029
Verwachte stand algemene reserve in jaarrekening 2024
27,4
29,5
25,7
25,7
Weerstandsratio Wij vinden het belangrijk dat we genoeg geld in onze algemene reserve hebben om financiële risico’s op te kunnen vangen. Het weerstandsvermogen is een maatstaf die aangeeft in hoeverre je daartoe in
8
staat bent. In Vlaardingen hebben we hier aandacht voor in de vorm van risicomanagement dat structureel onderdeel is van de planning- en control-cyclus. Op basis van de recente risicoinventarisatie en de bijbehorende kansenverdeling (ten behoeve van de jaarrekening 2024) moet een weerstandscapaciteit (algemene reserve) van € 23,4 miljoen worden aangehouden. Zoals u hierboven heeft kunnen zien, voldoen we hier aan. De weerstandsratio kent op basis van het huidige perspectief een omvang van 1,0. De verwachte weerstandsratio blijft hiermee boven de absolute ondergrens van 1,0, zoals opgenomen in het coalitieakkoord 'Groei en Bloei voor Vlaardingen'.
Weerstandsratio na uitvoering ontwikkelingen
2026
2027
2028
2029
1,0
1,3
1,0
1,0
9
Kansen en risico’s Inleiding Naast de onzekerheden die het gevolg zijn van de landelijke politiek, zijn er ook in Vlaardingen zaken die extra aandacht vragen bij het opstellen van de begroting 2026. Het gaat om onderwerpen waarvan nog geen cijfers bekend zijn om de hoogte en kans te bepalen. Om u vooruitlopend op de begroting alvast te informeren hierover, hebben we deze onderwerpen in deze Voorjaarsnota opgenomen als kans of risico. Deze zijn ook meegenomen in de inschatting van het weerstandsvermogen. De benodigde weerstandscapaciteit van 23,4 miljoen is gebaseerd op de risico’s die zijn opgenomen in de concept jaarrekening 2024 en aangepast op basis van onderstaande onderwerpen. Hieronder benoemen wij de kansen en risico's die nieuw zijn of waarbij er iets is veranderd ten opzichte van de jaarstukken 2024. Een overzicht van alle kansen en risico's zoals geïdentificeerd in de jaarrekening vindt u in de bijlage.
Kansen Mrija Uit de berekening die is opgesteld rondom de langdurige opvang van Oekraïners die geldt tot medio 2026, wordt verwacht dat hier een overschot van minimaal 6 miljoen euro overblijft. De kans dat dit plaatsvindt wordt op dit moment aanzienlijk geacht. Dit is zodoende als een kans opgenomen in de risicoberekening met betrekking tot de weerstandsvermogen. Halverwege 2026 kan het daadwerkelijke resultaat vrijvallen.
Risico's Jeugdhulp We hebben in deze Voorjaarsnota structurele middelen opgenomen voor jeugd (Mevis). Hierdoor daalt de omvang en de kans. dat dit risico zich voor doet. Warmtetransitie In de de Drevenbuurt wordt gewerkt aan een aanbod voor een collectieve warmtevoorziening. Daarbij zijn we ervan uitgegaan dat 60 tot 70% van de woningeigenaren zich hierop wilden aansluiten. Bij een hogere deelname van woningeigenaren, zou de gemeente zelf meer geld moeten bijleggen. Het maximale risico is € 2,3 miljoen als 100% van de woningeigenaren gaan deelnemen. Door de huidige kabinetsontwikkelingen verwachten wij dat de business case gaat veranderen. De verwachting is dat er meer wordt gekozen voor individuele oplossingen in plaats van collectief. De kans dat de huidige regeling wordt overschreden daalt. Cybercrime Dit risico gaat over de schade die we kunnen ondervinden als gevolg van cyberaanvallen. De actualisatie 'Informatievoorziening 2024 - 2028' en de implementatie hiervan, zorgt ervoor dat het volwassenheidsniveau van de informatiebeveiliging binnen de gemeente stijgt. De kans van dit risico is daarom afgenomen. Japanse duizendknoop In deze Voorjaarsnota hebben wij middelen opgenomen voor de bestrijding van de Japanse duizendknoop in Park Vijfsluizen.
Gezien de lastige bestrijding hiervan is er een risico opgenomen, omdat onduidelijk is of de opgenomen middelen voldoende zijn om de Japanse duizendknoop te bestrijden. Zwembad en atletiekbaan We nemen de business case rondom het nieuwe zwembad en de atletiekbaan op als risico, omdat we nog niet zeker weten wat we gaan aantreffen als de projecten daadwerkelijk worden uitgevoerd.
10
Mochten deze faciliteiten een plek krijgen in de Broekpolder is de kans bijvoorbeeld aanwezig dat er extra kosten gemaakt moeten worden voor het saneren van de grond. Omdat wij dat op voorhand niet kunnen voorzien, houden we er rekening mee in ons benodigd weerstandsvermogen. Stijging opbrengsten In deze Voorjaarsnota hebben wij concrete bedragen opgenomen als inkomsten, onder andere door het innen van boetes. Omdat wij vooraf niet met zekerheid kunnen zeggen welke inkomsten we daadwerkelijk gaan ontvangen en we onszelf niet rijk willen rekenen, nemen we een bedrag op in ons weerstandsvermogen. Taakstelling verbonden partijen Als gevolg van het overschrijden van de begroting van een gemeenschappelijke regeling, bestaat de kans dat de gemeente als deelnemer een financiële bijdrage moet doen. In 2024 is in alle zienswijzen op de ontwerpbegrotingen 2025 aan de gemeenschappelijke regelingen expliciet opgeroepen voorstellen te doen voor besparingen en/of bezuinigingen. Hiervoor hebben we een taakstelling opgelegd van € 2,25 miljoen in de begroting 2025. Op dit moment lijkt het erop dat de GR'en deze taakstelling niet gaan halen. Daarmee is de kans dat dit risico zich voordoet aanzienlijk.
11
Ontwikkelingen Inleiding In dit hoofdstuk treft u de ontwikkelingen aan voor de komende jaren. Bij deze ontwikkelingen is een onderscheid gemaakt in autonome en nieuwe ontwikkelingen. Na de tabel met de ontwikkelingen wordt tekstuele duiding gegeven bij de verschillende ontwikkelingen.
Claims Voorstellen (bedragen x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
29
30
31
Klimaatadaptatie
385
397
408
421
Klimaatadaptatie (dekking rioolheffing)
-308
-317
-327
-337
Indexatie Beheer Wegen
845
901
944
975
4
8
12
16
Nieuwe ontwikkelingen Investeringen op de Begraafplaats
Uitbreiding investering schoolgebouw Lentiz - Campus District U Investering Onderwijshuisvesting (IHP): VAT kosten en Indexering Investering grondaankoop en nieuwe basisschool (IKC) Rivierzone
97
Meerkosten renovatie Het College Vos Tijdelijke Huisvesting tbv renovatie Het College Vos (OSVS) en De Walvis (IS)
48
49
8.032
778
1.603
Ontwikkeling Marktbuurt
1.165
1.165
Jeugdzorg
7.350
7.571
7.798
28
29
30
31
58
116
9.001
9.431
Gemeentelijke Advisering Gezonde Leefomgeving GGD Investering sportaccommodatie centrum Totaal autonome ontwikkelingen
10.247
11.384
Veilig wonen
995
962
991
1.021
Veilig wonen
-600
-600
-600
-600
144
367
376
Afscheidsrecepties
62
Beheerplan ctk 2026-2029
-18
Japanse Duizendknoop Park Vijfsluizen
515
Argos Mobiel
26
27
27
28
Uitvoer Woonzorgvisie ouderen 2023 - 2030
200
206
212
219
Compenseren prijsstijgingen wijkteams 18 + (Minters voor wijkteamdeel, MEE, Pameijer)
131
136
142
147
Indexatie reguliere subsidie Minters
90
93
97
101
Indexatie reguliere subsidie Minters (financiele positie subsidie van 3 naar 5%)
-90
-93
-97
-101
Lokale Omroep (wettelijk)
109
111
0
0
Rookvrije speeltuinen
36
Sporthal Campus District U
0
Sporthal Campus District U Co-financiering Subsidie Volkshuisvestingsfonds Westwijk
119
123
127
131
Dekking co financiering uit bestemmingsreserve
-119
-123
-127
-131
Omgevingsvisie: Gebiedsgericht Omgevingsprogramma
300
400
100
Huurbijdrage voor Stadsboerderij Holywood (subsidie)
68
69
70
71
Verhuur voor Stadsboerderij Holywood
-68
-69
-70
-71
0,5 FTE Uitbreiding Stadsboerderij
38
39
40
41
0,5 FTE Uitbreiding Stadsboerderij
-38
-39
-40
-41
Totaal nieuwe ontwikkelingen
1.756
1.386
1.240
1.190
Totaal
12.003
12.771
10.241
10.621
12
Autonome ontwikkelingen In dit hoofdstuk treft u de ontwikkelingen aan voor de komende jaren. Bij deze ontwikkelingen is een onderscheid gemaakt in autonome en nieuwe ontwikkelingen. Na de tabel met de ontwikkelingen wordt tekstuele duiding gegeven bij de verschillende ontwikkelingen. Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen waar we als gemeente niet omheen kunnen, omdat we er niet zelf (direct) invloed op kunnen uitoefenen, zoals bijvoorbeeld bij wetgeving. Effecten 1e VGR In de 1e Voortgangsrapportage (VGR) wordt een update gegeven van de financiële effecten van het begrotingsjaar 2025 tot op heden. Sommige van deze effecten hebben ook gevolgen voor de begrotingsjaren 2026 en verder. De 1e VGR wordt tegelijkertijd met deze Voorjaarsnota aan u aangeboden en besluitvorming erover moet dus nog plaatsvinden. De cijfers liggen daarom bij het schrijven van deze Voorjaarsnota nog niet vast. Om een zo actueel en compleet mogelijk financieel perspectief te schetsen, hebben we het effect van de concept 1e VGR toch alvast opgenomen in de Voorjaarsnota. Herijking verbonden partijen We voeren een herijking uit op basis van de begrotingen 2025 van ROGPlus en Stroomopwaarts. Indexering CAO-ontwikkelingen Op 17 april 2025 is er een akkoord bereikt over de Cao Gemeenten 2025 - 2027. Deze wordt naar verwachting in juni bekrachtigd.
De nieuwe cao kent een salarisverhoging van 6,7 procent en €35 nominaal. Ook zijn er verhogingen van de percentages Verhoging 'Toeslag onregelmatige Diensten' op zaterdag en zon- en feestdagen (op zaterdag 75% (nu 40%) en op zon- en feestdagen 100% (nu 65%)), wordt de toelage beschikbaarheid gekoppeld aan het maximumbedrag van schaal 8 i.p.v. de huidige schaal 7 en gaat de thuiswerkvergoeding omhoog. Het verlof wordt uitgebreid met Gendertransitieverlof. Er is maximaal 24 weken recht op verlof met behoudt van salaris en salaristoelage(n). Ook krijgt de medewerker de mogelijkheid om tweede Paasdag en tweede Pinksterdag om te ruilen voor een andere feest- en/of herdenkingsdag verband houdend met religie, culturele achtergrond, nationaliteit of levensovertuiging, als de bedrijfsomstandigheden dit toelaten. Daarnaast komt er een uitbreiding van de toekenning van ouderschapsverlof voor meeroudergezinnen. Rouwverlof wordt geïntroduceerd en het minimumloon stijgt. De opgenomen kosten zijn de meerkosten ten opzichte van de begroting. Indexering verbonden partijen (Gemeenschappelijke Regelingen) Tussen de gemeenschappelijke regelingen en de deelnemende gemeenten zijn afspraken gemaakt over het indexeren van de kosten. Deze reeds bestaande afspraken zorgen ervoor dat de kosten van deze gemeenschappelijke regelingen hoger worden.
Het financiële perspectief van gemeenten vertoont tekorten vanaf 2026. Dat vraagt maatregelen om de begroting structureel sluitend te krijgen. Daartoe is in 2024 in alle zienswijzen op de ontwerpbegrotingen 2025 aan de GR-en expliciet opgeroepen voorstellen te doen voor besparingen en/of bezuinigingen. Daar is gehoor aan gegeven. Alle gemeenschappelijke regelingen wordt opnieuw verzocht met voorstellen te blijven komen om kostenbeheersingen te realiseren. Waar mogelijk al in 2026, zo niet initieel, dan bij begrotingswijziging. Daartoe worden in alle zienswijzen op de ontwerpbegrotingen 2026 passages opgenomen die daartoe oproepen. Voor meer informatie verwijzen wij naar de raadsmemo 'Bundeling zienswijzen Ontwerpbegrotingen 2026 Gemeenschappelijke Regelingen' (2026574). Indexering CPI Zoals elk jaar indexeert de gemeente bepaalde bedragen op basis van het CPI (Consumentenprijsindex) om zo rekening te houden met inflatie. Denk daarbij aan zaken zoals leges, huren, belastingen, heffingen of subsidies. Accresontwikkeling Algemene uitkering 2029 In de komende begroting is de jaarschijf 2029 nieuw in de begroting. Het verschil tussen de jaarschijf 2028 en 2029 is circa € 8 miljoen.
13
Indexering subsidies De subsidies zijn in 2026 met 5,18% en de jaren daarop met 3% geïndexeerd. Zie ook tabel 'Gehanteerde indexeringen'. Diverse kleine nieuwe ontwikkelingen Bij het opstellen van de Voorjaarsnota zijn enkele nieuwe voorstellen benoemd waarvoor slechts een beperkte financiële inzet benodigd is. Gezien de geringe impact op de begroting stellen wij voor deze ontwikkelingen door te voeren Verwachting meicirculaire In het financieel perspectief zijn de effecten van de belangrijkste onderwerpen uit de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk, vooruitlopend op de uitkomsten van de Meicirculaire 2025, al opgenomen. De belangrijkste onderwerpen zijn demping terugval gemeentefonds, de accresontwikkeling en de mutaties Jeugd. Hoewel het gaat om een gedegen schatting, wordt in de meicirculaire 2025 pas de definitieve compensatie bekend gemaakt. De meicirculaire verschijnt pas na aanbieding van deze Voorjaarsnota. Voor de jaren 2026 tot en met 2029 verwachten wij achtereenvolgens de volgende voordelige financiële effecten: € 10,0 miljoen, € 10,0 miljoen, € 3,8 miljoen en € 4,4 miljoen. Mocht het accres anders uitpakken dan wij nu verwachten, dan worden de gevolgen daarvan meegenomen in de keuzen die wij u voorleggen bij de begroting. Investeringen op de begraafplaats Een aantal apparaten die nodig zijn om de begraafplaatsen te kunnen onderhouden zijn aan vervanging toe.
Denk hierbij aan een shovel, elektrisch karretje met laadklep, de kleine graflift en de perscontainer. Deze apparaten zijn nodig om te voldoen aan Arbo-regelgeving. In het kader van duurzaamheid en het verminderen van geluidsoverlast van de apparaten, wordt gekozen voor elektrische apparaten. Daarvoor zijn twee accukasten nodig op beide begraafplaatsen. Klimaatadaptatie Klimaatadaptatie is geen keuze, maar een noodzaak. Nederland moet in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust zijn, zoals vastgelegd in het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie. Daarnaast zijn gemeenten wettelijk verplicht om klimaatrisico’s te beheersen (Omgevingswet art. 1.6., Waterwet). Het thematische Omgevingsprogramma Klimaatadaptatie beschrijft de Vlaardingse aanpak: het oplossen van knelpunten in de bestaande stad en het voorkomen van nieuwe problemen door slim in te spelen op stedelijke ontwikkelingen. De aangevraagde middelen zijn nodig om maatregelen te treffen die direct noodzakelijk zijn. Denk hierbij aan:
Het aanleggen van waterbergingen en koelteplekken, o.a. in de Oostwijk en Groot Vettenoord.
Het uitwerken van klimaatuitgangspunten voor projecten in de openbare ruimte en gebiedsontwikkelingen. Hierdoor zorgen we dat nieuw werk ook toekomstbestendig is.
Voorbereidende werkzaamheden om mee te kunnen liften met grote transformaties, zoals bijvoorbeeld in de Binnenstad.
Personele capaciteit om uitvoering van het omgevingsprogramma mogelijk te kunnen maken en mogelijkheden voor externe financiering te verkennen.
Een groot deel van de kosten kunnen gedekt worden uit de rioolheffing., omdat ze raakvlakken hebben met de gemeentelijke watertaken zoals de zorg voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Vooral maatregelen tegen wateroverlast en droogte kunnen worden gedekt vanuit de rioolheffing. Ook de personele inzet die hiermee samenhangt kan vanuit de rioolheffing worden gedekt. Indexatie Beheer Wegen De gemeente heeft de algemene zorgplicht om de veiligheid van de openbare wegen te handhaven. Om dit conform het Beheerplan wegen op onderhoudsniveau B te kunnen doen, is het nodig om de bedragen te indexeren aan de huidige prijspeil. Uitbreiding investering schoolgebouw Lentiz - Campus District U Vanwege de gestegen bouwprijzen is de ontwikkeling van Campus District U duurder dan eerder geraamd op basis van de normbedragen voor een standaard VO school. Voorafgaand aan de
14
ontwerpfase is geconstateerd dat het onderwijsbudget uit het IHP, bedoeld voor 4500m2 onderwijs voor Lentiz, niet aansluit bij de bouwkostenraming. Daarnaast is ook het budget voor de fietsenstalling ontoereikend. We verwachten dat er extra middelen nodig zijn om straks na de ontwerpfase het gebouw te kunnen realiseren. De definitieve kostenraming op basis van het definitief ontwerp wordt in de loop van 2026 verwacht. We verwachten dat de oplevering pas in 2029 plaatsvindt, waardoor de kapitaallasten per 2030 ingaan en dus buiten het huidige financieel meerjarenperspectief vallen. Investering onderwijshuisvesting (IHP): VAT kosten en indexering In 2023 heeft de raad besloten tot toevoeging aan ieder project uit het Integraal Huisvestings Plan (IHP) onderwijs van 123.000 euro per project voor de VAT kosten. Dit bedrag is echter nog niet bij alle betreffende projectkredieten verwerkt. Dit voorstel is dus een correctie op wat eerder verwerkt had moeten worden in de begroting. Daarnaast is het voorstel om de kredieten voor de projecten uit het IHP onderwijs, net als andere investeringskredieten, jaarlijks mee te nemen bij het doorvoeren van de gemeentelijke indexering (2025: 3% en 2026: 3%). Tot nu toe moest de indexering van de kredieten voor de projecten uit het IHP onderwijs apart aangevraagd worden bij de raad.
Als de bouwkostenindex als gevolg van ontwikkelingen in de markt, incidenteel meer stijgt dan de gemeentelijke indexering dan kan dit apart worden aangegeven en aangevraagd bij de raad. Investering grondaankoop en nieuwe basisschool (IKC) Rivierzone In verband met het aantal woningen dat in de Rivierzone gebouwd gaat worden, moet rekening gehouden worden met op termijn minimaal één basisschool voor ongeveer 20 groepen plus kinderopvang (IKC gedachte). In de begroting 2025 is al geld beschikbaar gesteld voor het aankopen voor grond voor deze nieuwe basisschool. Deze middelen worden ingezet voor de bouw van een schoolgebouw voor acht groepen onderwijs en twee groepen kinderopvang. Meerkosten renovatie Het College Vos In het vastgestelde IHP onderwijs is levensduurverlengende renovatie opgenomen van het hoofdgebouw van Het College Vos. Hierbij is uitgegaan van normbedrag/m2 voor renovatie. Het schoolbestuur heeft gewerkt aan een gedegen renovatieplan, waarover veel gesprekken zijn gevoerd. Om binnen de financiële kaders te blijven zijn concessies gedaan, bijvoorbeeld in de verduurzaming van de schil, en draagt het schoolbestuur zelf bij. Ondanks al deze inspanningen resteert een financieel verschil met het in het IHP opgenomen investeringsbedrag.
Er resteert een verschil van € 1,652 miljoen (prijspeil 2024) / € 1,818 miljoen (prijspeil 2026), tussen de kostenraming renovatie en het in IHP opgenomen budget op basis van normbedrag renovatie. Daarnaast is in de onderzoeksfase gebleken dat er sprake is van benodigde asbestsanering en dat op een flink aantal plaatsen de interne en externe betonconstructies herstelwerkzaamheden behoeven. Deze herstelkosten komen bovenop de bouwkosten die geraamd zijn in het renovatieplan. Omvang kosten: € 1,1 miljoen (prijspeil 2024) /€ 1,167miljoen (prijspeil 2026). Tijdelijke huisvesting t.b.v. renovatie Het College Vos en De Walvis Tijdens een renovatie van een schoolgebouw moeten (een deel) van de lessen op een andere locatie plaatsvinden. In het IHP onderwijs is, zowel ruimtelijk als financieel, nog geen rekening gehouden met de voor de VO scholen benodigde tijdelijke huisvesting. Het College Vos gaat het hoofdgebouw renoveren. De verwachting is dat de werkzaamheden in de tweede helft van 2026 zullen starten. Daarnaast groeit de nieuwe basisschool De Walvis de komende jaren. In het IHP is nieuwbouw opgenomen op de locatie van Johannes Calvijn, die naar een andere locatie gaan samen met Het Christal. Doordat dat project heeft vertraging heeft opgelopen, is behoefte aan uitbreiding van de huidige locatie van De Walvis.
Ontwikkeling Marktbuurt Na een uitvoerig traject om te komen tot één nieuwe locatie voor de scholen Johannes Calvijn en Het Christal, is het college uitgekomen op een nieuw te bouwen schoolgebouw op een deel van het parkeerterrein aan de Broekweg. Het college acht deze locatie het meest geschikt van de locaties die op de shortlist voor onderwijshuisvesting staan, mede omdat het tegemoet komt aan de wensen van de schoolbesturen voor een locatie tussen beide huidige scholen in. Uit de participatie en verkeersonderzoeken blijkt dat er rondom de leefbaarheid van de wijk een aantal aandachtspunten zijn: parkeerproblemen, verkeersveiligheid, (water)overlast en hittestress. Het
15
college acht het daarom alleen mogelijk om een school op deze locatie te realiseren als tegelijkertijd deze problematiek aangepakt wordt. Hiervoor is een bredere ontwikkeling vereist en zijn investeringen nodig in ambtelijke capaciteit, openbare ruimte, parkeer- en verkeerssituatie en participatievormen met de omgeving. Het verhuizen van de scholen Johannes Calvijn en Het Christal naar een gezamenlijke nieuwe locatie is nodig, zodat hun huidige locaties beschikbaar komen voor het oplossen van ruimtetekorten bij andere scholen in de nabijheid van die locaties. Deze projecten zijn opgenomen in het vastgestelde IHP onderwijs 2020-2029. Jeugdzorg De druk op de jeugdzorg neemt zowel landelijk als lokaal sterk toe. Gemeenten hebben meer verantwoordelijkheden op het gebied van jeugdzorg gekregen, terwijl de financiële compensatie vanuit het Rijk hierbij structureel achterblijft. Tegelijkertijd is er een aanhoudende stijging van het aantal (complexe hulpvragen) waardoor de uitgaven aan jeugdzorg alsmaar toenemen. Ook in onze gemeente leidt dit tot oplopende kosten. Zoals in de inleiding verwoord, zijn er nog grote onzekerheden rondom de compensatie vanuit het Rijk voor jeugdzorg. Voor de jaren 2026 en 2027 voorziet het Rijk in tijdelijke financiële tegemoetkomingen.
Tegelijkertijd is deze compensatie nadrukkelijk gekoppeld aan de uitvoering van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd, die gericht is op een structurele beheersing van de kosten. Volgens het Rijk zouden de tekorten hierdoor vanaf 2028 moeten afnemen. In de praktijk zien wij echter dat de overgehevelde taken in combinatie met de landelijk doorgevoerde kortingen, de toenemende kosten/prijzen én het oplopende gebruik a.g.v. de steeds complexer wordende maatschappelijke problematiek, het de gemeente(n) onmogelijk maken dit alleen op te lossen. Hoewel wij de urgentie van hervormingen in het sociaal domein onderkennen, achten wij het niet realistisch om binnen twee jaar zulke aanzienlijke besparingen te realiseren. Vooral ook omdat de tekorten in de jeugdzorg niet alleen opgelost kunnen worden binnen dat domein. Deze beweging vraagt echter om tijd, zorgvuldigheid en samenwerking en levert op de korte termijn nog geen substantiële besparingen op. Omdat we rekening moeten houden met het slechtste scenario, zullen wij het komende jaar een brede verkenning uitvoeren naar besparingsmogelijkheden binnen het sociaal domein, zodat wij een bijdrage kunnen leveren aan het voorkomen van financiële tegenvallers.
Onze verwachting is echter dat wij dit financiële risico als gemeente niet alleen kunnen oplossen dus zal dit onderwerp van gesprek met het Rijk moeten blijven gericht op een behoorlijke compensatie, óók vanaf 2028. Gemeentelijke Advisering Gezonde Leefomgeving GGD De GGD geeft onze gemeente advies over de kansen en risico’s die de leefomgeving inwoners biedt voor een goede gezondheid. Denk daarbij bijvoorbeeld aan advies over milieukwaliteit (lucht en geluid), klimaatbestendigheid (hitte- en wateroverlast) en een goede toegang tot voorzieningen. Ook wordt bijgedragen aan het uitwerken van onze omgevingsvisie. De huidige dekking vanuit het Rijk voor de advisering loopt af en daarom zijn er structurele middelen aangevraagd in deze Voorjaarsnota. Investering sportaccommodatie centrum De gemeente heeft op het gebied van bewegingsonderwijs een wettelijke zorgplicht om te voorzien in voldoende sportaccommodaties om bewegingsonderwijs te faciliteren. Om te voldoen aan deze plicht moet er een sportaccommodatie komen worden in het centrum. Dit is een conclusie uit het capaciteitsonderzoek bewegingsonderwijs dat is opgesteld door een extern onderzoeksbureau. Hiermee voldoen wij aan de eis dat bij een basisschool een sportaccommodatie binnen 1 kilometer loopafstand aanwezig moet zijn met beschikbare ruimte voor bewegingsonderwijs.
Nieuwe ontwikkelingen Veilig Wonen De problematiek van woonfraude en woonoverlast is een complex vraagstuk verweven met verschillende landelijke wetgeving. De ontwikkelingen gaan snel. Alleen al de afgelopen twee jaar zijn er drie nieuwe wetten bijgekomen. De gemeente heeft hierin verplichtingen tot handhaving, waaraan 16
we op dit moment geen invulling kunnen geven. Voor 2026 vragen we daarom uitbreiding van formatie aan om de verplichtingen na te kunnen komen. Door de gehele keten van handhaving tot juridische opvolging te verbeteren, zien we kansen om meer (bestuurlijke boetes) uit te schrijven en te innen. Dit biedt ook meer inkomsten. Deze hebben wij nu opgenomen in het financieel meerjarenperspectief, maar benoemen we tegelijkertijd als risico, omdat het altijd onzeker blijft hoeveel inkomsten we hiermee genereren. Wij zullen het proces regelmatig evalueren en stellen waar nodig de uitgaven aan ambtelijke inzet naar rato bij als de opbrengsten tegenvallen. Afscheidsrecepties In 2026 nemen we afscheid van de burgemeester. Daarnaast zijn er gemeenteraadsverkiezingen waardoor we mogelijk ook afscheid zullen nemen van een aantal wethouders. Daarom is eenmalig geld aangevraagd voor deze afscheidsmomenten. Beheerplan civieltechnische kunstwerken (CTK) 2026 - 2029 Om de vier jaar moet het beheerplan CTK worden geactualiseerd conform de financiële verordening. Het vorige beheerplan stamt uit 2021. Daarnaast leidt de toename van verkeer en toegenomen zwaarte van voertuigen in de laatste 20 jaar tot versnelde slijtage van bruggen.
Twee bruggen die onderdeel uitmaken van cruciale verkeersaders van de stad, de Nelson Mandelabrug en de brug aan de Westlandseweg, vereisen aanzienlijke investeringen om veiligheid, betrouwbaarheid en beschikbaarheid te blijven waarborgen. Reparatie van beide bruggen in 2026 en 2027 is noodzakelijk. Japanse Duizendknoop Park Vijfsluizen De Japanse Duizendknoop (Fallopia Japonica) is een invasieve plantensoort die op dit moment ernstige problemen veroorzaakt in Park Vijfsluizen. Het is van groot belang dat de bestrijding tijdig en effectief plaatsvindt, zodat verdere problemen worden voorkomen. Door de Japanse Duizendknoop tijdig te bestrijden, kan de gemeente niet alleen de ecologische waarde van Park Vijfsluizen behouden, maar ook verdere herinrichting en vergroening mogelijk maken. Denk hierbij aan het aanplanten van bomen en het verbeteren van de leefomgeving voor zowel flora als fauna. Argos Mobiel De inzet van Argos Mobiel als vervoersmiddel voor ouderen past binnen het bredere plan van aanpak voor doelgroepenvervoer in de MVS-gemeenten. Zoals in de raadsmemo van 10 december 2024 gemeld, is de huidige subsidiebeschikking in februari 2025 afgelopen. In de afgelopen jaren hebben het Fonds Schiedam Vlaardingen en zorgverzekeraar DSW bijgedragen aan de financiering van Argos Mobiel, wat een verlichting bood op de gemeentelijke begroting.
Conform eerdere afspraken vervalt deze externe financiering nu, waardoor de financiële lasten voor de gemeente toenemen. Uitvoer Woonzorgvisie ouderen 2023 - 2030 In 2023 is de Woonzorgvisie voor ouderen 2023-2030 vastgesteld. Bij vaststelling is er incidentele bekostiging tot en met 2025 begroot (m.u.v. gelden vanuit de motie Prettig Wonen). De middelen worden ingezet om het benodigde welzijnswerk te subsidiëren wat essentieel is bij het creëren van gemeenschappen om de zorgvraag terug te dringen. Daarom vragen we in deze Voorjaarsnota daar middelen voor aan. Compenseren prijsstijgingen wijkteams 18+ (Minters, MEE, Pameijer) Er komt een verwachte indexatie van de kostprijzen aan van 4 procent. Daarnaast verwachten we dat andere, nog onvoorziene, kosten ook zullen stijgen (huur, elektra, etc.). Door deze stijgingen samen ontstaat er een groeiend verschil in het beschikbare budget op de begroting en het bedrag wat daadwerkelijk nodig is om welzijnswerk uit te voeren. Aangezien deze stijging de afgelopen jaren niet via de reguliere indexatie is gecompenseerd, is er een structureel tekort ontstaan voor de organisaties die namens de gemeente welzijnswerk uitvoeren, zoals Minters, MEE en Pameijer, Zij spelen een essentiële rol binnen het welzijnsveld in Vlaardingen. Daarom kiezen we ervoor om deze partijen nu op het juiste niveau te compenseren.
Indexatie reguliere subsidie Minters Om het financiële gat vanaf 2026 dichten stellen we voor om het subsidiebedrag alle reguliere subsidies structureel te verhogen, Daarin nemen we de indexering van de reguliere subsidies van Minters ook mee.
17
Lokale Omroep In 2022 en daaropvolgende jaren heeft de gemeenteraad extra middelen ter beschikking gesteld te behoeve van de professionalisering van een regionale omroep (Omroep Twee). De middelen in deze Voorjaarsnota zijn nodig om de bereikte resultaten van Omroep Twee te behouden in afwachting van een nieuw stelsel naar aanleiding van een nieuwe Mediawet. Naar verwachting treedt deze vanaf 1 januari 2028 in werking. Rookvrije speeltuinen Om invulling te kunnen geven aan de door de gemeenteraad aangenomen motie ‘rookvrije speeltuinen’ moeten alle speelplekken voorzien worden van nieuwe speelregelborden waarop dit verbod staat opgenomen. De voorgestelde middelen zijn nodig om nieuwe speelregelborden te produceren en plaatsen en de oude borden te verwijderen. Sporthal Campus District U Om te voorzien in voldoende locaties voor bewegingsonderwijs in de Rivierzone, is het nodig om een extra sporthal te bouwen. Deze is voorzien in Campus District U. Aan de hand van het Programma van Eisen voor de sporthal heeft een extern onderzoeksbureau een raming opgesteld voor de kosten hiervan. Deze raming is in 2024 gedaan. Hier gaat tweemalig een indexatie van 3% overheen, zodat het bedrag klopt met het beoogde bouwjaar 2026. We verwachten dat de oplevering pas in 2029 plaatsvindt, waardoor de kapitaallasten per 2030 ingaan en dus buiten het huidige financieel meerjarenperspectief vallen.
Cofinanciering Subsidie Volkshuisvestingsfonds Westwijk In 2024 is een bedrag van € 11.399.000 aan subsidie Volkshuisvestingsfonds ontvangen voor de Westwijk. Deze rijkssubsidie is toegekend in het kader van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Westwijk voor de aanpak voor woningverbetering en verduurzaming van tenminste 504 woningen in de Westwijk, vernieuwing (sloop/nieuwbouw) van het wijkcentrum en herinrichting van Plein West in de komende 9 jaar (t/m 2034). Hiervoor is cofinanciering nodig (30% van het tekort), in totaal een bedrag van € 5,5 mln. voor een periode van (minimaal) 9 jaar tot 2034. Omgevingsvisie: Gebiedsgericht Omgevingsprogramma Het instrument 'Gebiedsgericht Omgevingsprogramma' is een essentieel en verplicht onderdeel binnen de Omgevingswet. Dit programma vervangt niet-vastgestelde gebiedsvisies en dient als ruimtelijk ontwikkelkader voor specifieke gebieden. In de komende twee jaar (2026 en 2027) is het realistisch om twee gebiedsprogramma’s per jaar te ontwikkelen. Voorwaarde hierbij, naast het Gebiedsgericht Omgevingsprogramma (GOP), is het opstellen van een Milieu Effect Rapportage (MER) of Omgevings Effect Rapportage (OER). De kosten per instrument worden geschat op €75.000, wat neerkomt op een totaal van €150.000 per gebied. Na de Westwijk en de Binnenstad (waarvoor het GOP in 2025 start), komen de overige gebieden aan bod.
Dit betreft, in willekeurige volgorde de Babberspolder, VOP, Oostwijk en Holy. Huurbijdrage voor Stadsboerderij Holywood In de begroting 2025 zijn er middelen beschikbaar gesteld om de Stadsboerderij Holywood te vernieuwen. De nieuwbouw wordt naar verwachting opgeleverd in 2025. Jaarlijks zal er vanaf 2026 onderhoud gepleegd moeten worden aan de Stadsboerderij voor de instandhouding van de vier opstallen en het gebruik van de grond. Dit betekent dat er aan de Stichting Stadsboerderij Holywood huur gevraagd zal gaan worden voor de opstallen en gebruik van de grond. Daarnaast zijn er de kosten voor gas, water en elektriciteit. De kosten voor onderhoud en de inkomsten van de huur zorgen ervoor dat dit voorstel budgettair neutraal is. 0,5 FTE stadsboerderij De dieren op de stadsboerderij hebben continu verzorging nodig. Er wordt steeds meer beroep gedaan op de huidige beheerder (1 FTE) hiervoor, omdat het aantal vrijwilligers die een deel van de verzorging op zich kunnen nemen afneemt. Om ervoor te zorgen dat de dieren de verzorging krijgen die zij nodig hebben, is uitbreiding voor de functie van beheerder nodig van een halve FTE.
18
Investeringen Onderstaand de voorgenomen investeringen:
Voorstellen (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Nieuwe ontwikkelingen (investeringen) Investeringen op de Begraafplaats
141
Beheer Wegen
991
1.006
1.021
1.021
Onderwijshuisvesting (IHP): VAT kosten en Indexering
123
123
123
123
Sportaccommodatie Centrum
1.750
1.750
Uitbreiding investering schoolgebouw Lentiz - Campus District U
1.180
1.180
1.180
2.983
2.983
5.230
6.700
9
995
1.991 4.815
4.815
4.815
10.410
20.548
10.131
5.959
Grondaankoop en nieuwe basisschool (IKC) Rivierzone Beheerplan ctk 2026-2029 Meerkosten renovatie Het College Vos Sporthal Campus District U Totaal
19
Proces richting begroting Proces De Voorjaarsnota is bedoeld als opmaat naar de begroting. Het is een voorspelling van ontwikkelingen die wij op ons af zien komen. Een aantal zaken weten wij nog niet. Daarover hopen we de komende maanden, richting begroting, meer duidelijkheid te krijgen. Ons uitgangspunt is en blijft om in het najaar een structureel sluitende begroting te presenteren in het eerstvolgende (2026) of laatste jaar (2029) van het meerjarenperspectief. Daarmee voldoen wij namelijk aan de wetgeving van de BBV waaraan de provincie de gemeentebegroting toetst. Als we hieraan voldoen, komen we niet onder preventief toezicht van de provincie te staan. Kaders De uitvoering van het coalitieakkoord staat voor ons voorop. Inhoudelijk is dit ons belangrijkste kader waaraan wij nieuwe ontwikkelingen zullen toetsten. Daarnaast heeft u ons in het coalitieakkoord ook financiële kaders meegegeven. Deze blijven voor ons het uitgangspunt richting de begroting.
We presenteren een structureel sluitende begroting
We hanteren voor onze weerstandsratio een absolute ondergrens van 1,0
We streven naar een minimale solvabiliteit van 20%
De lokale heffingen bewegen mee met de inflatieontwikkeling. Bij eventuele financiële tegenvallers zoeken wij eerst naar andere opties om deze op te vangen. Het verhogen van de lokale lasten is het allerlaatste redmiddel
Stabiele financiële positie, maar druk op ratio’s Over het algemeen kunnen we stellen dat we een stabiele financiële positie hebben, waardoor we regie houden op de keuzes die we maken voor de stad. Onze financiële ratio's komen wel meer onder druk te staan, waaronder de weerstandsratio. Het realistischer plannen van onze gebiedsontwikkelingen, maakt dat er verschuivingen plaatsvinden in het storten in de betreffende bestemmingsreserves. Daardoor blijft ons weerstandsvermogen voorlopig toch op peil. Onzekerheden op lange termijn Onze stabiele financiële situatie maakt dat we we ons nog geen grote zorgen maken. Ook omdat wij onze risico’s goed in beeld hebben en kansen zien voor extra financiële middelen. Niettemin blijven de onzekerheden vanuit het Rijk en de internationale geopolitieke ontwikkelingen een onzekere factor. De donkere wolk van de kosten van jeugdzorg hangt boven ons hoofd. Het achterblijven van een structurele rijksbijdrage zet onze financiële positie onder druk. In deze Voorjaarsnota kiezen wij er echter voor om nog geen ingrijpende maatregelen te nemen. Wij blijven er namelijk van uitgaan dat het Rijk zijn verantwoordelijkheid neemt en tot passende compensatie overgaat. Als deze uitblijft, zullen wij bij het opstellen van de begroting nadrukkelijker moeten heroverwegen welke keuzes nodig zijn om tot een houdbare financiële koers te komen.
Vooruitkijken naar 2029 en verder We willen onze financiële huishouding netjes achterlaten voor een volgend college en raad. Om daar goed inzicht in te krijgen, zullen wij daarom in de begroting ook een doorkijk geven naar het financieel perspectief na 2029. We weten namelijk dat er na 2029 kapitaallasten op ons afkomen van enkele nieuwe scholen (zoals vermeld in het IHP), het zwembad en de atletiekbaan. Door u hier meer inzicht in te geven, schetsen wij een realistisch beeld van onze financiële situatie op langere termijn; ook voor een volgend college. Terughoudendheid met ruimte voor gerichte investeringen We achten het door de onzekerheden en voorziene ontwikkelingen ná 2029 noodzakelijk om terughoudend te blijven in de (financiële) keuzes die wij maken, zowel in deze Voorjaarsnota als bij het opstellen van de begroting voor 2026. Toch verwachten wij dat er in de begroting mogelijkheden zijn om verder te investeren in de stad om het coalitieakkoord te kunnen uitvoeren. Om dat mogelijk te maken, hebben we nog huiswerk te doen richting begroting. Zoals elk jaar houden wij onze huidige
20
begroting continu kritisch tegen het licht. Richting begroting zullen we ook verkennen hoe wij onze ramingen nog realistischer kunnen maken. Nieuwe voorstellen die extra middelen vragen, beoordelen wij zorgvuldig met het coalitieakkoord als uitgangspunt. Tegelijkertijd blijven wij actief zoeken naar manieren om onze inkomsten te optimaliseren, bijvoorbeeld door efficiënter te werken of het aantrekken van externe financiering. In gesprek U heeft in deze Voorjaarsnota inzicht gekregen in alle ontwikkelingen die het college op dit moment nodig acht voor de stad. Omdat we menen dat onze stadsprogramma's nog steeds actueel zijn en de maatschappelijke vraagstukken die daarmee worden aangepakt ook in de komende jaren de nodige aandacht zullen vragen, houden we de focus op de stadsprogramma’s, zowel qua aandacht als qua financiën. In de begroting zullen we opnieuw een zorgvuldige afweging maken om te kijken of we nog meer waarde kunnen toevoegen aan onze stad, maar alleen als dat financieel verantwoord is. Het is uiteraard uiteindelijk aan u om te bepalen waar we de komende jaren onze middelen voor inzetten. Tijdens de behandeling in de gemeenteraad kunt u aan het college richting geven welke nieuwe ontwikkelingen u graag terug ziet in de begroting.
Daarbij geven we u mee om, net als wij, daarin weloverwogen keuzes te maken om onze financiële situatie, nu en in de toekomst, op orde te houden.
21
Kaders en uitgangspunten begroting 2026-2029 Gehanteerde indexeringen Gehanteerde indexeringen
2026
2027
2028
2029
Loonpeil en sociale lasten
8,00%
3,00%
3,00%
3,00%
Materiele uitgaven
3,00%
3,00%
3,00%
3,00%
Subsidies
5,18%
3,00%
3,00%
3,00%
Gemeenschappelijke regelingen
3,00%
3,00%
3,00%
3,00%
Gemeenschappelijke regelingen Groot
3,00%
3,00%
3,00%
3,00%
Verzekeringen
3,00%
3,00%
3,00%
3,00%
Belastingen (lasten)
3,30%
3,00%
3,00%
3,00%
Kapitaallasten
1,50%
1,50%
1,50%
1,50%
Inkomsten
3,00%
3,00%
3,00%
3,00%
22
Bijlagen Risico-inventarisatie Risico-Inventarisatie Onderwerp
Risico
Maatregel
Impact (most likely) x € 1.000
Kans op risico
begroting jaarrekening (in % ) GEVOLGEN CALAMITEIT/RAMP
Als gevolg van calamiteiten / rampen, bestaat de kans dat er kosten voor rekening van de gemeente komen. Veelal gaat het hier om kosten voor nazorg, tijdelijk onderdak en personele kosten.
Rampenorganisatie opgezet inclusief rampenplannen, coördinator rampenbestrijding aangesteld, rampenoefeningen, deelname aan de VRR, toezicht op bedrijven al dan niet via DCMR.
250
275
25%
VERBONDEN PARTIJEN (WAARONDER GR)
Afgeleide risico's van gemeenschappelijke regelingen, m.n. afwezigheid van reserves om bijv. de gevolgen van calamiteiten of fouten op te vangen. Als gevolg van het overschrijden van de begroting van een gemeenschappelijke regeling, bestaat de kans dat de gemeente als deelnemer een financiele bijdrage moet doen.
Met de Implementatie Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen wordt op basis van beschikbare informatie en ervaringen aan een gemeenschappelijke regeling (GR) een specifiek risicoprofiel toegekend van Laag tot Hoog. Op basis daarvan wordt een sturingspakket toegekend, met elk een eigen zwaarte van betrokkenheid van de raad.
555
235
20%
INKOMENSVOORZIENIN Inkomensregelingen (BUIG); een Stroomopwaarts voert beiden G / MINIMAVOORZIENING inschatting van het maximale risico dat regelingen uit. Lopende de P&C (inkomsten) de gemeente loopt, alvorens in cyclus wordt de ontwikkeling aanmerking te komen voor de van inkomens- en 'vangnetregeling' van het Rijk. minimavoorziening versus BUIG (inkomsten) gemonitord. De invulling van de opdrachtgever / nemer rol en de regie op de GR is in de loop van de tijd verder ontwikkeld. Met ingang van 2024 zal Stroomopwaarts dit in mandaat gaan doen.
3.000
3.675
20%
JEUGDHULP (LOKAAL EN Het beroep op specialistische jeugd Investeren op het voorliggend REGIONAAL) hulp die via de GRJR wordt ingekocht veld en de vernieuwende is sterk gestegen. Het Vlaardings aanpak. Jeugdhulp is m.i.v. aandeel daarin is in de begroting 2024 gedelegeerd aan opgenomen. Toch blijft het risico op Roggplus en er zijn overschrijdingen aanwezig: Resultaten budgetafspraken gemaakt. van onderzoek naar de tarieven van Lopende de P&C cyclus wordt JBRR en een verdere toename van het het gebruik gemonitord. aantal kinderen dat op deze vormen van jeugdhulp een beroep doet, zouden daartoe kunnen leiden.
3.750
6.705
35% (was 30%)
WMO LOKAAL
Het beroep op WMO stijgt meer dan het gemiddelde gebruik van afgelopen jaren. In het algemeen blijk het voor gemeenten lastig om de gestelde doelen in het sociaal domein te realiseren binnen het beschikbare rijksbudget.
1.725
1.830
18%
AFTREDEN WETHOUDERS
Als gevolg van het tussentijds Geen. (moeten) aftreden van één of meerdere wethouders, bestaat de kans dat wachtgeld en kosten van sollicitatie - en loopbaanbegeleiding betaald moet worden.
FOUTEN INKOOPPROCEDURES
Als gevolg van (fouten in) de De gemeentelijke organisatie inkoopprocedures / heeft een eigen inkoopafdeling, aanbestedingstrajecten, bestaat de welke bestaat uit kans dat de gemeente aansprakelijk inkoopadviseurs, een wordt gesteld en mogelijk de contractadviseur en leverancier moet compenseren voor de contractbeheerders. Daarnaast misgelopen winst. kent elke lijnafdeling Inkoopambassadeurs, die gedegen
450
10%
Lopende de P&C cyclus wordt het gebruik gemonitord. Op basis van signalen beoordelen welke wijzigingen mogelijk zijn.
Discreet
450
23
Risico-Inventarisatie basiskennis hebben van Inkoop- en aanbestedingsprocedures. Aan de hand van een aanbestedingskalender wordt bijgehouden welke aanbesteding zijn gepland, lopen en afgerond. CLAIMS EN NADEELCOMPENSATIE
Burgers en private partijen claimen meer en vaker bij de gemeente. Dit vraagt meer juridische inzet, zowel bij het aangaan van contracten en overeenkomsten, verzoeken tot nadeelcompensatie, maar ook bij schadegevallen, aansprakelijkstellingen en dergelijke. Vanwege invoering van de nieuwe omgevingswet stijgt het risico op dwangsommen.
Deskundigheid voor de afhandeling van verhaalschade. Verzekering voor de aansprakelijkstellingen, met eigen risico.
120
100
10% (was 28%)
LOONSOM
Als gevolg van cao wijzigingen Met verlofsparen moet voor de (loonsverhogingen, verlofsparen) en komende jaren rekening worden stijging van werkgeverslasten bestaat gehouden, anders leidt dit tot het risico dat een overschrijding op de een stuwmeer. Van de loonsom ontstaat. In 2024 wordt het invoering van het HR21 wordt in functie-waarderingssysteem HR21 najaar 2024 duidelijk welke ingevoerd wat een ophogende werking gevolgen dit heeft voor de zal hebben op de loonsom. loomsom.
180
500
20% (was 25%)
GEGARANDEERDE LENINGEN ZORGCENTRA
Als gevolg van het eventueel failliet Geen. van zorgcentra of sportvereniging, bestaat er een kans dat de gemeente rente en aflossingen moet betalen voor de gegarandeerde leningen aan deze zorgcentra en sportverenigingen.
115
100
10%
INKOMENDE SUBSIDIES
Of de doelen echt worden bereikt, staat niet onomstotelijk vast. Als het niet lukt, is het denkbaar dat we subsidie terug moeten betalen of omdat we niet juist/volledig/tijdig aan de voorwaarden, waaronder de verantwoording, voor deze subsidies voldoen
450
1.300
25% (was 20%)
WARMTETRANSITIE
Verwacht wordt dat tussen de 60 en geen. 70% van de woningeigenaren willen aansluiten op deze collectieve voorziening. Dit vraagt een budget van afgerond € 4,7 miljoen. In het geval dat het collectieve aanbod zo gunstig wordt dat meer dan de 60 tot 70% woningeigenaren willen aansluiten dan is het maximale risico € 2,3 miljoen als 100% van de woningeigenaren gaan deelnemen.
0
1.150
40%
MIP
De onderhoudsinvesteringen om de Geen. accommodaties (sport en zwembad) nog 4 á 5 jaar in stand te houden, de financiële haalbaarheid van 3 varianten te onderzoeken en een definitieve locatiekeuze z.s.m. voorleggen kunnen mogelijke extra kosten met zicht brengen.
0
500
15%
WOONVISIE
Uitgaande van € 5.400 per woning en Geen. 2.000 woningen tot 2030 om op de gewenste 39.000 woningen in 2030 uit te komen. Dat leidt dan tot maximaal € 10,8 mln als risico en 5,4 waarschijnlijk met een kans van 1% gebaseerd op de inschatting welk deel projectontwikkelaars en corporaties willen cq kunnen bijdragen, dan wel dat wij vinden dat ze moeten bijdragen.
0
5.400
1%
VERZEKERINGEN
Vervallen
250
0
0%
GARANTIESTELLING WONINGBOUWCORPORATIES
De gemeente heeft per einde 2022 De achtervang of voor een totaalbedrag van € 462 zekerheidsstructuur bestaat uit miljoen aan garanties verstrekt. Van dit drie lagen: 1.Primaire bedrag wordt € 462 miljoen zekerheid: de financiele gegarandeerd door het Waarborgfonds middelen van de corporatie.
1.500
1.500
1%
Het proces voor de beheersing van inkomende subsidies is ondergebracht bij het Subsidie Serviceput met ondersteunig van een financieel adviseur subsidies.
24
Risico-Inventarisatie Sociale Woningbouw. Pas als het garantievermogen van het WSW daalt tot onder de drempel van 0,25% van het garantievolume, dan treedt de achtervangpositie van het rijk en de gemeente in werking in de vorm van verstrekken van renteloze leningen. Het risico voor de gemeente bij achtervang is zeer gering.
2.Secundaire zekerheid: de borgstellingsreserve van het WSW. 3.Tertiaire zekerheid: Rijk en gemeenten.
GRONDEXPLOITATIES: DIVERSE SPECIFIEKE RISICO'S 0-5% kans
Als gevolg van diverse factoren die bij grondexploitaties kunnen optreden bestaat de kans op effecten op het financiële resultaat. Gebaeeerd op MPG 2025
Continue toetsing grondopbrengsten en kosten, openbare aanbestedingen, goede marketing en communicatie, tijdige onderzoeken e.d.
0
1.580
4%
GRONDEXPLOITATIES: DIVERSE SPECIFIEKE RISICO'S 5-10% kans
Als gevolg van diverse factoren die bij grondexploitaties kunnen optreden bestaat de kans op effecten op het financiële resultaat. Gebaeeerd op MPG 2025
Continue toetsing grondopbrengsten en kosten, openbare aanbestedingen, goede marketing en communicatie, tijdige onderzoeken e.d.
0
290
10%
GRONDEXPLOITATIES: DIVERSE SPECIFIEKE RISICO'S 10-20% kans
Als gevolg van diverse factoren die bij grondexploitaties kunnen optreden bestaat de kans op effecten op het financiële resultaat. Gebaeeerd op MPG 2025
Continue toetsing grondopbrengsten en kosten, openbare aanbestedingen, goede marketing en communicatie, tijdige onderzoeken e.d.
0
286
15%
GRONDEXPLOITATIES: DIVERSE SPECIFIEKE RISICO'S 20% en hoger kans
Als gevolg van diverse factoren die bij grondexploitaties kunnen optreden bestaat de kans op effecten op het financiële resultaat. Gebaeeerd op MPG 2025
Continue toetsing grondopbrengsten en kosten, openbare aanbestedingen, goede marketing en communicatie, tijdige onderzoeken e.d.
0
3.537
40%
GRONDEXPLOITATIES
ingaande MPG 2025 verdeeld
296
33%
FACILITEREND GRONDBELEID
ingaande MPG 2025 verdeeld
850
40%
GRONDEXPLOITATIES: VERTRAGING PLANNEN
Als gevolg van planvertraging van grondexploitaties, bestaat de kans op nadelig effect op het financiële resultaat. Gebaseerd op MPG 2025
Continue toetsing grondopbrengsten en kosten (2x per jaar én na elke grondafname), openbare aanbestedingen, goede marketing en communicatie, tijdige onderzoeken e.d.
230
273
10%
SCHADE DOOR WEER
Gevolgen van uitzonderlijke weersomstandigheden als gevolg van klimaatverandering, waarbij extreme situaties kunnen optreden in: waterspiegelniveau (overstroming) regenbuien (wateroverlast) - hoge temperaturen (hittestress) - langdurige droogte - hevige stormen
Ontwikkelingen volgen, analyseren en opstellen klimaatscenario’s aan de hand van landelijk beschikbare informatie op kennisportalen. Daarnaast kan in het beleid c.q. de begroting hiermee rekening worden gehouden.