Bijlage 2.02 - Omgevingsvisie Vlaardingen 2040
Tekst van het document
OMGEVINGSVISIE VLAARDINGEN 2040 Vastgesteld, juni 2025
Gemeente Vlaardingen
Omgevingsvisie Vlaardingen 2040
Vastgesteld, Juni 2025 De omgevingsvisie gemeente Vlaardingen is opgesteld door Arcadis en FABRICations in opdracht en in samenwerking met het Kernteam Omgevingsvisie van de gemeente Vlaardingen. Al het kaartmateriaal is samengesteld door FABRICations en in samenwerking met gemeente Vlaardingen opgesteld. De schetsen zijn getekend door Jam Visual Thinking in opdracht van gemeente Vlaardingen. Al het fotomateriaal is - tenzij anders vermeld - in bezit van de Gemeente Vlaardingen. 2
4 3
Gemeente Vlaardingen
Woord vooraf Meer dan drieduizend reacties en ideeën kregen we van Vlaardingers als input voor onze omgevingsvisie! En daarmee is voor mij aan een eerste belangrijke voorwaarde voldaan om te werken aan de toekomst van onze stad: betrokken inwoners. Van het rechtleggen van een losliggende stoeptegel tot aan de uitvoering van grote projecten, er is altijd wel wat te doen in onze stad. Maar wie de handen vol heeft aan vandaag, kan zomaar vergeten om het toekomstperspectief voor onze stad in het oog te houden. Deze omgevingsvisie helpt ons koersen op het Vlaardingen van de toekomst. Een toekomst waarin Vlaardingen een stad is waar je je thuis voelt en iedereen mee kan doen. Een goed bereikbare en toegankelijke stad. Een stad waar je tot rust kan komen in het groen. Een stad met goed onderwijs. Een stad met goede sportvoorzieningen. Een stad waar onze gebouwen duurzaam van elektriciteit en warmte worden voorzien. Een stad waar veel te beleven valt, met onze binnenstad als kloppend hart. Deze visie brengt allerlei beleidsterreinen bij elkaar in één samenhangend toekomstbeeld voor Vlaardingen. Zo biedt het ons richting om - met elkaar, met bewoners en met alle andere belanghebbenden - te koersen op een sterke stad. Een thuis voor de Vlaardingers van nu en van later. Namens het college van burgmeester en wethouders van Vlaardingen,
Koen Kegel Wethouder Omgevingswet
Samenvatting In 2040 is Vlaardingen een stad met een rijke historie die klaar is voor de toekomst. Het is een sociale, aantrekkelijke stad met een gezonde woon- en leefomgeving, innovatieve opleidingen en werkgevers. Een stoere stad die plek biedt aan samenwerkers, doeners en vernieuwers. Deze omgevingsvisie dient als leidraad om alle sociaal, economisch en ruimtelijk gerichte opgaven voor de fysieke leefomgeving samen te brengen in een samenhangend en ambitieus perspectief. Het biedt richting voor verdere uitwerking in omgevingsprogramma's en concrete maatregelen, en dient als toetsingskader voor plannen en initiatieven die bijdragen aan de ambities en uitdagingen van de stad. Kernambities Wij hebben drie overkoepelende kernambities die Vlaardingen aantrekkelijk, toekomstbestendig en innovatief maken. Vlaardingen is sociaal, aantrekkelijk en gezond Vlaardingen is een inclusieve woonstad waar iedereen zich thuis voelt. De stad biedt een divers woningaanbod, met een uitnodigende, groene openbare ruimte en een bruisende binnenstad als kloppend hart. Kunst, cultuur en erfgoed krijgen een centrale plek, waarmee de stad haar identiteit versterkt.
4
Kortom, we zetten in op: • Stedelijke ontwikkeling in balans. • Een groene, gezonde en veilige openbare ruimte met maatschappelijke voorzieningen. • Ruimte voor welzijn en maatschappelijke voorzieningen • Behoud en versterken van kunst, cultuur en erfgoed. Vlaardingen is toekomstbestendig De stad bereidt zich voor op toekomstige uitdagingen zoals klimaatverandering en energietransitie. Vlaardingen benut haar ligging aan het water om slimme klimaatadaptieve maatregelen te treffen, zoals het verbinden van groen en water en het ontwikkelen van een circulaire economie. Kortom, we zetten in op: • Een toekomstbestendig energiesysteem. • Verbonden groenblauw raamwerk. • Voorbereiding op klimaatverandering door innovatieve oplossingen voor hitte en waterbeheer. • Duurzame mobiliteit en goede bereikbaarheid • Veilig en gezond milieu. Vlaardingen is innovatief De stad stimuleert ondernemerschap en biedt een sterk onderwijsaanbod, met een focus op mbo-sectoren als
food, zorg en techniek. Dit ondersteunt een vitale economie en creëert werkgelegenheid en mogelijkheden voor persoonlijke ontwikkeling. Kortom, we zetten in op: • Een veerkrachtige economie met toekomstgerichte werkgelegenheid. • Een sterk onderwijsaanbod dat aansluit bij de behoeften van de stad. Keuzes Om de ambities waar te maken, maakt Vlaardingen gerichte keuzes voor een toekomstbestendige ontwikkeling: 1. Uitgroeien tot een inclusieve woonstad. 2. Investeren in een vitale binnenstad. 3. Voortbouwen op de identiteit van de stad aan het water en in de delta. 4. Sturen op water- en bodembeheer. 5. Ontwikkelen tot mbo-stad met focus op food, zorg en techniek. 6. Stimuleren van duurzame mobiliteit en bereikbaarheid. Deze visie vormt de basis voor een samenhangende, ambitieuze ontwikkeling van Vlaardingen als dynamische en toekomstbestendige stad Uitvoeringsstrategie: Samen naar 2040 Met de omgevingsvisie hebben we de ambities voor onze stad helder geformuleerd. Deze visie
dient als leidraad om de wenselijkheid van initiatieven en plannen te bepalen, zowel binnen de gemeente als voor Vlaardingers die actief willen bijdragen aan de toekomst van hun stad. Om deze ambities waar te maken, wordt de visie verder uitgewerkt in programma's en doorvertaald naar het omgevingsplan, waarin de regels voor de fysieke leefomgeving worden vastgelegd. Samenwerking is daarbij essentieel. Het opstellen van de omgevingsvisie markeert slechts het begin van een voortdurende dialoog. We blijven actief de samenwerking opzoeken met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties via participatie en inspraakmogelijkheden. Alleen door gezamenlijk op te trekken kunnen we onze plannen verder brengen. Daarnaast werken we intensief samen met regionale en nationale overheden, bedrijven en maatschappelijke partners om de gestelde doelen te realiseren. Deze visie is geen statisch document. Om in te spelen op veranderende omstandigheden en nieuwe ontwikkelingen wordt de omgevingsvisie regelmatig geactualiseerd. Zo zorgen we ervoor dat Vlaardingen ook in de toekomst een stad blijft waar iedereen zich thuis voelt, kansen heeft en samen bouwt aan een toekomstgerichte, dynamische en inclusieve stad.
Omgevingsvisie Vlaardingen
Leeswijzer Hoofdstuk 1 De omgevingsvisie Wat is een omgevingsvisie, waarover gaat deze visie en waarom hebben we deze visie op de stad? Hoofdstuk 2 Het verhaal van Vlaardingen Waar komen we vandaan en wat zijn de kwaliteiten van en opgaven voor Vlaardingen? Dat leest u in hoofdstuk 2 van deze visie. Hoofdstuk 3 De koers van Vlaardingen Welke koers moeten we de komende jaren varen om onze ambities waar te maken? Dat staat per thema (aantrekkelijk, toekomstbestendig en innovatief) beschreven in hoofdstuk 3. De thema's zijn daar samenhangend weergegeven door middel van ambities en uitgangspunten voor de leefomgeving van Vlaardingen.
6
Hoofdstuk 4 Beoordeling van de ambities en doelen In hoeverre zijn de beschreven ambities voor Vlaardingen haalbaar, realistisch en uitvoerbaar? Dat is beoordeeld in de plan-MER die staat omschreven in hoofdstuk 4. Hoofdstuk 5 Wijken en deelgebieden Wat betekenen deze ambities en doelen voor de verschillende wijken en gebieden in onze stad? Hoe gaan we de uitdagingen die daarbij komen kijken aan? Dat staat per wijk/gebied omschreven in hoofdstuk 5. Hoofdstuk 6 Uitvoeringsparagraaf Hoe gaan we onze ambities waarmaken? Dat staat beschreven in hoofdstuk 6 van deze visie
Omgevingsvisie Vlaardingen
Inhoudsopgave 1.De Omgevingsvisie
10
5. Wijken en deelgebieden
108
1.1. De Vlaardingse leefomgeving in 2040
10
5.1. De binnenstad
114
1.2. De stad maken we samen
11
5.2. De Rivierzone
122
5.3. De Westwijk en de Indische Buurt
128
2. Het verhaal van Vlaardingen
14
5.4. De Holy
136
2.1. Geschiedenis van Vlaardingen
14
5.5. Vlaardinger-Ambacht
138
2.2. Vlaardingen in de regio
20
2.3. Kwaliteiten en opgaven van Vlaardingen
28
5.6. Het Centrum + de Oostwijk + Vettenoordse Polder Oost en West 140 142 5.7. Het buitengebied 5.8. De bedrijventerreinen
144
3.De koers van Vlaardingen
34
3.1. Sociale, aantrekkelijke en gezonde woonomgeving
36
3.2. Toekomstbestendige stad
54
6.1. Aan de slag met de omgevingsvisie!
146
3.3. Innovatieve opleider en werkgever
82
6.2. Beteidsdoorwerking, plannen en initiatieven
151
6.3. Kostenverhaal en financiële bijdragen
155
4. Beoordelin • van de ambities en doelen
92
4.1. Plan-MER proces
92
Bijlagen
4.2. Beoordeling plan-MER
94
4.3. Aanbevelingen vanuit het plan-MER 4.4. Ruimte vinden voor de Vlaardingse ambities en doelen
102
Bijlage 1: Participatienota Bijlage 2: Overzicht beleid
104
1. De omgevingsvisie 1.1. De Vlaardingse leefomgeving in 2040
land en bescherming en verbetering van het leefmilieu. Dit gebeurt onder het motto: ruimte voor ontwikkelingen,
In het jaar 2040 is Vlaardingen een stad die klaar is voor de uitdagingen van de toekomst, die een gezonde,
waarborgen voor kwaliteit.
sociale woonomgeving biedt en een innovatieve plek
De
is om te leren en werken. Het streven is een stad waarin wonen, werken, leren en recreëren naadloos samengaan. Een stad die voortbouwt op haar rijke geschiedenis en die ook nog steeds echt Vlaardings is:
ontwikkeling van andere instrumenten van de omgevingswet, zoals omgevingsprogramma's en het omgevingsplan. Samenhang tussen de instrumenten omgevingsvisie, omgevingsprogramma en
omgevingsvisie
geeft
ook
richting
aan
de
een stoere en open stad van samenwerkers, doeners
omgevingsplan is belangrijk voor het goed functioneren
en vernieuwers.
van de Omgevingswet. De omgevingsvisie is hierin een eerste stap. Het biedt een stip op de horizon met opgaven
ambities
op
onze
plaats via beleidsontwikkeling, plannen en initiatieven.
fysieke leefomgeving afkomen bij elkaar te brengen
Belangrijk daarbij is dat de omgevingsvisie steeds
tot een samenhangend perspectief. We bepalen in de omgevingsvisie wat belangrijk is en wat de ambities en
in ontwikkeling is. Deze visie zal in de komende jaren steeds verder worden aangescherpt. In de
doelen van de stad zijn. Dit moet richting geven aan de verdere uitwerking in omgevingsprogramma's naar concrete maatregelen en uitgangspunten en houvast
uitvoeringsparagraaf van dit document (hoofdstuk 6) worden de samenhang tussen de instrumenten binnen de Omgevingswet en het proces van evalueren en
bieden bij het beoordelen van plannen en initiatieven
aanscherpen verder toegelicht.
De
omgevingsvisie
(sociaal,
heeft
economisch en
als
doel alle
ruimtelijk) die
en
doelstellingen,
maar
uitvoering
vindt
op de mate waarin deze bijdragen aan de ambities en uitdagingen van de stad.
Opbouw van de visie Deze
10
omgevingsvisie
schetst
de
ontwikkelingen
De omgevingsvisie en de omgevingswet
voor Vlaardingen tot 2040. Met deze visie wordt
De omgevingsvisie is sinds de invoering van de
voortgebouwd op de geschiedenis, kwaliteiten en
Omgevingswet per 1 januari 2024 een verplicht
opgaven
instrument voor alle gemeenten. Deze wet draagt bij
in
aan duurzame ontwikkeling, bewoonbaarheid van het
benoemde
van
hoofdstuk
de
gemeente die zijn
2
van
thema's
deze
zijn
visie.
terug
te
De
beschreven hierboven
vinden
in
de
verschillende thematische hoofdstukken van deze visie (hoofdstuk 3). De thema's zijn daarin samenhangend weergegeven door middel van ambities en uitgangspunten voor de leefomgeving van Vlaardingen. Deze visie voor heel Vlaardingen is vervolgens getoetst (hoofdstuk 4) en uitgewerkt voor de diverse deelgebieden (hoofdstuk 5). We geven aan hoe we de uitdagingen willen aangaan en benadrukken welke kwaliteiten in onze gemeente behouden of versterkt moeten worden. Hoofdstuk 6 gaat in op de uitvoering van de beschreven ambities en de verhouding van deze visie met andere beleidsstukken.
1.2. De stad maken we samen Van toekomstvisie naar omgevingsvisie In 2020 is in nauwe samenwerking met bewoners en ondernemers de Toekomstvisie Vlaardingen 2020-2040 tot stand gekomen. Daarin zijn waarden en kwaliteiten beschreven en is de gewenste richting voor de stad vastgelegd. De Toekomstvisie vormt daarmee een belangrijk fundament voor deze omgevingsvisie. Een omgevingsvisie dient alle elementen te behandelen die te maken hebben met onze leefomgeving. Om die reden zijn enkele thema's die in de toekomstvisie achterwege bleven toegevoegd, zoals economie, duurzame mobiliteit en klimaatadaptatie. Dit resulteert in
Omgevingsvisie Vlaardingen
een herformulering van de overkoepelende ambities voor Vlaardingen. In hoofdstuk 3 staan deze ambities beschreven.
De
uitkomsten
van
de
enquête
ondersteunen
voor een groot deel de uitgangspunten die in de ontwerp-omgevingsvisie benoemd zijn. Een aantal resultaten heeft tot wijzigingen geleid in de ontwerp-
bewoners,
omgevingsvisie. Het gaat dan voornamelijk over het belang van veiligheid (in brede zin), bereikbaarheid en
De afgelopen jaren zijn veel bewoners, ondernemers en organisaties in Vlaardingen betrokken bij het opstellen van beleid en visies. Vooral bij de totstandkoming van de Toekomstvisie, Woonvisie en de Visie bedrijventerreinen heeft uitgebreide participatie
de nu al breed ervaren hittestress in woonwijken en het centrum. Een volledig overzicht van alle inzichten staat
Participatie: betrokkenheid ondernemers en organisaties
van
in de bij deze omgevingsvisie horende participatienota (bijlage 1).
plaatsgevonden. Dit heeft waardevolle inzichten opgeleverd voor deze omgevingsvisie. Dankzij deze
Inspirerend en richtinggevend
brede participatie in eerdere trajecten, kon voor deze
Vlaardingen en dient als inspiratiebron voor iedereen
visie een beperkter traject gekozen worden, waarbij vooral ingezet is op het bereiken van een veel breder
die in Vlaardingen woont, werkt of onderneemt. We willen
aandeel van de Vlaardingse bevolking. Zodoende
maatschappelijke
is voor de totstandkoming van de omgevingsvisie trede 3 van de participatieladder gehanteerd (dat
motiveren om bij te dragen aan een aangename leefomgeving. De visie is daarmee een uitnodiging
betekent: adviseren). Dat betekent dat een brede
aan de stad om samen te werken aan de vastgestelde
groep betrokkenen is gevraagd te adviseren tijdens het opstellen van de omgevingsvisie.
ambities, doelen en uitgangspunten. De omgevingsvisie is bindend voor de gemeente: wij committeren ons
Er zijn bij publieke bijeenkomsten meningen opgehaald
naar initiatieven en plannen kijken. De gemeente
en er is een enquête uitgevoerd, die ongeveer drieduizend reacties heeft opgeleverd vanuit de hele
nodigt expliciet uit en faciliteert zolang deze plannen en
stad en uit alle leeftijdscategorieën. Dankzij deze hoge
die in de omgevingsvisie zijn opgenomen. Dit doen
respons geven de uitkomsten een representatief beeld van de samenleving.
we als gemeente vanuit een 'ja, mits'-gedachte,
Deze omgevingsvisie geeft richting aan de toekomst van
hiermee
onze
inwoners,
organisaties
ondernemers
(onze
en
samenleving)
eraan. Het heeft ook effect op hoe wij als gemeente
initiatieven bijdragen aan de ambities en uitgangpunten
conform de geest van de Omgevingswet. Dit vraagt om een zorgvuldige rolverdeling tussen overheid en samenleving, waar we samen vorm aan willen geven.
12
Omgevingsvisie Vlaardingen
13
2. Het Verhaal van Vlaardingen 2.1. Geschiedenis van Vlaardingen
een belangrijk grafelijk bolwerk. De haven werd de
Gevormd door de dynamiek van land en water
oefende een grote aantrekkingskracht uit, waardoor
Vlaardingen heeft een rijke geschiedenis die nauw
veel nieuwkomers zich in Vlaardingen vestigden. Als
verbonden is met water. De ligging in de Rijn-Maas delta is bepalend geweest voor de historie, het uiterlijk en de ondergrond van onze stad. Veen-
reactie op stormrampen in de 12e eeuw, die delen van Zo ontstonden de Maassluissedijk en de Hoogstraat.
en kwelderlandschappen wisselden elkaar af. Dit resulteerde in een stapeling van landschappen, waardoor de Vlaardingse bodem bestaat uit een metersdikke 'lasagne' van lagen veen, klei en zand.
Op de kerkheuvel en langs de Hoogstraat groeide het stadje, en zijn ligging aan de vloedkreek bood goede mogelijkheden voor handel en visserij. Maar
Vaak was het te nat om te wonen, maar soms boden die
Vlaardingen had beperkte ruimte om verder te groeien,
landschappen een aantrekkelijke vestigingsplaats. Door de aanwezigheid van rivierduinen en kreekruggen vond
en eind 14e eeuw was het verworden tot het kleinste
belangrijkste van het graafschap Holland. Vlaardingen
de nederzetting wegsloegen, werden dijken aangelegd.
stadje van het graafschap.
hier al vroeg bewoning plaats. Op de hoger gelegen oeverwallen van een grote kreek die door de Westwijk
Het omringende venige landschap van Vlaardinger-
liep, leefden rond 3000 voor Chr. de mensen van de
Ambacht werd al vroeg door het graven van vele
Vlaardingencultuur. Een cultuur die door archeologen naar onze stad is vernoemd. De oudste sporen van
sloten ontwaterd en geschikt gemaakt voor landbouw en veeteelt. De ontwatering zorgde ervoor dat de
bewoning stammen zelfs van zesduizend jaar geleden
bodem daalde en kreekruggen zichtbaar werden. In de
(Piet Heinplaats). Al vroeg werd de strijd met het water
loop van de tijd werden meer waterwegen, waaronder
aangegaan. Sporen van waterbouwkundige werken stammen al uit de ijzertijd en de Romeinse tijd. De
de Vlaardingse Vaart, gegraven, kades aangelegd en poldermolens opgericht. Dit alles was gericht op afvoer van water richting de sluizen in de stad.
complexe structuur van waterlopen, dijken en dammen is nog altijd bepalend voor hoe Vlaardingen er vandaag de dag uit ziet. Het huidige Vlaardingen ontstond vermoedelijk in de 6e eeuw langs de vloedkreek 'de
14
Door de voortgaande daling van de bodem bleef het probleem van hoog grondwater echter steeds opnieuw
Vlaarding'. Dat is de voorloper van de huidige Oude
opspelen. Boerderijen werden daarom verplaatst naar de hoger gelegen kreekruggen en woonterpen werden
Haven. In de 11e eeuw groeide Vlaardingen uit tot
opgeworpen. Door de natte toestand was verplaatsen
Bodemopbouw en ontstaansgeschiedenis (Onderliggend) landschap Landschap van ontgonnen veenvlakten en getijafzettingen Onderliggende kreekruggen Goed herkenbare historische veenontginningstructuur Hoger gelegen gebieden Op de hoogtekaart zijn de kreekruggen ten Noorden van Vlaardingen zichtbaar.
Aangeslibd land (Vettenoordse polder + Oostwijk) Opgehoogd buitendijks gebied (Havens) Broekpolder: opgehoogd voor nooit gerealiseerde woningbouw (na WOll) Historische structuren Wegen (zichtbaar/verdwenen) =,MOM
Waterlopen (zichtbaar/verdwenen) Dijken/kades (zichtbaar/verdwenen)
am
Stadskern tot ca. 1550
- 77
Stadskern tot ca. 1850 Historische lintbebouwing
De haventerreinen liggen het hoogst (rood), naar het noorden neemt de hoogte af (blauw).
Omgevingsvisie Vlaardingen
over land moeizaam. Er liepen dan ook weinig landwegen door Vlaardinger-Ambacht. Landbouw werd steeds minder mogelijk en daarom gingen de boeren zich op veeteelt richten. Het landschapsbeeld dat zo in de middeleeuwen ontstond is eeuwenlang onveranderd gebleven en deze is in onze buitengebieden nog altijd zichtbaar. Waar binnendijks het maaiveld daalde, was buitendijks het omgekeerde het geval. Rivier en zee zetten hier laagjes klei en zand af. Als het hoog genoeg was opgeslibd werd er een kade omheen gelegd. Zo werd land gewonnen, kwam in stappen de rivier steeds zuidelijker te liggen en werd de haven steeds langer. Vanaf de 17e eeuw groeide Vlaardingen langs de westelijke kade van de haven langzaam zuidwaarts, richting de rivier. De bestaande langgerekte noord-zuid structuur van de stad werd hierdoor nog langer. De trekvaart over de Vlaardingse Vaart verbond de stad met de regio. De visserij werd steeds belangrijker en Vlaardingen groeide uit tot de belangrijkste visserijstad in de regio. Herkenningspunt uit deze tijd: de uit 1772 daterende Visbank. Hier werd vroeger alle vis - behalve haring geveild. Dit monument staat voor het visserijverleden van de stad.
Van vissersstad naar havenstad Vanaf de tweede helft van de 19de eeuw traden grote veranderingen op. Met de aanleg van de Nieuwe Waterweg, de komst van de spoorlijn en de toegenomen vraag naar haring groeide de stad uit tot dé haringstad van Nederland. De Oude Haven werd te klein. De oostzijde van de Oude Haven werd bebouwd en in gebruik genomen, en er werd een tweede haven aangelegd, de Koningin Wilhelminahaven. Met de industriële revolutie verschenen er ook fabrieken, zij het eerst nog op bescheiden schaal langs de kades van de havens. In 1889 was nog maar 4% van de beroepsbevolking werkzaam in de industrie. Met de toegenomen bedrijvigheid groeide de bevolking. Het inwonersaantal verdubbelde tussen 1850 en 1900 tot ruim zestienduizend. Niet langer was de groei zuidelijk gericht, maar de stad groeide ook naar het oosten.
16
De Vlaardingse bevolkingsgroei zette na 1900 door, maar de visserij kromp. Veel werknemers gingen aan de slag bij industriële en opslag-/ overslagbedrijven. Voor die nieuwe bedrijven werd de rivierzone opgehoogd en de Koningin Wilhelminahaven uitgebreid. De Vulcaanhaven werd gegraven. Stad en industrie bleven groeien, en in 1940 was het aantal inwoners wederom verdubbeld. Woonwijken werden nu op grotere schaal vooraf gepland. In toenemende mate werden die ruimer en groener van opzet. Het Oranjepark werd aangelegd. De eerste echte tuinwijk kwam echter niet in Vlaardingen maar in de plattelandsgemeente Vlaardinger-Ambacht. In 1941 werd deze gemeente bij Vlaardingen gevoegd, wat de stad de mogelijkheid gaf naar het westen en later ook naar het noorden uit te breiden. Na de Tweede Wereldoorlog groeide Vlaardingen uit tot de derde zeehavenstad van Nederland.
in die tijd de ambitie te groeien tot een nieuwe, moderne en functioneel ingerichte stad. Een uiting van deze ambitie is het uitbreidingsplan, ontworpen door Willem van Tijen, met wijken als de Babberspolder Oost en -West en de Westwijk, waarbinnen veel ruimte was voor publiek groen. De
Westwijk werd zelfs het nationale en internationale paradepaardje van de Nederlandse wederopbouw in wat 'de les van Vlaardingen' genoemd werd. Dat uitbreidingsplan voorzag in grootstedelijke centrumfuncties in de binnenstad. Industrie werd uit het centrum geplaatst en er kwam een
Herkenningspunt uit deze tijd: Koningin Wilhelminahaven. Deze haven, die voor zowel de visserij als de industrie is gegraven, staat voor de vooroorlogse uitbreiding en bloei van de stad. Snelle groei ten tijde van de wederopbouw Naoorlogse woningnood leidde tot een ongekende bouwactiviteit. Stad en haven werden meer deel van de grote havenregio. Dit leidde tot een grote toestroom van nieuwkomers. Vlaardingen had Omgevingsvisie Vlaardingen
ei
modern woonwinkelgebied naast het oude stadshart.
paste bij het Vlaardingse karakter, met veel praktisch
De Broekpolder werd met havenslib opgespoten voor woningbouw, maar bleef uiteindelijk onbebouwd toen het slib giftig bleek te zijn. Door een grenscorrectie kreeg Vlaardingen er in 1966 de eveneens groene
georiënteerde opleidingen. Toch vonden ook veel Vlaardingers hun werk buiten de stad. De Vlaardingse en Rotterdamse havens bleven een belangrijke (directe of indirecte) werkgever voor veel bewoners van
Zuidbuurt bij.
Vlaardingen. Sinds de jaren-'70 profiteerde Vlaardingen
Herkenningspunt uit deze tijd: de Westwijk. Hoewel
van steeds strenger wordend milieubeleid en goed georganiseerde handhaving. De leefbaarheid in de stad is daardoor aanzienlijk toegenomen.
aangetast, is in veel delen van de wijk de typische structuur van een wederopbouwwijk nog aanwezig.
Herkenningspunt Een moderne stad om te wonen, werken en leren
deze
tijd:
het
Krabbepark.
De groei van de stad ging gestaag door, maar ging ook knellen: de vervuilende industrie op een steenworp
overgangsgebied tussen stad en platteland.
afstand van nieuwe woonwijken veroorzaakte overlast en had effect op de gezondheid en levensverwachting van Vlaardingse inwoners. Holy-Zuid werd later naar een vergelijkbare opzet als de Westwijk gebouwd, en na Holy-Noord stopte in de jaren 80/90 de uitbreiding van de gemeente. Het aantal inwoners van de stad was nogmaals verdubbeld, maar begon inmiddels weer af te nemen. Nadien vond nog nieuwbouw plaats op inbreidingslocaties waarvoor vooroorlogse
en
wederopbouw-bebouwing
werd
gesloopt. De groene rand rond de stad werd als een park en recreatiegebied ingericht. Industrie en handel bleven belangrijk, maar andere sectoren als onderwijs en de gezondheids- en welzijnszorg zorgden nu ook voor veel banen. Het onderwijsaanbod in Vlaardingen
18
uit
Deze veenweidepolder werd heringericht als park voor recreatie ten behoeve van de inwoners en als
Historische ontwikkeling van de stad Middeleeuws centrum (tot ca 1550) ▪
Historische wijken (tot ca1850) Oorspronkelijk landschap Boerderijen op kreekruggen en terpen
moo
19e/vroeg 20e eeuwse uitleg (1870-1940)
▪
Buitenplaats / park 't Hof (ca 1870)
▪
Oranjepark (1941)
Wederopbouwperiode (1945-1965) Woonwijken ▪
Wijkparken en groenstructuren Wijken ontwikkeld naar principes van stedenbouwkundige Van Tijen
1965-heden Laatste uitbreidingen Holypark Aangelegde landschapsparken/recreatiegebieden in het buitengebied: Broekpolder, Krabbepark, Holierhoekse polder, Oeverbos Beschermd Beschermd stadsgezicht Rijksmonument Beeldbepalend pand •
(Voorbeschermde) gemeentelijke (archeologische) monument
Omgevingsvisie Vlaardingen
19
2.2. Vlaardingen in de regio
als sociaal en economisch. Ook de woningmarkt wordt sterk bepaald door regionale vraag en aanbod. De
Vlaardingen ligt in het hart van de regio Rijnmond. De omgeving van de stad wordt gekenmerkt door drie
grote regionale woningvraag zorgt ook voor druk op
onderscheidende karakters. Vlaardingen is gelegen
de nabijheid van werkgelegenheid en grootstedelijke
tussen het open Midden-Delfland,
hoogstedelijke Rotterdam. De stad is onderdeel van een serie historische kernen die aan de rand van het Delflandse watersysteem liggen (zie ook de kaart op de pagina hiernaast).
voorzieningen. Tegelijkertijd is Vlaardingen belangrijk in de regio als stad met een relatief betaalbaar woningaanbod, opleidingskansen, werkgelegenheid en een goed voorzieningenaanbod. De ontwikkeling van de Blankenburgverbinding en de Hoekse Lijn verbeteren de bereikbaarheid van Vlaardingen. Zo zorgt de aanleg
Als onderdeel van de Metropoolregio Rotterdam-Den
van de Maasdeltatunnel en Hollandtunnel voor een betere ontsluiting van grote delen van de Rotterdamse
Haag is Vlaardingen intensief verbonden met haar
haven en mogelijk voor minder verkeersoverlast in
omgeving. Zowel fysiek via waterwegen, weg en spoor,
de stad. Vanaf 2025 vormt Voorne aan Zee als gevolg
het industriële karakter langs de Nieuwe Maas en het Scheur, en het
Foto: Rijkswaterstaat.
20
de Vlaardingse woningmarkt. Bewoners profiteren van
Kernen aan de boezem Stedelijk gebied en bedrijventerreinen Kassengebied MI
Rivier, kanaal, boezem en open water Historisch stadshart aan de boezem Waterkeringen Buitendijks gebied
Omgevingsvisie Vlaardingen
is Vlaardingen een van de gemeenten die het meest
Dit kan kansen bieden en bedreigingen vormen voor
De energie- en materialentransitie waar het Haven
de woningmarkt, de economie en het toerisme. Deze
Industriële Complex ook voor staat, vraagt om ruimte
ontwikkelingen zorgen, samen met de A20, de A4
en
en de A24, voor een goede autoverbinding met het hoogstedelijke Rotterdam en het rustigere Schiedam.
Zowel de bedrijven als de omwonenden krijgen hier
Langs de zuidelijke grenzen van Vlaardingen domineert de watergebonden industrie. Dit gebied is onderdeel van het Rotterdamse Havenindustrieël Complex (HIC), dat zich uitstrekt van Rotterdam tot de Noordzee. De haven van Vlaardingen is nu een centrum van moderne bedrijvigheid met zware industrie. Hier hebben ook
regionale
en
bovenregionale
ontwikkelingen
grote invloed op Vlaardingen. De industrie biedt
Foto: Beeldbank Rijk.
22
werkgelegenheid, welvaart en goederen. Tegelijkertijd
van deze verbinding een nadrukkelijk onderdeel van de Vlaardingse regio. Deze gemeente is dan bijna net zo snel bereikbaar als buurgemeente Maassluis.
beïnvloed wordt door geluid en stank uit de havens.
geeft
mogelijk
ook
negatieve
milieu-effecten.
mee te maken. Het behoud van de balans tussen leefomgevingskwaliteit en een duurzame transitie van de industrie is dan ook een regionaal vraagstuk. De wisselwerking tussen de nabijheid van de metropool en het meer dorpse karakter van Vlaardingen zorgt voor een interessante dynamiek in de regio (zie ook de kaart op de pagina hiernaast). Het kleurt vraagstukken die gaan over mobiliteit, werkgelegenheid, omgevingskwaliteit en voorzieningen.
Verbonden met de omgeving Rivier, kanaal, boezem en open water Stedelijk gebied en bedrijventerreinen Kassengebied Havenindustrieel complex Per HOV
=7) Per snelweg git> Via het water Regionaal fietspad Westland Rotterdam Hoofdwegen -o- Metro 0- Trein 13 Luchthaven
Omgevingsvisie Vlaardingen
Ei
Het open Midden-Delfland strekt zich uit tot aan Den Haag met weidse groene polders en karakteristieke kades en kavelpatronen. Deze landelijke omgeving vormt de achtertuin van onze stad. Het biedt niet alleen een prachtig landschap, maar ook mogelijkheden voor recreatie in alle vormen. Van een rondje met de hond
24
tot een dagje recreëren aan het water. Het buitengebied is dan ook aangewezen als Bijzonder Provinciaal Landschap. Vijf gemeenten en de provincie werken samen aan het behouden en versterken van dit gebied (zie ook de kaart op de pagina hiernaast).
Waardevol landschap M
Rivier, kanaal, boezem en open water Stedelijk gebied en bedrijventerreinen Kassengebied Waterkeringen Buitengebied
Beschermde landschappen L-2. BPL Midden-Delfland Natuurnetwerk Nederland en/of Natura2000 Provinciale recreatiegebieden
Omgevingsvisie Vlaardingen
E:
Veel opgaven in Vlaardingen vragen om een (boven) regionale aanpak. Denk bijvoorbeeld aan bescherming tegen de zeespiegelstijging, de energietransitie en bijbehorende regionale infrastructuur, en verschuivingen van sectoren in het regionale Havenindustrieel Complex waarbij zwaardere activiteiten zich steeds meer naar het westen verplaatsen. Ook opgaven in het landelijk gebied kennen bovenregionale componenten. Vanuit de Nationale en Provinciale Programma's Landelijk Gebied komt bijvoorbeeld beleid zoals de Kamerbrief Water en Bodem Sturend. Naast de meer ruimtelijke opgaven geldt deze noodzaak van (boven)regionale samenwerking ook op veel sociaalmaatschappelijke vraagstukken, zoals huisvesting
26
met passende ondersteuning van aandachtsgroepen en huisvesting voor passend onderwijs. Ook blijft de woningbouwopgave een regionaal vraagstuk, wat zich onder andere uit in de diverse woondeals en de verstedelijkingsstrategie Zuid-Holland (zie ook de kaart op de pagina hiernaast). Samengevat vormt Vlaardingen een schakelpunt tussen de drie gebieden die hun eigen karakter en invloedsfeer meegeven. De omgevingsvisie omarmt en benut deze diversiteit, waarbij het regionale weefsel van landschap, industrie en stedelijke dynamiek op een gebalanceerde manier wordt versterkt voor het welzijn van Vlaardingen en de omliggende regio.
Groeiende Metropoolregio — Rivier, kanaal, boezem en open water Stedelijk gebied en bedrijventerreinen Kassengebied Stedelijke verdichtingslocaties •-- -, Mogelijke verdichting en functiemenging rond -' HOV
Omgevingsvisie Vlaardingen El
2.3. Kwaliteiten en opgaven van Vlaardingen De gemeente Vlaardingen heeft een aantal bijzondere lokale kwaliteiten die onderscheidend zijn ten opzichte van andere gemeenten in de metropoolregio RotterdamDen Haag. De kwaliteiten in dit hoofdstuk zijn ook in de Toekomstvisie Vlaardingen 2020-2040 benoemd. Tegelijkertijd kent de stad verschillende opgaven op het gebied van wonen, klimaat, gezondheid, vergrijzing, sociale economische situatie, mobiliteit en bedrijvigheid. Deze mix aan ruimtevragers zorgt voor een grote druk op het beperkte grondgebied van Vlaardingen. Daarnaast kent Vlaardingen, zoals elke gemeente in Nederland, een aantal maatschappelijke uitdagingen. Historische uitstraling en rijke geschiedenis Vlaardingen is een stad met een rijke geschiedenis, die sterk verbonden is met het water en de daaruit volgende unieke ruimtelijke kwaliteit. Het rijke verleden van de oudste Hollandse havenplaats als belangrijke haring- en visserijstad, haar industriële geschiedenis en als stad van verzet biedt talloze fascinerende verhalen. Vlaardingen onderscheidt zich door haar historische stadskern met de Oude Haven, de redershuizen, de pakhuizen rondom de Koningin Wilhelminahaven en de smalle straatjes die een unieke eigentijdse sfeer creëren. Het karakteristieke maritieme aspect in de stedenbouw maakt Vlaardingen tot een stoere, ongepolijste, ietwat rauwe stad.
Deze kwaliteit wordt benut bij de vernieuwing en ontwikkeling van de stad, in de Rivierzone bijvoorbeeld. 28
realisatie van de huidige plannen woningen
maken met onder meer armoede, werkloosheid, lage opleidingsgraad en uitdagingen op het gebied van
worden bijgebouwd.
De historische gebouwen en het oude centrum geven Vlaardingen niet alleen een mooie uitstraling, maar vormen ook het decor van dit historische profiel. Het oude stadhuis, het voormalige raadhuis van
sociale cohesie: gezondheid, welzijn, samenleven en veiligheid. De problematiek is vasthoudend en veelomvattend. Het speelt onder meer in de
Vlaardinger-Ambacht, de Visbank, de Grote Kerk en de molen Aeolus zijn enkele voorbeelden van deze
Westwijk, een aandachtswijk in het kader van het Nationaal Programma leefbaarheid en Veiligheid
karakteristieke bouwwerken in Vlaardingen. Plekken en gebouwen die een relatie met de geschiedenis van de stad hebben, zijn nu al voor het publiek
(NPLV). Het grote aandeel sociale huurwoningen in Vlaardingen draagt bij aan een concentratie van sociale problematiek. We staan continu voor de
beleefbaar. Jaarlijkse evenementen waar cultuur en geschiedenis centraal staan naast eten en drinken
uitdaging om deze beide realiteiten te verbinden in een brede ontwikkeling naar een sterkere en
worden zeer gewaardeerd door de inwoners van Vlaardingen en van de omliggende gemeenten.
hechtere stad met een veilige en leefbare omgeving voor iedereen. Een aanvullende uitdaging is de
het creëren van geschikte zorgvoorzieningen,
Dit aankomende vergrijzing van de bevolking. vraagt ook iets van de gemeenschap en de fysieke
het bevorderen van sociale participatie voor en door ouderen en het toegankelijker en
leefomgeving.
dementievriendelijker maken van de openbare ruimte voor ouderen.
Gemeenschap in balans Van oudsher kenmerkt Vlaardingen zich door een sterke sociale samenhang onder de rijke diversiteit aan bewoners. Er leven betrokken en ondernemende inwoners en veel actieve vrijwilligers. Samen dingen doen en tot stand brengen zijn belangrijke waarden.
•
Een op de zeven Vlaardingse kinderen groeit op in armoede. Dat is zorgwekkend. Bovendien hebben ongeveer vijfduizend huishoudens in Vlaardingen te maken met risicovolle schulden. Deze cijfers benadrukken de noodzaak van maatregelen om de sociaaleconomische situatie van de inwoners te verbeteren.
•
De vergrijzende bevolking brengt verschillende vraagstukken met zich mee. Voorbeelden zijn
Opgaven: •
Vlaardingen
heeft
een
eenzijdig
•
In Vlaardingen is de transformatie voor het sociaal domein ingezet. Door onder andere
samenwerken
woningaanbod. Er zijn relatief veel sociale huurwoningen en weinig woningen in het
extramuralisering,
en verbinden en zijn betrokken bij elkaar. Deze betrokkenheid zorgt voor ondersteuning van elkaar
middeldure en dure huur- en koopsegment beschikbaar. Ook staat de kwaliteit van de
rondom zorg en ondersteuning wordt er in de toekomst meer van inwoners zelf verwacht om
en verbondenheid in de gemeente. Dit vormt de basis van het Vlaardingse DNA, waar we als stad
woningvoorraad onder druk: veel woningen zijn matig geïsoleerd en hebben bouwkundige
naar elkaar om te zien. Dit vraagt in de toekomst de juiste maatschappelijke voorzieningen in
trots op zijn.
problemen. Om de diversiteit op de woningmarkt te vergroten en een breder publiek aan te
de wijken, gericht op het versterken van de inwoners en gemeenschappen.
Vlaardingers
Tegelijkertijd
staan
is
open
er
voor
(met
name
in
de
stad)
sprake
enkele
woningvoorraad worden aangebracht. Om aan
grootstedelijke problematiek. Daardoor hebben we te
de woningbehoefte te voldoen, moeten ook na
in
én
opgaven
trekken, moet er meer differentiatie in de
van
aandachtsgebieden
woningnood
•
De gemeente heeft vanuit de Rijksoverheid de opdracht om meer dan voorheen een inclusief
Omgevingsvisie Vlaardingen
29
beleid te voeren, met focus op het meedoen van alle inwoners. Dit heeft betekenis voor de aanwezigheid van de juiste voorzieningen en de toegankelijkheid van de openbare ruimte, (overheids-)gebouwen en vervoer. Vaak kunnen kleine praktische aanpassingen een grote impact hebben op de kwaliteit van leven van inwoners met een beperking. Ruimtelijke kwaliteit en duurzaamheid Vlaardingen heeft vele ruimtelijke kwaliteiten. Deze komen voort uit de historie, het groen en de ligging in een regio met een grote diversiteit in landschapstypen. Benutten van historische kwaliteit De historische kwaliteit van Vlaardingen biedt unieke kansen voor het behoud en de versterking van de ruimtelijke kwaliteit. De rijke historie, zichtbaar in onder andere de waterlopen, dijken, historische panden en karakteristieke structuren, biedt kaders voor stedelijke vernieuwing en de inrichting van openbare ruimten. Door deze elementen te integreren in nieuwe ontwikkelingen, wordt niet alleen de identiteit van Vlaardingen versterkt, maar wordt ook bijgedragen aan een aantrekkelijke en herkenbare leefomgeving. Het benutten van deze kwaliteiten biedt bovendien mogelijkheden om duurzaamheidsdoelen te bereiken, zoals klimaatadaptatie en het behoud van biodiversiteit. Groen van voordeur tot buitengebied De meeste woonwijken kennen een groen karakter en de rijke geschiedenis van Vlaardingen is ook vandaag 30
de dag nog te zien in het landschap. Van historische waterlopen, dijken en lanen tot modernere groenstructuren in naoorlogse wijken, overal is groen nabij; ook in dichter bebouwde wijken. Deze groene structuren leggen de verbinding met het buitengebied. De Broekpolder, het Krabbepark, het Oeverbos, het Volksbos en de Holiërhoekse polder (onderdeel van het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland) bieden ruimte voor recreatie en natuur, en daarbuiten weilanden. Vlaardingers kunnen hier op korte afstand van hun woning genieten van de rust. Het bodem- en watersysteem speelt een cruciale rol in de ruimtelijke kwaliteit van Vlaardingen, waarbij een sterke verwevenheid tussen het watersysteem en het rioolsysteem aanwezig is. De groenblauwe dooradering biedt prettige routes om langs te fietsen en over te varen, zowel richting het buitengebied als binnen Vlaardingen zelf. Daarnaast biedt zij volop kansen om de leefomgeving meer klimaatadaptief in te richten en de biodiversiteit te bevorderen. Ligging tussen stad, strand en natuur Vlaardingers kunnen profiteren van de nabijheid van Rotterdam, Den Haag, het groene Midden-Delfland gebied en het strand, terwijl de stad tegelijkertijd een rustige en aantrekkelijke groene woonomgeving biedt.
De nabijheid en bereikbaarheid van Rotterdam (negentien minuten met de Hoekse Lijn (metro) van Vlaardingen Centrum naar Beurs) biedt inwoners van Vlaardingen tal van mogelijkheden op het gebied van werkgelegenheid, cultuur, recreatie en educatie. Ook het strand is sinds de realisatie van de Hoekse Lijn (metro) binnen twintig
minuten bereikbaar vanaf Vlaardingen Centrum. Het biedt inwoners de mogelijkheid om te genieten van het beste van beide werelden: de charme en levendigheid van een kleinere gemeente waarbij de gemeenschap centraal staat en de nabijheid van grootstedelijke voorzieningen. De kwaliteit van de leefomgeving is hoog maar staat wel onder druk met de industriële bedrijvigheid in de nabije omgeving. Dat geldt ook voor de gezondheid van de bewoners. Ook drukken maatschappelijke trends zoals ongezondere voeding, minder beweging, en vergrijzing op de gezondheid. Daarnaast bereiken ook de duurzaamheidsuitdagingen Vlaardingen. De kwaliteiten van Vlaardingen bieden kansen om deze opgaven het hoofd te bieden, maar zijn bijvoorbeeld ook de oorzaak bij bodemdaling. Op die manier zijn de ruimtelijke kwaliteit en duurzaamheidsopgaven nauw met elkaar verbonden.
•
Vlaardingen is gebouwd op een bodem van kleien veenresten. Tegelijkertijd is er sprake van een dalende grondwaterspiegel. De gebouwen en openbare ruimte zijn daarom gevoelig voor verzakkingen en funderingsschade. Aan bijzonder monumentaal erfgoed, en archeologische resten in de bodem ontstaat soms onherstelbare schade. Dit vraagt om goed waterbeheer.
•
Het veenweidegebied is bijzonder gevoelig voor bodemdaling. Goed waterbeheer blijft hier dus
fossiele brandstoffen. Daarnaast dient onze economie in 2050 volledig circulair te zijn. Deze transities vragen zowel boven- als ondergronds om ruimte. Bijvoorbeeld voor nieuwe energieinfrastructuur, elektrische laadpalen en ruimte voor (nieuwe) circulaire bedrijvigheid en logistiek. De transitie zorgt ook voor extra veiligheids- en gezondheidsrisico's. •
Mobiliteit en bereikbaarheid blijven een opgave, zeker omdat de ruimte voor parkeren in Vlaardingen beperkt is en veel wegen aan de top van hun capaciteit zitten. Ook zorgen extra woningen voor extra druk op het mobiliteitssysteem. Er is weinig uitbreidingsruimte voor het wegennet en betere OV- en fietsverbindingen werken alleen als bewoners ook daadwerkelijk gestimuleerd worden de auto te laten staan. Bereikbaarheid is ook belangrijk voor de vele economische activiteiten in Vlaardingen.
•
Er ligt een opgave op het gebied van gezondheid door druk van de industrie en maatschappelijke trends. Dit vraagt om een openbare ruimte, die ondersteunend is aan de gezondheid van inwoners en uitnodigt tot een gezonde leefstijl. Een groene omgeving, waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en er voldoende ruimte is om
ook in de toekomst noodzakelijk. •
Opgaven: Ook Vlaardingen wordt geconfronteerd met de maatschappelijke en economische gevolgen van klimaatverandering. De stad zal ruimtelijk aangepast moeten worden om de gevolgen van heviger regenbuien, langere perioden van droogte en hitte(stress) te verzachten en de leefbaarheid en toekomstbestendigheid van de stad te waarborgen. •
Het bestaande stedelijk groen staat onder druk vanwege andere ruimtevragers, zoals wonen, parkeren, infrastructuur, onderwijshuisvesting en toename van verharding. Er is sprake van versnippering in de groenblauwe dooradering tussen de stedelijke omgeving en het buitengebied. Bovendien wordt het groenblauw raamwerk nog niet optimaal benut als verbinding met het buitengebied en is dit zowel een opgave als een kans deze relatie sterker te ontwikkelen met omliggende gemeenten en de Provincie Zuid-Holland. In particuliere tuinen ligt een groot potentieel voor vergroening. Deze zijn nu nog vaak te veel verhard. Er is een transitie naar duurzame energie nodig om afscheid te kunnen nemen van
te bewegen.
Omgevingsvisie Vlaardingen
Economische en innovatieve kwaliteit De Vlaardingse economie is onmisbaar voor de brede welvaart in de toekomst. Ook heeft Vlaardingen een belangrijke economische positie in de regio. Werken in Vlaardingen en omgeving In Vlaardingen bevindt zich een uniek cluster van aaneengesloten bedrijventerreinen, deels watergebonden, langs de Nieuwe Maas en Het Scheur. Hier zijn 6.300 directe banen, verspreid over ruim zeshonderd bedrijven. Zo dragen de bedrijventerreinen bij aan 34% van de totale werkgelegenheid in de gemeente. Daarnaast leveren deze bedrijven spin-offs en indirecte werkgelegenheid voor de regio. Vlaardingen is onderdeel van het grote bedrijventerreinencluster in de Rijnmond regio, het Havenindustrieel Complex en het Innovation- en MakersDistrict. Hierdoor vormen Vlaardingse werknemers een waardevolle schakel in de regionale innovatieprocessen, die nodig zijn voor de grote maatschappelijk opgaven, zoals de energietransitie, de transitie naar een circulaire economie, digitalisering etc. Een stad met volop innovatieve opleidingsmogelijkheden Vlaardingen wordt gewaardeerd om haar onderwijskansen in het primair, voortgezet en mbo-onderwijs. Met een ruim aanbod aan scholen is het onderwijs toegankelijk voor onze inwoners.
De stad richt zich op onderwijsontwikkeling, met de oprichting van de Food Innovation Academy (FIA), Zorg Innovatie Academie (ZIA) en de Techniek Oriëntatie Vlaardingen (TOV). 32
In de FIA werken overheid, onderwijsinstellingen, de techniekcampus en het bedrijfsleven samen om een vooraanstaand 'praktijk- en inspiratiehuis' op het gebied van voedselinnovatie te creëren. Deze benadering sluit aan bij de nationale trend waarbij scholen worden gezien als drijvende krachten achter innovatie. Bovendien profiteert Vlaardingen van de aanwezigheid van ruim tweeduizend ondernemingen. De samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven stimuleert leerlingen om op een innovatieve manier opgeleid te worden, waardoor Vlaardingen kan profiteren van hun nieuwe kennis en vaardigheden, wat bijdraagt aan de economische ontwikkeling van de stad. Vlaardingen heeft met het praktische profiel van de onderwijsinstellingen een complementaire functie in de regio. Opgaven: • Net als veel andere gemeenten in Nederland, kent ook de Vlaardingse binnenstad de nodige uitdagingen. Het hoge percentage leegstand in winkelruimtes zorgt er voor een transformatieopgave om verloedering tegen te gaan. •
De Vlaardingse ruimtevraag naar bedrijfslocaties is groter dan de geplande nieuwe terreinen (Vergulde Hand West en de herontwikkeling van de AWZIlocatie). Transformatie van bedrijventerreinen naar andere functies is enkel mogelijk wanneer de ruimte elders gecompenseerd wordt. Op de bestaande bedrijventerreinen liggen zodoende opgaven voor het intensiever gebruiken van de ruimte en het
zorgen voor het juiste bedrijf op de juiste plek. Het toekomstbestendig maken van de bedrijventerreinen vergt tevens aanpak van de ruimtelijke kwaliteit, van parkeeroverlast, van het waarborgen van bereikbaarheid, van
verduurzaming/klimaatadaptatie
en
van
ontwikkeld
als
ondermijning en oneigenlijk gebruik. Vlaardingen
is
nog
niet
toeristische bestemming voor bezoekers. We zien kansen voor het verbeteren van het aanbod voor bewoners en bezoekers en het vergroten van de werkgelegenheid in de toeristischrecreatieve sector. De gemeente richt zich op het versterken en ontwikkelen van het toeristisch recreatief aanbod, voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Kunst, cultuur en erfgoed vormen hierin een belangrijke pijler. Food en lokale smaken lenen zich ook om Vlaardingen toeristisch-recreatief te ontwikkelen. •
Hoewel er in de regio sprake is van een relatief groot onbenut arbeidspotentieel, hebben veel bedrijven juist moeite om gekwalificeerd personeel te vinden. De economische samenwerking tussen verschillende sectoren is bovendien onvoldoende, en de regio is bestuurlijk gefragmenteerd.
Foto: Albeda Horecacollege (foodinnovationacademy.n1).
Omgevingsvisie Vlaardingen
3. De Koers van Vlaardingen Aantrekkelijk, toekomstbestendig en innovatief
Voortbouwen op het rijke verleden van Vlaardingen en
De
welke
omgaan met de opgaven waar de stad voor staat doen
uitgangspunten omgevingsbeleid
richtinggevend zijn voor het van de komende jaren. Deze
we met de volgende integrale ambities, als basis voor de Vlaardingse koers tot 2040:
uitgangspunten
zijn
Koers
van
overkoepelende
Vlaardingen
te
beschrijft
bundelen
kernambities
die
onder
drie
Vlaardingen
•
Een
•
Een toekomstbestendige stad door de stad voor
innovatief en maken. Samen met de inwoners, ondernemers en instellingen van Vlaardingen zijn bij het opstellen van de aantrekkelijk,
toekomstbestendig
Toekomstvisie Vlaardingen 2020-2040 een aantal pijlers benoemd om tot een prettige en leefbare toekomst te komen. Voor deze omgevingsvisie zijn zij aangevuld en vertaald naar een drietal integrale ambities die voortbouwen op de karakteristieken die Vlaardingen
stad waar het fijn leven is met een sociale, aantrekkelijke en gezonde woon- en leefomgeving.
te bereiden op klimaatverandering en ook voor toekomstige generaties leefbaar te houden. •
Een stad waarin het industriële karakter mee gaat
gevormd hebben en onderscheidend maken, rekening
met de opgaven van nu, als innovatieve opleider
houdend met de opgaven van nu en de toekomst.
en werkgever.
De ambities krijgen vorm op een manier die past bij Vlaardingen: praktisch, toekomstgericht en eigen.
De in het schema hiernaast genoemde thema's vormen de rode draad voor de omgevingsvisie. Deze thema's raken allemaal aan onze drie integrale ambities. De uitgangspunten per thema vormen daarom ook de kern van de omgevingsvisie Vlaardingen. Als gemeente gaan we ons maximaal inzetten voor het realiseren van de drie ambities en uitgangspunten voor ieder thema. Dit doen we zowel samen met de bewoners en ondernemers van Vlaardingen als met andere betrokken partijen en overheidsinstellingen. Hoe we dit gaan doen, is in de komende paragrafen te lezen.
34
)4 ,9
Stedelijke ontwikkeling in balans
Gezonde, veilige en uitnodigende openbare ruimte SOCIALE, AANTREKKELIJKE EN GEZONDE WOONOMGEVING
000
Illi
1
Ruimte voor welzijn en maatschappelijke voorzieningen
Behoud en versterken van kunst, cultuur en erfgoed
Verbonden groenblauw raamwerk
Toekomstbestendig energiesysteem
Veilig en gezond milieu
Bestendig tegen klimaatverandering
'' lie
at:
TOEKOMSTBESTENDIGE STAD
INNOVATIEVE OPLEIDER EN WERKGEVER
401
Vitale economie Duurzame mobiliteit en goede bereikbaarheid
dó
et}
Sterk onderwijsaanbod
Omgevingsvisie Vlaardingen la
3.1. Sociale, aantrekkelijke en gezonde woonomgeving Vlaardingen is gunstig gelegen aan de Nieuwe Maas,
In 2040 is wonen in Vlaardingen nog steeds betaalbaar
het Scheur en het natuur- en recreatiegebied Midden-
en toegankelijk voor mensen die in de omgeving
Delfland, in de nabijheid van Rotterdam en het strand.
willen blijven wonen en werken. Daarnaast wordt
Sinds de tweede helft van de 20e eeuw heeft de stad
ook ingezet op woonmilieus en woningen voor
zich steeds meer ontwikkeld tot woonstad, waarbij op
doelgroepen die bijdragen aan een gezondere balans in
bepaalde locaties en in sociale structuren het dorpse karakter nog herkenbaar is. De stad biedt een breed scala aan voorzieningen en recreatiemogelijkheden, waardoor het een uitstekende woonplek is. We willen
bewonerssamenstelling: een goede balans tussen jong en oud, praktisch en theoretisch opgeleid, hoge en lage inkomens en uiteenlopende gezinssamenstellingen. Hiermee kunnen de bewoners van Vlaardingen zich
uitgroeien tot een inclusieve woonstad, sterk ingebed
aan elkaar optrekken en organiseren we draagvlak
in de metropoolregio. De gemeente Vlaardingen streeft
voor goede voorzieningen, zowel maatschappelijk
daarbij naar een gevarieerd woningaanbod en diverse
(zorg, onderwijs, sport en cultuur) als commercieel
voorzieningen die voor iedereen toegankelijk zijn. Nog
(winkelaanbod).
meer dan nu ademt de stad haar verleden, is haar
binnenstad met aantrekkelijke voorzieningen, een
geschiedenis bij velen bekend en wordt beleefd. In
levendige sfeer, oog voor de karakteristieke omgeving
Vlaardingen vinden we het belangrijk dat er ruimte
en een goed ondernemersklimaat. Daarbij houden
is voor culturele evenementen en kunst en cultuur,
we
we omarmen diversiteit en erkennen de kracht van
(milieuaspecten) waar door binnenstedelijke verdichting
met
de
afstand
tot
risicobronnen
verschillende perspectieven en achtergronden. Samen
meer inwoners hinder van ondervinden. We nemen
met alle inwoners werken we aan een stad waar
voldoende maatregelen en zorgen dat er geen zeer
iedereen, ongeacht leeftijd, geslacht, etniciteit, religie,
kwetsbare groepen te dicht bij risicobronnen komen.
seksuele geaardheid of fysieke mogelijkheden, zich thuis voelt.
36
rekening
Onderdeel hiervan is een vitale
SOCIALE, AANTREKKELIJKE EN GEZONDE LEEFOMGEVING
KOESTEREN VAN KUNST, CULTUUR EN ERFGOED
GEZONDE , VEILIGE UITNODIGENDE OPENBARE RUIMTE
Omgevingsvisie Vlaardingen E
i
Stedelijke ontwikkeling in balans We ontwikkelen vanuit de eigen historie en identiteit De kwaliteit van de leefomgeving is mede afhankelijk van het karakter en de identiteit van die omgeving. Buurten en wijken in Vlaardingen hebben een eigen karakter, waarbij de stedenbouwkundige structuur een rol speelt. Binnenstedelijke herstructureringen bouwen op die kwaliteiten voort, waardoor buurten en wijken een eigen onderscheidend karakter blijven behouden. Historische structuren en de groenblauwe dooradering kunnen helpen wijken met elkaar te verbinden, bijvoorbeeld door aantrekkelijke fiets- en wandelpaden aan te leggen. Ook kunnen historische structuren zo herkenbaar gemaakt worden, zoals het oude riviertje/veenstroompje 'de Vlaarding' in Holy en de Zuidbuurtseweg in de Westwijk. Bestaand erfgoed wordt benut en versterkt. We voegen daarnaast iconische gebouwen toe aan de stad bij grote gebiedsontwikkelingen, zoals in de binnenstad en de Rivierzone. De binnenstad ligt deels in het Rijksbeschermd Stadsgezicht en kent Rijksmonumenten zoals de Grote Kerk. Daarnaast bieden klimaatadaptief en natuurinclusief (ver)bouwen kansen voor het verhogen van de kwaliteit van de leefomgeving.
Daar hoort bij dat we voldoende ruimte bieden aan culturele initiatieven en kunstuitingen in de openbare ruimte die de leefbaarheid van de stad vergroten en bijdragen aan de onderlinge verbinding van de bewoners.
38
Een woonstad in balans en toegankelijk voor iedereen Vlaardingen draagt bij aan het verminderen van de woning schaarste in Nederland. Dit betekent dat er ook na 2030 (de planning horizon van de huidige woonvisie) ruimte wordt gezocht om te groeien in woningaantal en de daarmee gepaard gaande behoefte aan voorzieningen. De druk op de woningmarkt is fors. Er is een grote vraag naar woningen, terwijl het aanbod klein is en de prijzen hoog zijn. Eén van de oorzaken is het tekort aan woningen in de regio. Vlaardingen heeft de ambitie om te groeien naar 39.000 woningen in 2030, maar ook daarna te blijven bijdragen aan de woningbouwopgave. We zoeken hiervoor naar ruimte om te groeien door verdichting in de stad. Dat doen we met oog voor het gewenste karakter van de omgeving en een sterke verbinding met het buitengebied, met behoud en versterking van de waardevolle recreatiegebieden Broekpolder en Krabbepark. Zo profiteert iedereen. Ons woningaanbod is aan diversificatie toe. Het huidige woningaanbod van Vlaardingen bestaat voor een groot deel uit sociale huurwoningen en goedkopere huur en koopwoningen, en er is weinig aantrekkelijk aanbod voor mensen met hogere inkomens. Speciale aandacht op de woningmarkt gaat uit naar jongeren en ouderen.
Door starters een eerlijke kans op de woningmarkt te geven kunnen we jongeren en pas afgestudeerden voor de stad behouden of uit de regio naar de stad trekken. Dit maken wij mogelijk door het aanbieden van startersleningen voor de Vlaardingers. Door passende
woonruimte te creëren voor ouderen, faciliteren we hen om langer zelfstandig thuis te wonen. Tegelijkertijd stimuleren we doorstroming naar passende kleinere huisvesting op de woningmarkt en dragen we bij aan het tegengaan van eenzaamheid. Onze ambitie is om een woonstad te zijn voor iedereen. De geplande nieuwe woningen trekken bewoners van buiten aan, maar bieden ook de mogelijkheid voor doorstroming van eigen woningzoekenden. De gebieden rondom de stations van de Hoekse Lijn lenen zich als uitstekende locatie voor nieuwe woningen voor verschillende doelgroepen. Ze zijn namelijk goed verbonden met de regio via de Hoekse Lijn (metroverbinding tussen stad en strand). In de Rivierzone wordt als eerste een woonmilieu met een bruisend karakter gerealiseerd, op korte loopafstand van de Vlaardingse binnenstad. Dit wordt gedaan met een goede balans tussen kwalitatief goede, betaalbare woningen en woningen in een hoger segment. Naast het ontwikkelen van nieuwe woningen biedt de Rivierzone kansen voor bredere functiemenging. Er is ruimte voor nieuwe en voorzieningen werkplekken, onderwijs, recreatieve bestemmingen. Het in balans brengen van de woningvoorraad doen we in Vlaardingen door het creëren van een divers woningaanbod op wijkniveau.
Omgevingsvisie Vlaardingen
39
Herstructurering en het toevoegen van woningen voor nieuwe draagkrachtige doelgroepen zorgen voor een betere balans tussen verschillende woonmilieus. Aandachtsgebieden met veel kwetsbare doelgroepen en een groot aandeel sociale huurwoningen, zoals de
bestaat het risico dat eigenaren het toekomstbestendig maken van de woningen financieel niet op kunnen
Westwijk en Holy verdienen in het bijzonder aandacht.
geluidsoverlast. Dit soort ontwikkelingen vragen om een
Er wordt naast het toevoegen van woningen ook aandacht besteed aan het toevoegen van de juiste
integrale aanpak.
sociale en maatschappelijke functies die de sociale cohesie in de wijken en buurten versterken. Denk hierbij aan buurthuizen waar ontmoeting centraal staat, maar
Uitgangspunten:
brengen. Maatregelen kunnen vaak meerdere zaken aanpakken. Zo zorgt goede woningisolatie voor een lager energiegebruik, minder hitte-overlast en minder
•
ook ruimte voor formelere bijeenkomsten. Door te sturen op instroom van bewoners in kwetsbare gebieden, zet
De inschatting is dat ruimte kan worden gevonden voor 600 tot 900 woningen op verdichtingslocaties rond OV en voorzieningen, 250 tot 800 woningen in de binnenstad en nog
de gemeente zet zich ook in om ongewenste situaties
eens 400 tot 950 woningen verspreid door de wijken voor realisatie na 2030. Dit zullen
te voorkomen en de leefbaarheid in buurten en wijken te verbeteren.
grotendeels niet-grondgebonden woningen zijn. Verdichting vindt zo veel mogelijk plaats op goed bereikbare locaties en rond voorzieningen.
Verbeteren en verduurzamen woonvoorraad Een grote opgave is het toekomstbestendig maken van de bestaande woningvoorraad, rekening houdend met
•
de energietransitie en energiearmoede (bijvoorbeeld
Daarnaast is er ruimte voor kleinschaligere verdichting verspreid door de wijken, bijvoorbeeld
door betere isolatie), klimaatadaptatie (onder andere
door optoppingen van appartementsgebouwen,
funderingsproblemen)
woningsplitsing
en
een
mogelijke
toename
van omgevingseffecten vanuit de haven. Dit doen
(onder
voorwaarden)
en
kleinschalige projectontwikkelingen.
we zowel in samenspraak met woningcorporaties als door het opzetten van verschillende initiatieven waar particulieren terecht kunnen voor informatie,
In de binnenstad, het centrum en de Oostwijk vindt geen verdichting plaats buiten de reeds
advies en ondersteuning bij het verduurzamen van
aangewezen ontwikkel- en onderzoekslocaties.
hun woning. Soms kan de stapeling van opgaven zo
Hier geldt een nee-tenzij benadering, waarbij nader verkend wordt wat de randvoorwaarden zijn. Door het wonen boven winkels wel mogelijk
groot zijn, dat overwogen moet worden over te gaan tot herstructurering. Bij individuele koopwoningen
40
•
te maken kan een positieve impact ontstaan op de leefbaarheid en levendigheid van de Binnenstad. •
Woningen die worden toegevoegd aan de woningvoorraad zijn toekomstbestendig en voldoen aan de kwaliteitseisen zoals de gemeente ze voorschrijft.
•
Bij herstructurering en ontwikkelingen wordt voortgebouwd op de kwaliteiten van de ruimtelijke structuur die een buurt en wijk kenmerken, terwijl verbindende maar verdwenen lange lijnstructuren als `de Vlaarding', de Wetering en de Zuidbuurtseweg krijgen weer een plek in de omgeving. Het markeren van deze verdwenen historische lijnstructuren kan op verschillende wijze vorm krijgen en is afhankelijk van wat er praktisch mogelijk is. of de verbindende functie van deze historische structuren kan weer worden hersteld in de wijk.
•
•
Erfgoed in heel Vlaardingen is zichtbaar en wordt benut, en in de stad wordt ruimte geboden aan evenementen, culturele initiatieven en kunstuitingen. Vlaardingen blijft na de realisatie van de huidige bouwplannen, zoals beschreven in
de woonvisie, een bijdrage leveren aan de woningbehoefte in de Metropoolregio. •
Vlaardingen blijft zich inzetten voor een meer gedifferentieerde woningvoorraad. Het is van belang dat de ontwikkeling een bijdrage levert aan een betere spreiding van verschillende woonmilieus door de stad.
•
De gemeente Vlaardingen zet zich in om de doorstroommogelijkheden op de woningmarkt te verbeteren.
•
We streven naar passende woningen voor onze beroepsbevolking.
•
We bouwen geen nieuwe woningen in het buitengebied.
•
met mogelijk, Verstedelijking is van de volgende inachtneming randvoorwaarden: zijn ontwikkelingen - Nieuwe natuurinclusief, klimaatadaptief en conform het Convenant Klimaatadaptief Bouwen. Bovendien sluiten deze ontwikkelingen aan bij de wijkgerichte klimaatvisies. - Nieuwe ontwikkelingen sluiten aan bij de energievisie voor het betreffende gebied (elektriciteit en warmte), waarbij