Accountantsverslag Gemeente Vlaardingen 2022 Openbaar
Tekst van het document
Accountantsverslag 2022 Gemeente Vlaardingen 25 augustus 2023
Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Vlaardingen Postbus 1002 3130 EB VLAARDINGEN Datum
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Vlaardingen. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2022 van de gemeente Vlaardingen.
25 augustus 2023
Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Vlaardingen een goedkeurende controleverklaring te verstrekken
Ons kenmerk
De jaarrekening 2022 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vlaardingen. Wij zijn voornemens om bij deze jaarrekening een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid te verstrekken.
Behandeld door
Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 30 november 2022 en met ons auditplan, dat op 7 september 2022 is besproken in uw auditcommissie.
2308A20368 J. M. de Winter MSc RA 088 288 2180 Amdewinter@deloitte.nl drs. R. M. J. van Vugt RA 088 288 1108 rvanvugt@deloitte.nl
Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie Wij zullen onze bevindingen naar aanleiding van de controle van de jaarrekening 2022 op 31 augustus 2023 in de raadscommissie toelichten en daarbij ook uw vragen beantwoorden. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw portefeuillehouder financiën, met de concerncontroller en met de betrokken medewerkers van de afdeling Financiën. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: drs. R. M. J. van Vugt RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited..
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting
4
•
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
•
Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
10
Bevindingen jaarrekening
12
•
De financiële positie van uw gemeente
13
•
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
18
Interne beheersing
24
•
25
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
Overige aangelegenheden
28
•
29
Overige aangelegenheden
Bijlagen
30
•
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
31
•
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
32
•
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
33
•
Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2022
34
•
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
38
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Bestuurlijke samenvatting
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
Kernboodschappen Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 3,0 miljoen respectievelijk € 9,0 miljoen.
Financiële positie
•
De financiële positie ultimo 2022 is verbeterd ten opzichte van 2021.
•
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2022 bedraagt € 45,5 miljoen (2021: € 22,3 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Vlaardingen onderkende en aanwezige risico’s van € 27,5 miljoen (2021: € 37,6 miljoen).
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en de realisatie, en kent een voordelig rekeningresultaat 2022 ad € 22,9 miljoen (2021: voordelig € 24,1 miljoen). Van dit voordelige resultaat was reeds € 14,3 miljoen voorzien na de laatste begrotingswijziging 2022.
Opstel- en controleproces • en verbeteringen voor 2023 e.v.
De jaarrekeningcontrole 2022 is niet voor 15 juli 2023, de wettelijke deadline, afgerond. Afgezien van de impact van het in 2022 nog verder toegenomen aantal SiSa-regelingen – wat een groot beslag legt op de beschikbare tijd van zowel uw organisatie als ons controleteam – is naar onze mening sprake van een aantal (potentiële) oorzaken. Eén mogelijke oorzaak is het al jaren op rij toenemende aantal taken en activiteiten, waarbij de beschikbare personele formatie door de krapte op de arbeidsmarkt niet gelijkmatig en gelijktijdig kan meegroeien. In de boardletter 2022 rapporteerden wij al over deze uitdaging; kortheidshalve verwijzen wij hiernaar.
•
Een concrete oorzaak van het moeizaam verlopen van de jaarrekeningcontrole 2022 is dat wij constateren dat het contractmanagement van de gemeente Vlaardingen niet op orde is. Wij benadrukken dat wij hier niet doelen op contracten in de sfeer van inkopen van goederen en diensten, maar op contractmanagement in brede zin binnen het ruimtelijke en fysieke domein, zoals bijvoorbeeld anterieure en realisatieovereenkomsten en meerjarige subsidies. In 2022 zijn de activiteiten in het ruimtelijke en fysieke domein qua niveau toegenomen, onder andere door het in uitvoering nemen van faciliterende projecten en de uitvoering van, gesubsidieerde, investeringsprojecten zoals het Krabbepark. Hierdoor nemen ook de financiële transacties toe die voortvloeien uit contracten c.q. overeenkomsten die in het verleden gesloten zijn. Wij constateren dat door het verloop van personeel op spilfuncties rondom deze projecten en het niet geborgd hebben van het ‘collectieve geheugen’, financiële transacties niet tijdig of niet juist verwerkt worden én vragen die naar aanleiding van de accountantscontrole gesteld worden lastig beantwoord kunnen worden. Dit beeld past binnen de reeds in onze boardletter gesignaleerde aandachtspunten binnen de processen grondexploitatie, erfpacht en subsidiebaten.
Wij adviseren u dringend, gezien de in 2023 verder toenemende activiteiten op deze processen als gevolg van het in exploitatie nemen van de gebiedsontwikkeling Rivierzone, om passende maatregelen te treffen binnen deze processen om de getrouwe en rechtmatige verwerking van financiële transacties duurzaam te borgen.
•
Bestuurlijke samenvatting
Daarnaast verzoeken wij uw gemeente op korte termijn het opstel- en controleproces van de jaarrekening te evalueren en daarbij te bezien welke verbeteringen mogelijk en nodig zijn zowel op het vlak van cultuur, houding en gedrag (voelen en nemen alle medewerkers hun (mede)verantwoordelijkheid voor hun aandeel in het proces?) als wat betreft de duidelijkheid over taken, rollen en verantwoordelijkheden (is voldoende duidelijk beschreven en belegd wie waarvoor verantwoordelijk is in het proces?). Deze evaluatie is enerzijds noodzakelijk om de buitenproportionele hoeveelheid correcties die aangebracht moesten worden op de conceptjaarrekening 2022, te weten: 61 stuks, terug te brengen naar een acceptabel niveau. Anderszijds is deze evaluatie naar onze mening noodzakelijk omdat ons beeld is dat medewerkers binnen de organisatie op dit moment te weinig expliciet en zichtbaar de (eind)verantwoordelijkheid voelen en nemen voor ieders (aan)deel in het opstel- en controleproces van de jaarrekening. Als gevolg van de combinatie van deze factoren/oorzaken verloopt het opstel- en controleproces ‘stroperig’ en is de deadline van 15 juli niet gehaald. Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2308A20368/CVD/5
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
Kernboodschappen Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Opstel- en controleproces • en verbeteringen voor 2023 e.v. - vervolg
Medio 2023 evalueren wij zoals gebruikelijk – mede op basis van de actualisatie van de risicoanalyse voor de jaarrekening 2023 – gezamenlijk het proces om te bepalen op welke terreinen/aspecten verdere verbeteringen in het opstel- en controleproces mogelijk zijn. De bij de vorige bullets beschreven ontwikkelingen en aandachtspunten bespreken wij dan ook graag.
Kwaliteit verslaggeving
•
Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Voor de parameters van de grondexploitatie (schatting kosten- en opbrengstenstijging) heeft uw gemeente een position paper opgesteld. Mede op basis van de beoordeling van de rapportage ter zake kunnen wij ons vinden in de door de gemeente gekozen en gehanteerde parameters (zie ook ‘Grondexploitatie’ hierna).
Grondexploitatie
•
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2022 versus de schattingen in de jaarrekening 2021 geanalyseerd (‘backtesting’).
•
Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de uitgevoerde werkzaamheden juist is en consistent is met voorgaand jaar.
•
De gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts MVS voert voor de gemeente Vlaardingen het gedeelte Werk en Inkomen uit. Ook de sociale werkplaats van de gemeente is van Stroomopwaarts. De taken inzake Werk en Inkomen zijn gemandateerd aan Stroomopwaarts. Dit betekent voor de accountantscontrole dat fouten en onzekerheden uit de jaarrekening 2022 van Stroomopwaarts meewegen in het oordeel van de accountant over de jaarrekening 2022 van de gemeente Vlaardingen. Uit de rapportage van de accountant van Stroomopwaarts MVS blijkt één onzekerheid die betrekking heeft op de gemeente Vlaardingen. Dit betreft een onzekerheid ad € 348.000 inzake de uitbetaalde energietoeslag. Deze onzekerheid weegt mee in ons oordeel.
•
De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) wordt voor de gemeente Vlaardingen door de ROGPlus uitgevoerd en de regionale jeugdzorg door de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond. De verantwoorde lasten 2022 inzake de Wmo en de regionale jeugdzorg zijn in de jaarrekening van de gemeente Vlaardingen verantwoord op grond van de laatste versie van de conceptjaarstukken van de ROGPlus en de op 7 juli jl. door de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond vastgestelde jaarstukken 2022. Deze cijfers van de ROGPlus kunnen echter nog wijzigen, waardoor dit in 2023 nog een mogelijk effect kan hebben op het resultaat van uw organisatie.
Rechtmatigheid • Naleving van de Europese aanbestedingsregels •
Wij constateren een afname van de omvang van de onrechtmatigheden als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de controle 2022 is een rechtmatigheidsfout gebleken van in totaal circa € 0,4 miljoen (2021: geen fouten).
Sociaal domein
Rechtmatigheid Naleving staatssteunrichtlijn
Bestuurlijke samenvatting
De geconstateerde fout betreft een in 2022 geconstateerde, onrechtmatig, verrichte aanbesteding. Gezien de specifieke aard en achtergrond van de inkoop concluderen wij dat dit een unieke fout betreft.
•
Bij de jaarrekeningcontrole 2022 hebben wij in twee gevallen geen documentatie ontvangen van de gemeente die zekerheid geeft over het vaststellen van een marktconforme prijs en daarmee het voorkomen van staatssteun. Het is in deze gevallen dus onzeker of sprake is van (geoorloofde) staatssteun die gemeld had moeten worden aan de EC.
•
Het betreft hier, op grond van de Kadernota rechtmatigheid, een bevinding in het kader van de rechtmatigheid met een niet financieel karakter, waardoor dit niet meeweegt in ons oordeel.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2308A20368/CVD/6
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
Kernboodschappen Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Begrotingsrechtmatigheid
•
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijding(en) naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in de beoordeling ‘Toetsingskader begrotingsrechtmatigheid’ van de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2022. Er is voor een bedrag ad € 349.000 sprake van lastenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig zijn aangemerkt en mee dienen te wegen in ons rechtmatigheidsoordeel.
Realiteitsgehalte begroting
•
Uit het overzicht van baten en lasten 2022 blijken ondanks de nadrukkelijke aandacht vanuit de organisatie voor het reëler ramen – net als in voorgaande jaren – forse afwijkingen c.q. volumeverschillen in zowel de lasten en baten als de saldi. Voor mutaties in reserves is sprake van een gerealiseerd voordelig resultaat van € 23,4 miljoen, waar een voordelig resultaat van € 11,2 miljoen was begroot. Na mutaties in reserves is sprake van een gerealiseerd voordelig resultaat van € 22,9 miljoen, waar een voordelig resultaat van € 14,3 miljoen was begroot. Ook de begrote en werkelijke lasten – die een indruk geven van de realisatiekracht van uw gemeente – laten in absolute zin een forse afwijking zien: de werkelijke lasten (exclusief stortingen in reserves) bedragen € 296,0 miljoen ten opzichte van een begroting van € 312,3 miljoen. In de paragraaf Voorspellende waarde van uw begroting gaan wij hier meer gedetailleerd op in.
•
Uit de begrote en gerealiseerde volumes op de investeringsprojecten (materiële vaste activa) blijken opvallende, jaarlijks terugkerende, tendenties, waarbij in 2022 € 7,7 miljoen minder geïnvesteerd is (2021: € 7,1 miljoen) dan was begroot.
•
Op basis van bovenstaande afwijkingen is onze indruk dat de begroting en tussentijdse informatievoorziening te ambitieus zijn en mogelijk niet geheel in lijn zijn met de beschikbare (personele) capaciteit om alle geplande projecten en activiteiten daadwerkelijk te realiseren. Het is in dit kader belangrijk het realiteitsgehalte kritisch te blijven bezien en evalueren, en daarbij ook te bekijken in hoeverre een verdere stapeling van ambities en projecten/activiteiten passend is. Om uw doelen en ambities te realiseren, nemen de (investerings)uitgaven de komende jaren naar verwachting sowieso nog verder toe. Belangrijke opgaven zijn onder andere het realiseren van een versnelling in de woningbouw en de energietransitie.
•
Naar onze mening is een inventarisatie van de uit eerdere jaren nog doorlopende activiteiten (‘backlog’) en voor komende jaren geplande activiteiten, en de daarvoor benodigde versus beschikbare personele capaciteit essentieel. Dit start bij de ambtelijke capaciteit, maar het capaciteitsvraagstuk gaat ook over de vraag of de markt, in een situatie met toenemende personele schaarste, de ambities van de gemeente Vlaardingen aankan. Om dit inzicht te verkrijgen, adviseren wij u de omvang van de gewenste investeringen over een langere periode inzichtelijk te maken en van daaruit te analyseren in hoeverre ambities realiseerbaar zijn, en afhankelijk van de uitkomsten de realisatiekracht in balans te brengen met uw ambities. Op basis van dit inzicht moet de gemeente vervolgens prioriteiten stellen en keuzes (durven) maken, zodat een beter evenwicht ontstaat in ambities en activiteiten versus de beschikbare personele capaciteit.
•
Met de invoering van de cao gemeenten 2021-2022 kunnen medewerkers vanaf 1 januari 2022 bovenwettelijke vakantie-uren sparen. Deze uren verjaren niet. Het verlofsparen kan leiden tot verlofstuwmeren die medewerkers bijvoorbeeld inzetten voor een sabbatical of om eerder met pensioen te gaan. Bij het bepalen van de omvang van de voorziening verlofsparen zijn landelijk diverse uitvoeringsvragen ontstaan. De commissie BBV heeft daarom eind januari 2023 een nadere toelichting rondom de voorziening verlofsparen gepubliceerd. Hieruit blijkt onder andere dat gemeenten voor het spaarverlof, zoals dit vanaf 2022 van toepassing is, een voorziening moeten vormen, omdat hier sprake is van een spaarsaldo dat in de tijd, naar verwachting, niet van gelijke omvang zal zijn.
•
Uw gemeente heeft in 2022 nog niet concreet aan medewerkers gevraagd of zij gebruik willen maken van de mogelijkheid tot verlofsparen en het totale verlofsaldo is over de afgelopen jaren (binnen een redelijke bandbreedte) gelijk gebleven. Om deze reden is het op basis van het BBV niet toegestaan in 2022 een voorziening verlofsparen te vormen. Dit leidt tot een voordeel van € 1,0 miljoen ten opzichte van de 2e voortgangsrapportage. De organisatie is voornemens in 2023 wel een uitvraag naar verlofsparen te doen bij de medewerkers.
Voorziening verlofsparen
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2308A20368/CVD/7
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
Kernboodschappen Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Voorziening verlofsparen vervolg
•
Op basis hiervan moet de gemeente naar verwachting in 2023 wel een voorziening verlofsparen vormen, waarvan de exacte hoogte nu uiteraard nog niet bekend is.
Interne beheersing
•
Onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van de interim-controle 2022 zijn met u (gemeenteraad) gedeeld via de boardletter d.d. 6 december 2022. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.
•
Op basis van de interim-controle 2022 hebben wij geconcludeerd dat de gemeente Vlaardingen in 2022 concrete stappen laat zien op het vlak van het versterken van de interne beheersing binnen de financieel kritische bedrijfsprocessen. De omvang van de ‘Verbeteragenda financiën’ is echter groot, zodat er nog sprake is van diverse belangrijke aandachtspunten binnen de processen grondexploitatie, inkoop en aanbesteding, en subsidiebaten. Het bepalen van prioriteiten in de ambities zal hierdoor in toenemende mate van belang zijn.
Betrouwbaarheid en continuïteit geautomatiseerde gegevensverwerking
•
Op grond van artikel 2:393 lid 4 van het Burgerlijk Wetboek dienen wij de bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Naar aanleiding van onze bevindingen hebben wij geconstateerd dat wij voor onze werkzaamheden niet kunnen steunen op de IT-beheersingsmaatregelen. Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij nader uiteengezet in het onderdeel ‘Geautomatiseerde gegevensverwerking’.
Frauderisicoanalyse
•
In lijn met de toegenomen verwachtingen en de verhoogde aandacht vanuit het maatschappelijk verkeer voor onder andere fraude en continuïteit is het bij wettelijke controles vanaf boekjaar 2022 voor accountants verplicht om in de controleverklaring over onze controleaanpak ten aanzien van frauderisico’s te rapporteren. Uw gemeente geeft passende aandacht aan de onderwerpen fraude en integriteit.
•
Op 21 april 2021 heeft u uw meest recente frauderisicoanalyse vastgesteld. In onze boardletter 2022 hebben wij aan u gerapporteerd dat wij het college hebben geadviseerd om de actualisatie van de frauderisicoanalyse en de behandeling en vaststelling hiervan door de diverse gremia binnen de gemeente Vlaardingen een vast onderdeel te laten zijn van de P&C-cyclus.
•
Tijdens onze controle over 2022 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.
Speerpunten auditcommissie Voor 2022 zijn via het auditplan een aantal speerpunten geformuleerd: 1.
Beheersing en verantwoording van de inkomende subsidies, als gevolg van de (verdere) toekomstige toename van toegekende subsidiebijdragen van de Rijksoverheid (SiSa) en onder andere de provincie Zuid-Holland.
2.
Stand van zaken implementatie rechtmatigheidsverantwoording ten behoeve van de verantwoordingsjaren 2023 e.v.
3.
Financiële projectbeheersing Integraal Huisvestingsplan primair, speciaal en voortgezet onderwijs.
4.
De getrouwe en rechtmatige verantwoording van de baten en lasten die samenhangen met de langdurige opvang van Oekraïners.
Voor onze rapportage over deze speerpunten verwijzen wij naar het onderdeel Interne beheersing.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2308A20368/CVD/8
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle:
Wij hebben controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid
•
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader 2022, dat in de vergadering van 9 en 10 november december 2022 is vastgesteld door de gemeenteraad.
De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2022, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2022, met uitzondering van de rechtmatigheidsfout ad € 0,4 miljoen als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (onderdeel ‘Toetsingskader begrotingsrechtmatigheid, pagina 204- e.v.) constateren wij dat er sprake is van € 349.000 aan overschrijdingen die mee dienen te wegen in ons rechtmatigheidsoordeel. Zie eveneens de bijlage: Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen.
Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Vlaardingen een goedkeurende controleverklaring te verstrekken
De gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts MVS voert voor de gemeente Vlaardingen het gedeelte Werk en Inkomen uit. Uit de rapportage van de accountant van Stroomopwaarts MVS blijkt één onzekerheid die betrekking heeft op de gemeente Vlaardingen. Dit betreft een onzekerheid ad € 348.000 inzake de uitbetaalde energietoeslag. Deze onzekerheid weegt mee in ons oordeel, aangezien de taken voor dit onderdeel aan Stroomopwaarts MVS gemandateerd zijn. Zie eveneens de bijlage: Bijlage A2 – Onzekerheden in de controle
Wij hebben de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Vlaardingen uitgevoerd en zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Wij hebben geen niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle van de jaarstukken 2022 geen ongecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze minimumdrempel, die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Zie eveneens de bijlage: Bijlage A1 Niet-gecorrigeerde controleverschillen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Er is sprake van niet-gecorrigeerde controleverschillen met betrekking tot SiSa Wij hebben tijdens de jaarrekeningcontrole geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2022 geconstateerd. Wel is er sprake van te rapporteren fouten, die in 2021 al meegewogen hebben in het oordeel over de jaarrekening van de gemeente Vlaardingen, betreffende de regelingen G2A en G4A. Interne beheersing
Overige aangelegenheden
De totale rechtmatigheidsfout bedraagt € 0,5 miljoen. Zie eveneens de bijlage: Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2022. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn in het kader van de WNT. Voor de controle op de WNT hebben wij onze interne specialisten ingezet. Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2022, onder de ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’.
Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Op basis van onze werkzaamheden en bevindingen zijn wij van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de daarbij toegepaste schattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.
Bijlagen
2308A20368/CVD/10
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Vlaardingen Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag.
Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging.
Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar
•
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2022. De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De grondslagen zijn aanvaardbaar. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2022 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).
•
Bijlagen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2308A20368/CVD/11
Bevindingen jaarrekening
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2022 bedraagt € 23,4 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 0,5 miljoen in de reserves gestort, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2022 circa € 22,9 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2022 circa 21,5% van het balanstotaal (ultimo 2021: 16,1 % van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2021.
Eigen vermogen (x € 1 miljoen)
2022
2021
2020
2019
Eigen vermogen per 1 januari
60,2
45,6
41,1
85,2
Tussentijdse resultaatbestemming
0,5
-/- 10,7
-/- 2,2
-/- 6,4
Gerealiseerd resultaat
22,9
24,1
6,7
-/- 2,3
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
23,4
13,4
4,5
-/- 8,7
Directe vermogensmutatie Eigen vermogen per 31 december
-/- 35,4
1,2 83,6
60,2
45,6
41,1
Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.
Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)
Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
Bij: onttrekkingen aan reserves
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Totale baten
319,4
Totale lasten
-/- 296,0
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
23,4
Af: stortingen in reserves
-/- 4,0 3,5
Saldo mutaties reserves
-/- 0,5
Gerealiseerd resultaat
22,9
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2308A20368/CVD/13
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2022 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 23,4 miljoen zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € 11,2 miljoen (begroting na wijziging). De jaarrekening 2022 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 22,9 miljoen. Het voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten wordt voornamelijk veroorzaakt door de volgende zaken: 1. Programma Onderwijs, Economie en Haven – per saldo € 2 miljoen voordeel, dat voornamelijk veroorzaakt wordt door: • lagere lasten ad € 1,4 miljoen voornamelijk als gevolg van een voordeel op het onderdeel gebouwen; • hogere baten ad € 1 miljoen als gevolg van de verkoop van twee percelen grond aan de Floris de Vijfdelaan en de Floreslaan. 2.
Programma Sociaal domein – per saldo € 4 miljoen voordeel, dat voornamelijk veroorzaakt wordt door: • lagere lasten ad € 14 miljoen als gevolg van de per saldo lagere lasten ad € 12 miljoen door de vertraging van de realisatie van de tijdelijke huisvesting Oekraïense vluchtelingen (voordeel) en niet-geraamde lasten GOO (nadeel); • lagere baten ad € 9,6 miljoen als gevolg van de vertraging van de realisatie van de tijdelijke huisvesting Oekraïense vluchtelingen ad € 12 miljoen en lagere lasten beschermd wonen ROGPlus NWN ad € 2,7 miljoen. 3. Programma Financiën – per saldo € 3 miljoen voordeel, dat voornamelijk veroorzaakt wordt door: • hogere baten ad € 2,9 miljoen door een hogere algemene uitkering ad € 3,7 miljoen en een lagere renteomslag grondexploitaties ad € 1,5 miljoen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)
30 20 10 (10) (20)
2019
2020
2021
2022
In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.
Mutaties in reserves (x € 1 miljoen)
5 (5) (10) (15)
2019
2020
2021
2022
Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen)
30 20 10 (10)
2019
Interne beheersing
2020
2021
2022
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2308A20368/CVD/14
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Vlaardingen (begroot en werkelijk over de periode 2019-2022)
25%
8%
Solvabiliteit
20%
Grondexploitatiequote
4%
10%
Grondexploitatiequote
2%
5% 2019
2020 Begroot
140% 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0%
De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente.
6%
15%
0%
Solvabiliteit
2021
2022
Werkelijk
2020 Begroot
Bestuurlijke samenvatting
2021
2019
2020 Begroot
Nettoschuldquote
2019
0%
2022
Werkelijk
10% 8% 6% 4% 2% 0% -2% -4% -6%
2022
Nettoschuldquote
Werkelijk
Hoe hoger de schuld, hoe hoger de nettoschuldquote. De nettoschuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie.
Structurele exploitatieruimte
Structurele exploitatieruimte
2019
2020 Begroot
Bevindingen jaarrekening
2021
De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt.
Interne beheersing
2021 Werkelijk
2022
Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken.
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2308A20368/CVD/15
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Voorspellende waarde van uw begroting De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college zijn beleid en doelen kan realiseren. De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de (structurele) beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren. De mismatch tussen ambitie en capaciteit uit zich voornamelijk in de realisatie van de investeringen. Uit de begrote en gerealiseerde volumes op de investeringsprojecten (materiële vaste activa) blijken opvallende, jaarlijks terugkerende, tendenties, waarbij in 2022 € 7,7 miljoen minder geïnvesteerd is (2021: € 7,1 miljoen) dan was begroot.
Op basis van deze afwijkingen, in combinatie met de absolute omvang en de oorzaken alsmede het jaarlijks terugkerende beeld dat bestaat betreffende volumeverschillen, concluderen wij dat de ramingen in de begroting en tussentijdse informatievoorziening wat betreft (investerings)projecten en activiteiten te ambitieus zijn en mogelijk niet in lijn zijn met de beschikbare (personele) capaciteit om alle geplande (investerings)projecten en activiteiten daadwerkelijk in het boekjaar te realiseren. Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek. In dit licht adviseren wij u dit nader te onderzoeken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting, met name op het gebied van de (investerings)projecten, en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Baten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 340 320 300 280 260
Begroting 2020
Realisatie 2020
Begroting 2021
Realisatie 2021
Begroting 2022
Realisatie 2022
Lasten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 320 310 300 290 280 270 260
Begroting 2020
Realisatie 2020
Begroting 2021
Realisatie 2021
Begroting 2022
Realisatie 2022
Investeringsvolume | Begroting vs. realisatie (x € 1 miljoen) 30 25 20 15 10 5 0
Interne beheersing
Begroting 2021
Realisatie 2021
Overige aangelegenheden
Begroting 2022
Bijlagen
Realisatie 2022
2308A20368/CVD/16
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beide zijn gemuteerd in 2022; de ratio weerstandsvermogen is met 183% toegenomen (van 0,6 naar 1,7). Bij de kadernota 2020 heeft de raad een amendement aangenomen waarin is opgenomen om de weerstandsratio op 1,0 te stellen en zo spoedig mogelijk toe te werken naar herstel van de ratio naar 1,7. De doelstelling om de weerstandsratio te herstellen naar 1,7 is hierdoor in 2022 gehaald. Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 45,5 miljoen (2021: € 22,3 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Benodigde weerstandscapaciteit
Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s is € 27,5 miljoen (2021: € 37,6 miljoen). Ten opzichte van 2021 is hiermee sprake van een afname van de gekwantificeerde risico’s met € 10,1 miljoen. Uw weerstandscapaciteit van € 45,5 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 27,5 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag. De afname wordt grotendeels veroorzaakt door het verdwijnen van de effecten van het transformeren naar een nieuwe aanpak, die doorvertaald zijn in de begroting 2023 e.v. (€ 15 miljoen), en de toename van het risico als gevolg van de gebiedsontwikkeling Rivierzone (€ 3,6 miljoen).
Bevindingen jaarrekening
50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 -
2019
2020
2021
2022
Benodigde weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit
De ontwikkeling van de weerstandscapaciteit en de ratio weerstandsvermogen in de afgelopen jaren hebben wij hiernaast grafisch weergegeven.
De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s.
Bestuurlijke samenvatting
Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)
Ratio weerstandsvermogen 8 6 4 2 -
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
2019
Bijlagen
2020
2021
2022
2308A20368/CVD/17
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
Samenvattend beeld uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) De voorraad onderhanden werk
•
De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door de balanswaarde ultimo 2022 ad € 18,8 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2023 e.v. nog te realiseren baten ad € 35,2 miljoen en lasten ad € 16,0 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. De gemeente schat ultimo 2022 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele actieve grondexploitatie met drie projecten circa € 8,2 miljoen bedraagt (2021: € 7,9 miljoen). De toename wordt voornamelijk veroorzaakt doordat een hogere verliesvoorziening nodig is op het project ‘De Nieuwe Vogelbuurt’.
De voorziening is voor € 4,0 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie. Het resterende deel van deze verliesvoorziening van € 4,2 miljoen is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
•
•
•
•
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) 30,00
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
25,00
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?
-
Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen? Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?
De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
20,00 15,00 10,00 5,00 2019
2020
2021
2022
Ontwikkeling boekwaarde
Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1 miljoen)
€ 50.000 € 40.000 € 30.000 € 20.000 € 10.000 €-
2020
2021
2022
Nog te realiseren baten Nog te realiseren lasten
Uit deze figuren blijkt dat de boekwaarde en het niveau van de nog te realiseren baten en lasten redelijk stabiel zijn. Dit is te verklaren doordat het merendeel van de grondexploitaties pas vanaf 2023 zal toenemen qua activiteitenniveau. Bijlagen
2308A20368/CVD/18
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
Samenvattend beeld uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode) – hebben wij het volgende in overweging genomen: •
Hierin is opgenomen dat gemeenten voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion’-methode (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen.
Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, en gerealiseerde kosten. Op grond van de POC-methode onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of heeft uw gemeente in het boekjaar 2022 voor € 0,3 miljoen aan (tussentijdse) winst genomen als de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze gevolg van het afsluiten van de grondexploitatie Het collectief of in samenhang met andere Nieuwe Thuis. (2021: € 0,1 miljoen). veronderstellingen worden beschouwd.
Belangrijkste bevindingen inzake waardering Of de veronderstellingen in de markt de grondexploitaties waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er Als onderdeel van de controle van de waardering van de consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele de gemeente? grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken • Of de veronderstellingen aansluiten op de wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad. resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren • Of de veronderstellingen consistent zijn met de baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of ervaringscijfers van de gemeente, met andere overeenkomsten aan ten grondslag of niet). woorden: is historische informatie representatief Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de voor toekomstige situaties? risicoclassificatie van de individuele projecten ook de De grondexploitaties zijn door het college voor de aard van het project, de programmering en de jaarrekening 2022 opnieuw doorgerekend doorlooptijd een belangrijke rol.
Zo zorgt (geactualiseerd), en waar nodig zijn de verwachtingen binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het grotere complexiteit, doordat de gemeente de onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s verliesvoorziening noodzakelijk is. dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger Tussentijdse winstneming risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. de doorlooptijd toeneemt. •
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties Marathonweg Noord, Vergulde Hand West, De Nieuwe Vogelbuurt en Westwijk Centrum de belangrijkste projecten zijn binnen uw gemeente. Van deze grondexploitaties hebben wij de voor onze controle relevante onderdelen van de nog te realiseren kosten en opbrengsten op aannemelijkheid getoetst. Ook is de getroffen verliesvoorziening en/of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties.
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Wij merken echter op dat er in 2023 tenders lopen inzake de grondexploitaties Marathonweg Noord en Westwijk Centrum. De uitkomsten van deze tenders zijn niet verwerkt in de opbrengstenramingen per 31 december 2022. Eventuele hieruit voortvloeiende financiële effecten zullen pas worden verwerkt nadat de voorgenomen herzieningen aan de gemeenteraad zijn voorgelegd en bekrachtigd.
Bijlagen
2308A20368/CVD/19
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
Samenvattend beeld uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet de gemeenteraad zelf nader invullen en concretiseren. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet.
Financïen
Sport en Recreatie
Overige aangelegenheden
Kunst Cultuur en Erfgoed
Interne beheersing
Sociaal domein
Wij hebben vastgesteld dat er sprake is van een bedrag ad € 349.000 aan kostenoverschrijdingen die mee dienen te wegen in ons oordeel, te weten op de programma’s Veiligheid en handhaving ( € 136.000), Verkeer en mobiliteit ( € 102.000) en Kunst, cultuur en erfgoed ( € 111.000).
Onderwijs Economie en Haven
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van en toelichting op deze overschrijdingen naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in de paragraaf ‘Begrotings(on)rechtmatigheid’ op pagina 206 e.v. in de jaarrekening 2022. Hiermee legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over 2022.
Wonen
Bevindingen jaarrekening
Verkeer en Mobiliteit
Bestuurlijke samenvatting
Groen en Milieu
Voor de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. In de figuur hierna hebben wij de programma’s met een lastenoverschrijding opgenomen.
Veiligheid en handhaving
Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft de accountant niet in alle gevallen mee te wegen in zijn rechtmatigheidsoordeel. De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën als genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV.
2.000,0 (2.000,0) (4.000,0) (6.000,0) (8.000,0) (10.000,0) (12.000,0) (14.000,0) (16.000,0) Bestuur, Dienstverlening en participatie
Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat deze hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad.
Lastenoverschrijdingen (x € 1 miljoen)
Kredietoverschrijdingen Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten – autorisatie van de gemeenteraad. Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen zij nader vastleggen in de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet. In 2022 is er geen sprake van kredietoverschrijdingen die mee dienen te wegen in het oordeel van de accountant.
Bijlagen
2308A20368/CVD/20
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
Samenvattend beeld uit onze controle Fraude, integriteit en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving.
Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een redelijke, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw organisatie. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt. Naleving van de Europese aanbestedingsregels Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert op basis van onze selecties. Wij constateren over 2022 een toename van de omvang van de onrechtmatigheden door het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de controle blijkt een fout van circa € 0,4 miljoen (2021: geen fouten). De geconstateerde fout betreft een in 2022 onrechtmatig verrichte inkoop. Gezien de specifieke omstandigheden die gespeeld hebben rondom deze inkoop en de aard ervan, concluderen wij dat dit een unieke fout betreft.
Hoewel de kans op soortgelijke situaties bij toekomstig te verrichten inkopen laag is, adviseren wij om in het inkoopbeleid van uw gemeente aandacht te besteden aan bijzondere omstandigheden bij inkopen die specifieke deskundigheid vragen en de hierbij behorende procedures die op dergelijke momenten passend zijn. Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Naleving staatssteunrichtlijn Voor gemeenten is de staatssteunregelgeving van de Europese Unie (EU) van toepassing. Deze regelgeving is onder andere relevant wanneer het gaat om onroerendezaaktransacties. De Europese Commissie (EC) heeft haar beleid omtrent staatssteun en grondtransacties uitgelegd in een Mededeling. In de Mededeling gaat de EC in op de wijze van prijsvorming bij deze transacties. Concreet wordt hiervoor een tweetal mogelijkheden toegestaan die, naar de mening van de EC, zekerheid geven over het vaststellen van een marktconforme prijs en daarmee het voorkomen van staatssteun. Deze twee methoden om de marktconforme prijs vast te stellen zijn: een veiling (1) en een onafhankelijke taxatie (2). Bij de jaarrekeningcontrole 2022 hebben wij in twee gevallen geen documentatie ontvangen van de gemeente die zekerheid geeft over het vaststellen van een marktconforme prijs en daarmee het voorkomen van staatssteun. Het is in deze gevallen dus onzeker of sprake is van (geoorloofde) staatssteun die gemeld had moeten worden aan de EC. Sociaal domein De gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts MVS voert voor de gemeente Vlaardingen het gedeelte Werk en Inkomen uit. Ook de sociale werkplaats van de gemeente is van Stroomopwaarts. De taken inzake Werk en Inkomen zijn gemandateerd aan Stroomopwaarts.
Dit betekent voor de accountantscontrole dat fouten en onzekerheden uit de jaarrekening 2022 van Stroomopwaarts meewegen in het oordeel van de accountant over de jaarrekening 2022 van de gemeente Vlaardingen. Uit de rapportage van de accountant van Stroomopwaarts MVS blijkt één onzekerheid die betrekking heeft op de gemeente Vlaardingen. Dit betreft een onzekerheid ad € 348.000 inzake de uitbetaalde energietoeslag. Deze onzekerheid weegt mee in ons oordeel. Bijlagen
2308A20368/CVD/21
Accountantsverslag jaarrekening 2022 gemeente Vlaardingen
Samenvattend beeld uit onze controle Fraude, integriteit en naleving wet- en regelgeving Onrechtmatigheden SiSa-bijlage 2022 Er is sprake van te rapporteren fouten, die in 2021 al meegewogen hebben in het oordeel over de jaarrekening van de gemeente Vlaardingen. Het betreft hier geconstateerde onrechtmatigheden bij de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts MVS inzake de regelingen G2A, Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet, en G4A, de Tozo. Doordat in de SiSa-bijlage voor deze regelingen de cijfers 2021 verantwoord moeten worden, betekent dit dat de hiermee samenhangende fouten in 2022 in de tabel met fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen opgenomen moeten worden. De totale rechtmatigheidsfout bedraagt € 0,5 miljoen. Zie eveneens de bijlage: Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2022. Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2022 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses.