2a. Rapport Programmabegroting Vlaardingen Zicht op inzicht

Ja, in de vorm van het document “spoorboekje 2019” opgesteld door de afdeling Middelen in december 2018. Volgens de inleiding van het document is dit voor management en bestuur. Op pagina 14/15 zijn de diverse activiteiten in het proces uitgeschreven. Deze zijn op hoofdlijn beschreven en zijn geen werkinstructie voor de organisatie / de uitvoerende medewerker. Door de hoofdlijn waarop het spoorboekje nu omschreven is, is daarmee niet af te leiden of de acties voor de organisatie compleet en “dekkend” zijn. Het spoorboekje wordt jaarlijks bijgesteld waarbij is aangegeven dat de evaluatie van het proces in het voorgaande kalenderjaar is verwerkt. Deze evaluatie is echter niet beschikbaar zodat dat in het onderzoek niet kon worden vastgesteld. Het spoorboekje 2019 geeft niet aan wat de belangrijkste bevindingen van de evaluatie 2019 waren en tot welke wijzigingen dat leidde. Daarnaast is in 2019 sprake van gewijzigde omstandigheden (nieuwe coalitie) en is er geen Voorjaarsnota opgesteld maar een coalitieakkoord (“De handen uit de mouwen, mei 2019”). Deze laatste vormde het kader voor de begroting 2020-2023. Het spoorboekje 2019 gaat echter nog uit van een Voorjaarsnota en maakt geen melding van een coalitieakkoord. Het spoorboekje is in Word-vorm beschikbaar. Het spoorboekje is van december 2018. Het spoorboekje bevat een verwijzing naar de vindplaats op Intranet.

Omdat niet duidelijk is of er onderliggend procesbeschrijvingen zijn opgesteld, is ook niet duidelijk of deze digitaal beschikbaar zijn.

a. Het spoorboekje bevat op pagina 3 een

b. c.

d.

e. f.

beschrijving van de verantwoordelijke adviseur per programma en het verantwoordelijke redactieteam. In de planning op pagina 14/15 zijn alle acties voorzien van de naam van de verantwoordelijk medewerker en de verantwoordelijk manager. Daarmee is op het niveau van de hoofdstappen in het proces duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is. Rollen zijn vastgelegd en worden deels met externe inhuur ingevuld. Het plan van aanpak beschrijft op welke wijze het spoorboekje en de daarin opgenomen acties worden gecommuniceerd. O.a. op Intranet (Alfrexo), op de pantryschermen en via berichten namens de directie. Het gaat hierbij dus om het spoorboekje en niet om onderliggende procesbeschrijvingen en/of werkinstructies. Het spoorboekje bevat geen overkoepelende proceseigenaar. In de inleiding valt te lezen dat de P&C-documenten “een gezamenlijke verantwoordelijkheid is”. Uit de interviews blijkt dat Financiën als proceseigenaar wordt gezien. Het spoorboekje bevat geen werkinstructies. Uit de interviews blijkt dat die ook niet onderliggend aanwezig zijn. Het spoorboekje kent geen escalatielijnen

Onderzoek informatiewaarde programmabegroting gemeente Vlaardingen

50

Deelvraag 3. Is duidelijk vastgelegd welke informatie nodig is?

Norm

Bevinding

a. De procesbeschrijving bevat een beschrijving van de benodigde informatie De procesbeschrijving geeft weer in welke bronnen de informatie beschikbaar is

b.

4. Sturingsmogelijkheden van de raad tijdens proces

a. In het proces zijn momenten

a. Op het gebied van de Algemene Uitkering is in

b.

a. De activiteitenplanning in het spoorboekje

opgenomen waarop de raad kaders t.b.v. nadere uitwerking kan vaststellen Er zijn periodieke informatiemomenten richting de raad in de procesbeschrijving opgenomen

b.

b.

5. Samenhang met andere P&Cdocumenten en beleidskaders geborgd?

a. Het proces beschrijft de b.

het spoorboekje 2020 specifiek benoemd welke informatie gebruikt wordt. Op andere onderdelen is dat niet nader gespecificeerd. Het spoorboekje 2020 maakt niet duidelijk welke bronnen voor informatie gebruikt moeten worden.

2020 bevat geen momenten waarop de raad wordt geïnformeerd c.q. waarop de raad om tussentijdse sturing wordt gevraagd. Dit blijft beperkt tot kaderstelling vooraf, in 2019 via het Coalitieakkoord. Ook tussentijdse integrale afwegingsmomenten voor het college zijn volgens het spoorboekje zeer beperkt (vaststellen uitgangspunten begroting, vaststellen brief algemene uitkering). Het college ziet de volledige conceptbegroting ter afweging in de eerste week van september. Daarvoor zijn geen afstemmingsmomenten opgenomen, behalve met individuele wethouders (met name in de zogenaamde begrotingsweek). Uit de presentatie van de aanbieding van de conceptbegroting aan B&W blijkt dat B&W op hoofdlijnen wordt geïnformeerd. Ook is er in de planning geen moment ingelast waarop het managementteam / de directie tussentijds een integrale afweging maakt. De informatie zit vooral in de beeldvormende fase (Vlaardingen hanteert de BOBsystematiek) en aan het eind van het proces. Het spoorboekje 2020 beschrijft dat hiervan nog nadere uitwerking plaatsvindt, bijvoorbeeld via een vergadering met rondetafelgesprekken waarbij in gesprek kan worden gegaan met ambtenaren (technische toelichting). Er is geen informatie ontvangen waaruit duidelijk is op welke wijze dit in het proces MPB2020 vorm is gegeven.

a. In het spoorboekje zijn ook de jaarrekening,

samenhang met de andere P&Cdocumenten Het proces wordt qua planning / periode uitgevoerd waarbij input vanuit de jaarrekening en een eerste tussentijdse rapportage nog kan worden meegenomen

b.

tussentijdse rapportages en de Voorjaarsnota opgenomen. In de planning is aangegeven waarom een document op een bepaald moment wordt behandeld waarbij verwezen wordt naar andere documenten in de cyclus. Behandeling heeft in de tijd ook op die wijze plaatsgevonden. Daardoor wordt in opzet de samenhang geduid. De jaarrekening en de eerste tussentijdse rapportage worden op hetzelfde moment in de raad behandeld ruim voor de aanbieding van de begroting. Doel daarvan is dat de input vanuit die documenten nog in de begroting kan worden meegenomen.

Onderzoek informatiewaarde programmabegroting gemeente Vlaardingen

51

Bijlage 3. Uitwerking normenkader externe en interne regelgeving Deelvraag 9. Voldoen aan eisen van BBV?

Norm •

Bevinding

Het stelsel van baten en lasten wordt gehanteerd, er wordt bruto geraamd en er zijn mutaties opgenomen voor bespaarde rente en vennootschapsbelasting (artikel 2 BBV)

De begroting van de gemeente Vlaardingen is m.i.v. 2020 digitaal te vinden op www.vlaardingen.begrotingsapp.nl. Uit het financiële deel is duidelijk dat het stelsel van baten en lasten wordt gehanteerd (zie onderdeel “meerjarig overzicht van baten en lasten per programma”. In het taakveld financiën is onder 0.9 de mutatie voor de vennootschapsbelasting (Vpb) apart opgenomen. Deze raming is in alle jaarschijven nihil. Uit het financiële deel opgenomen in het programma “financiën” zijn bedragen voor financiering opgenomen. Uit de paragraaf financiering blijkt dat de rente over het eigen vermogen (mutatie D1 = bespaarde rente) op nihil is gesteld.

•

Voor het jaar 2020 is van belang dat de jaarstukken 2020 De indeling van de begroting en de “spiegel” van de MPB 2020 zijn. Dat is het geval. : jaarstukken is identiek en verschillen/wijzigingen in indeling zijn • Programma’s inclusief reden van afwijking toegelicht (artikel 4 BBV) o 1. Bestuur, Participatie en Dienstverlening o 2. Veiligheid en Handhaving o 3. Groen en Milieu o 4. Verkeer en Mobiliteit o 5. Wonen o 6. Onderwijs, Economie en Haven o 7. Sociaal Domein o 8. Kunst, Cultuur en Erfgoed o 9. Sport en Recreatie o 10. Financiën • Paragrafen o Lokale heffingen o Weerstandsvermogen en risicobeheersing o Onderhoud Kapitaalgoederen o Financiering o Bedrijfsvoering o Grondbeleid o Verbonden Partijen • Financieel deel o Uitgangspunten van de ramingen o Meerjarig overzicht baten en lasten per programma o Meerjarig overzicht van baten en lasten per taakveld o Overzicht incidentele baten en lasten o Overzicht van investeringen en projecten o Meerjarig overzicht van reserves en voorzieningen o Geprognosticeerde balans o Berekening EMU-saldo Deze opzet, inclusief de gekozen programma-indeling is identiek aan de indeling van de MPB 2020-2023 De programma-opzet in de MPB 2019-2022 is als volgt: • Actuele ontwikkelingen • Mutaties meerjarig FMP • Ambities: doelen en activiteiten • Verplichte indicatoren • Verbonden partijen • Financiën: taakvelden, reserves & voorzieningen,

investeringen Deze opzet is grote lijn overeenkomstig de gehanteerde opzet in 2020 (zie uitwerking e1). T.o.v. de MPB 20192022 heet in de MPB 2020-2023 het onderdeel “Meerjaren Financieel Perspectief” nu “nieuw beleid” en is een nieuw onderdeel “beleidsnota’s” toegevoegd. Deze wijzigingen in opzet zijn niet toegelicht.

Onderzoek informatiewaarde programmabegroting gemeente Vlaardingen

52

Deelvraag

Norm •

Bevinding

De begroting 2020-2023 is digitaal raadpleegbaar via De begroting bestaat uit de vlaardingen.begrotingsapp.nl. Het hoofdscherm bestaat uit beleidsbegroting en de financiële de volgende onderdelen: begroting. De beleidsbegroting Raadsvoorstel bestaat uit het programmaplan en de Begroting in één oogopslag paragrafen (artikel 7 BBV). Woord vooraf 10 programma’s (zie voor de nadere indeling 9b.) Paragrafen (zie voor de nadere indeling 9b.) Financieel deel (zie voor de nadere indeling 9b.). Bijlagen, toelichting en begrippen Daarmee zijn de drie verplichte onderdelen (programmaplan, paragrafen en de financiële begroting) in opzet aanwezig. Er wordt geen apart onderdeel “beleidsbegroting” of “programmaplan” benoemd. Op het hoofdscherm zijn direct de 10 individuele programma’s zichtbaar. Het programmaplan bevat (artikel 8): In het programmaplan zijn 10 programma’s benoemd (zie onderdeel c. voor de namen van de programma’s).. Het o De te realiseren laatste programma, is “Financiën”. In het financiële deel programma’s van dat programma is een tabel opgenomen met daarin het o Een overzicht van overzicht van de algemene dekkingsmiddelen (lokale algemene belastingen, algemene uitkering, dividend , financiering en dekkingsmiddelen, de onttrekking aan de reserves).

Onder de lasten zijn onderverdeeld in lokale aparte mutaties opgenomen voor de heffingen, algemene vennootschapsbelasting (vpb, bedrag staat op nihil) en uitkering, dividend, saldo onvoorzien (€ 25.000). financieringsfunctie en overige algemene Taakveld 0.4 overhead is zichtbaar in programma 1(ruim € dekkingsmiddelen 31 mln.) van de MPB 2020-2023. o Een overzicht van de kosten van overhead o Het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting o Het bedrag voor onvoorzien Het programmaplan bevat per Ieder programma start met de beschrijving van de algemene ontwikkelingen. programma: De doelstelling, in het Hierna volgt het onderdeel “nieuw beleid”. Dit onderdeel bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten bevat de keuzes die zijn gemaakt in het coalitieakkoord. en de verplichte indicatoren Deze keuzes worden in bedrag en onderwerp genoemd en zijn van een nadere uitwerking voorzien. De wijze waarop ernaar gestreefd worden die Het 3e onderdeel, de beleidsnota’s, beschrijft welke effecten te bereiken en de relevante beleidsnota’s er zijn met het jaar van vaststellen. betrokkenheid hierbij van verbonden partijen De doelstellingen zijn vervolgens uitgewerkt in ambities. De raming van baten lasten Bij iedere ambitie wordt beschreven via welke activiteiten die bereikt gaat worden (“zo gaan we dat doen”). Op deze activiteiten kan worden doorgeklikt.

Als extra informatie verschijnt dan wie de verantwoordelijk portefeuillehouder is. Na een tabel met de verplichte indicatoren en een beschrijving van de verbonden partijen en hun doelstellingen sluit ieder programma af met de raming van baten en lasten, inclusief reserves & voorzieningen en investeringen. In het onderdeel Verbonden Partijen wordt geen specifiek relatie gelegd naar de bijdrage aan de programmadoelstellingen. In deze onderdelen komen, in opzet, alle onderdelen uit het BBV terug. De koppeling tussen doel en activiteiten is helder, waarbij de effecten soms ook als activiteit beschreven zijn. De koppeling tussen doel/activiteit en financiën is vervolgens niet gelegd.

Onderzoek informatiewaarde programmabegroting gemeente Vlaardingen

53

Deelvraag

Norm

Bevinding

De begroting bevat tenminste de volgende paragrafen (artikel 9 BBV): -

Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financering Bedrijfsvoering Verbonden partijen grondbeleid

De paragraaf lokale heffingen bevat tenminste (artikel 10): -

-

de geraamde inkomsten het beleid overzicht op hoofdlijn van de diverse heffingen, berekening tarief en beleidsuitgangspunten aanduiding lokale lastendruk beschrijving kwijtscheldingsbeleid

De paragraaf weerstandsvermogen bevat de volgende onderdelen (artikel 11): -

In de begroting zijn al deze paragrafen aanwezig (in identieke volgorde als beschreven in het BBV)

inventarisatie van de weerstandscapaciteit een inventarisatie van de risico’s het beleid omtrent weerstandscapaciteit en risico’s de verplichte kengetallen beoordeling van de onderlinge verhoudingen tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie

De paragraaf lokale heffingen bevat een onderdeel beleid waarin beschreven wordt welk indexeringspercentage wordt toegepast per heffing. De lokale lastendruk is inzichtelijk gemaakt door in een tabel te beschrijven wat de gemiddelde woonlasten voor een huishouden in Vlaardingen zijn in het begrotingsjaar. Vergelijking vindt plaats met de 4 voorgaande jaren. De woonlasten bestaan uit OZB, rioolheffing en. Ook vindt een vergelijking met andere gemeenten plaats. Hiervoor wordt gebruikt gemaakt van de gegevens die het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) sinds 1997 verstrekt. Vlaardingen staat in de begroting 2020 op plaats 189. De tabel laat ook zien hoe de lasten in Vlaardingen zich verhouden tot de regio gemeenten. De paragraaf lokale heffingen beschrijft per heffing de grondslag, de berekeningssystematiek en de opbrengsten. Voor de kostendekkende heffingen is een extra onderdeel toegevoegd waarin is beschreven welke kosten zijn toegerekend en wat daarmee het dekkingspercentage is. In een apart onderdeel wordt beschreven of er sprake is van kruissubsidiëring van leges en of dat leidt tot overschrijding van het maximumpercentage van 100% kostendekking. De paragraaf sluit af met een onderdeel waarin het kwijtscheldingsbeleid wordt beschreven.

De paragraaf start met een algemene inleiding en daarna een nadere uitleg over de verschillende definities (weerstandsvermogen, weerstandscapaciteit). Als systematiek voor berekening wordt de Monte Carlo methode toegelicht. Kort is beschreven welke werkwijze wordt gevolgd om risico’s te inventariseren. Verwezen wordt naar het coalitieakkoord waarin is gekozen voor waardering B (ruim voldoende) als norm voor het weerstandsvermogen. De ratio voor het weerstandsvermogen is 460%. Er is een tabel opgenomen waarin alle risico’s staan beschreven. De tabel toont het onderwerp, het risico, de beheersmaatregelen, het eventuele schadebedrag en kans van optreden. Een tabel geeft alle verplichte financiële kengetallen voor de gemeente Vlaardingen weer. Ook is een tabel opgenomen waarin per tabel beschreven staat welke waardering de VNG daaraan geeft. Na de totaaltabel vindt een verdieping plaats waarin per verplicht kengetal beschreven wordt op welke wijze die berekend is. De relatie is gelegd naar normen zoals vastgesteld in het coalitieakkoord en ook de meerjarige ontwikkeling van het kengetal is beschreven. Doordat informatie verdeeld is over verschillende tabellen, zijn relaties lastig te leggen. Door in één tabel niet allen de stand van het kengetal maar ook de norm uit het coalitieakkoord en de VNG-waardering op te nemen, krijgt de lezer in één oogopslag een beeld.

Wat ontbreekt is de beoordeling van de onderlinge verhoudingen tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie.

Onderzoek informatiewaarde programmabegroting gemeente Vlaardingen

54

Deelvraag

Norm

Bevinding

De paragraaf onderhoud kapitaalgoederen bevat De paragraaf onderhoud kapitaalgoederen start met een ten minste de kapitaalgoederen wegen, riolering, tabel met kerngegevens (aantal bomen, lengte wegen en type verharding, lengte watergangen, areaal groen en water, groen en gebouwen. aantal gebouwen). Hiervan wordt aangegeven het beleidskader, de Alle verplichte onderdelen zijn in de paragraaf aanwezig. daaruit voortvloeiende financiële consequenties Ieder onderdeel is uitgewerkt in het aanwezige beleidskader en tot welke kosten dat leidt. Voorbeeld en de vertaling naar de begroting (artikel 12 wegen: verwezen wordt naar het Beheerplan Wegen en BBV) het Plan Civieltechnische kunstwerken. Het daarin opgenomen onderhoudsniveau is B (basis). Per kader is vastgesteld wanneer vaststelling door de raad plaatsvond en wat de looptijd is. Ook is aangegeven in welk programma de lasten en baten zijn opgenomen. Naast de minimale eisen uit het BBV zijn ook VRI;s, openbare verlichting, speeltoestellen, ondergrondse containers en kades opgenomen. De paragraaf financiering bevat in ieder geval de De paragraaf beschrijft in de inleiding dat de gemeente een defensieve strategie volgt.

Ook zijn aan de beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille en financieringsfunctie doelstellingen verbonden (duurzame geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat toegang tot de markt, beschermen vermogenspositie, optimaliseren renteresultaat). en de wijze van toerekening aan de Achtereenvolgens gaat de paragraaf in op de financiering verschillende onderdelen (artikel 13 BBV) (vaste en vlottende schuld), debiteurenrisico, de rentelasten en het renteresultaat. Er is een tabel opgenomen met het renterisico (koppeling aan de renterisiconorm) en een tabel waarin de wettelijke kasgeldlimiet wordt weergegeven. Daarbij is aangegeven hoe het verloop daarvan in het begrotingsjaar wordt gezien. Beide percentages blijven binnen de norm. De paragraaf bedrijfsvoering geeft ten minste Gestart wordt met een beschrijving van de missie en de kernwaarden. Vervolgens de paragraaf de volgende inzicht in de stand van zaken en de onderdelen: beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering (artikel 14 BBV) Personeel en organisatie Organisatieontwikkeling, ziekteverzuim, personeelsbegroting Informatie- en facilitaire voorzieningen Dit onderdeel verwijst naar de jaarlijkse ENSIA systematiek, de BIG, datagedreven werken. Op ieder onderdeel wordt kort weergegeven welke activiteiten daarop in 2020 plaatsvinden.

Financiën en control Als belangrijk item wordt hier de invoering van het “in control statement” genoemd. Andere onderwerpen zijn inkooprechtmatigheid, betaaltermijnen, sturing op verbonden partijen en de digitalisering van de P&C-cyclus. Regionale samenwerking In dit onderdeel wordt beschreven dat in 2020 een evaluatie plaatsvindt van de samenwerking in het Bureau Inkoop MVW en Metropoolregio Rotterdam-Den Haag In de inleiding is beschreven dat uitvoering van het De paragraaf grondbeleid bevat ten minste grondbeleid plaatsvindt op basis van de nota Grondbeleid (artikel 16 BBV): die in 2011 door de gemeenteraad is vastgesteld. Een visie op het grondbeleid in relatie Uitgangspunten zoals in deze nota vastgelegd, worden kort herhaald. De basis is dat de gemeente een faciliterend tot de programmadoelstellingen Wijze waarop het grondbeleid wordt grondbeleid hanteert, tenzij er redenen zijn om zich als overheid actief op te stellen. Een relatie met de uitgevoerd programmadoelstellingen wordt niet gelegd. Actuele prognose Het volgende onderdeel beschrijft kort de systematiek van Onderbouwing geraamde grondprijsberekening. winstneming De lezer krijgt in het 3e onderdeel inzicht in de beleidsuitgangspunten verschillende types grondexploitatie (grondexploitatie, erfpacht). Ook is beschreven op welke wijze winstneming en voorziening plaatsvindt.

Hierbij is een verwijzing naar de BBV-regelgeving aanwezig. De paragraaf sluit af met een korte stand van zaken van de verschillende grondexploitaties. Zowel inhoudelijk als financieel. Financieel biedt een tabel inzicht in de boekwaarde per 1 januari 2019, nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten en eindwaarde. Onduidelijkheden: wanneer wordt die eindwaarde gehaald? Zijn er tussentijdse winstnemingen. Waar zitten risico’s?

Onderzoek informatiewaarde programmabegroting gemeente Vlaardingen

55

Deelvraag

Norm

Bevinding

De paragraaf verbonden partijen bevat ten minste (artikel 15 BBV):

Na een inleiding beschrijft deze paragraaf kort de visie op de Verbonden Partijen. Hiervoor wordt verwezen naar de “werkwijze Verbonden partijen” zoals in 2016 vastgesteld. visie en beleidsvoornemens omtrent De financiële risico’s zijn overkoepelend kwalitatief beschreven. Er wordt met name ingegaan op de verbonden partijen begrenzing van het risico per type verbonden partij. lijst verbonden partijen met nadere Het in de paragraaf opgenomen overzicht bevat per onderverdeling (GR, NV, stichting, verbonden partij de volgende gegevens: overig) Vestigingsplaats Per verbonden partij het belang aan Relatie met het programma (alleen koppeling begin en eind van het jaar, inzicht in naar programma, niet naar de doelstelling) vermogen, financiële resultaat in het Openbaar belang en visie begrotingsjaar, risico’s en bijdragen Betrokken partijen aan openbaar belang Bestuurlijk belang Financieel belang (deelnemersbijdrage in het begrotingsjaar) Financiële positie (cijfers 2018) Risico’s Het financiële deel van de begroting bevat de volgende • De financiële begroting bevat het onderdelen: overzicht van baten en lasten met Uitgangspunten voor de ramingen toelichting, uiteenzetting financiële Meerjarig overzicht van de baten en lasten per positie en de toelichting en de bijlage programma met baten en lasten per taakveld Meerjarig overzicht van de baten en lasten per (artikel 7 BBV) taakveld

Overzicht van de incidentele baten en lasten Overzicht van de investeringen en projecten Meerjarig overzicht van reserves en voorzieningen Geprognosticeerde balans Berekening EMU saldo Daarmee zijn in opzet de verplichten onderdelen uit de financiële begroting aanwezig. De genoemde toelichting op het financiële deel is niet aanwezig. Het overzicht van baten en laten bevat (artikel In het financiële deel is een overzicht van baten en lasten per programma opgenomen. De tabel laat per programma 17): de baten en lasten per taakveld zien voor de begroting en per programma de raming van baten meerjarenraming. Er wordt per programma geen saldo gegeven. en lasten en het saldo De kosten voor overhead zijn terug te vinden op taakveld het overzicht van de geraamde 0.4 in programma 1. De Algemene dekkingsmiddelen, vpb algemene dekkingsmiddelen, de geraamde kosten voor overhead, vpb en onvoorzien komen terug in programma 10. De mutaties in de reserves zijn per programma in beeld en onvoorzien gebracht. het geraamde saldo van baten en lasten Het geraamde resultaat ontbreekt in deze tabel, verder in de mutaties in de reserves dit onderdeel is een tweede tabel opgenomen waarin dat het geraamde resultaat wel zichtbaar wordt. De toelichting op het overzicht van baten en lasten bevat ten minste (artikel 19): -

-

-

-

De toelichting op het overzicht van baten en lasten geeft geen inzicht in het gerealiseerde bedrag van het voorvorige begrotingsjaar en het geraamde bedrag van vorig begrotingsjaar. Daarmee worden aanmerkelijke verschillen niet duidelijk. Een toelichting daarop ontbreekt.

het gerealiseerde bedrag van het voorvorige begrotingsjaar, het geraamde bedrag van het vorige begrotingsjaar na wijziging en raming Het financiële deel begint met “uitgangspunten voor de ramingen”. Dit onderdeel bestaat uit: begrotingsjaar • formatie de gronden waarop de raming is • Loonpeil en sociale lasten gebaseerd en, in geval van Materiële uitgaves en subsidies aanmerkelijk verschil met de raming • • Rentepercentage c.q. realisatie van voorgaande jaren, • Kapitaallasten oorzaken van het verschil • Tarieven overzicht van de geraamde • Verwerking circulaires incidentele lasten en baten per programma waarin ten minste de Daarmee zijn de belangrijke gronden voor de raming belangrijkste posten afzonderlijk aanwezig. worden gespecificeerd overzicht van de structurele mutaties Na het overzicht van baten en lasten per programma en in reserves taakveld is een tabel met incidentele baten en lasten per programma opgenomen. Onduidelijk is welke “norm” is gehanteerd om een incidentele baten en last op te nemen. Het BBV beschrijft dat “ten minste de belangrijke posten apart worden opgenomen”.

Onderzoek informatiewaarde programmabegroting gemeente Vlaardingen

56

Deelvraag

Norm

Bevinding

De uiteenzetting van de financiële positie bevat In de programma’s is het nieuwe beleid in een apart onderdeel opgenomen. In het financiële deel komen de (artikel 20): totale baten en lasten per taakveld terug. Hier wordt geen onderscheid gemaakt in bestaand en nieuw beleid. een raming van bestaand en nieuw beleid Een geprognosticeerde balans is aanwezig. Door opname prognose begin en eindbalans van het jaar 2019 is zowel de beginbalans als de EMU saldo vorig en huidig eindbalans zichtbaar. De geprognosticeerde balans is voor begrotingsjaar alle jaren uit de meerjarenraming uitgewerkt. Terugkerende arbeidskosten -

-

gerelateerde verplichtingen Het EMU-saldo is opgenomen. Voor het begrotingsjaar Investeringen onderverdeel in 2020 bedraagt dat een saldo van € 14 miljoen negatief. In economisch en maatschappelijk nut in meerjarig perspectief verbetert dat saldo, met name de openbare ruimte vanwege de hogere baten uit grondexploitaties. Financiering Stand en verloop reserves Een overzicht van investeringen is aanwezig. Via 3 tabellen Stand en verloop voorzieningen wordt een onderscheid gemaakt in: • Bestaande investeringen • Nieuwe investeringen • Nieuwe investeringen in gesloten circuits Het voorgeschreven onderscheid tussen economisch nut en maatschappelijk nut in de openbare ruimte is niet gemaakt. De terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen zijn in dit onderdeel niet meegenomen. De stand en verloop van de reserves en voorzieningen is aanwezig. De tabel toont per jaar de beginwaarde, mutaties en eindwaarde. De reserves en voorzieningen zijn per programma weergegeven. Financiering wordt niet nadere toegelicht.

De toelichting op de uiteenzetting van de financiële positie bevat ten minste de gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd en de motivering daarvan en een toelichting op belangrijke ontwikkelingen ten opzichte van de uiteenzetting financiële positie van het vorig begrotingsjaar (artikel 21)

De gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd ontbreken. Deze zijn wel opgenomen voor de baten en lasten, niet voor de onderdelen zoals genoemd bij “financiële positie”. Hierbij kan gedacht worden aan waardering van activa.

De meerjarenraming bevat voor de drie jaren Een meerjarenraming is zowel per programma als in het volgens op het begrotingsjaar een prognose van financiële onderdeel opgenomen. Ook de prognose van de de begin- en eindbalans en een raming van de begin en eindbalans is voor de meerjarenraming opgenomen. financiële gevolgen inclusief de baten en de lasten (artikel 22) De incidentele baten en lasten zijn ook voor de meerjarenraming opgenomen. Dit geldt ook voor de ontwikkeling van het EMU-saldo en het verloop van de De gronden waarop de ramingen zijn reserves. gebaseerd en toelichting op de Het onderdeel “uitgangspunten voor de ramingen” belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. meerjarenraming vorig begrotingsjaar beschrijft voor zowel het begrotingsjaar als de Overzicht geraamde incidentele baten meerjarenraming welke uitgangspunten zijn gehanteerd. en lasten Overzicht per jaar van de beoogde mutaties in reserves Ontwikkeling EMU

De toelichting op de meerjarenraming bevat tenminste: -

•

De kaders / richtlijnen voor grondslagen en berekeningen zoals genoemd in het BBV zijn toegepast

De technische kaders uit het BBV zijn toegepast. De verplichte indeling van de investeringen (economisch nut / maatschappelijk nut) is aanwezig. Ook de verplichte renteberekening is opgenomen.

Onderzoek informatiewaarde programmabegroting gemeente Vlaardingen

57

Deelvraag

Norm

10. Voldoen aan eisen interne regelgeving?

a)

b)

c)

Bevinding De aanvullende eisen zoals genoemd in de art 212 Verordening zijn gevolgd De autorisatie vindt op het niveau van de vastlegging in de art. 212 Verordening plaats De uitgangspunten in onderliggende notities op grond van de art. 212 Verordening worden gevolgd

a)

b)

c)

De artikel 212 Verordening kent een aantal bepalingen die betrekking hebben op de begroting. In deze bepalingen worden de minimale eisen van het BBV als uitgangspunt genomen. Er zijn geen aanvullende eisen gesteld. In de artikel 212 Verordening is benoemd dat autorisatie op het niveau van programma plaatsvindt. De meerjarenbegroting voldoet aan dit uitgangspunt De uitgangspunten zoals opgenomen in de onderliggende notities zijn gevolgd.

Onderzoek informatiewaarde programmabegroting gemeente Vlaardingen

58

Bijlage 4. Uitwerking normenkader verdieping informatiewaarde en leesbaarheid Deelvraag

Norm

Bevinding

11. Samenhang tussen de 3 Wvragen?

a)

a)

b) c)

Het causale verband tussen doel en effect is navolgbaar en onderbouwd De activiteit past logischerwijs bij het doel Het is duidelijk welk budget gekoppeld is aan welke activiteit

b)

c)

12. Effecten, doelen en activiteiten SMART beschreven?

a) b)

c) d) e) f) g)

h)

Beschrijving van effecten, doelen en activiteiten is eenduidig Effecten, doelen en/of activiteiten zijn van meetbare indicatoren voorzien De indicatoren zijn betrouwbaar en consistent Er worden heldere bronverwijzingen gebruikt De indicator wordt toegelicht De indicator is relevant voor het gevraagde inzicht De doelen zijn consistent, zowel intern als ten opzichte van de achterliggende beleidsprogramma’s en flankerend beleid. De effecten, doelen en activiteiten zijn realistisch. Ze liggen in de beïnvloedingssfeer van de gemeente

a)

b)

c) d)

e) f)

g)

h)

In de wijze van beschrijven is duidelijk welke activiteit bij welk doel hoort. Een beschrijving van gewenste effecten is nauwelijks aanwezig. Het causale verband is op weinig plaatsen uitgeschreven. Dit laat een gevarieerd beeld zien. Op enkele plaatsen wordt beschreven op welke wijze een activiteit gaat bijdragen aan een doel. Voorbeelden hiervan zijn te vinden het programma Sociaal: “wij zorgen ervoor dat de afspraken die op MVS-niveau gemaakt zijn met de onderwijspartners en vastgelegd zijn in een ontwikkelagenda uitgevoerd worden. Hierdoor sluiten onderwijs en jeugdhulp beter op elkaar aan. Hierdoor is het mogelijk om sneller en eerder ondersteuning te bieden die beter is afgestemd” Deze beschrijving toont aan op welke wijze de activiteit (afspraken met het onderwijs) bijdraagt aan het doel (kinderen groeien veilig op). Signaalwoorden die in activiteiten worden gebruikt om relaties te duiden zijn “hierdoor, als gevolg daarvan”. Gebruik daarvan is echter beperkt. Er is geen relatie gelegd tussen doel, activiteit en budget. De budgetten worden op programmaniveau getoond. De effecten en doelen zijn beschreven als “ambitie”. De wijze van weergave daarvan is divers. Soms is de beschrijving een activiteit (transformatie versnellen), soms een doel (“de gemeente heeft meer regie”) en soms een effect “kinderen groeien veilig op”).

Ook bij de activiteiten is deze variantie zichtbaar. Dit maakt eenduidigheid beperkt. De opgenomen indicatoren betreffen de volgens het BBV verplichte indicatoren. Deze sluiten onvoldoende aan bij de gewenste doelen en effecten. De gemeente heeft geen eigen indicatoren opgenomen. Voorbeeld: “Vlaardingers wonen zo lang mogelijk zelfstandig”: indicator die daarbij is genoemd is aantal cliënten met een maatwerkarrangement Wmo. Dat zegt weinig over het gewenste effect / mate waarin Vlaardingers inderdaad zelfstandig thuis kunnen worden. De indicatoren komen uit “waar staat je gemeenten” en zijn daarmee eenduidig en consistent. Definities zijn landelijk vastgesteld. De tabel met indicatoren bevat een verwijzing naar de bron. Die is niet altijd specifiek gemaakt. Zo is een veel voorkomende bronvermelding “CBS” en niet de specifieke monitor die het CBS hiervoor gebruikt. De indicatoren worden niet toegelicht. Doordat alleen de verplichte indicatoren worden gebruikt, is deze veelal niet specifiek genoeg om het gewenste doel / effect te duiden. Zie ook de toelichting onder “b”. De doelen sluiten aan bij bovenliggende kadernota’s zoals het Coalitieakkoord en het Herstelplan. Consistentie in doelen is daarmee aanwezig. In de ambities is niet in alle gevallen duidelijk wat de invloed van de gemeente daarop is.

Een voorbeeld ”Kinderen groeien veilig, gezond en zonder armoede op” is ook van externe omstandigheden afhankelijk waarop de gemeente geen of beperkte invloed heeft.

Onderzoek informatiewaarde programmabegroting gemeente Vlaardingen

59

Deelvraag

Norm

13. Relaties programma’s onderling helder?

a) b)

Bevinding

Programma’s zijn actueel en relevant Relaties tussen programma’s zijn per programma of overkoepelend benoemd

a)

b)

14. Risico’s duidelijk?

a)

b) c)

Risico’s zijn beschreven en in verband gebracht met de doelstellingen waarop ze effect hebben De risico’s zijn gekwantificeerd De risico’s zijn voorzien van beheersmaatregelen

a)

b)

c)

15. Leesbaar en toegankelijk?

a) b) c) d) e)

f) g)

h) i)

De programma's zijn uniform opgesteld en zelfstandig leesbaar. De begroting is begrijpelijk geschreven De begroting bevat een duidelijke leeswijzer De begroting bevat een heldere samenvatting De samenvatting duidt in ieder geval de belangrijkste beleidswijzingen en nieuwe ambities De begroting is digitaal beschikbaar en eenvoudig doorzoekbaar De begroting is op de gemeentelijke website makkelijk vindbaar Visualisaties versterken de inhoud van de begroting Eventuele wijzigingen in opzet van de begroting t.o.v. de begroting van vorig jaar zijn toegelicht

a)

b)

c)

d) e)

f) g) h) i)

De gemeente koos voor een indeling in 10 programma’s met een algemene benaming. Er is geen specifieke aansluiting op onderwerpen / thema’s uit het Coalitieakkoord. Daarmee is de programma-indeling “tijdloos”. De actualiteit is aan het begin van ieder programma beschreven. Relaties tussen programma’s onderling zijn nauwelijks benoemd. Voorbeeld: De relatie tussen programma 2 (Veiligheid en handhaving) en programma 7 (Sociaal domein) met daarin ook aandacht voor veiligheid wordt niet expliciet gelegd. De risico’s zijn in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing beschreven, niet in de programma’s. Een relatie naar de doelstelling is niet gelegd. De risico’s zijn in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing van een risicobedrag voorzien. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn de risico’s in veel gevallen voorzien van beheersmaatregelen. Bij 4 risico’s zijn geen beheersmaatregelen benoemd.

De programma’s zijn uniform van opzet. Voor de hoofdlijn zijn deze zelfstandig leesbaar. Voor een verdieping wordt verwezen naar andere documenten. Op onderdelen is sprake van ambtelijk taalgebruik, vakjargon, afkortingen en langere zinnen. Voor niet ingewijden zijn teksten daarmee moeilijker te lezen. In digitale versie van de begroting bevat een heldere inhoudsopgave met doorklikfunctie. Dat maakt navigeren eenvoudig. In inleiding en de BIEO geven een samenvatting. De inleiding geeft apart inzicht in nieuwe ontwikkelingen, effecten van het herstelplan en aanvullende ombuigingsmaatregelen. Ook het Uitvoeringsprogramma Sociaal Domein en de Coronacrisis krijgen apart aandacht. De BIEO benoemt “bouwen van extra woningen”, vergroten van veiligheid” en “transformatie sociaal domein’” als speerpunten. Dit is consistent met bovenliggende kadernota’s. Er is een eenvoudig doorzoekbare digitale versie aanwezig Er is een duidelijke link op de website aanwezig. Het gebruikt van visualisaties is beperkt tot de Begroting in een oogopslag Wijzigingen t.o.v. de begroting van vorig jaar zijn niet toegelicht.

Onderzoek informatiewaarde programmabegroting gemeente Vlaardingen

60

Bijlage 5. Lijst geïnterviewde personen • • • • • • • •

Dijk, Joost van (planeconoom) Hubregtse, Bert (jr, financieel adviseur) Jong, Jacqueline de (concerncontroller) Jonker, Marco (interim manager bedrijfsvoering) Nieuwland, Sebastiaan (wethouder) Schrieks, Kees (Afdelingsmanager maatschappelijke ontwikkeling) Stultiens, Frans (strategisch financieel adviseur) Petra de Wit (teammanager Maatschappelijke ontwikkeling)

Onderzoek informatiewaarde programmabegroting gemeente Vlaardingen

61

Bijlage 6. Documentenstudie • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Begrotingsbrief Provincie Zuid-Holland 19 december 2019 Coalitieakkoord 2019-2022 “Handen uit de Mouwen” Evaluatie begroting 2018 Financiële verordening gemeente Vlaardingen 2018 Herstelplan “voor een leefbaar en financieel gezond Vlaardingen” maart 2020 Jaarstukken 2019 Meerjarenbegroting 2020-2023 Meerjarenbegroting 2021-2024 Nota reserves en voorzieningen 2018 Nota waardering en Activa 2018 Notulen raadsvergadering november 2019 Notulen raadsvergadering november 2020 Presentatie begroting CMT augustus 2020 Presentatie begroting dimion september 2020 Raadsmemo motie weerstandsvermogen september 2020 Rapport van bevindingen 2019 Routeplanner begroting 2020 juli 2020 Spoorboekje 2019 Spoorboekje 2020 Themacirculaire provincie Zuid-Holland “Een verzameling voorbeelden”

Onderzoek informatiewaarde programmabegroting gemeente Vlaardingen

62