Document · PDF

Bevindingen accountantscontrole 2023

Gemeenteraad 11 juli 2024, gemeente VlaardingenBij agendapunt: Jaarrekening 2023, eerste voortgangsrapportage 2024 en de Voorjaarsnota 2024 (geclusterd) (start met eerste termijn college)13.542 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Bevindingen accountantscontrole 2023 Gemeente Vlaardingen

Proces, status en geconstateerde fouten

Prognose afgifte controleverklaring, week 8 juli 2024

Proces De accountantscontrole van de jaarstukken 2023 heeft een kortere doorlooptijd gehad dan vorig jaar. Hoewel dit een positieve ontwikkeling is, is de doorlooptijd wel drie weken langer geweest dan gepland en is ook in 2023 het aantal correcties onverminderd hoog (Totaal: 50 correcties met een direct effect: balanstotaal + 2,5% en resultaat + 65%). Voor de toekomst zien wij de volgende aandachtspunten: •

Tijdige afronding van het opstelproces en uitvoering van de interne controlewerkzaamheden inzake de actieve en faciliterende grondexploitaties (MPG en MPR). −

•

Door vertraging in de uitvoering van het opstelproces waren de interne controlewerkzaamheden op de actieve en faciliterende grondexploitaties niet volledig afgerond. Naar aanleiding van de accountantscontrole zijn er diverse correcties doorgevoerd op de actieve en faciliterende grondexploitaties. Deze correcties hadden (deels) voorkomen kunnen worden.

Tijdige afronding van het opstelproces en uitvoering van de interne controlewerkzaamheden op de SiSa-regelingen én overige doeluitkeringen (o.a. BBV gelden en provinciale subsidies). −

Naar aanleiding van de accountantscontrole zijn er veel correcties doorgevoerd op de SiSa-bijlage, de overlopende posten in de balans en de verantwoorde subsidiebaten. Deze correcties hadden grotendeels voorkomen kunnen.

•

Tijdigheid van de afronding en aanlevering van de accountantsproducten van de verbonden partijen GR Stroomopwaarts MVS en de GR Jeugdhulp Rijnmond.

•

Verhogen kwaliteit opstel en samensteldossier, onder andere: Extra aandacht voor de tijdige beschikbaarheid (opgeschoonde) en gespecificeerde tussenrekeningen (overlopende posten). Daarnaast blijft het structureel borgen van (dossier)kennis een aandachtspunt, mede gezien de verdubbeling van de inzet van externe inhuur.

Proces, status en geconstateerde fouten

Prognose afgifte controleverklaring, week 8 juli 2024

Status: De accountantscontrole van de jaarstukken 2023 is nog niet afgerond. •

De jaarstukken 2023, versie 12 juni jl., worden nog aangepast als gevolg van nagekomen correcties. De aangepaste jaarstukken 2023 moeten, na ontvangst ervan, nog inhoudelijk door ons beoordeeld worden.

•

De controle op de rechtmatigheidsverantwoording is nog niet volledig afgerond. O.a. het beoordelen begrotingscriterium op basis van de aangepaste jaarstukken moet nog plaatsvinden. Daarnaast is de plaats in de jaarstukken 2023 niet correct. (Pagina 8, jaarstukken 2023 versie 12 juni jl.).

•

De collegiale review BDO (Gemandateerde G-regelingen, Stroomopwaarts MVS) is nog niet afgerond. Op dinsdag 18 juni 2024 heeft Stroomopwaarts aan haar accountant laten weten dat er mogelijk nog een correctie doorgevoerd moet worden op de SiSa-bijlage. Dit kan effect hebben op de jaarrekening van de gemeente Vlaardingen. In de week van 24 juni a.s. wordt hiervan de definitieve uitkomst verwacht.

•

De accountantsproducten van de GR Jeugdhulp Rijnmond zijn op 12 juni jl. ontvangen. In de week van 24 juni a.s. zal nog een collegiale review plaatsvinden om de scope van de accountantscontrole van de accountant van GR Jeugdhulp Rijnmond te beoordelen en vast te stellen of wij kunnen steunen op de door hun verrichtte werkzaamheden.

•

De interne kwaliteitscontrole is op onderdelen nog niet afgerond.

Proces, status en geconstateerde fouten

Prognose afgifte controleverklaring, week 8 juli 2024

Geconstateerde fouten en onzekerheden per 20 juni 2024: De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt, op basis van de laatste versie van de jaarstukken (12 juni 2024), € 3,6 miljoen respectievelijk € 10,8 miljoen. Op de versie van de jaarstukken van 12 juni jl. worden nog de volgende correcties doorgevoerd: •

Voorraden bouwgrond in exploitatie: Vrijval voorziening grondexploitatie Westwijk – Effect: € 1,1 miljoen voordeel. Programma Wonen (resultaat voor bestemming).

•

SiSa en subsidiebaten: −

A16: Opvang Oekraïense vluchtelingen: Correctie SiSa-bijlage en hieruit voortvloeiend de verantwoorde subsidiebaten in de Staat van baten en lasten – Effect: € 2,3 miljoen voordeel (resultaat voor bestemming). Programma Sociaal Domein.

−

D14: Correctie SiSa-bijlage en hieruit voortvloeiend de verantwoorde subsidiebaten in de Staat van baten en lasten – Effect: Neutraal door hogere baten en lasten (resultaat voor bestemming). Programma Onderwijs, economie en haven.

−

H8: Correctie SiSa-bijlage en hieruit voortvloeiend de verantwoorde subsidiebaten in de Staat van baten en lasten – Effect: Neutraal door hogere baten en lasten (resultaat voor bestemming). Programma Sport en recreatie.

Na correctie blijft het totaal aan fouten en onzekerheden inzake het getrouwe beeld, per heden, onder de goedkeuringstolerantie van € 3,6 miljoen respectievelijk € 10,8 miljoen. Doordat de controle nog niet is afgerond kan dit nog wijzigen. © 2024 Deloitte The Netherlands

De vermogenspositie van de gemeente Vlaardingen heeft zich in 2023 positief ontwikkeld, maar vraagt voor de toekomst continue aandacht.

Financiële positie

De vermogenspositie van de gemeente Vlaardingen is verbeterd Het eigen vermogen per 31.12.2023 bestaat uit: Eigen vermogen (x € 1 miljoen)

2023

2022

2021

2020

•

Algemene reserve € 61,98 mln.

Eigen vermogen per 1 januari

83,6

60,2

45,6

41,1

•

Bestemmingsreserves € 20,78 mln.

Tussentijdse resultaatbestemming

-/- 0,9

0,5

-/- 10,7

-/- 2,2

•

Nog te bestemmen resultaat € 13,19 mln.

Gerealiseerd resultaat

13,2

22,9

24,1

6,7

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

12,3

23,4

13,4

4,5

Directe vermogensmutatie Eigen vermogen per 31 December

1,2 95,9

83,6

60,2

45,6

+ De reservepositie is in 2023 verder versterkt. + De omvang van de schulden (netto schuldquote) ligt ruim onder de kritische grens en heeft een acceptabel niveau. De solvabiliteit is verbeterd. !

In 2023 en voorgaande jaren positieve resultaten. Resultaten ontstaan voornamelijk door vertraging in de uitvoering van activiteiten en het verschuiven ervan naar toekomstige jaren óf doordat binnen het programma (incidentele) hogere baten de (structurele) hogere lasten dekken. De uitdaging voor de gemeente Vlaardingen blijft ook voor 2024 e.v. om de begroting structureel in evenwicht te houden.

Het weerstandsvermogen van de gemeente Vlaardingen heeft zich in 2023 positief ontwikkeld, maar vraagt voor de toekomst continue aandacht door de stijging van aanwezige risico’s op de grondexploitaties.

Financiële positie

Het weerstandsvermogen is toegenomen, maar vraagt aandacht! •

Het weerstandsvermogen bedraagt € 62,0 miljoen (2022: € 45,5 miljoen).

•

Het weerstandsvermogen is hoger dan de door de gemeente onderkende aanwezige risico’s van € 44,5 miljoen (2022: € 27,5 miljoen).

•

De aanwezige risico’s zijn harder gestegen dan het beschikbare weerstandsvermogen, hierdoor is de weerstandsratio per saldo gedaald, van 1,7 in 2022 naar 1,4 in 2023.

•

De belangrijkste mutatie is de forse stijging van aanwezige risico’s op de grondexploitaties (MPG) met inbegrip van de gebiedsontwikkeling Rivierzone (+ 20 miljoen). 8

2020

2021

Benodigde weerstandscapaciteit

2022

2020

2021

2022

Beschikbare weerstandscapaciteit

2023

Ratio weerstandsvermogen

2023

Rechtmatigheidsverantwoording

De verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties zijn niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens.

Verantwoorde fouten en onduidelijkheden rechtmatigheid De gemeenteraad heeft een verantwoordingsgrens bepaald en deze bedraagt 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 3,6 miljoen. Het totaal aan onrechtmatigheden die meewegen zijn € 11 miljoen (muteert nog door correctie SiSa). 1. Begrotingscriterium – overschrijding lasten: € 5,3 miljoen. − Overschrijding lasten: Programma Bestuur, Dienstverlening en Participatie – 4,0 miljoen. − Overschrijding lasten: Programma Sport en Recreatie – 0,9 miljoen (muteert nog door correctie SiSa) − Overschrijding lasten: Programma Financiën - € 0,4 miljoen. − Overschrijding lasten: Investeringen € 0,1 miljoen. 2. Begrotingscriterium - onderschrijding lasten en onder/overschrijding baten (wel acceptabel): 19,9 miljoen. 3. Voorwaardencriterium:

− Inkopen: Europese Aanbestedingswet € 5,5 miljoen. 4. M&O-beleid: Er is geconstateerd dat er voor de gemeentelijke regelingen (nog) geen algemeen M&O beleid beschikbaar is. Wij merken echter op dat de controle op de rechtmatigheidsverantwoording nog niet volledig is afgerond. Dit kan nog leiden tot een aanpassing in de omvang van de gerapporteerde onrechtmatigheden. De strekking van het college blijft echter ongewijzigd.

Het college is van mening dat de in de jaarrekening 2023 verantwoorde baten en lasten alsmede balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. © 2024 Deloitte The Netherlands

Fraude, integriteit en naleving wet-en regelgeving

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude

Frauderisicoanalyse De gemeente Vlaardingen beschikt over een actuele frauderisicoanalyse, wij vinden dit een positieve ontwikkeling. Wij merken echter op dat de frauderisicoanalyse per heden niet formeel is vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders. Wel is de frauderisicoanalyse in het CDT van 21 maart 2024 en in het college van burgemeester en wethouders van 23 april 2024 besproken. Wij adviseren om de frauderisocanalyse in de toekomst wel formeel op bestuurlijk niveau vast te stellen. Wij hebben kennis genomen van de frauderisicoanalyse en gesprekken gevoerd over de totstandkoming ervan. Wij concluderen dat de frauderisicoanalyse op een deugdelijke wijze tot stand gekomen. Ook onderschrijven wij dein de frauderisicoanalyse opgenomen bevindingen en aanbevelingen die op organisatorisch vlak gedaan zijn rondom het verder verbeteren van procedures en richtlijnen bij het melden van (vermoedens) van fraude, waaronder het vergroten van kennis en bewustzijn in de organisatie via trainingen, de instelling van een formeel meldpunt voor vermoedens van fraude en niet integer handelen en het opstellen van beleid inzake misbruik en oneigenlijk gebruik. Integriteit In 2023 zijn er geen integriteitsmeldingen geweest bij de vertrouwenspersoon van de gemeente. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen eveneens geen fraudegevallen geconstateerd.

Grondexploitatie, Rivierzone en subsidiebaten

Belangrijke bevindingen en aandachtspunten

Voorraad onderhanden werk – Bouwgronden in exploitatie De voorraad bouwgronden in exploitatie nemen in 2023 toe naar € 37,07 mln. (2022: € 19,02 mln.) alsmede de nog te realiseren baten en lasten.

Wij hebben de waardering van de voorraad bouwgronden in exploitatie per 31.12.2023 gecontroleerd. Een belangrijk onderdeel hiervan omvat het toetsen van de voor onze controle relevante onderdelen van de nog te realiseren kosten en opbrengsten op aannemelijkheid. Ook is de getroffen verliesvoorziening en/of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd. Wij hebben tijdens de controle vastgesteld dat het er in diverse gevallen reken en formulefouten alsmede inconsistenties in de geactualiseerde grondexploitaties zaten. Dit heeft geleid tot diverse correcties nog te realiseren kosten en opbrengsten alsmede in de hiermee samenhangende eindwaardes. In twee gevallen heeft dit tevens geleid tot een aanpassing van de verliesvoorziening. Wij zijn van mening dat de uitgangspunten die in de grondexploitaties in de gecorrigeerde jaarrekening 2023 (versie met de correcties na 12 juni) zijn verwerkt, aannemelijk zijn en dat de waardering van de grondexploitaties getrouw is. Wij vragen de gemeente voor 2024 e.v. expliciete aandacht voor het tijdig afronden van het opstel en samensteltraject van de grondexploitaties en het uitvoeren van de interne controlewerkzaamheden hierop.

Grondexploitatie, Rivierzone en subsidiebaten

Belangrijke bevindingen en aandachtspunten

Gebiedsontwikkeling Rivierzone In maart 2023 heeft de gemeente Vlaardingen de gebiedsontwikkeling Rivierzone vastgesteld. Via deze vaststelling is het uitvoeringskader defintief geworden. Per 31 december 2023 zijn er twee actieve grondexploitaties en twee faciliterende projecten in uitvoering vanuit deze gebiedsontwikkeling. De resterende projecten zullen in de toekomst separaat door de Raad geopend worden via de votering van kredieten en opening van grondexploitaties. Door de omvang van de gebiedsontwikkeling wordt er vanaf 2024 separaat over de projecten gerapporteerd via het MPR. Wij vinden dit een positieve ontwikkeling, omdat de raad via het MPR integraal inzicht behoudt op de gehele ontwikkeling en het verwachte totaal resultaat wat hier uit voortvloeit. Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij als onderdeel van de speerpunten van de Raad kennis genomen van het MPR en de wijze waarop de herijking van de baten en lasten heeft plaatsgevonden. Wij hebben vastgesteld dat voor het herijken naar het prijspeil 01.01.2024 gebruik gemaakt is van indexeringen voor de nog te realiseren baten (grondtransacties) en lasten. In 2023 zijn dus geen nieuwe taxaties of civieltechnische kostenramingen opgesteld.

De eerste herijkingen van de civieltechnische kostenramingen worden in 2024 verwacht als onderdeel van het verder uitwerken van (delen) van het plangebied en hiermee samenhangende aanbestedingen die gestart zullen worden. Hoewel wij, gezien de status van het project, de overwegingen van het herijken van de business case op basis van indexeringen voor nu snappen adviseren wij u om een minimale periodiciteit vast te stellen waarbinnen de prognoses van de nog te realiseren baten en lasten integraal herijkt moeten worden via externe taxaties en civieltechnische ramingen. Dit ter bevordering van het nauwkeurigheidsniveau van het geprognosticeerde resultaat en het benodigde weerstandsvermogen voor risico’s.

Grondexploitatie, Rivierzone en subsidiebaten

Belangrijke bevindingen en aandachtspunten

Gebiedsontwikkeling Rivierzone (vervolg) Naast de baten vanuit grondtransacties heeft Vlaardingen ruim € 28 miljoen aan subsidies toegekend gekregen voor de Rivierzone via; de Woningbouwimpuls, Versnellingsgelden en de Startbouwimplus. Deze subsidies zijn aangevraagd voor en dekken gezamenlijk het tekort wat op de gebiedsontwikkeling Rivierzone zit. De gemeente Vlaardingen heeft per heden budget technisch nog geen toerekening van deze gelden aan de diverse projecten gemaakt binnen de Rivierzone. Hoewel de realisatie van de gelden direct samenhangt met de ontwikkeling van het resultaat van de totale gebiedsontwikkeling én er in de jaarrekening 2023 nog geen tussentijdse subsidieopbrengsten genomen kunnen worden, adviseren wij u prioriteit te geven aan de toerekening van deze gelden aan de individuele begrotingen van de projectonderdelen. Op deze wijze worden de subsidiegelden ook integraal een onderdeel van de deelprojecten, wat relevant is voor de toekenning van budgetten aan de deelprojecten.

Grondexploitatie, Rivierzone en subsidiebaten

Belangrijke bevindingen en aandachtspunten

Getrouwheid (tussentijdse) opbrengstverantwoording inkomende subsidies Het aantal toegekende en hiermee inkomende subsidies bij de gemeente Vlaardingen is in twee jaar tijd fors toegenomen. Dit hangt samen met het aantal SPUKS vanuit de Rijsoverheid, maar ook met de toename van het (bouw)activiteitenniveau van de gemeente. De interne beheersing van deze inkomende subsidies is hierdoor van groot belang geworden omdat deze subsidies de lasten van (extra) uitvoeringstaken dekken (bv. SPUK Opvang Oekraïense vluchtelingen), maar ook tekorten van de gebiedsontwikkeling Rivierzone (bv. de WBI en de Versnellingsgelden). Het maken van fouten die leiden tot het niet voldoen aan de subsidievoorwaarden kan tot direct gevolg hebben dat Vlaardingen te maken krijgt met niet verwachtte financiële nadelen. Vlaardingen onderkend het belang van het nodig hebben van een solide interne beheersing om de naleving van de subsidievoorwaarden te bewaken en heeft hiervoor onder andere het subsidiebureau. Tijdens de jaarrekeningcontrole moet er echter een vertaling gemaakt worden van uitvoering naar financiële verantwoording. Hier is echter gebleken dat de verbinding tussen beleid en financiën nog onvoldoende met elkaar geïntegreerd is.

Dit leidt tot een lange doorlooptijd van het opstel en samenstelproces, een financiële verantwoording die nog niet in alle gevallen voldoet aan de daaraan te stellen eisen, en veel correcties die hieruit voortvloeien. Het in 2024 integreren van beleid en financiën op dit onderwerp vormt een belangrijk aandachtspunt voor de gemeente Vlaardingen.

Deloitte refers to one or more of Deloitte Touche Tohmatsu Limited ("DTTL"), its global network of member firms and their related entities. DTTL (also referred to as "Deloitte Global") and each of its member firms are legally separate and independent entities. DTTL does not provide services to clients. Please see www.deloitte.nl/about to learn more. Deloitte is a leading global provider of audit and assurance, consulting, financial advisory, risk advisory, tax and related services. Our network of member firms in more than 150 countries and territories serves four out of five Fortune Global 500® companies. Learn how Deloitte’s approximately 286,000 people make an impact that matters at www.deloitte.nl. This communication contains general information only, and none of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, its member firms or their related entities (collectively, the “Deloitte network”) is, by means of this communication, rendering professional advice or services. Before making any decision or taking any action that may affect your finances or your business, you should consult a qualified professional adviser. No entity in the Deloitte network shall be responsible for any loss whatsoever sustained by any person who relies on this communication. © 2024 Deloitte The Netherlands

Accountantsverslag 2023 Gemeente Vlaardingen, 2 juli 2024

Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Vlaardingen Postbus 1002 3130 EB VLAARDINGEN Onderwerp Accountantsverslag 2023 Datum 2 juli 2024 Ons kenmerk KENMERK Behandeld door J. M. de Winter MSc RA 088 288 2180 Amdewinter@deloitte.nl

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2023 van de gemeente Vlaardingen. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2023 van de gemeente Vlaardingen. De jaarrekening 2023 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vlaardingen. Bij deze jaarrekening hebben wij op XX-07-2024 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging gedateerd d.d. 15-11-2023 en met ons auditplan, dat op 25-102023 is besproken in uw auditcommissie. Wij hebben het concept van dit accountantsverslag ambtelijk besproken met XXX d.d. XX-XX-2024. Wij hebben de belangrijkste bevindingen naar aanleiding van de accountantscontrole 2023 op 26 juni jl. toegelicht aan de auditcommissie. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

drs. R. M. J. van Vugt RA 088-288 1108 rvanvugt@deloitte.nl drs. R. M. J. van Vugt RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Inhoudsopgave

Bestuurlijke samenvatting

• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Bevindingen jaarrekening

• De financiële positie van uw gemeente

• Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Interne beheersing

• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Bijlagen

• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

• Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

• Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023

• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

Accountantsverslag 2023

Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole

Accountantsverslag 2023

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid

Rechtmatigheid

Welke verbeteringen en aandachtspunten zien wij?

•

Wij hebben een OORDEEL controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van het college.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 3,62 miljoen respectievelijk € 10,86 miljoen.

•

Naast onze opdrachtbevestiging zijn het Bado en de controleverordening die door uw raad is vastgesteld d.d.02-02-2023 bepalend (geweest) voor onze controle.

•

Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.

•

Het college van B&W heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording wel fouten en geen onduidelijkheden gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens.

•

In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de bevindingen groter dan de rapporteringstolerantie toegelicht door het college.

•

De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 3,62 miljoen respectievelijk € 0,2 miljoen.

•

Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken.

•

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.

Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd: •

Medio 2023 hebben wij met de ambtelijke organisatie het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2022 geëvalueerd, en waar nodig aanscherpingen verwerkt in het interne ‘draaiboek’ voor het opstelproces en de werk- en planningsafspraken voor de jaarrekening. Met deze aanpassingen is het proces geoptimaliseerd ten opzichte van 2022 en wordt, in tegensteling tot vorig jaar, de wettelijk deadline van 15 juli gehaald.

•

In het proces en opstel- en controledossier voor de jaarrekening 2023 zijn een aantal belangrijke verbetertrajecten gestart wat wij een positieve ontwikkeling vinden. Gedurende het opstel en samensteltraject van de jaarrekening 2023 is gebleken dat de verbetertrajecten nog niet volledig gerealiseerd konden worden door de ambtelijke organisatie, wat wij gezien de opgave die er voor de gemeente Vlaardingen ligt logisch vinden.

•

Met het oog op verdere optimalisatie van het opstel- en controleproces van de jaarrekening zien wij voor 2024 e.v. de volgende aandachtspunten:

•

Draag zorg voor een tijdige afronding van het opstelproces en uitvoering van de interne controlewerkzaamheden inzake de actieve en faciliterende grondexploitaties (MPG en MPR).

•

Draag zorg voor een tijdige afronding van het opstelproces en uitvoering van de interne controlewerkzaamheden op de SiSa-regelingen én overige doeluitkeringen (o.a. BBV gelden en provinciale subsidies).

•

Verhoog de algehele kwaliteit van het opstel en samensteldossier, onder extra aandacht te schenken aan het beschikbaar zijn van opgeschoonde én gespecificeerde tussenrekeningen (overlopende posten). Investeer tevens verder in het structureel borgen van (dossier)kennis, mede gezien de verdubbeling van de inzet van externe inhuur.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Frauderisicoanalyse

Financiële positie

Realiteitsgehalte begroting

•

Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat de gemeente Vlaardingen inmiddels beschikt over een actuele frauderisicoanalyse, wij vinden dit een positieve ontwikkeling.

•

Wij merken echter op dat de frauderisicoanalyse per heden niet formeel is vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders. Wel is de frauderisicoanalyse in het CDT van 21 maart 2024 en in het college van burgemeester en wethouders van 23 april 2024 besproken. Wij adviseren om de frauderisocanalyse in de toekomst wel formeel op bestuurlijk niveau vast te stellen.

•

Wij hebben vastgesteld dat u op een adequate wijze opvolging geeft aan integriteitsmeldingen. Tijdens onze controle over 2023 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.

•

De financiële positie ultimo 2023 is verbeterd ten opzichte van 2022.

•

De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2023 € 62 miljoen (2022: € 45,5 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Vlaardingen onderkende en aanwezige risico’s van € 44,5 miljoen (2022: € 27,5 miljoen).

•

Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een relatief hoog voordelig rekeningresultaat 2023 ad € 16,6 miljoen (2022: voordelig € 22,9 miljoen).

•

Uit het overzicht van baten en lasten over 2023 blijken afwijkingen c.q. volumeverschillen in zowel de lasten, baten als saldi. Deze afwijkingen in combinatie met de absolute omvang en de oorzaken van het voordelig resultaat van circa € 16,6 miljoen, geven ons de indruk dat de ramingen in de begroting en tussentijdse informatievoorziening wat betreft (investerings)projecten en activiteiten te ambitieus zijn en mogelijk niet in lijn zijn met de beschikbare (personele) capaciteit om alle geplande (investerings)projecten en activiteiten daadwerkelijk in het boekjaar te realiseren.

•

Wij adviseren in 2024 nader onderzoek te doen naar de (structurele) oorzaken van het rekeningsaldo 2023 en te bezien hoe het realiteitsgehalte en de voorspellende waarde van de begroting en tussentijdse informatievoorziening is te verbeteren. Een mogelijke aanpak hiervoor is het ‘zero based’ opbouwen van de begroting 2025. Feitelijk is dit de begroting ‘vanaf nul’ opzetten in plaats van – sterk vereenvoudigd gesteld – de begroting 2024 indexeren en aanvullen met nieuwe projecten, investeringen en activiteiten. Dit dwingt de organisatie opnieuw te kijken naar de werkelijk uit te voeren taken en het analyseren daarvan ten opzichte van de beschikbare personele capaciteit en zorgt voor een meer realistische begroting.

Kwaliteit verslaggeving

Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Voor de parameters van de grondexploitatie (schatting kosten- en opbrengstenstijging) heeft uw gemeente een position paper opgesteld. Mede op basis van de beoordeling van de rapportage ter zake kunnen wij ons vinden in de door de gemeente gekozen en gehanteerde parameters (zie ook ‘Grondexploitatie’ hierna).

Grondexploitatie

•

Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2023 versus de schattingen in de jaarrekening 2022 geanalyseerd (‘backtesting’).

•

Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is en consistent is met voorgaand jaar.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Sociaal domein

Interne beheersing

Speerpunten auditcommissie

•

De gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts MVS voert voor de gemeente Vlaardingen het gedeelte Werk en Inkomen uit. Ook de sociale werkplaats van de gemeente is van Stroomopwaarts. Hoewel Stroomopwaarts met ingang van 2023 in delegaat deze activiteiten uitvoert, blijft Vlaardingen zelf verantwoordelijk voor de rechtmatigheid van de verstrekte uitkeringen, waaronder de Participatiewet. Dit betekent voor rechtmatigheidsverantwoording dat fouten en onduidelijkheden uit de jaarrekening 2023 van Stroomopwaarts meewegen in het rechtmatigheidsoordeel van het college over de jaarrekening 2023 van de gemeente Vlaardingen. Uit de rapportage van de accountant van Stroomopwaarts MVS blijkt voor een bedrag ad € 0,1 miljoen aan fouten die betrekking hebben op de gemeente Vlaardingen. Deze fouten zijn meegenomen in de rechtmatigheidsveranwoording van het College.

•

De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) wordt voor de gemeente Vlaardingen door de ROGPlus uitgevoerd en de regionale jeugdzorg door de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond. De verantwoorde lasten 2023 inzake de Wmo en de regionale jeugdzorg zijn in de jaarrekening van de gemeente Vlaardingen verantwoord op grond van de laatste versie van de conceptjaarstukken van de ROGPlus en de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond. Deze cijfers kunnen echter nog wijzigen, waardoor dit in 2023 nog een mogelijk effect kan hebben op het resultaat van uw organisatie.

•

Onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van de interim-controle 2023 zijn met u (gemeenteraad) gedeeld via de boardletter d.d. 21 december 2023. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.

•

Op basis van de interim-controle 2023 hebben wij geconcludeerd dat de gemeente Vlaardingen in 2023 stappen laat zien op het vlak van het versterken van de interne beheersing binnen de financieel kritische bedrijfsprocessen. De omvang van de ‘Verbeteragenda financiën’ is echter groot, zodat er nog sprake is van diverse belangrijke aandachtspunten binnen de processen grondexploitatie, inkoop en aanbesteding, en subsidiebaten. Het bepalen van prioriteiten in de ambities zal hierdoor in toenemende mate van belang zijn.

Uw auditcommissie heeft ons de volgende aandachtspunten meegegeven: •

Totstandkoming van de inschatting van risico’s, bij het bepalen van het weerstandsvermogen: opgenomen in dit accountantsverslag Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2023

•

(Financiële) projectbeheersing gebiedsontwikkeling Rivierzone: opgenomen in dit accountantsverslag Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2023

IT-omgeving

•

Op grond van artikel 2:393 lid 4 van het Burgerlijk Wetboek dienen wij de bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Naar aanleiding van onze bevindingen hebben wij geconstateerd dat wij voor onze werkzaamheden niet kunnen steunen op de IT-beheersingsmaatregelen. Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij nader uiteengezet in het onderdeel ‘Geautomatiseerde gegevensverwerking’.

Overig

•

Zie de bijlagen A bij dit accountantsverslag waaruit blijkt welke (niet)-gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd.

•

In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Bevindingen jaarrekening

Accountantsverslag 2023

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2023 bedraagt € 15,7 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 0,9 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2023 circa € 16,6 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2023 circa 23,3% van het balanstotaal (ultimo 2022: 21,4% van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2022. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat.

Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming. Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Eigen vermogen (x € 1 miljoen)

2023

2022

2021

2020

Eigen vermogen per 1 januari

83,6

60,2

45,6

41,1

Tussentijdse resultaatbestemming

-/- 0,9

0,5

-/- 10,7

-/- 2,2

Gerealiseerd resultaat

16,6

22,9

24,1

6,7

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

15,7

23,4

13,4

4,5

Directe vermogensmutatie

Eigen vermogen per 31 December

1,2

99,4

83,6

60,2

45,6

Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)

Totale baten

371,1

Totale lasten

-/- 355,4

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

15,7

Af: stortingen in reserves

-/- 6,2

Bij: onttrekkingen aan reserves

7,1

Saldo mutaties reserves

0,9

Gerealiseerd resultaat

16,6

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2023 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 15,7 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 1,0 miljoen (begroting na wijziging). De grootste voordelen zijn zichtbaar op de programma’s: •

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 25 20

Groen & Milieu:

o € 1,4 mln. Voordeel doordat de sanering broekpolder in eigen beheer uitgevoerd gaat worden: Geen bijdrage (last) in 2023 door bijdrage aan de Provincie. In 2024 e.v. dekking via investeringskrediet.

5 2020

o € 1,6 mln. Voordeel doordat de lasten ie samenhangen met de energietransitie in 2023 door SPUK’s dekt konden worden. •

2021

2022

2023

Mutaties in reserves (x € 1 miljoen)

Sociaal Domein: o € 6,0 mln. Voordeel opvang Oekraïne door lagere lasten in 2023, waarbij er per heden nog steeds meerjarig uit wordt gegaan van een neutraal sluitende exploitatie.

o € 7 mln. Voordeel beschermd wonen doordat lasten doorschuiven naar 2024 e.v.

(5)

(10)

De jaarrekening 2023 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 16,6 miljoen.

(15) 2020

In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college de rechtmatigheid van de begrotingsafwijkingen nader toegelicht.

2021

2022

2023

Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 30 20 10 2020

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

2021

2022

Interne beheersing

2023

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Vlaardingen (begroot en werkelijk over de periode 2020-2023)

Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente.

Grondexploitatiequote

Solvabiliteit

25%

12% 20%

10%

Grondexploitatiequote De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt.

15%

Netto schuldquote

Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie.

8% 6%

10%

4% 2%

2020

2021

2022

Begroot

Werkelijk

2023

2020

2021

2022

Begroot

Werkelijk

2023

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken.

Structurele exploitatieruimte

Netto schuldquote 140%

10%

120%

100%

6% 4%

80%

60%

40%

-2%

20%

-4%

-6% 2020

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

2021

2022

Begroot

Werkelijk

Bevindingen jaarrekening

2023

2020

Interne beheersing

2021

2022

Begroot

Werkelijk

2023

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Investeringen| Begroting vs realisatie (x € 1 miljoen)

Voorspellende waarde van uw begroting De jaarrekening 2023 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 16,6 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren.

30 20 10

De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren. De mismatch tussen ambitie en capaciteit uit zich voornamelijk in de realisatie van de investeringen.

Begroting 2021

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

400 300 200

100 Begroting 2021

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen)

Hoewel wij in de jaarrekening 2023 dus optisch een verbetering zien tussen de begrote en gerealiseerde uitgaven, vragen wij blijvend aandacht te houden voor het ambitieniveau van de gemeente en de beschikbare (personele) capaciteit om alle geplande (investerings)projecten en activiteiten daadwerkelijk in het boekjaar te realiseren. Dit mede doordat de geplande investeringsactiviteiten de komende jaren verder toenemen door onder andere de realisatiefase van de gebiedsontwikkeling Rivierzone.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Begroting 2022

Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen)

Uit de begrote en gerealiseerde volumes op de investeringsprojecten (materiële vaste activa) bleken de afgelopen jaren opvallende, jaarlijks terugkerende, tendenties, waarbij er minder geïnvesteerd werd dan begroot. In 2023 is er sprake van een relatief neutraal niveau, waarbij het begrote investeringsvolume ongeveer gelijk is aan het gerealiseerde volume. Doordat uit de analyse van de kredieten bij de jaarrekening 2022 op te maken was dat veel activiteiten door werden geschoven naar 2023 betekent het neutrale niveau in 2023 niet direct dat de voorspelbaarheid van de begroting is toegenomen. Het doorschuiven van investeringen is namelijk niet direct terug te zien in een aanpassing van jaarschrijven in de begroting.

Realisatie 2021

600 400 200 Begroting 2021

Bestuurlijke samenvatting

Realisatie 2021

Bevindingen jaarrekening

Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Interne beheersing

Realisatie 2023

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het weerstandsvermogen is toegenomen

Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)

Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2023; de ratio weerstandsvermogen is met 0,3 afgenomen.

70 60 50

Beschikbare weerstandscapaciteit

De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 62 miljoen (2022: € 45,5 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar.

30 20

Benodigde weerstandscapaciteit

De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s.

2020

2021

2022

Benodigde weerstandscapaciteit

2023

Beschikbare weerstandscapaciteit

Ratio weerstandsvermogen 8 7

Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 44,5 miljoen (2022: € 27,5 miljoen). Ten opzichte van 2022 is hiermee sprake van een toename.

Uw weerstandscapaciteit van € 62,0 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 44,5 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.

5 4

2 1 2020

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

2021

Bevindingen jaarrekening

2022

Interne beheersing

2023

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het boekjaar 2023 is het college verplicht in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen waarin zij zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid). Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag. Verantwoordings- en rapportagegrens

Via het controleprotocol heeft de gemeenteraad de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. De verantwoordingsgrens heeft het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf bedrijfsvoering.

Begrotingscriterium

Kredietoverschrijdingen

Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, laste en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting.

Er is door de het college één kredietoverschrijding geïdentificeerd en gerapporteerd. De totale omvang van deze overschrijding bedraagd € 0,1 miljoen.

De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering). Dit is door de gemeente Vlaardingen ook gedaan in de Jaarstukken 2023 op pagina 193-197.

Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van blijken onrechtmatigheden welke de verantwoordingsgrens te boven gaan. Deze onrechtmatigheden tellen op tot een bedrag ad € XX

Wij hebben vastgesteld dat het college specifieke werkzaamheden heeft uitgevoerd ten aanzien van het begrotingscriterium, zijnde controle op programmaoverschrijdingen waaronder een nulproef en controle op kredietoverschrijdingen.

Normenkader

Begrotingsrechtmatigheid

Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht via het normenkader 2023. Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d.12-10-2023, registratienummer: 1950907. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering.

Er zijn door het college drie begrotingsoverschrijdingen geïdentificeerd met een totaalbedrag ad € 5,3 miljoen. Van deze overschrijding is € 0,4 miljoen acceptabel doordat deze overschrijding gecompenseerd wordt door hogere baten. De aard en oorzaak van deze afwijking past hierdoor binnen de spelregels zoals opgenomen in de Financiële verordening gemeente Vlaardingen 2023, artikel 12 lid 4. De overige overschrijdingen zijn naar mening van het college niet tijdig gemeld aan de raad en hierdoor niet acceptabel.

Daarnaast hebben wij vastgesteld dat het college de financiële verordening en controleverordening heeft geactualiseerd. Deze zijn door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 02-02-2023, registratienummers: 1926298 en 1926297. In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen over de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. Deze komen hierna nader aan bod. © 2024. For information, contact Deloitte The Netherlands.

Wij merken op dat acceptabele begrotingsoverschrijdingen op grond van de Financiële verordening gemeente Vlaardingen 2023 artikel 12 lid 5 primair niet toegelicht hoeven te worden in de paragraaf bedrijfsvoering. Het college heeft echter besloten om ook deze afwijkingen op te nemen in de toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole.

Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening. Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben we onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college deze in haar werkzaamheden heeft betrokken.

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Rechtmatigheidsverantwoording Aanbestedingen

Overige onderwerpen

Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit. Wij constateren over 2023 een toename in de omvang van de onrechtmatigheden door het niet naleven van de aanbestedingsregels. Uit de controle blijkt een fout van € 5,5 miljoen, terwijl over 2022 sprake was van een fout van € 0,4 miljoen.

Naast de werkzaamheden op de aanbestedingen heeft uw gemeente ook interne controlewerkzaamheden uitgevoerd op de grondtransacties, subsidieverstrekkingen en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen. Hierbij zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd.

De geconstateerde fout betreft een in 2021 onrechtmatig verrichte inkoop. Deze fout is in 2023 pas geconstateerd omdat deze inkoop nooit eerder in een steekproef gevallen was. De omvang van de fout bedraagd in totaal € 2,3 miljoen. XX Oorzaak ontbreken raming Doordat de fout geconstateerd is tijdens uitvoering van een steekproef en de aard van de fout niet uniek was, is deze fout geëxtrapoleerd over de restantmassa, waardoor de geprojecteerde fout aan onrechtmatigheid op de restantmassa voor 2023 neerkomt op circa € 3,1 miljoen. Het totaal aan onrechtmatigheidsfouten als gevolg van het niet naleven van de europese aanbestedingswet komt hiermee op € 5,5 miljoen.

Uw gemeente heeft in 2022 en 2023 afgelopen jaren maatregelen getroffen om de naleving van de aanbestedingsregels structureel beter te borgen. Dit heeft zichtbaar geresulteerd in een afname van het aantal fouten (1 stuk in 2022 en 1 stuk in 2023). Hierbij is er in een geval sprake van een contract wat voor de periode is aangegaan waarin de verbetermaatregelen zijn getroffen. Het andere geval, in 2022, betrof een zeer unieke casus. Ondanks de getroffen maatregelen kan uw gemeente in de praktijk, door de complexiteit van de materie en regelgeving, en de hoeveelheid bij dit proces betrokken personen, toch relatief gemakkelijk een verkeerde aanbestedingsprocedure kiezen. Hierdoor blijft de repressieve controle door de afdeling Concernaudit van belang. Daarbij moet deze afdeling in ieder geval expliciet nagaan of een opdracht via de juiste procedure ‘in de markt’ is gezet.

Lasten sociaal domein De gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts MVS voert voor de gemeente Vlaardingen het gedeelte Werk en Inkomen uit. Ook de sociale werkplaats van de gemeente is van Stroomopwaarts. De taken inzake Werk en Inkomen zijn gemandateerd aan Stroomopwaarts. Dit betekent dat rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden in de uitvoering van de regelingen rondom Werk en Inkomen, waaronder de Participatiewet, van Stroomopwaarts meewegen in de rechtmatigheidsverantwoording. Voor 2023 gaat dit om een bedrag ad € 0,1 miljoen aan rechtmatigheidsfouten. Misbruik en oneigenlijk gebruik De gemeente Vlaardingen heeft geen eigen beleid inzake Misbruik en oneigenlijk gebruik. In een M&O beleid kan de gemeente haar visie en uitgangspunten opnemen om misbruik en oneigenlijk gebruik te bestrijden en voorkomen. De belangrijkste reden van het ontbreken van een eigen beleid inzake Misbruik en oneigenlijk gebruik is dat het sociaal domein is onder gebracht bij drie gemeenschappelijke regelingen. Ten aanzien van de door de gemeente Vlaardingen verstrekte subsidies aan derden is het M&O beleid verdisconteerd in de eigen Algemene Subsidieverordening. Hoewel het niet verplicht is, adviseert de commissie BBV een overkoepelend beleidsstuk M&O te maken. Deze bevat naast de filosofie, algemene uitgangspunten en risicoanalyse ook maatregelen ter voorkoming en afdoening.

Dit draagt bij aan een integrale aanpak en geeft de kaders voor preventie en onderzoek.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2023 ad € 37,8 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2024 e.v. nog te realiseren baten ad € 79,1 miljoen en lasten ad € 14,8 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2023 gaat het om 7 individuele projecten. De gemeente Vlaardingen schat ultimo 2023 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 6,1 miljoen bedraagt (2022: € 8,2 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen.

Deze voorziening is voor een bedrag van € 1,8 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie. Het resterende deel van deze verliesvoorzienig is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.

Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?

Daarnaast is in 2023 de gebiedsontwikkeling Rivierzone vastgesteld door de raad. Op grond van het hiermee gelijktijdig vastgestelde woningbouwprogramma is de opbrengstenraming van de grondexploitatie Schiereiland herzien, wat tot een toename van de nog te realiseren opbrengsten leidt.

•

Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen)

•

Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?

50,00 40,00 30,00 20,00

10,00 2020

Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?

De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. Analyse grondexploitaties

De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: •

•

Uit nevenstaande figuren blijkt dat de boekwaarde en de geraamde baten en lasten van de bouwgronden in exploitatie in 2023 fors is toegenomen. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn dat in 2023, voor de grondexploitaties Vergulde Hand West en Marathonweg Noord/ Fortunapark , koop- en ontwikkelovereenkomsten gesloten zijn. Dit heeft bij de herziening van de grondexploitaties per 01.01.2024 geleid tot hogere ramingen inzake de nog te realiseren kosten en opbrengsten.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

2021

2022

2023

Ontwikkeling boekwaarde

€ 100

Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1 miljoen)

€ 80 € 60 € 40 € 20 €2020

2021

2022

2023

Nog te realiseren baten Nog te realiseren lasten

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •

•

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14381706/1