9b. Second Impression Report - Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Tekst van het document
Second Impression Report Coronavirus in Rotterdam-Rijnmond Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Colofon In opdracht van: Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond Postbus 9154 3007 AD Rotterdam
Status: Definitief Versie 1.0 Openbaar
Oktober ’20 © Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
2
Inhoud 1
Inleiding ........................................................................................................................................... 5
2
Verloop van de crisis ...................................................................................................................... 6
3
Crisisstructuur ................................................................................................................................ 8
4
Maatregelen en handhaving......................................................................................................... 11 4.1 Proces van maatregelen........................................................................................................... 11 4.2 Overzicht van noodverordeningen ........................................................................................... 11 4.3 Routekaart ................................................................................................................................ 14 4.4 Overzicht ontheffingen.............................................................................................................. 15 4.5 Overzicht bestuurlijke handhaving ........................................................................................... 17
5
Infectieziektebestrijding ............................................................................................................... 18 5.1 Huidige epidemiologisch beeld ................................................................................................. 18 5.2 Zorgcontinuïteit ......................................................................................................................... 19 5.3 Outbreakmanagement .............................................................................................................. 20 5.4 Onderwijs .................................................................................................................................. 21 5.5 Persoonlijke beschermingsmiddelen ........................................................................................ 21 5.6 Testbeleid ................................................................................................................................. 22 5.7 Bron- en contactonderzoek (BCO) ........................................................................................... 23 5.8 Besmettingen en ziekenhuisopnames...................................................................................... 23
6
Communicatie ............................................................................................................................... 24 6.1 Organisatie communicatie ........................................................................................................ 24 6.2 Communicatiestrategie ............................................................................................................. 24
7
Kosten ............................................................................................................................................ 26
8
Vooruitblik ..................................................................................................................................... 27
Bijlage: Tijdlijn ..................................................................................................................................... 28
Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
3
Afkortingenlijst AB AC ACC-19 BCO BZ DHMR DOC-19 DPG EMC GAC GGD GGZ GHOR IC IZB ICCb LCH MCC-19 MCCb MO MUIZ OMT PBM PCC SGBO RBT ROAZ RONAZ ROT Twm VD VRR VVT VWS Wpg Wvr
Algemeen Bestuur VRR Actiecentrum / Algemeen Commandant Ambtelijke Commissie COVID-19 Bron- en contactonderzoek Bevolkingszorg De Divisie Havenmeester Directeurenoverleg COVID-19 Directeur Publieke Gezondheid Erasmus Medisch Centrum Gemeentelijk Actiecentrum Communicatie Gemeentelijke geneeskundige dienst Geestelijke gezondheidszorg Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio Intensive Care Infectieziektebestrijding Interdepartementale Commissie Crisisbeheersing Landelijk Consortium Hulpmiddelen Ministeriële Commissie COVID-19 Ministeriële Commissie Crisisbeheersing Maatschappelijke Opvang Meldpunt voor Uitbraken van Infectieziekten in Zorginstellingen Outbreak Managementteam Persoonlijke beschermingsmiddelen Projectteam Communicatie Corona Staf Grootschalig en Bijzonder Optreden (politie) Regionaal Beleidsteam Regionaal Overleg Acute Zorgketen Regionaal Overleg Niet Acute Zorg Regionaal Operationeel Team Tijdelijke wet maatregelen COVID-19 Veiligheidsdirectie Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond Verpleging, verzorging en thuiszorg Ministerie van Volksgezondheid, welzijn en sport Wet publieke gezondheid Wet veiligheidsregio’s
Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
4
1
Inleiding
De coronacrisis vraagt veel van de samenleving en in het bijzonder van de zorg en crisisorganisaties. Waar in de eerste golf van de crisis met 50% van de kennis 100% van de besluiten genomen moest worden, is in de huidige periode meer kennis verzameld en zijn nieuwe inzichten ontwikkeld. Naarmate de zomer dichterbij kwam, zijn maatregelen versoepeld. Dit is terug te zien in de houding van de samenleving. Het begin van de zomer verloopt redelijk zorgeloos, tot het stijgend aantal besmettingen in augustus ook steeds meer leidt tot druk op de zorgcapaciteit: de tweede golf heeft Nederland en in het bijzonder de regio Rotterdam-Rijnmond bereikt. Deze periode brengt nieuwe uitdagingen met zich mee op nationaal, maar ook op regionaal niveau. De tweede golf doet opnieuw een groot beroep op de bereidheid, capaciteit, en het innovatief vermogen van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond, de GGD Rotterdam-Rijnmond, de politie, de regiogemeenten en alle andere ketenpartners. De betrokken partijen tonen dat een sterke samenwerking in de bestrijding van het coronavirus belangrijker is dan ooit. Dit Second Impression Report is een vervolg op het First Impression Report 1 en daarmee een tweede schets over de ontwikkelingen en genomen besluiten binnen de regionale crisisbeheersing in de regio Rotterdam-Rijnmond. Het is bedoeld als verantwoordingsdocument en is uitdrukkelijk geen evaluatie.
De bevindingen in dit rapport zijn uit de periode 1 mei 2020 tot en met 30 oktober 2020. Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op het verloop van de coronacrisis vanaf 1 mei 2020 tot en met 30 oktober 2020. In hoofdstuk 3 worden de verantwoordelijkheden en de crisisorganisatie besproken. Hoofdstuk 4 gaat in op de maatregelen die landelijk zijn genomen en vertaald zijn in regionale noodverordeningen. Hoofdstuk 5 gaat in op de infectieziektebestrijding. Specifieke aandacht is er voor communicatie in hoofdstuk 6. De gemaakte kosten door de VRR (niet de GGD) worden besproken in hoofdstuk 7. In het laatste hoofdstuk van dit rapport wordt een vooruitblik gegeven op de komende tijd.
1
https://vr-rr.nl/actueel/@57041/coronabestrijding/
Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
5
2
Verloop van de crisis
De periode van 1 mei 2020 tot en met 30 oktober 2020 periode was bijzonder. Mei en juni kenmerkten zich door dalende besmettingscijfers en het afschalen van de maatregelen die tijdens de intelligente lockdown zijn ingezet. Vanwege de dalende trend in besmettingscijfers in juni zijn hieronder cijfers weergegeven vanaf 1 juli, toen de besmettingscijfers weer toenamen.
Ondanks de dalende cijfers is er in deze periode van versoepeling intensief gehandeld en gehandhaafd binnen de VRR. Zo zijn afspraken gemaakt met sectoren zoals de horeca om deze een eigen verantwoordelijkheid te laten pakken in het organiseren van coronamaatregelen. Ook volgde intensief contact met de regiogemeenten, bijvoorbeeld met recreatiegemeenten over handhaving en maatregelen op de stranden. Daarnaast ging veel aandacht uit naar het Black Lives Matter protest in Rotterdam op 3 juni, waar grote voorbereiding aan vooraf ging. Aan de voorkant moest nagedacht worden over een passende locatie voor de bijeenkomst en groepsgrootte, terwijl daarna de uitdaging lag bij het bewaren van afstand tussen Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
6
de demonstranten en het behouden van een vreedzaam verloop. Helaas was voortijdig ingrijpen noodzakelijk, maar door goede voorbereidingen en contact met de organisatie is dit goed verlopen. In de zomerperiode is de nationale crisisorganisatie afgeschaald en een Rijks-programmaorganisatie opgeschaald. Veiligheidsregio’s zijn via liaisons aangesloten op diverse onderdelen van de landelijke structuur. De directeur VRR is een van deze liaisons. Ook in de veiligheidsregio’s wordt het crisisoverleg minder intensief met minder ROT en RBT-vergaderingen. In de zomer zijn er oplopende besmettingscijfers in de Randstad. Er komt onder meer extra aandacht voor studenten als doelgroep en personen met een migratieachtergrond. Ook is er aandacht voor onder meer risico’s van samenkomsten rond het Offerfeest. Deze ontwikkelingen vergen specifieke doelgroepencommunicatie. Er zijn regelmatig demonstraties en in de maatschappij is steeds vaker kritiek op de corona-aanpak en het draagvlak voor maatregelen lijkt af te nemen. Naast landelijke maatregelen komt er toenemende aandacht voor mogelijke regionale maatregelen. Dit is een belangrijk onderdeel van de landelijke aanpak: het voorkomen van landelijke maatregelen daar waar regionaal maatwerk kan volstaan. Dit leidt tot een nieuwe dynamiek in het bepalen van deze maatregelen en in de afstemming tussen voorzitters Veiligheidsregio en het kabinet.
De pilot mondkapjes in de gemeenten Rotterdam en Amsterdam is één van de eerste voorbeelden van mogelijke lokale/regionale maatregelen. Per 5 augustus wordt op een aantal plekken in Rotterdam een mondkapjesplicht ingevoerd voor vier weken. Doel van dit experiment is om erachter te komen of het invoeren van een mondkapjesplicht leidt tot minder drukte in de betreffende gebieden, en of het een effect heeft op de mate waarin mensen in de betreffende gebieden op de gewenste anderhalve meter afstand van elkaar bewegen. Ondertussen wordt gewerkt aan de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 en de Tijdelijke wet notificatieapplicatie covid-19. Ook zijn hulpmiddelen als de escalatieladder en de gereedschapskist in ontwikkeling waarin meer duidelijkheid moet komen over mogelijke maatregelen bij escalatie. Deze hulpmiddelen ontwikkelen zich uiteindelijk door tot de nationale routekaart2. De GGD werkt in de beschreven periode met man en macht aan het verder opschalen van de capaciteit voor het testen en het bron- en contactonderzoek. De opgave is groot: het landelijk testbeleid is verruimd, iedereen met klachten kan zich laten testen. Tegelijkertijd neemt het aantal besmettingen toe. In oktober is de nood in de zorgsector hoog. Opschaling is een uitdaging. Er zijn voldoende bedden en locaties, alleen zijn er te weinig handen aan het bed.
Het ziekteverzuim ligt hoger dan in de eerste golf en het zorgpersoneel heeft nauwelijks kunnen bijkomen van de eerste golf. Daarom start de VRR samen met bureau DeRotterdamseZorg en het Rode Kruis op 31 oktober een wervingscampagne van vier weken voor het werven van zorgpersoneel. Een volledige tijdlijn van besluiten en gebeurtenissen is te vinden in de bijlage.
2
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2020/10/13/risiconiveaus-en-maatregelen-covid-19
Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
7
3
Crisisstructuur
De Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb) besloot van begin maart tot de zomer over het geheel van maatregelen en voorzieningen met het oog op een samenhangende aanpak ter voorkoming van verdere verspreiding van het coronavirus en met het oog op het beheersen van de maatschappelijke impact hiervan. De Interdepartementale Commissie Crisisbeheersing (ICCb) is een ambtelijke commissie onder voorzitterschap van de NCTV die adviezen maakt voor de MCCb. Op uitnodiging kunnen deskundigen de ICCb of MCCb bijwonen. Ten behoeve van de afstemming met de veiligheidsregio’s heeft de minister van Justitie en Veiligheid aan de voorzitters van de veiligheidsregio’s verzocht om één à twee gemandateerde vertegenwoordigers namens de 25 veiligheidsregio’s aan te wijzen die kunnen aansluiten bij de ICCb en MCCb. Landelijke crisisstructuur vanaf de zomer tot nu Aangezien de nationale crisisstructuur vooral is bedoeld voor de aanpak van kortdurende incidenten is in de zomer de Ministeriele Commissie COVID-19 (MCC-19) ingericht om als voorportaal van de Ministerraad integraal te besluiten over het beleid ten aanzien van de bestrijding en de gevolgen van de COVID-19 pandemie. De coronacrisis is namelijk een langdurige crisis waarbij integrale afweging essentieel is.
In de MCC-19 worden zowel besluiten genomen over maatregelen voor de acute bestrijding van het virus als besluiten om adequaat in te spelen op de middellange en lange termijngevolgen van de crisis. Alle leden van het Kabinet zijn lid van de MCC-19. Ook het Veiligheidsberaad is vertegenwoordigd in de MCC-19, evenals de drie planbureaus: het Centraal Plan Bureau (CPB), het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). De MCC-19 wordt voorbereid door de Ambtelijke Commissie COVID-19 (ACC-19) waar ieder departement op ambtelijk hoog niveau in is vertegenwoordigd. In de ACC-19 zijn de drie planbureaus en het Veiligheidsberaad ook ambtelijk vertegenwoordigd. Om invulling te geven aan de regionale aanpak is er parallel op regelmatige basis contact met (de vertegenwoordigers van) het Veiligheidsberaad over zaken als inschaling van regio’s, passende maatregelen en de naleving daar van. Ook zijn de veiligheidsregio’s vertegenwoordigd in het Directeurenoverleg COVID-19 (DOC-19). Dit overlegorgaan wordt gebruikt als voorbereiding op het ACC-19 of als afstemmingsoverleg bij de uitvoering van besluiten.
Regionale crisisstructuur De coronacrisis is een crisis die zich afspeelt in zowel het domein van de rampenbestrijding, openbare orde en handhaving (de algemene kolom), als in het domein van de infectieziektebestrijding (functionele kolom) volgens de Wet publieke gezondheid (Wpg). De regionale crisisorganisatie loopt dan ook via twee lijnen: Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
8
De voorzitter neemt besluiten op basis van de beschikbare informatie op het gebied van de infectieziektebestrijding: het aantal besmettingen, maar nog belangrijker, de zorgcontinuïteit in de acute zorg en in de VVT-sector. Regionaal Beleidsteam (RBT) Alle veiligheidsregio’s in Nederland zijn sinds 12 maart 2020 volgens de GRIP systematiek opgeschaald naar GRIP-4, wat betekent dat artikel 39 van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) sindsdien van kracht is (zie kader op volgende pagina) en het RBT het hoogste crisisorgaan is, waar de infectieziektebestrijding en rampenbestrijding samenkomen. De voorzitter neemt in beginsel geen besluiten zonder het RBT te consulteren. Wettelijk gezien bestaat het RBT uit de voorzitter en de burgemeesters van de betrokken gemeente (art. 39 lid 2). Bij de VRR is met de regionale GRIP-regeling gekozen om het RBT aan te vullen met functionarissen vanuit de crisisbestrijding3. Op 12 maart 2020 heeft het Algemeen Bestuur VRR (AB) besloten om het RBT als volgt in te richten:
Voorzitter VRR Plaatsvervangend voorzitter VRR Algemeen Directeur VRR Directeur Publieke Gezondheid (DPG) Politiechef Eenheid Rotterdam Hoofdofficier van Justitie Voorzitter ROAZ (Rijks)Havenmeester Coördinerend gemeentesecretaris Regionaal Operationeel Leider Directeur veiligheid gemeente Rotterdam Communicatieadviseur RBT
Grondslag Op grond van artikel 39 van de Wet Veiligheidsregio’s beschikt de voorzitter van de veiligheidsregio bij een crisis van meer dan plaatselijke betekenis over meerdere bevoegdheden, waaronder de bevoegdheid om een noodverordening af te kondigen. De bevoegdheden hebben tot doel zo snel mogelijk effectieve maatregelen te nemen tegen een dreigende ramp of crisis. De voorzitter van de veiligheidsregio treft deze maatregelen op aanwijzing van de ministers van Volksgezondheid, Welzijn & Sport en Justitie & Veiligheid. De grondslag voor de aanwijzingsbevoegdheid liggen in artikel 7 van de Wet Publieke Gezondheid en artikel 39 van de Wet veiligheidsregio’s. De bevoegdheden op het terrein van openbare orde en veiligheid worden ingezet om de verdere verspreiding van het coronavirus tegen te gaan.
Het RBT kwam vanaf 13 maart dagelijks bijeen, de weekenden uitgezonderd. Sinds 6 april is de 3 https://vr-rr.nl/over/rc/crisisbeheersing/grip-regeling/
Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
9
vergaderfrequentie teruggebracht naar twee keer per week, op maandag en donderdag. Met de teruglopende cijfers in juni 2020 vergaderde het RBT sinds 16 juni kortstondig één keer per week. Na het oplopen van de besmettingscijfers kwam het RBT van 16 september weer twee keer per week bijeen. In oktober is de voorzitter van de VRR, burgemeester Aboutaleb van Rotterdam, besmet geraakt met het coronavirus. Gedurende twee weken (12 t/m 25 oktober 2020) heeft de plaatsvervangend voorzitter, burgemeester Lamers van Schiedam, de taken overgenomen. De tweede plaatsvervangend voorzitter, burgemeester Attema van Ridderkerk, is toen tevens aangesloten bij de vergaderingen van het RBT. Tijdens de coronacrisis vindt bestuurlijke afstemming plaats door het regelmatig (digitaal) organiseren van extra vergaderingen van het AB VRR. Hierin worden de burgemeesters uit de regio bijgepraat over de laatste stand van zaken en kunnen aanvullende besluiten worden genomen. Ook worden de RBTbesluiten gedeeld met de leden van het AB. Dit is belangrijk: de burgemeesters kunnen ingevolge art. 39 lid 4 Wvr bezwaar aantekenen tegen genomen besluiten van de voorzitter. Daarnaast heeft de GGD sinds 21 januari 2020 wekelijks een bestuurlijk memo gestuurd met informatie over de verspreiding van het coronavirus.
Sinds 28 februari verzorgen de VRR en de GGD dit gezamenlijk en wordt twee keer per week een memo verstuurd met de laatste stand van zaken. Inmiddels gaat dit om bijna honderd bestuurlijke updates die verstuurd zijn sinds de start van de crisis. Bij acute zaken wordt het AB direct geïnformeerd via WhatsApp. Regionaal Operationeel Team (ROT) Het ROT staat onder leiding van de Regionaal Operationeel Leider (ROL). Volgens de GRIPsystematiek is het ROT het hoogste crisisorgaan in een GRIP-2 situatie, maar in een GRIP-4 situatie is het ROT uitvoerend onder direct gezag van de voorzitter. Het ROT dient als regionaal informatieknooppunt en adviseert via de ROL de voorzitter VRR. Het ROT bestaat uit vertegenwoordigers van de hulpdiensten, gemeenten en liaisons van betrokken partners. In het bijzonder worden het actiecentrum bevolkingszorg en het scenarioteam uitgelicht. Actiecentrum bevolkingszorg Bevolkingszorg is de naam voor de gemeentelijke processen tijdens een crisis. Het actiecentrum bevolkingszorg heeft tijdens de coronacrisis een belangrijke rol als informatiecentrum en als afstemmingsknooppunt voor de 15 gemeenten in regio. Daarnaast leven er in de samenleving veel vragen over de maatregelen die regionaal worden vastgesteld in de noodverordening. Het actiecentrum bevolkingszorg dient als vraagbaak voor inwoners en als backoffice voor klantcontactcentra van de regiogemeenten.
Scenarioteam Het scenarioteam is het multidisciplinaire adviesorgaan voor ROT en RBT. Het scenarioteam kijkt naar effecten van maatregelen en ontwikkelingen in de samenleving op langere termijn en stelt hierbij voor diverse thema’s drie soorten scenario’s op: worst, realistic en best case scenario’s. Het team geeft gevraagd en ongevraagd advies aan het ROT en RBT. Aan de hand van de scenario’s kunnen onderbouwde keuzes worden gemaakt met het oog op de langere termijn. Programmaorganisatie GGD-GHOR De GGD en de GHOR zijn belast met de taken rondom een geneeskundige crisis, in het bijzonder infectieziektebestrijding. Besloten is om te komen tot de vorming van een duurzamer en tijdelijk programma coronabestrijding die de werkzaamheden uitvoert en de opgedane kennis en ervaring integreert in de staande GGD- en GHOR-organisaties. De Programmaorganisatie GGD-GHOR is een tijdelijke programmastructuur, belast met de infectieziektebestrijding rondom het coronavirus:
Outbreakmanagement: advies aan instellingen/organisaties Groei in aantal testen en bron- en contactonderzoeken Monitoring zorgcontinuïteit
Dit programma is ontstaan vanuit de samenwerking tussen regiogemeenten, de GGD, de GHOR en de VRR en is opgericht om de periode te overbruggen totdat er een vaccin is. Naar verwachting is dit vaccin er volgend jaar. Om deze reden is de te verwachten einddatum van het programma 31 december 2021 of eerder, als mogelijk. Als er geen vaccin beschikbaar is, wordt gekeken hoe de taken geborgd worden in de reguliere GHOR en GGD-organisaties.
Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
10
4
Maatregelen en handhaving
De maatregelen die tijdens de crisis worden genomen zijn vaak ingrijpend: bepaalde sectoren zijn ingeperkt of zelfs helemaal genoodzaakt tot sluiting. Dit heeft veel impact. Het kabinet en de voorzitters veiligheidsregio staan continu voor dilemma’s: gezondheid versus continuïteit. Continu wordt gezocht naar de balans. Uiteindelijk stuurt de crisisorganisatie op het aantal besmettingen en de zorgcontinuïteit. Iedereen in de samenleving moet toegang hebben tot reguliere zorg.
4.1 Proces van maatregelen Alle maatregelen worden landelijk vastgesteld door het kabinet. Deze maatregelen worden landelijk bekend gemaakt met een aanwijzing aan de voorzitters veiligheidsregio van de minister van VWS en publiekelijk via een persconferentie. De maatregelen dienen vastgelegd te worden in regionale noodverordeningen. De aanwijzing wordt door de VRR namens het Veiligheidsberaad vertaald in een landelijke modelverordening. De regio’s baseren hier vervolgens hun eigen noodverordening op. In sommige gevallen is er ruimte voor regionaal maatwerk. Dit moet wel blijken uit de aanwijzing van de minister. Dit proces van maatregelen leidt soms tot een situatie waar enkele dagen zitten tussen aankondiging van maatregelen aan het publiek en het daadwerkelijk vaststellen van deze maatregelen. Ter ondersteuning van politie en handhaving stelt de VRR bij elke nieuwe noodverordening een handelingskader op. Het handelingskader biedt handvatten voor het eenvormig optreden in de gehele regio. Ook worden op Rijnmondveilig.nl Q&A’s4 opgesteld voor het publiek, waarvan later bleek dat ook de handhaving hiervan gebruik maakt om de bedoeling van de noodverordening uit te leggen.
4.2 Overzicht van noodverordeningen In de periode van 1 mei tot 30 oktober zijn veel noodverordeningen vastgesteld. Hieronder volgt een uiteenzetting van de noodverordeningen en wat de belangrijkste maatregelen waren die hier bij hoorden. Noodverordening COVID-19 VRR 9 mei 2020 Als eerste versoepelingen is een uitzondering toegevoegd aan het eerdere verbod op samenkomsten: Buiten sporten en bewegen voor personen van 19 jaar en ouder is toegestaan, onder andere in teamverband. Winkels en markten worden uitgezonderd van het verbod op samenkomsten, uitgebreid met bibliotheken, pretparken en dierentuinen, mits bezoekers en werknemers te allen tijde 1,5 meter afstand houden tot de dichtstbijzijnde persoon. Alle zwemgelegenheden worden opengesteld. De uitoefening van contactberoepen is weer toegestaan. De verhuur van recreatieve nachtverblijven is in deze periode stapsgewijs vrijgegeven. Op 14 mei wordt 25% vrijgegeven, op 20 mei 50%, en op 27 mei 75%. Noodverordening COVID-19 VRR 1 juni 2020 Enkele maatregelen worden versoepeld met in het bijzonder het onderwijs. De noodverordening voor de regio Rotterdam-Rijnmond wijkt op één punt af van de landelijke modelversie. Er is namelijk nog een maximumcapaciteit van 75% voor het gebruik van recreatieve nachtverblijven. Samenvattend:
4
Samenkomsten van meer dan dertig personen, exclusief personeel, in voor publiek openstaande gebouwen en daarbij behorende erven zijn verboden. Locaties kunnen gesloten worden indien de maatregel om 1,5 meter afstand te houden (naar verwachting) niet goed wordt nageleefd of niet goed na te leven is. De sluiting van sanitaire voorzieningen wordt beperkt tot recreatieparken, vakantieparken, kampeerterreinen, kampeerveldjes en jachthavens. Vanaf 8 juni is het basisonderwijs volledig hervat, voor het voortgezet onderwijs 2 juni. Het MBO en hoger onderwijs vanaf 15 juni, maar alleen voor het houden van examens, tentamens, toetsen, praktijk(gericht)onderwijs en begeleiding van kwetsbare studenten op de onderwijsinstelling, voor zover dit online niet afdoende kan. In het openbaar vervoer is per 1 juni voor reizigers vanaf 13 jaar het dragen van een nietmedisch mondneuskapje verplicht. Eet- en drinkgelegenheden mogen, met inbegrip van terrassen per 1 juni vanaf 12.00 uur onder voorwaarden weer open voor gasten. Dansgelegenheden blijven gesloten.
https://www.rijnmondveilig.nl/corona/veelgesteldevragen/
Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
11
Bioscopen, filmhuizen, concertzalen, podia voor alle genres van muziek, theaters en hiermee vergelijkbare culturele instellingen mogen weer activiteiten organiseren. Per afzonderlijke ruimte binnen deze instellingen mogen maximaal 30 bezoekers tegelijkertijd aanwezig zijn. Musea, presentatie-instellingen en monumenten met een publieksfunctie mogen per 1 juni, 12.00 uur ook weer open voor bezoekers. Bezoekers dienen vooraf per tijdvak te reserveren.
Noodverordening COVID-19 VRR 15 juni 2020 Enkele aanpassingen zijn gemaakt op de vorige noodverordening. Hierin is het verbod op sanitaire voorzieningen komen te vervallen, in lijn met de oproep van het kabinet om gespreid en in eigen land op vakantie te gaan. Daarnaast kunnen, in lijn met de openstelling van sanitaire voorzieningen, recreatieve nachtverblijven ook per 15 juni weer volledig verhuurd kunnen worden. Eerder was voorzien om de recreatie in de regio pas vanaf 1 juli 100% open te stellen. Noodverordening COVID-19 VRR 1 juli 2020 Deze noodverordening is gebaseerd op de landelijke modelverordening, waarin nieuwe bevoegdheden zijn vastgesteld en aanpassingen zijn gemaakt.
In het openbaar vervoer en overig bedrijfsmatig personenvervoer is voor reizigers vanaf 13 jaar het dragen van een niet-medisch mondneuskapje verplicht. Er zijn aanpassingen op samenkomsten in de publieke ruimte (incl. vaartuigen en voertuigen) en in besloten plaatsen, met uitzondering van woningen. Het verbod op openstelling van locaties blijft bestaan voor discotheken, nachtclubs en vergelijkbare dansgelegenheden. Daarnaast is het in de publieke ruimte (incl. vaartuigen en voertuigen) en in besloten plaatsen, met uitzondering van woningen, verboden in groepsverband te zingen of schreeuwen. Instellingen in het mbo, hbo en wo worden met ingang van het nieuwe studiejaar opengesteld voor alle onderwijsactiviteiten. In verpleeghuizen en kleinschalige woonvormen in de ouderenzorg geldt dat het ontvangen van bezoek verboden is indien in die instellingen zich nog één of meer covid-19 besmettingen voordoen. In de stervensfase, of vergelijkbare omstandigheden, kan een instelling bezoek ondanks dit verbod toch toestaan. Ook voor structurele vrijwilligers is een uitzondering op dit verbod mogelijk.
Noodverordening COVID-19 VRR 15 juli 2020 Er is een nieuwe aanwijzing gekomen op de conceptmodelverordening. Hierin wordt op een aantal punten het een en ander verduidelijkt. Aan het verbod niet houden veilige afstand is toegevoegd dat het verbod niet van toepassing is op personen op een buitenterras bij een eet- en drinkgelegenheid onderling die aan weerszijden van een tussen tafels geplaatst kuchscherm zitten Bij het personenvervoer is toegevoegd dat reizigers van 13 jaar en ouder verplicht zijn een niet-medisch mondkapje te dragen indien zij zich met meer dan twee personen van 13 jaar en ouder, de bestuurder daaronder begrepen, in een voertuig of vaartuig bevinden. Voor het verbod toegang verpleeghuizen en woonvormen ouderenzorg is toegevoegd dat de beheerder aan structurele vrijwilligers toestemming kan verlenen voor bezoek. Noodverordening COVID-19 VRR 4 augustus 2020 De maatregelen van de vorige noodverordening blijven ongewijzigd. Er komt middels een aanwijzing voor de regio’s Rotterdam-Rijnmond en Amsterdam-Amstelland een optie voor het invoeren van een pilot voor een mondkapjesplicht. Het experiment met de mondkapjes loopt tot 31 augustus in bepaalde gebieden in het centrum van Rotterdam en Amsterdam.
Het onderzoek is uitgevoerd door de gedragsunit van het RIVM en kwam tot de volgende resultaten: Mensen dragen een mondkapje als het moet en ze dragen het correct De mondkapjesplicht in verplichte gebieden heeft geen effect op de drukte daar. Het gebruik van mondkapjes leidt niet tot overtredingen van de anderhalvemeter-regel Hiermee is de optionele mondkapjesplicht voor bepaalde gebieden een nieuw middel geworden dat onderdeel uitmaakt van de regionale gereedschapskist. De maatregel is tot dusver niet gebruikt, en inmiddels stuurt de landelijke overheid aan op een landelijke mondkapjesplicht. Noodverordening COVID-19 VRR 10 augustus 2020 Het oplopend aantal besmettingen kenmerkt zich door clusters van besmettingen onder studenten. Met het nieuwe collegejaar in zicht en daarbij behorende introductie-activiteiten, wordt het risico op verspreiding onder deze doelgroep extra groot. Landelijk wordt besloten om in de basis introductieactiviteiten te verbieden, met mogelijkheid tot ontheffing. In Rotterdam-Rijnmond wordt de Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
12
ontheffingsprocedure neergelegd bij de onderwijsinstellingen zelf. Ook wordt in de nieuwe noodverordening een registratieplicht van bezoekers voor de horeca ingesteld. Noodverordening COVID-19 VRR 15 september 2020 Er is een aantal aanpassingen gemaakt in de nieuwe noodverordening:
Het verbod om zich in door de voorzitter van de veiligheidsregio aangewezen gebieden te bevinden zonder een niet-medisch mondkapje te dragen, is van rechtswege komen te vervallen en gaat uit de Noodverordening. De locaties die de exploitant van een luchthaven dient in te richten om de naleving van de 1,5 meter door passagiers te bevorderen, wordt uitgebreid met de testlocatie en de reclaimhallen. Zolang de anderhalvemeter-regel niet kan worden nageleefd zijn passagiers van 13 jaar en ouder verplicht een niet-medisch mondkapje te dragen. Geen handhaving vindt plaats op het gebod tot het dragen van een mondkapje voor jongeren in het leerlingen- en doelgroepenvervoer (vervoer van en naar het onderwijs en de dagbesteding) Studentenverenigingen kunnen onder dezelfde voorwaarden als onderwijsinstellingen, studiesportverenigingen en studieverenigingen, in aanmerking komen voor ontheffing van het verbod op fysieke samenkomsten. Aan die voorwaarden is ook het doel van kennismaking toegevoegd.
Noodverordening COVID-19 VRR 19 september 2020 Het oplopend aantal besmettingen begint zichtbaar te worden in de zorg. Het kabinet besluit om ‘het laatste rondje’ in de kroeg te schrappen. De horeca moet de lichten aanzetten om 12:00u en dicht om 01:00u. Daarnaast wordt een meldplicht ingevoerd voor samenkomsten (buiten de woning) van meer dan 50 personen. Via de website van de VRR kunnen deze samenkomsten gemeld worden. Noodverordening COVID-19 VRR 29 september 2020 Het aantal besmettingen blijft hard oplopen. Het kabinet besluit tot een aantal verzwaringen. Er komt een verbod op het toelaten van bezoekers tussen 21:00 en 22:00 in de horeca en de daarbij behorende terrassen. Om 22:00u dienen deze gesloten te zijn. In gebouwen die geen doorstroomlocatie zijn, mogen maximaal 30 personen binnen zijn. Op dit gebod is een uitzondering mogelijk, voor “gebouwen van groot belang voor de regio”. Deze uitzonderingsregel leidt tot verschillende interpretaties in het land. In de regio Rotterdam-Rijnmond wordt bepaald dat het niet alleen gaat om het gebouw, maar ook de activiteit in het gebouw moet van belang zijn. Uiteindelijk wordt bepaald dat om in aanmerking te komen voor een uitzondering de ruimten een capaciteit moeten hebben van minstens 150 personen. Instellingen kunnen een aanvraag doen op de website van de VRR.
Noodverordening COVID-19 VRR 14 oktober 2020 De besmettingen blijven toenemen en vooral de zorg dreigt wederom in de knel te komen. Het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS) is inmiddels weer actief. Vooral vanuit de Randstad worden veel patiënten overgeplaatst naar andere delen van het land. De reguliere zorg wordt wederom deels afgeschaald: hét signaal dat actie onvermijdelijk is. Het kabinet neemt zware maatregelen en besluit tot een gedeeltelijke lockdown. Kort samengevat:
Thuis mogen maximaal 3 personen per dag ontvangen worden. In binnenruimtes waar mensen zitten geldt een maximum aantal personen van 30. Binnen (niet in de thuissituatie) en buiten bestaat een groep uit maximaal 4 personen van verschillende huishoudens. Er wordt thuis gewerkt, tenzij het niet anders kan. Vanaf 13 jaar wordt een mondkapje gedragen in de publieke binnenruimtes en in het OV. In het voortgezet onderwijs (VO), MBO en hoger onderwijs (HO) draagt iedereen een mondkapje buiten de les. Alle eet- en drinkgelegenheden sluiten de deuren. Afhalen blijft wel mogelijk. Winkels in de detailhandel sluiten uiterlijk om 20:00 uur. Koopavonden worden afgeschaft. Levensmiddelenwinkels zijn uitgezonderd. Tussen 20:00 uur – 07:00 uur wordt er geen alcohol meer verkocht of bezorgd. Het is niet toegestaan om tussen 20:00 uur en 07:00 uur alcohol op zak te hebben of te nuttigen in de openbare ruimte. Evenementen zijn verboden, met uitzondering van: o Markten voor levensmiddelen o Beurzen en congressen
Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
13
o o o
Bioscopen en theaters Wedstrijden Betogingen, samenkomsten en vergaderingen als bedoeld in de wet openbare manifestaties
In de detailhandel worden afspraken gemaakt over strikte naleving van de protocollen. Als het te druk wordt, of de basisregels worden niet nageleefd kan (een deel van) een locatie gesloten worden. De handhaving wordt aangescherpt. Op zogenaamde doorstroomlocaties (bijvoorbeeld monumenten, bibliotheken en musea) geldt dat bezoek moet plaatsvinden op basis van een reservering per tijdvak met uitzondering van detailhandel en markten voor levensmiddelen. Sporten is alleen nog beperkt mogelijk: voor iedereen vanaf 18 jaar geldt dat sporten alleen mag op 1,5 meter afstand en alleen individueel of in teamverband met niet meer dan 4 personen. Wedstrijden zijn niet toegestaan. Uitgezonderd zijn Topsporters met status in aangewezen locaties (zoals Papendal) en voetballers (inclusief overig personeel in “bubbel”) van de Eredivisie en Eerste divisie. Voor kinderen tot 18 jaar (sporten in teamverband en wedstrijden onderling met teams van eigen club toegestaan). Naast de sportkantines zijn ook douches en kleedkamers gesloten.
Na invoering van de maatregelen is verwarring ontstaan bij het begrip markten. Op 20 oktober wordt landelijk besloten dat op basis van artikel 2.13 braderieën en vlooienmarkten georganiseerde evenementen zijn. Daarom zijn deze verboden, zo lang het verbod op evenementen geldt.
4.3 Routekaart Het kabinet heeft een deel van de langetermijnplanning voor de coronacrisis gepresenteerd. De zogenoemde routekaart is een document met uitleg van de standaardmaatregelen per regio als daar het risiconiveau wordt verhoogd of verlaagd.
Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
14
4.4 Overzicht ontheffingen De VRR heeft in deze periode een aantal ontheffingstrajecten uitgewerkt. Het gaat om de volgende: Ontheffingen aan onderwijsinstellingen voor introductie-activiteiten studenten. Ontheffingen voor samenkomsten in gebouwen van “groot belang voor de regio”. Ontheffingen in het kader van groot onderhoud (“turn-around”) in de industrie. Hieronder vindt u een overzicht van de verstrekte ontheffingen. De overzichten zijn bijgewerkt t/m 31 oktober 2020. Bedrijf
Start
periode
Air Products Nederland BV
18-5-2020
18 mei tot 12 juni 2020
Enecogen
11-5-2020
11 t/m 31 mei 2020
Air Liquide Industrie BV
11-5-2020
11 mei tot 15 juni 2020
AVR- Afvalverwerking Rijnmond
20-4-2020
20 april t/m 12 juli 2020
Huntsman Holland BV
25-5-2020
MaasStroom energie centrale (Rijnmond Operations)
2-6-2020
25 mei t/m 7 juni 2020 op halve strerkte) 8 juni t/m 12 juli 2020 (op volle sterkte 2 Juni t/m 7 Juli 2020
Shell Raffinaderij Nederland BV
18-5-2020
18 mei tot 12 juni 2020
Gunvor Petroleum Rotterdam BV
1-6-2020
1 juni t/m 1 oktober 2020
Hexion VAD BV
18-5-2020
18 mei tot 12 juni 2020
Cargill Oils & Seeds EMEA
8-6-2020
8 juni t/m 14 juni 2020
Power Plant Rotterdam BV
8-6-2020
begin april t/m okt 2020
LyondellBasell CSP
volgt
Cabot Corporation
14-9-2020
14 t/m 25 sept 2020
Neste Oil Netherlands B.V.
1-11-2020
01 t/m eind 30 nov 2020
Air Products Nederland BV
1-9-2020
1-9 t/m 30 9-2020
ADM Europoort BV
25-9-2020
25-9 t/m 3-10 2020
Shell Raff. Nederland BV (Pernis)
14-10-2020
(gepland 14/10 – 29/11)
Alco Energie Rotterdam BV
4-10-2020
4 t/m 10 okt 2020
Wilmar Oleochemical BV
5-10-2020
5 t/m 24 oktober 2020
Indorama Ventures Europe B.V.
21-10-2020
21 okt t/m 27 nov 2020
Hexion B.V. Pernis
1-11-2020
Nov-Dec 2020
Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
t/m eind 2020
15
Organik Kimya
Onderwijsinstelling Codarts Rotterdam
12-12-2020
12 t/m 20 december 2020
Ontheffing studenten introductieactiviteiten 17-08-2020 afgegeven datum
Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) EUR (1e nazending)
17-08-2020 afgegeven datum
EUR (2e nazending)
25-08-2020 afgegeven datum
EUR (3e nazending)
26-08-2020 afgegeven datum
EUR (4e nazending)
28-08-2020 afgegeven datum
EUR (5e nazending)
02-09-2020 afgegeven datum
EUR (6e nazending)
03-09-2020 afgegeven datum
EUR (7e nazending)
07-09-2020 afgegeven datum
EUR (8e nazending)
14-09-2020 afgegeven datum
EUR (9e nazending)
14-09-2020 afgegeven datum
EUR (10e nazending)
17-09-2020 afgegeven datum
EUR (11e nazending)
24-09-2020 afgegeven datum
EUR (12e nazending)
01-10-2020 afgegeven datum
EUR (13e nazending)
29-10-2020 afgegeven datum
Hogeschool Rotterdam (HRO)
21-08-2020 afgegeven datum
HRO (1e nazending)
25-08-2020 afgegeven datum
HRO (2e nazending)
28-08-2020 afgegeven datum
Lentiz MBO Barendrecht
21-08-2020 afgegeven datum
Thomas More Hogeschool (TMH)
24-08-2020 afgegeven datum
TMH (1e nazending)
20-10-2020 afgegeven datum
Hogeschool Inholland (HIH)
25-08-2020 afgegeven datum
HIH (1e nazending)
28-08-2020 afgegeven datum
Wellant College MBO
25-08-2020 afgegeven datum
ROC Mondriaan
25-08-2020 afgegeven datum
Hout- en Meubileringscollege
28-08-2020 afgegeven datum
Hoornbeeck College
28-08-2020 afgegeven datum
Zadkine College Rotterdam (ZCR)
28-08-2020 afgegeven datum
ZCR (1e nazending)
25-09-2020 afgegeven datum
17-08-2020 afgegeven datum
Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
Ingangsdatum 24-08-2020 inwerkingtreding 17-08-2020 inwerkingtreding 17-08-2020 inwerkingtreding 25-08-2020 inwerkingtreding 27-08-2020 inwerkingtreding 28-08-2020 inwerkingtreding 02-09-2020 inwerkingtreding 04-09-2020 inwerkingtreding 08-09-2020 inwerkingtreding 16-09-2020 inwerkingtreding 15-09-2020 inwerkingtreding 19-09-2020 inwerkingtreding 30-09-2020 inwerkingtreding 02-10-2020 inwerkingtreding 04-11-2020 inwerkingtreding 24-08-2020 inwerkingtreding 31-08-2020 inwerkingtreding 01-09-2020 inwerkingtreding 02-09-2020 inwerkingtreding 26-08-2020 inwerkingtreding 07-11-2020 inwerkingtreding 26-08-2020 inwerkingtreding 01-09-2020 inwerkingtreding 01-09-2020 inwerkingtreding 04-09-2020 inwerkingtreding 01-09-2020 inwerkingtreding 01-09-2020 inwerkingtreding 31-08-2020 inwerkingtreding 29-10-2020 inwerkingtreding 16
ZCR (2e nazending)
08-10-2020 afgegeven datum
ZCR (3e nazending)
19-10-2020 afgegeven datum
Lentiz | LIFE College Schiedam (LCS) LCS (1e nazending)
28-08-2020 afgegeven datum
Albeda College
02-09-2020 afgegeven datum
Scheepvaart en Transport College
20-10-2020 afgegeven datum
Inrichting Theater het Kruispunt
Ontheffing samenkomsten in grote gebouwen 09-10-2020 afgegeven datum
Isala Theater
07-10-2020 afgegeven datum
Theater De Stoep
06-10-2020 afgegeven datum
De Doelen
07-10-2020 afgegeven datum
Jeugdtheater Hofplein
07-10-2020 afgegeven datum
Maassilo
07-10-2020 afgegeven datum
Nieuwe Luxor Theater
07-10-2020 afgegeven datum
Pathé de Kuip
07-10-2020 afgegeven datum
Theater Rotterdam
07-10-2020 afgegeven datum
Theater Zuidplein
07-10-2020 afgegeven datum
Cinerama filmtheater
07-10-2020 afgegeven datum
De Kuip
07-10-2020 afgegeven datum
Laurenskerk
07-10-2020 afgegeven datum
Pathé Schouwburgplein
09-10-2020 afgegeven datum
Theater aan de Schie
07-10-2020 afgegeven datum
Stadsgehoorzaal Vlaardingen
07-10-2020 afgegeven datum
02-09-2020 afgegeven datum
06-11-2020 inwerkingtreding 26-10-2020 inwerkingtreding 01-09-2020 inwerkingtreding 02-09-2020 inwerkingtreding 02-09-2020 inwerkingtreding 06-11-2020 inwerkingtreding
Ingangsdatum 09-10-2020 inwerkingtreding 08-10-2020 inwerkingtreding 07-10-2020 inwerkingtreding 07-10-2020 inwerkingtreding 07-10-2020 inwerkingtreding 07-10-2020 inwerkingtreding 07-10-2020 inwerkingtreding 07-10-2020 inwerkingtreding 07-10-2020 inwerkingtreding 07-10-2020 inwerkingtreding 07-10-2020 inwerkingtreding 07-10-2020 inwerkingtreding 07-10-2020 inwerkingtreding 10-10-2020 inwerkingtreding 07-10-2020 inwerkingtreding 07-10-2020 inwerkingtreding
4.5 Overzicht bestuurlijke handhaving De voorzitter VRR kan op basis van de noodverordening bestuurlijk handhaven bij instellingen die zich niet aan de maatregelen houden. Onderstaande aantallen zijn actueel t/m 31 oktober 2020. Bestuurlijke waarschuwing Bestuurlijk bevel/sluiting Last onder dwangsom
Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
33x 19x 1x
17
5
Infectieziektebestrijding
Dit hoofdstuk staat in het teken van de infectieziektebestrijding. De GGD Rotterdam-Rijnmond en de GHOR Rotterdam-Rijnmond staan voor een grote uitdaging. Het takenpakket is flink uitgebreid sinds de start van de crisis. Om tot een effectieve bestrijding te komen is een Programmaorganisatie GGD-GHOR opgezet die zich volledig richt op de infectieziektebestrijding rondom het coronavirus. Ten opzichte van de situatie beschreven in het First Impression Report is de situatie en de aanpak veranderd en uitgebreid op een aantal vlakken. In de zomerperiode is hard gewerkt aan het verbeteren van data en rapportages om zo beter op basis van data te kunnen sturen. De datateams van de GHOR en GGD zijn samen gaan werken. Het datagedreven werken heeft er onder andere voor gezorgd dat er een beter zicht op het virus is.
5.1 Huidige epidemiologisch beeld Het testbeleid is in de loop van mei 2020 gewijzigd waardoor de GGD in eerste instantie data vanaf 1 juni toonde om het vergelijkbaar te houden met elkaar. In juni was sprake van een stabiele situatie. Daarom worden cijfers 1 juli getoond, toen besmettingen weer opliepen. Hieronder treft u de epidemiologische situatie COVID-19 dd. 27/10/20. De eerste grafiek is de figuur voor het aantal positieven vanaf 1 juli. De tweede grafiek geeft het aantal testen en gevonden positieven in de teststraten van de GGD weer. Hierbij moet in het achterhoofd worden gehouden dat niet iedereen wordt getest in de teststraten van de GGD, dus de positieven uit de eerste grafiek betreffen de totale aantallen terwijl de tweede grafiek zich beperkt tot de teststraten. Een beeld van het totaal aantal afgenomen testen, dus inclusief wat de huisarts, ziekenhuizen en zorginstellingen testen, is er niet.
Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
18
5.2 Zorgcontinuïteit Tijdens de eerste golf, in de periode maart/april, heeft de GHOR bestaande zorglocaties voor coronapatiënten en kwetsbare doelgroepen in kaart gebracht en tijdelijke zorglocaties gerealiseerd. Op basis van de ervaringen in Italië en Noord-Brabant werd grote urgentie ervaren om gesteld te staan voor hoge aantallen corona patiënten waarvoor de reguliere zorg tekort zou kunnen schieten. Voor patiënten uit de niet-acute zorg die te ziek zijn om thuis te blijven, maar niet ziek genoeg zijn voor opname in een ziekenhuis, zijn een drietal locaties gezocht en ingericht voor verschillende doelgroepen. Het betrof hotel Van der Valk Ridderkerk, Wings Hotel en Ahoy. Hiervan is een overzicht gegeven in het First Impression Report. Het gebruik van deze locaties is niet nodig gebleken, de zorginstellingen hadden zelf voldoende opgeschaald en het aantal besmettingen liep terug, evenals het aantal opnames in de ziekenhuizen en VVT. Eind april zijn deze locaties weer afgeschaald en eind mei in originele staat overgedragen. Uit deze eerste fase zijn belangrijke lessen getrokken, zoals het gegeven dat acute zorg en niet-acute zorg één keten vormen. De medische en instellingsverantwoordelijkheid moeten bekend zijn voordat eventueel op een externe locaties beddencapaciteit wordt opgeschaald.
Besluitvorming over opschaling van de beddencapaciteit gebeurt door het Regionaal Overleg Niet Acute Zorg (RONAZ): de besturen van niet-acute zorginstellingen in de regio, samen met de zorgverzekeraars, onder voorzitterschap van de DPG. Als er financiële consequenties zijn, gaat het besluit ook langs het ROAZ en RBT voor akkoord. Als opschaling plaats vindt, moet dit gebeuren via de gebruikelijke verwijskanalen, gebruikmakend van bestaande samenwerkingsverbanden, indicatiestellingen en financieringsstromen. De tegenhanger van het RONAZ is het ROAZ (Regionaal Overleg Acute Zorgketen) waarin de besturen van ziekenhuizen, huisartsen, ambulancediensten, de DPG, vertegenwoordiging VVT en zorgverzekeraars zijn aangesloten. Dit zijn de twee platforms om zorgplannen, op- en afschalingsplannen, informatie en problematiek rond zorgcontinuïteit te delen en af te stemmen. Zorgcontinuïteit bestaat, naast beschikbare beddencapaciteit, uit personele (zorg-)capaciteit en PBM. In een ‘8 punten plan’ zijn afspraken gemaakt over rollen, bereikbaarheid en testbeleid. Ook is een datatool ontwikkeld, aan de hand waarvan een monitoringsgroep wekelijks adviezen formuleert voor het RONAZ. Dit gebeurt op basis van epidemiologische gegevens over de aantallen besmettingen met COVID-19, specifiek voor de zorgsector, bezettingsgegevens en andere signaalwaarden vanuit de zorgsectoren.
Indicatoren voor opschaling van de beddencapaciteit zijn vastgelegd in het regionaal opschalingsplan Rotterdam-Rijnmond dat drie fases kent. In dit plan zijn zorgaanbieders verspreid over de regio aangewezen om regionaal COVID-19-patiënten op te vangen. Deze bedden dienen om patiënten uit de ziekenhuizen op te vangen, en zorginstellingen kunnen onderling incidentele gevallen naar de COVID-19-bedden overplaatsen, zodat niet hele afdelingen in quarantaine hoeven, of bij overloop deze bedden gebruiken. Ook patiënten die vanwege COVID-19 niet meer thuis verzorgd kunnen worden, maar geen ziekenhuisindicatie hebben, kunnen op deze afdelingen verpleegd en behandeld worden. Hieronder volgt een overzicht van de opschalingscapaciteit. Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
19
Regionale opvang
Fase 1 (laag)
Fase 2 (midden)
Fase 3 (hoog)
Aafje Zorghotel
36 bedden
40 bedden
121 bedden
Argos Marnix (PG) 8 bedden
10 bedden
25 bedden (+10)
Curamare
6 bedden
8 bedden
8 bedden
Careyn
0 bedden
0 bedden
14 bedden
Totalen
50
58
168 (+10)
Naast deze plaatsen in de VVT-sector zijn er specifieke opvangmogelijkheden voor de GGZ-psychiatrie en Maatschappelijke Opvang (MO). Voor reizigers en zeevarenden die in quarantaine of isolatie moeten, zijn plekken gereserveerd in Wings Hotel (voor eigen kosten van toerist of werkgever). Dak- en thuislozen vallen onder verantwoordelijkheid van de MO-instellingen van de regiogemeenten. In de tweede helft van oktober 2020 lopen de coronacijfers opnieuw fors op. In vergelijking met de eerste golf zijn er belangrijke verschillen. In de ziekenhuizen is de belasting op de IC’s lager, maar in de kliniek stijgen de aantallen hard. Het streven is dat de reguliere zorg zo lang mogelijk en zo uitgebreid mogelijk door kan blijven gaan. Door beide ontwikkelingen is er meer doorstroming van patiënten naar de VVTsector, zowel van coronapatiënten als van patiënten uit de reguliere zorg. Het is daarom van belang dat de hele zorgketen in samenhang bewaakt wordt en dat de oplossing voor knelpunten in de keten ook in samenhang worden toegepast. Het op- en afschalen van electieve zorg biedt een belangrijk regelmechanisme wanneer de druk op de hele zorgketen te hoog wordt. Dit zijn planbare ingrepen of behandelingen die met niet te veel gezondheidsschade uitgesteld kunnen worden. Een ander verschil met de eerste golf is het personeelstekort.
Dit wordt als groter en breder ervaren dan in de eerste golf. Deels omdat het coronavirus jongere groepen treft, en daarmee zorgmedewerkers, die vaker uitvallen door klachten of het wachten op de testprocedure en de uitslag. Er is bovendien meer uitstroom dan instroom van zorgpersoneel geweest in de afgelopen maanden. Daarom starten de VRR en GGD samen met bureau DeRotterdamseZorg en het Rode Kruis op 31 oktober een wervingscampagne van vier weken voor het werven van zorgpersoneel. Rotterdam-Rijnmond is sinds 18 september gefaseerd opgeschaald naar fase 3 (163 bedden). Het aantal opgeschaalde bedden uit fase 3 is vrijwel gerealiseerd. Om verdere druk op de zorg beheersbaar te houden wordt momenteel gewerkt aan: 1. Optimalisatie van fase 3, dat wil zeggen het beter benutten van regionale COVID-19 capaciteit, criteria aanscherpen en taakdifferentiatie. 2. Onderzoek of de uitgangspunten voor het opschalingsplan de juiste zijn, dit betreft de consequenties van de veranderde context en doorrekeningen voor de prognoses waarbij data van de VVT-sector en ziekenhuizen gecombineerd worden. 3. Voorbereiding en uitwerking van opschalingsfase 4. Daartoe worden verschillende scenario’s uitgewerkt; afschaling van electieve zorg in acute en niet-acute zorg, bovenregionale overplaatsingen naar buurregio’s en verdere opschalingsmogelijkheden buiten de ziekenhuizen.
Het Programma Corona GGD-GHOR monitort en ondersteunt de zorgcontinuïteit met een beleidsteam en onderzoekers en heeft projectteams ingericht om de grootste prioriteiten invulling te geven: project Personeelscapaciteit en project Opschaling buiten de ziekenhuizen. De projecten worden in nauwe samenwerking met de zorgaanbieders uit de sectoren van de niet-acute zorg, werkgeversorganisaties en huisartsen vormgegeven. Besluitvorming hierover vindt plaats in het RONAZ.
5.3 Outbreakmanagement Tijdens de eerste golf heeft de GGD via bron- en contactonderzoek inzichtelijk proberen te maken waar in de samenleving uitbraken en clusters zich bevonden en heeft zo nodig advies op maat gegeven. Al vrij snel werd duidelijk dat de zorginstellingen zwaar getroffen werden. Dit heeft geleid tot een Team Zorginstellingen. Dit team hield overzicht over het aantal uitbraken en de intensiteit van de uitbraken. Zo nodig werden zorginstellingen voorzien van advies op maat. Het digitale meldpunt voor Uitbraken
Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
20
van infectieziekten in zorginstellingen (MUIZ) is aangepast voor COVID-19-uitbraken en dit geeft waardevolle informatie aan ketenpartners onder elkaar en aan de GGD/GHOR-corona-organisatie. Naast het team Zorginstellingen is het regionale Outbreak Management Team (OMT) verantwoordelijk gebleven voor het afhandelen van corona clusters buiten de VVT en het beantwoorden van complexe vragen. Thema’s die specifieke aandacht binnen het OMT hebben gekregen zijn: Bedrijven, o.a. verpakkingsbedrijven en tuinbouw waar veelal arbeidsmigranten werken. Haven: Rotterdam heeft de grootste haven van Europa en binnen Nederland een bijzondere positie als A-haven. Het OMT heeft advies gegeven over hoe om te gaan met (cruise) schepen en heeft een bijdrage geleverd aan het landelijk kader over dit onderwerp. Luchthaven: samen met degenen die bron- en contactonderzoek doen heeft het OMT het vlucht-contactonderzoek opgepakt. Studenten: gedurende de zomerperiode in de aanloop naar en tijdens de introductieperiode is er specifieke aandacht geweest voor uitbraken onder studenten. Voor complexe uitbraken met risico’s voor de bevolking of politieke/media gevoeligheid heeft het OMT een coördinerende rol. Dit is een multidisciplinair team van ervaren medewerkers die een zware adviesrol hebben voor de locatie/instelling waar de corona-uitbraak zich voordoet.
5.4 Onderwijs Sinds het schooljaar van start gegaan is, komen er veel vragen van scholen en kinderdagverblijven. Deze sectoren worstelen met het goed toepassen van maatregelen, medewerkers zijn onzeker en coronabesmettingen leiden soms tot grote onrust. Er is veel uitval van zowel leerkrachten als leerlingen, en scholen kiezen soms om te sluiten terwijl er geen medische redenen voor zijn, maar omdat een goede bedrijfsvoering niet meer mogelijk is. Binnen de GGD/GHOR-coronaorganisatie is een specialistisch team Scholen/Kinderopvang ingesteld om bevindingen uit bron- en contactonderzoek en vragen vanuit scholen goed samen te brengen in gerichte voorlichting. Daarvoor worden de structurele contacten die de gemeenten hebben met de onderwijskoepels benut. Afgesproken is dat de corona-organisatie via de sectorkamers communiceert met de Rotterdamse schoolbesturen en houders van kinderdagverblijven. In de meeste andere gemeenten wordt rechtstreeks met de scholen gecommuniceerd. In een enkel geval wil de gemeente de schakel zijn waarover de communicatie loopt. Voor het verder borgen van de juiste uitwisseling van informatie worden momenteel gesprekken gevoerd met schoolbesturen buiten Rotterdam.
5.5 Persoonlijke beschermingsmiddelen Ten opzichte van de eerste golf is veel veranderd op het gebied van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM). Anders dan in het begin van de crisis staat de distributie, productie en verdeelstructuur beter op poten en paraat. Er is op dit moment een grote voorraad PBM beschikbaar bij zowel de reguliere leveranciers als bij het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH). Daarnaast zijn er regionaal nog PBM beschikbaar bij de GHOR. Met deze (nood)voorraad is er voldoende tijd om te acteren, ook wanneer de vraag naar PBM significant stijgt. Zorginstellingen kunnen vanaf 20 april 2020 aanspraak doen op de landelijke PBM voorraad via Mediq. Ook zijn de reguliere inkoopkanalen inmiddels weer actief, waar PBM ingekocht kan en – in eerste instantie – moet worden. Sindsdien zijn uit de GHOR-voorraad enkele spoedleveringen gedaan aan zorginstellingen die niet (tijdig) PBM geleverd kregen. Het LCH is sinds de oprichting in maart bezig met het vergroten van de landelijke voorraad. Op dit moment kan het LCH met de voorraad in Nederland ruimschoots voorzien in de huidige vraag en de tweede golf. Daarnaast blijft het LCH een voorraad opbouwen om eventuele toekomstige tekorten aan PBM in de zorg te voorkomen. Hierbij wordt rekening gehouden met beleidsontwikkelingen zoals preventief gebruik.
Als gevolg van de samenwerking met de afdelingen Logistiek en KCA (Kwaliteit, Control & Audit) van de VRR is het distributietraject van begin tot het eind duidelijk in kaart gebracht. De leerpunten uit de eerste golf zijn opgepakt. Dit heeft geleid tot meer duidelijkheid in het proces voor zowel de VRR als de zorginstellingen. In het verlengde hiervan ligt de facturatie. Deze wordt landelijk door Mediq uitgevoerd. Dit geldt uitsluitend voor PBM afkomstig van het LCH, dus de GHOR-voorraad. De facturatie van de eerste golf loopt op het moment van schrijven tegen het afronden aan. Zodra de achterstand landelijk is bijgewerkt, gaat de nieuwe werkafspraak van kracht. Dan is er op maandelijkse basis contact tussen Mediq en de veiligheidsregio zodat uitgevoerde spoedleveringen binnen een maand gefactureerd Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
21
worden bij desbetreffende zorginstelling. De verwachting is dat het aantal GHOR-spoedleveringen laag zal liggen en het werk overzichtelijk blijft. Vanaf half oktober 2020 is landelijk besloten dat de PBM-teams van waakvlamstatus overgaan naar een actieve status. Rotterdam-Rijnmond was hier al op voorbereid. In de praktijk blijft team PBM actief monitoren middels uitvragen, wekelijkse overleggen met het LCH, overleggen in ROAZ-ZWN verband, nieuwsbrieven versturen, voorraden beheren, interne processen verbeteren en de nodige acties uitzetten zoals spoedleveringen verzorgen. Deze zomer is gestart om een communicatieadviseur te betrekken bij het project en is inmiddels een communicatieplan opgesteld. Die komt goed van pas om pro-actief met de zorgpartijen te communiceren, hen te informeren, anticiperen op vragen en zoveel als mogelijk onrust weg te nemen. Door de PBM-schaarste aan het begin van de coronacrisis is er onrust (geweest) over voldoende beschikbaarheid van PBM. Zeker nu de besmettingen weer oplopen en de regio te maken heeft met een tweede ziektegolf is de behoefte aan zekerheid over de beschikbaarheid van voldoende PBM groot. Om de onrust in te dammen wordt ingezet op goede communicatievoorziening. Op frequente basis zal een nieuwsbrief worden verstuurd naar de zorginstellingen. De juiste routing van het bestellen van PBM wordt herhaaldelijk duidelijk gemaakt.
Voor het bestellen van PBM geldt: 1. In eerste instantie moeten zorginstellingen PBM weer zoveel mogelijk bestellen via de reguliere inkoopkanalen van de zorginstelling. 2. Als daar onvoldoende beschikbaarheid is dan kan in tweede instantie besteld worden bij de zogenoemde landelijke noodhulplijn, namelijk het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH). 3. Mocht het LCH niet voldoende of niet snel genoeg kunnen leveren dan kan in derde instantie een spoedbestelling gedaan worden bij de GHOR.
5.6 Testbeleid Sinds 1 juni 2020 kan iedereen met klachten zich laten testen. Om deze landelijke aanpassing van het testbeleid te kunnen realiseren is de testcapaciteit in de regio Rotterdam-Rijnmond substantieel uitgebreid. Op 26 oktober 2020 bestaat de testinfrastructuur uit 6 testlocaties waar in totaal maximaal 24 teststraten opengezet kunnen worden. Ook zijn er enkele mobiel inzetbare testfaciliteiten en is thuisbemonstering mogelijk. Met deze testinfrastructuur verzorgt de GGD de prioriteitsregeling voor zorg en onderwijs en de reguliere testafname en ondersteunt ze bij eventuele uitbraken. Naast de uitbreiding van de testcapaciteit heeft de GGD afgelopen maanden ingezet op verdere samenwerking met en tussen de laboratoria die de monsters analyseren en het vastleggen van de afspraken. Hiermee beoogde de GGD meer zicht op en stabiliteit in de beschikbare laboratoriumcapaciteit te krijgen en gezamenlijk gesignaleerde knelpunten op te lossen. Op dit moment worden per dag gemiddeld 3.000 testen afgenomen door de GGD, wat neerkomt op meer dan 21.000 testen per week.
Komende maanden vindt vanuit het landelijk opschalingsplan testen en traceren van GGD-GHOR Nederland verdere opschaling van de afnamecapaciteit plaats. Naast het regionaal opschalen van de testcapaciteit door de verschillende GGD’en wordt onder meer verkend of er landelijk een aantal grootschalige testafnamelocaties kunnen komen (XL-locaties), waaronder in onze regio. Zowel de opschaling van de regionale testcapaciteit als de beoogde XL-locatie(s) vragen een forse uitbreiding van personeel, testlocaties en laboratoriumcapaciteit om het beoogd aantal testen te (kunnen) realiseren. Second Impression Report Coronavirus Rotterdam-Rijnmond
22
Actuele ontwikkeling is de komst van verschillende nieuwe (snel)testen. Op dit moment vindt landelijk overleg en voorbereiding plaats hoe deze (snel)testen, na validatie, inzetbaar zijn in het testbeleid en hoe dit wordt georganiseerd. Dit vraagt van de GGD’en dat zij doorgaan met het verder opschalen van de PCR-testcapaciteit en flexibel/wendbaar blijven om nieuwe soorten testen (gefaseerd) in de bestaande testinfrastructuur op te nemen. GGD Rotterdam-Rijnmond volgt de ontwikkelingen rond validatie en ingebruikname van (snel)testen op de voet en bereidt zich hierop voor.