26-21 Bijlage 3 - Begroting 2027 SOW
Tekst van het document
Ontwerpbegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 Samen sterk door werk
Inhoudsopgave Voorwoord........................................................................3 Stroomopwaarts in beeld. ....................................................4 1. Ambities en ontwikkelingen...............................................6
Bijlagen......................................................................... 61 Bijlage 1: Ontwikkeling uitkeringen in aantal en bedragen per gemeente. .............................................................. 62 Bijlage 2: Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld. ...... 64 Bijlage 3: Begrippenlijst................................................... 65
2. Programmaplan. ........................................................... 15 2.1 Programma Inkomen ................................................. 15 2.2 Programma Werk ..................................................... 23 2.3 Programma Werkontwikkelbedrijf ................................. 27 2.4 Programma Inburgering ............................................. 31 2.5 Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien.............. 36 2.6 Algemene dekkingsmiddelen........................................ 37 3. Paragrafen................................................................... 41 3.1 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing............ 42 3.2 Paragraaf Financiering............................................... 47 3.3 Paragraaf Bedrijfsvoering ........................................... 48 3.4 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen........................... 50 4. Financiële begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030..... 51 4.1 Overzicht van baten en lasten 2027 per programma............ 52 4.2 Balans 2026............................................................ 53 4.3 Meerjarenraming 2028-2030. ....................................... 54 4.4 Meerjarige balans 2028-2030. ...................................... 55 4.5 Incidentele baten en lasten......................................... 56 4.6 Reserves en voorzieningen.
......................................... 58 4.7 EMU-saldo ............................................................. 60
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
2
Voorwoord Voor u ligt de Begroting 2027 van Stroomopwaarts. Deze begroting toont hoe wij samen met de gemeenten Maassluis, Vlaardingen en Schiedam onze maatschappelijke verantwoordelijkheid blijven vervullen. Dat doen we juist nu, in een periode waarin realistische keuzes, samenwerking en voortdurende aandacht voor inwoners die hulp nodig hebben belangrijk zijn. De arbeidsmarkt blijft krap, maar we zien een groeiende groep inwoners waarvoor het niet lukt zelfstandig deze arbeidsmarkt te betreden. Steeds vaker gaat het om inwoners met een grotere ondersteuningsbehoefte, voor wie werken niet vanzelfsprekend is en waarbij meerdere belemmeringen samenkomen. Tegelijkertijd blijft de vraag van werkgevers onverminderd groot. Deze spanning maakt duidelijk hoe belangrijk het is om werkzoekenden en werkgevers duurzaam met elkaar te blijven verbinden. In 2027 zetten wij daarom nadrukkelijk in op het verder versterken van de samenwerking met werkgevers, onderwijs en regionale partners. Alleen door gezamenlijk te investeren in passende functies, begeleiding op maat en realistische instroomroutes kunnen meer inwoners die nu nog aan de kant staan daadwerkelijk stappen zetten richting werk en participatie.
Onze koers voor 2027 is vastgelegd in de Strategische Nota Werk & Inkomen 2026 en uitgewerkt langs drie samenhangende ambities: het doorontwikkelen van de weg naar werk, het versterken van een toekomstbestendig werkontwikkelbedrijf en het bijdragen aan bestaanszekerheid. Deze ambities komen samen in een benadering waarin werk, inkomen en ondersteuning niet los van elkaar worden gezien, maar als onderdelen van één integrale dienstverlening.
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
Het werkontwikkelbedrijf speelt hierin een sleutelrol: als veilige basis voor inwoners die structurele ondersteuning nodig hebben en als springplank naar werk bij reguliere werkgevers. Door te investeren in begeleiding, moderne werksoorten en samenwerking met sociaal betrokken ondernemers dragen we bij aan een inclusieve arbeidsmarkt. Financieel is deze begroting zorgvuldig opgebouwd. Binnen de beschikbare middelen geven wij prioriteit aan onze wettelijke taken, aan de ondersteuning van kwetsbare inwoners en aan goed werkgeverschap. Daarbij blijven we scherp sturen op uitvoerbaarheid en doelmatigheid. Bovenal doen wij dit werk samen. In nauwe samenwerking met gemeenten, werkgevers en maatschappelijke partners bouwen wij dagelijks aan kansen voor inwoners. Onze medewerkers spelen daarin een belangrijke rol. Met hun deskundigheid, betrokkenheid en aandacht voor de inwoner, zetten zij zich dagelijks in om inwoners perspectief te bieden. Met deze ontwerpbegroting geven wij inzicht in de keuzes en ambities voor 2027. Op weg naar werk en zekerheid! Hoogachtend, Het dagelijks bestuur van Stroomopwaarts MVS De secretaris de voorzitter Y.A. van Delft J.R.A. Lourens
Leeswijzer
De bedragen in de begroting zijn weergegeven in € 1.000, tenzij anders aangegeven. Baten worden positief weergegeven en lasten worden voorafgegaan door een minteken (-). Door afrondingen kunnen kleine verschillen ontstaan. Stroomopwaarts is verantwoordelijk voor het uitvoeren van een aantal taken en bevoegdheden van de gemeenten Maassluis, Vlaardingen en Schiedam binnen het sociaal domein. Het gaat om de taken op het gebied van de Participatiewet, de wetten inkomensvoorziening, de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, de Wet Inburgering en de Wet kinderopvang. 3
Aantal aanvragen inkomensondersteuning
Banen voor specifieke doelgroepen
Baten en lasten per programma
25.000
18%
150.000
20.000
72%
Begroting 2027
10%
90.000
10.000 5.000 0
Banen doelgroepen bij werkgevers Detacheringen bij werkgevers Banen bij het werkleerbedrijf Totaal
120.000
15.000
Begroting 216 129 874 1.219
60.000 6.363
21.425
Aantal aanvragen armoede
Aantal aanvragen kindregelingen
8%
Formatie
442,1
3%
Langdurig Tijdelijk Geen
90%
Begroting
5.410
Werk
Werkleerbedrijf
Inburgering
Overige
Begroting -138.836 -12.349 -28.801 -4.471 -20.185 203.856
Gemeentelijke bijdrage 150
Ziekteverzuim
Gemiddeld aantal uitkeringen
Inkomen
1 Inkomen 2 Werk 3 Werkleerbedrijf 4 Inburgering Overige onderwerpen Programma Dekkingsmiddelen
Begroting 2027
Aantal FTE
<8,0%
0
Arbeidsontheffing uitkeringsgerechtigden
Ambtelijke organisatie
Begroting
30.000
120
Leeftijd uitkeringsgerechtigden
90 100
60
80
30
60
0
40 20 0
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
7%
93%
<27 jaar
>27 jaar
Verstrekkingen
Uitvoeringskosten
1 Verstrekkingen 2 Uitvoeringskosten 3 Overige biijdrage 4 Maatwerk Totaal
Overige bijdrage
Maatwerk
Begroting 130,553 72,953 0,350 6,004 209,860
4
Drie gemeenten
Deeltijdarbeid uitkeringsgerechtigden Maassluis
Gemiddeld aantal uitkeringen
Vlaardingen 817
Schiedam
2.391
Begroting
2.203
Aantal lopende schuldregelingen
65
285
255
Instroom
134
485
482
Uitstroom
151
498
424
LKS-baan
114
235
317
8%
Dekkingsgraad werkontwikkelbedrijf Begroting
30% Kwaliteit dienstverlening
Werksoorten werkontwikkelbedrijf
Aantal bezwaarschriften Gegronde bezwaarschriften Kcc telefoongesprek direct afgehandeld
600
Catering
<25%
Verpakken
Bedrijvenregister
Metaal/montage
<60%
Post
Personenvervoer
Grijs/groenvoorziening
Digitalisering
Schoonmaak
Werken op locatie
Procesbeschrijving Voor wie?
Wat doen we?
Hoe doen we het?
Arbeidsparticipatie
• Ontwikkelen naar werk, Directe bemiddeling • Begeleid & Beschut werken
• Assessment, trainingen, competentieontwikkeling, opleidingshuis • Assemblage, verpakken, Groen & grijs schoonmaak
Maatschappelijke participatie
• Activering & vrijwilligerswerk • Inburgering
• Toeleiding naar zorg Begeleiding naar PGB • Brede intake, financiële ontzorging Toeleiding inburgeringsexamen
Inkomensondersteuning
• Financieel vangnet
• Aanvraag en inkomensbeheer • Armoedevoorzieningen • Terugvordering en invordering • Bijzondere controle
Schulden
• Preventie, signaleren & saneren
• Preventiebijeenkomsten • Vroegsignalering, crisisinterventie • Schuldregelingen, nazorg
Werkgevers / werkleerbedrijf
• Sociaal ondernemen, werk uitbesteden & vacaturevervulling
• Social return, detachering Accountmanagement
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
5
1. Ambities en ontwikkelingen De inzet van de MVS gemeenten en Stroomopwaarts sluit aan op de bedoeling van de Participatiewet: iedereen doet mee naar vermogen. Wij ondersteunen inwoners bij het bereiken van zelfredzaamheid op het gebied van werk, inkomen en participatie, met oog voor wat iemand wel kan en welke ondersteuning daarbij nodig is. Waar inwoners direct kunnen werken, stimuleren en begeleiden wij de snelste weg naar duurzaam werk. Wanneer werk (nog) niet haalbaar is, bieden wij een vangnet en passende ondersteuning. Daarbij werken we vanuit vertrouwen, zetten we in op brede, integrale dienstverlening en zorgen we dat onze ondersteuning realistisch, begrijpelijk en toegankelijk is. Stroomopwaarts vervult daarnaast een belangrijke rol als werkgever voor inwoners met een kwetsbare arbeidsmarktpositie. De omvang van de traditionele Wsw groep neemt af, maar daartegenover groeit de instroom van inwoners met een indicatie Beschut Werk en inwoners met een banenafspraak indicatie. De verwachting is dat laatste twee doelgroepen de komende jaren verder zullen groeien. Om invulling te geven aan onze opdracht hanteren we de leidende principes zoals die in de Strategische Nota Werk en Inkomen 2026 zijn vastgesteld. Deze principes vormen het fundament van ons denken en doen en zijn richtinggevend voor beleid én uitvoering:
1. Iedereen heeft waarde en doet mee naar vermogen
We kijken naar mogelijkheden, niet naar beperkingen, en ondersteunen inwoners bij hun ontwikkeling richting werk of andere vormen van meedoen.
2. Eigen regie en autonomie versterken
We doen wat nodig is, maar nemen niet over. We ondersteunen inwoners om zelf keuzes te maken en zelf stappen te zetten.
3. Vertrouwen als fundament
We werken betrouwbaar, duidelijk en transparant. We gaan uit van vertrouwen, tonen begrip voor de situatie van de inwoner en bieden maatwerk waar dat nodig en mogelijk is.
4. Ruimte voor inspiratie en creativiteit
We denken in mogelijkheden, zoeken vernieuwende oplossingen en benutten kansen, onder andere door samenwerking met ondernemers, onderwijs en partners in het sociaal domein.
5. Samenwerking als sleutel tot succes
Werkgevers, onderwijs, maatschappelijke partners en gemeenten zijn onmisbare partners om inwoners verder te helpen.
6. Bereikbare dienstverlening en begrijpelijke informatie
Onze dienstverlening is eenvoudig, duidelijk en dichtbij. We communiceren helder en werken aan dienstverlening die aansluit bij de leefwereld van inwoners. Onder andere door te werken met ervaringsdeskundigen. Met deze principes en de drie hoofdambities — De weg naar werk doorontwikkelen, Een toekomstbestendig werkontwikkelbedrijf, en Bijdragen aan bestaanszekerheid — bouwen we verder aan een organisatie die inwoners perspectief biedt, werkgevers ondersteunt en bijdraagt aan sterke MVS gemeenten.
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
6
Ambities Stroomopwaarts voor 2027
In 2027 werkt Stroomopwaarts verder aan de koers die is vastgelegd in de Strategische Nota Werk & Inkomen 2026. De doelgroep van Stroomopwaarts is de afgelopen jaren diverser en complexer geworden, en dit vraagt om een aanpak die betrouwbaar, realistisch, uitvoerbaar en integraal is. Aan de hand van drie centrale hoofdambities, die de basis vormen voor de uitvoeringsprogramma’s Werk, Inkomen, Werkontwikkelbedrijf en Inburgering, richten we onze aanpak in:
1. De weg naar werk doorontwikkelen
We ondersteunen inwoners richting werk door vroegtijdige activering, realistische ontwikkelpaden, nauwe samenwerking met werkgevers en onderwijs, en integrale ondersteuning op alle leefgebieden.
2. Een toekomstbestendig werkontwikkelbedrijf
Het werkontwikkelbedrijf is het hart van werken en ontwikkelen. In 2027 versterken we de infrastructuur, moderniseren we werksoorten en creëren we duurzame en passende werkplekken, zowel intern als bij ondernemers.
3. Bijdragen aan bestaanszekerheid
Bestaanszekerheid vormt de basis voor ontwikkeling. We investeren in snelle en brede dienstverlening, vroegsignalering, financiële zelfredzaamheid en handhaven met tact. Hiermee ervaren inwoners stabiliteit en zorgen we ervoor dat zij stappen kunnen zetten.
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
Hoofdambitie A De weg naar werk doorontwikkelen Stroomopwaarts ondersteunt inwoners bij hun ontwikkeling richting werk. Dat doen we door vanaf het eerste contact te kijken naar wat iemand kan én wat iemand nodig heeft, met aandacht voor alle leefgebieden. De aanpak sluit aan bij de regionale arbeidsmarkt en de vraag van werkgevers.
A. Maximaal benutten van ieders (arbeids)potentieel We zetten actief in op instroompreventie. Inwoners die kunnen werken krijgen direct een baan aangeboden in plaats van een uitkering. Gedurende de gehele klantreis ligt de focus op de mogelijkheden naar werk. De meest intensieve begeleiding gaat naar inwoners waarvan de verwachting is dat zij op termijn regulier aan het werk kunnen. B. Ontwikkeling via het werkontwikkelbedrijf en leerlijnen Voor de begeleiding en ontwikkeling maken we optimaal gebruik van onze eigen infrastructuur. Onder andere via de verschillende leerlijnen. We zorgen dat de leerlijnen actueel zijn en in samenwerking met ondernemers en onderwijs opgesteld. C. Het versterken van de samenwerking met ondernemers, onderwijs en gemeenten De sectorale aanpak en het Regionaal Werkcentrum zorgen voor kortere lijnen tussen Stroomopwaarts, werkgevers en scholen. We ontwikkelen samen nieuwe werkvormen, praktijkplekken en instroomroutes. Daardoor anticiperen we sneller op veranderingen in de arbeidsmarkt en sluiten trajecten beter aan op werk dat passend is voor onze doelgroep. D. Maximaal inzetten op loonkostensubsidie (LKS) LKS is een bewezen instrument om inwoners met ontwikkelpotentieel duurzaam bij werkgevers te plaatsen.
In 2027 versnellen we het proces van loonwaardebepaling, zetten interne opstapbanen gericht in en vergroten we de bekendheid van LKS bij werkgevers. Hierdoor ontstaat meer instroom, meer continuïteit en minder terugval.
7
E. Meer inzetten op integrale dienstverlening vanuit de menselijke maat Onze dienstverlening is helder en begrijpelijk. De dienstverlening is niet gebonden aan loketten of afdelingen, maar werkt afdeling overstijgend. Inwoners worden actief betrokken bij en verantwoordelijk gemaakt voor hun eigen ontwikkeling. Hierbij houden we rekening met de wensen en mogelijkheden van de inwoner.
Hoofdambitie 2 Een toekomstbestendig werkontwikkelbedrijf Het werkontwikkelbedrijf is in 2027 zowel springplank naar werk als veilig vangnet voor inwoners die ontwikkeling nodig hebben. De doelgroep verandert en vraagt om een stabiele, efficiënte en toekomstgerichte organisatie.
F. Zoveel mogelijk plekken buiten de beschermde omgeving aan te bieden We breiden (groeps)detacheringen en werkplekken op locatie bij ondernemers verder uit. Werken in een reguliere omgeving vergroot vaardigheden, zelfvertrouwen en doorstroomkansen. Voor de inwoners waarvoor dit (nog) niet mogelijk is, blijven we een beschermde werkomgeving bieden. G. Het bieden van een springplank en vangnet voor wie dat nodig heeft We bieden intern duurzame werkplekken aan voor de doelgroepen Wsw en Beschut. Daarnaast ontwikkelen we interne opstapbanen voor inwoners met een indicatie banenafspraak. Deze banen hebben als doel doorstroom richting regulier werk. Voor inwoners uit de doelgroep die onverhoopt uitvallen bij regulier werk, bieden we een vangnet via een tijdelijke baan met LKS. Hiermee wordt terugval op een uitkering voorkomen. H. Versterking van de ontwikkelinfrastructuur We investeren in de rol van werkleiders, praktijkbegeleiders en jobcoaches, zodat zij inwoners kunnen ondersteunen bij vaardigheden, ritme, taal en samenwerking op de werkvloer. Hierdoor kunnen meer inwoners stappen zetten naar het reguliere werk of, wanneer dat niet haalbaar is, toch duurzaam meedoen. Daarnaast houden we onze werksoorten actueel en onderzoeken we de mogelijkheden voor de inzet van inclusieve technologie.
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
I. Meer banen te creeren voor inwoners met arbeidsbeperking Wij streven ernaar om meer inwoners die hierop zijn aangewezen te voorzien van een beschutte werkplek en richten ons daarnaast op het verder ontwikkelen en begeleiden van inwoners naar een duurzame baan binnen de banenafspraak. Onze ambitie is om meer mensen een plek te kunnen bieden met de middelen die in de breedte van de Participatiewet beschikbaar zijn. J. Herijken financiële KPI werkontwikkelbedrijf De omzet doelstelling staat onder druk door de stijgende ondersteuningsbehoefte van de doelgroep. We zetten in op samenwerking met sociaal gedreven opdrachtgevers, zodat we werken tegen eerlijke prijzen. Daarnaast wordt met gemeenten onderzocht hoe te komen tot een robuuste en passende financiële KPI voor het werkontwikkelbedrijf, rekening houdend met de veranderende doelgroep.
Hoofdambitie 3 Bijdragen aan bestaanszekerheid Bestaanszekerheid is de basis voor duurzame ontwikkeling en participatie. Stroomopwaarts versterkt in 2027 de fundamenten van financiële stabiliteit: snelle toegang tot regelingen, preventie van schulden en begeleiding en handhaving die uitgaat van vertrouwen.
K. Snelle en brede intake Een snelle aanvraagprocedure geeft rust, zekerheid en helderheid. Via een brede uitvraag aan de voorkant weten we direct welke problemen spelen (bijvoorbeeld schulden, woning en zorg) en kunnen we inwoners tijdig doorverwijzen. Hierdoor kunnen trajecten passender worden ingezet en ontstaat minder uitval of terugval. L. Voorkomen van geldproblemen Vroegsignalering voorkomt dat schulden ontsporen. In 2027 intensiveren we de inzet op vroegsignalering. We verbeteren het opvolgen van signalen en zorgen dat inwoners snel contact hebben met een professional die hen helpt. Hiermee kunnen we passende ondersteuning aanbieden, welke helpt verdere schuldenproblematiek tegen te gaan en al aanwezige schuldenproblematiek op te lossen.
8
M. Meer handelen vanuit vertrouwen en handhaven met tact We handelen vanuit vertrouwen, dat is de basis. We informeren onze inwoners actief over de rechten en plichten. Handhaving blijft nodig om misbruik te voorkomen, maar gebeurt altijd mensgericht. We onderscheiden bewuste overtredingen van fouten of onwetendheid. Waar mogelijk bieden we herstelkansen, uitleg en waarschuwingen. Zo bouwen we aan vertrouwen en transparantie.
bouwen voort op wat bewezen werkt, spelen gericht in op waar de grootste verbetermogelijkheden liggen en sluiten aan bij de strategische richting van Stroomopwaarts; meer inwoners duurzaam laten meedoen. Een aantal van de activiteiten komt voort uit middelen die het Rijk hier specifiek voor beschikbaar heeft gesteld. De activiteiten van de uitvoeringsagenda1 zijn als volgt geclusterd naar de drie voorgenoemde hoofdambities.
N. Verminderen onzekerheid in de overgang van uitkering naar werk We ondersteunen inwoners actief bij de stap van uitkering naar werk. We informeren hen over de gevolgen voor het netto-inkomen en helpen bij berekeningen van toeslagen. Hiermee vergroten we de kans op uitstroom naar duurzaam werk.
Hoofdambitie 1: Weg naar werk door-ontwikkelen, met als doel de uitstroom uit de uitkering naar werk te verhogen.
O. Inzetten op versterken technologie voor het verbeteren van de dienstverlening We zien kansen om de dienstverlening te verbeteren via slimme ICT-oplossingen. Hierbij richten we ons op het automatiseren van administratieve processen. De tijd die wordt gewonnen met de inzet van technologie, zetten we in voor persoonlijke aandacht en maatwerk voor de inwoner. De ambities zijn opgenomen in de uitvoerende programma’s Inkomen, Werk, Werkleerbedrijf en Inburgering. Aan de hand van KPI’s wordt de voortgang op deze ambities per programma gemonitord. Via de Bestuursrapportages zullen de resultaten van de KPI’s in beeld worden gebracht.
Uitvoeringsagenda
Om invulling te kunnen geven aan de voorgenoemde ambities heeft Stroomopwaarts een gerichte uitvoeringsagenda ontwikkeld. Deze activiteiten van de uitvoeringsagenda zijn niet op zichzelf staand. De activteiten zijn gebaseerd op verschillende kaders, inzichten en analyses; de Strategische Nota Werk en Inkomen 2026, de Regionale Nota Armoede en Schulden 2025 – 2028, de Divosa Benchmark Werk en Inkomen, de Cedris Benchmark en de MKBA-analyse Stroomopwaarts. De activiteiten
1. Extra inzet op de doelgroep Participatie: met een lagere caseload Werkconsulenten meer mensen activeren die vervolgens kunnen doorstromen naar een werkontwikkeltraject. 2. Inrichting van een jongerenteam met specifieke aandacht voor de begeleiding van jongeren van School naar Duurzaam Werk. 3. Directe bemiddeling intensiveren: dit voorkomt instroom in de bijstand.
Hoofdambitie 2: Toekomstbestendig Werkontwikkelbedrijf, met stabiele banen voor specifieke doelgroepen. 4. Inzet van de impulsgelden voor het versterken van infrastructuur Werkontwikkelbedrijf door inzet op intensievere begeleiding, accountmanagement en investering in inclusieve technologie. 5. 60 Extra banen Beschut Werk om de wachtlijst terug te brengen onder de 25 eind 2027
Hoofdambitie 3: Bijdrage aan bestaanszekerheid, om mensen financieel gezond te houden. 6. Implementatie Participatiewet in Balans met nieuwe regelgeving en cultuuromslag op basis van vertrouwen en maatwerk. 7. Intensivering vroegsignalering om schulden te voorkomen. 8. Begeleiden mensen uit schulden op basis van focusgroepen die gebruik maken van CAK voor ziektekostenverzekering. 9. Individuele Verstrekkingen als compensatie voor Alleenverdienersproblematiek fase 2.
1
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
Een uitgebreide toelichting op de uitvoeringsagenda (inclusief kostenraming) is terug te vinden in de bijlage van Kaderbrief 2027.
9
Ontwikkelingen
De komende periode vinden er veel ontwikkelingen plaats, die van invloed zullen zijn op de dienstverlening van Stroomopwaarts. Het gaat hierbij zowel om landelijke ontwikkelingen (zoals wetgeving), als om regionale of lokale ontwikkelingen.
Complexere doelgroep
De doelgroep binnen de Participatiewet wordt steeds complexer. Inwoners die zelfstandig aan het werk kunnen, vinden in de huidige arbeidsmarkt zelfstandig hun baan. De groep waarvoor het niet lukt een baan te vinden heeft vaker te maken met meervoudige belemmeringen en een grotere ondersteuningsbehoefte. Hierdoor worden begeleiding en trajecten intensiever en langduriger. Wanneer werken niet zelfstandig lukt, is meer begeleiding en ontwikkeling nodig. De begeleiding richt zich in eerste instantie steeds meer op activering. Stroomopwaarts past de begeleiding vanuit de klantreis continu aan op de mogelijkheden van de inwoner, met focus op ontwikkeling en duurzame participatie. Dit vraagt meer tijd voor de begeleiding. Daarnaast is het belangrijk werkgevers actief te betrekken en te ondersteunen bij het anders kijken naar deze doelgroep. Door samen te werken aan passend werk en begeleiding blijft het mogelijk om ook inwoners met een grotere afstand tot het arbeidsmarktperspectief te bieden.
Wetswijzigingen
Een belangrijke ontwikkeling binnen het domein Werk en Inkomen is de invoering van de Participatiewet in Balans (PwiB). Deze wet is in 2026 in werking getreden en wordt in 2027 verder aangevuld met maatregelen die meer ruimte bieden voor maatwerk en een benadering vanuit de menselijke maat. De wetswijziging geeft Stroomopwaarts de mogelijkheid om binnen de geldende kaders rechtmatig beter aan te sluiten bij de persoonlijke situatie van inwoners. De PwiB vraagt niet alleen om aanpassing van regelgeving en uitvoering, maar ook om een verandering in houding en werkwijze. Stroomopwaarts investeert daarom in het meenemen van professionals in het achterliggende gedachtengoed en in wat dit betekent voor hun dagelijkse werk. Professionals krijgen meer ruimte voor hun professionele afwegingen en het inspelen op wat inwoners daadwerkelijk nodig hebben. Via de inzet van training wordt dit vakmanschap verder ontwikkelt en actueel gehouden. De invoering van de PwiB heeft ook financiële gevolgen. Zo biedt de wet
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
de mogelijkheid om bijstandsaanvragen met maximaal drie maanden terugwerkende kracht toe te kennen. De verwachting is dat bij aanmelding gemiddeld één maand extra bijstand wordt verstrekt. Dit heeft een direct positief effect op de ondersteuning van inwoners in een kwetsbare financiële positie en draagt bij aan het verminderen van armoede, maar kan tegelijkertijd leiden tot hogere uitgaven. De Wet handhaving sociale zekerheid heeft als doel om handhaving menselijker en evenwichtiger te maken, met meer ruimte voor maatwerk en de mogelijkheid om te waarschuwen in plaats van direct te sanctioneren. Voormalig staatsecretaris Nobel benoemde dit als het recht op vergissen. De beoogde ingangsdatum van de wet is 1 januari 2027. De wet is sociaal domein breed. Stroomopwaarts past al enige tijd bij belastende besluiten het evenredigheidsbeginsel toe. Het evenredigheidsbeginsel bij belastende besluiten betekent dat een bestuursorgaan geen zwaardere maatregel mag opleggen dan nodig is om het doel te bereiken, en dat de nadelige gevolgen voor de betrokkene niet onevenredig mogen zijn in verhouding tot dat doel. Met de inwerkingtreding van de wet moet het evenredigheidsbeginsel formeel worden toegepast.
Naast de toepassing van het evenredigheidsbeginsel zijn in dit wetsvoorstel ook lagere en gemaximeerde boetes, aangescherpt terugvorderingsbeleid met een kortere terugkijktermijn, en een verplichting om inwoners beter te informeren over hun verplichtingen opgenomen. Deze veranderingen moeten leiden tot meer vertrouwen, voorkomen van fouten en een evenredige reactie op overtredingen. De implementatie van deze wet heeft gevolgen voor Stroomopwaarts, voorbereidingen hiervoor worden getroffen in 2026. De wetswijziging wordt meegenomen in de herziening van de Koers Handhaving, het bijbehorende uitvoeringsplan en de maatregelverordening. Met het Wetsvoorstel proactieve dienstverlening SZW krijgen gemeenten, UWV en de SVB een wettelijke grondslag om inwoners actief te benaderen wanneer zij vermoedelijk recht hebben op inkomensondersteuning, schuldhulpverlening of andere voorzieningen, maar hier nog geen gebruik van maken. Gemeenten mogen hiervoor, onder strikte voorwaarden en met waarborgen voor privacy en keuzevrijheid (opt‑out), persoonsgegevens gebruiken en uitwisselen. Het doel van het wetsvoorstel is het terugdringen van niet‑gebruik, het versterken van de bestaanszekerheid en het tijdig bieden van passende ondersteuning. De gegevens mogen uitsluitend worden ingezet voor dienstverlening en niet voor toezicht of handhaving.
10
Het wetsvoorstel staat in april 2026 ter behandeling in de Tweede Kamer geagendeerd. De datum waarop het wetsvoorstel in werking treedt ligt op 1 juli 2026 of 1 januari 2027. Gemeenten en landelijke uitvoeringsorganisaties zijn na inwerkingtreding aan zet om in beleidsregels vast te leggen hoe zij gebruik willen van deze wet. De Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (SUWI) wordt aangepast om de samenwerking en dienstverlening binnen het domein werk en inkomen te versterken en te verduurzamen. De wet legt de basis voor een toegankelijkere en effectievere uitvoering, onder meer door het verankeren van publieke waarden, het versterken van regionale samenwerking en het mogelijk maken van een meer samenhangende dienstverlening aan inwoners en werkgevers. In 2026 is gewerkt in een overgangs- en implementatiefase, waarin arbeidsmarktregio’s vooruitlopend op wetgeving al zijn gestart met de inrichting van regionale Werkcentra en het intensiveren van de samenwerking tussen gemeenten, UWV en partners. Deze werkwijze wordt per 1 januari 2027 formeel vastgelegd in de aangepaste Wet SUWI. Daarmee krijgt de hervormde arbeidsmarktinfrastructuur een structurele wettelijke basis. Voor Stroomopwaarts betekent dit dat de samenwerking binnen de arbeidsmarktregio verder zal worden aangehaald.
En er gekeken wordt hoe de Werkcentrum Rijnmond dienstverlening ontsloten kan worden voor de inwoners van de MVS-gemeenten. De wettelijke verankering van het Werkcentrum en de samenwerking binnen de arbeidsmarktregio biedt kansen om inwoners en werkgevers sneller en beter te ondersteunen richting werk, inkomen en ontwikkeling, met minder versnippering en duidelijkere toegang tot dienstverlening. Tegelijkertijd vraagt deze ontwikkeling mogelijk om aanpassing van werkprocessen en intensievere samenwerking met partners.
Regeerakkoord
Het kabinet Jetten is op 23 februari 2026 aangetreden en heeft zijn beleidsvoornemens vastgelegd in het regeerakkoord “Aan de slag – Bouwen aan een beter Nederland”. Dit akkoord bevat verschillende voorstellen die raakvlakken hebben met het domein Werk en Inkomen en daarmee mogelijk gevolgen hebben voor de uitvoering door Stroomopwaarts. Tegelijkertijd is de impact op dit moment nog beperkt te duiden, omdat veel maatregelen zich nog in de uitwerkingsfase bevinden en het kabinet een minderheidskabinet is. Voorstellen zijn daarmee onderhevig aan politieke besluitvorming en aanpassing.
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
In het regeerakkoord wordt onder meer gesproken over het op termijn verhogen van de AOW-leeftijd. De concrete uitwerking, timing en doelgroepbepaling zijn nog niet vastgesteld. Deze ontwikkeling kan er echter toe leiden dat inwoners langer actief blijven op de arbeidsmarkt of, wanneer werken niet lukt, langer aangewezen blijven op inkomensondersteuning via een uitkering. Hiermee stijgen de kosten voor de verstrekking van de bijstandsuitkering. Verder zijn in het regeerakkoord plannen opgenomen om de maximale duur van de Werkloosheidswet (WW) te verkorten en de toegang tot de WW te beperken, onder andere voor specifieke groepen zoals seizoenarbeiders. Als deze maatregelen worden doorgevoerd, kan dit leiden tot een toename van de instroom in de bijstand en daarmee tot een grotere rol voor Stroomopwaarts bij het bieden van inkomensondersteuning en begeleiding richting werk en participatie. De financiële effecten van deze beleidsvoornemens zijn op dit moment nog niet inzichtelijk. Verwacht wordt dat hierover pas meer duidelijkheid ontstaat bij de verdere uitwerking van het regeerakkoord en de besluitvorming rond Prinsjesdag 2026. Tot die tijd blijft de impact op de uitvoering en de financiële positie van Stroomopwaarts onzeker.
Verwachte economische ontwikkeling en gevolg arbeidsmarkt
De economische vooruitzichten voor Nederland richting 2027 laten een beeld zien van gematigde groei, in combinatie met aanhoudende structurele krapte op de arbeidsmarkt. Volgens raming van het Centraal Planbureau (CPB) groeit de Nederlandse economie in de jaren tot en met 2027 met 1,3 tot 1,7 procent per jaar. Ondanks de gematigde economische groei blijft de arbeidsmarkt structureel krap. Uit de Arbeidsmarktprognose 2025–2027 van het UWV blijkt dat de banengroei sterk afvlakt. In de periode 2024–2027 neemt het totaal aantal banen naar verwachting met circa 1 tot 1,1 procent toe (100.000 tot 130.000 banen). Dit is aanzienlijk lager dan in de jaren direct na de coronaperiode. De beperkte banengroei wordt vooral veroorzaakt door de vergrijzing en het vrijwel stilvallen van de groei van de beroepsbevolking. Tegelijkertijd blijft de vraag naar arbeid hoog. Het UWV verwacht dat er jaarlijks 1,4 tot 1,5 miljoen vacatures ontstaan, grotendeels als gevolg van vervangingsvraag (pensionering en baanwisselingen) en in veel mindere mate door uitbreidingsvraag. Hierdoor blijft de arbeidsmarkt gespannen, ook al neemt de krapte iets af ten opzichte van de piekjaren.
11
De werkloosheid loopt volgens het CPB licht op richting ongeveer 4 à 4,5 procent in 2027, maar blijft daarmee historisch laag. Van een brede verslechtering van de arbeidsmarkt is geen sprake, maar de dynamiek verandert wel.
Instroom Oekraïners in de bijstand
In maart 2027 wordt de RooO (Regeling opvang ontheemde Oekraïners) beëindigd. De beëindiging van de RooO kan leiden tot een toename van instroom in de Participatiewet, omdat ontheemden zonder werk of inkomen reguliere bijstand moeten aanvragen. Dit zorgt voor extra druk op uitvoering en budgetten binnen werk en inkomen. Tegelijk kan de arbeidsparticipatie onder druk komen te staan, doordat verblijfsonzekerheid en verhuizingen de continuïteit van werk belemmeren. Ook neemt de behoefte aan begeleiding, handhaving en maatwerk toe, omdat deze groep overstapt van een aparte regeling naar het reguliere stelsel van de Participatiewet. Dit betekent dat vanaf maart 2027 het aantal uitkeringen waarschijnlijk omhoog zal gaan. Met name voor Vlaardingen zal dit een stijging veroorzaken in verband met de opvang van Oekraïners in Mrija. Het landelijk beleid rondom deze situatie is nog in ontwikkeling. Zo is op dit moment nog niet duidelijk welke gevolgen deze ontwikkeling heeft voor de financiering. Om deze reden is in de Begroting 2027 nog geen rekening gehouden met het effect van de beëindiging van de RooO. Stroomopwaarts heeft bij de MVS-gemeenten onderzoek gedaan naar het huidige aantal ontheemden2 in de gemeentelijke en particuliere opvang.
Op basis van de aangeleverde cijfers doet Stroomopwaarts de volgende schatting over het extra aantal ontheemden dat per maart 2027 mogelijk recht heeft op een bijstandsuitkering: Minimale instroom
Maximale instroom
Maassluis
4
17
Vlaardingen
200
350
Schiedam Totaal
25
40
229
407
Ontwikkeling ICT
Stroomopwaarts ziet kansen om met gerichte investeringen in ICT, automatisering en kunstmatige intelligentie (AI) de kwaliteit en toegankelijkheid van de dienstverlening verder te versterken. Door administratieve en repeterende processen verder te standaardiseren en te automatiseren, kan efficiënter worden gewerkt. De tijd die hierdoor vrijkomt, wordt bewust ingezet voor persoonlijk contact met inwoners en het bieden van maatwerk waar dat nodig is. Op basis van de inzichten uit twee lopende pilots, waarin wordt onderzocht hoe AI kan bijdragen aan het vereenvoudigen van werkzaamheden en het ondersteunen van medewerkers, vindt in 2027 een verdere uitwerking en mogelijke opschaling plaats. De inzet van technologie gebeurt altijd zorgvuldig en verantwoord. Daarbij is nadrukkelijke aandacht voor dataveiligheid, privacy en ethische vraagstukken, en wordt gehandeld binnen de kaders van geldende wet- en regelgeving.
Huisvesting
Stroomopwaarts werkt momenteel vanuit zeven locaties en ziet kansen om meer structurele en toekomstbestendige grip te krijgen op de eigen huisvesting. Voor de Werkontwikkelbedrijven blijft lokale aanwezigheid essentieel om de verbinding met inwoners en ondernemers te behouden. Tegelijkertijd is verbetering van de huisvesting noodzakelijk, vooral om kwetsbare medewerkers een veilige en passende werkplek te bieden. Omdat de panden eigendom zijn van de gemeenten en er geen huurovereenkomsten bestaan, heeft Stroomopwaarts beperkte sturingsruimte. Daarom wil Stroomopwaarts, in een zakelijke samenwerking met de gemeenten, toewerken naar toekomstbestendige huisvestingsoplossingen die goede arbeidsomstandigheden, effectieve dienstverlening en doelmatige inzet van middelen ondersteunen.
2
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
Toelichting: Het betreft hier het aantal ontheemden, niet aantal uitkeringen. Het aantal uitkeringen ligt lager als er sprake is van gezamenlijke huishouding. Er is momenteel geen zicht op hoe vaak er sprake is van een gezamenlijke huishouding.
12
Financieel overzicht met baten en lasten per programma Programma Totaal (bedragen x € 1.000)
Baten
Realisatie 2025 Lasten
1e begrotingswijziging 2026 Baten Lasten Saldo
Baten
Begroting 2027 Lasten
Inkomen
11.996
-137.474
-125.479
10.507
-143.685
-133.178
9.836
-148.672
Werk
2.474
-12.951
-10.477
2.383
-13.910
-11.526
2.212
Werkleerbedrijf
Saldo
Verschil 2027 & 2026 Baten Lasten
Saldo
-138.836
-670
-4.988
-5.658
-14.560
-12.349
-172
-651
-823
Saldo
7.405
-31.468
-24.063
8.118
-35.194
-27.076
8.599
-37.400
-28.801
481
-2.206
-1.725
Inburgering
0
-3.749
-3.749
0
-4.320
-4.320
0
-4.471
-4.471
0
-151
-151
Overhead
706
-18.640
-17.933
650
-19.670
-19.019
600
-20.578
-19.978
-50
-909
-959
Onvoorzien
444
-836
-392
0
-200
-200
0
-207
-207
0
-7
-7
0
-260
-260
0
-1.333
-1.333
0
0
0
0
1.333
1.333
Dekkingsmiddelen
183.831
0
183.831
194.747
0
194.747
203.856
0
203.856
9.109
0
9.109
Totaal baten en lasten
206.857
-205.378
1.479
216.405
-218.311
-1.906
225.104
-225.889
-786
8.698
-7.578
1.120
Totaal reservemutaties
2.586
-1.949
637
2.244
-338
1.906
1.135
-350
786
-1.109
-12
-1.120
209.443
-207.327
2.116
218.649
-218.649
0
226.239
-226.239
0
7.590
-7.590
0
Implementatie ombuigingen
Resultaat
De totale lasten stijgen van € 218,6 miljoen in 2026 naar € 226,2 miljoen in 2027. Hierdoor stijgen de gemeentelijke dekkingsmiddelen met € 9,1 miljoen van € 194,8 miljoen naar € 203,9 miljoen. Hiervan heeft € 3,0 miljoen betrekking op de stijging van de uitvoeringskosten volgens de nieuwe begrotingssystematiek met 3,41%. De kosten van de verstrekkingen stijgen met de prijseffecten van uit de CPB-cijfers en de volumeontwikkelingen vanuit de laatste BUIG-ramingen van september 2025. De gemeentelijke bijdragen voor maatwerk worden direct op de programma’s geboekt. De gemeentelijke bijdrage voor verstrekkingen en voor de uitvoeringskosten worden in het programma dekkingsmiddelen verrekend. Het saldo per programma geeft de netto lasten per programma weer: baten minus de lasten. De volume effecten (zoals het aantal uitkeringen) wordt per programma toegelicht. Ook de financiële impact van de activiteiten van de uitvoeringsagenda worden per programma toegelicht. De ontwikkeling van de uitgaven van de begroting voor Participatie is in lijn met de te ontvangen Rijksmiddelen: gemeenten houden naar verwachting € 11 miljoen over!
Ontwikkeling SOW lasten Participatie vs. beschikbare Rijksmiddelen Participatie MVS gemeenten (in € x miljoen) 220,0
214,3 210,0
205,2
200,0
197,4
190,0
13,0
Saldo Rijksmiddelen cluster Participatie
11,4
202,9 180,0
193,8 170,0
184,4
160,0
150,0 Realisatie 2025
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
11,3
SOW Lasten Participatie
1e begrotingswijziging 2026
Begroting 2027
13
Prijsontwikkelingen CPB MEV (september 2025) 2024 Realisatie CPB CEP2025 Prijsstijging (%)
2025 Prognose
2026
2027
2028
Prognose
Begroting
Prijsniveau27
Indexatie gemeentelijke bijdragen
-
4,48
2,20
3,41
-
Gemiddelde prijsinflatie
5,94
5,60
2,54
5,02
-
Prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers (%)
6,60
6,20
2,60
5,70
-
Overige lasten consumenten prijsindex (CPI)
3,30
3,20
2,30
2,30
-
Bruto Wettelijk minumumloon (WML)
7,00
5,60
4,50
3,80
-
Netto minimumuitkering
7,80
4,20
3,90
3,70
-
uitvoeringskosten
De prijsontwikkelingen zijn beleidsarme effecten, tenzij anders aangegeven. De lonen en prijzen worden geïndexeerd op basis van de gegevens uit de Macro-economische verkenningen van het Centraal Planbureau. Daarbij wordt er een onderscheid gemaakt tussen de uitvoeringskosten Stroomopwaarts, kosten van de uitkeringen (netto minimumuitkering) en kosten van doelgroep medewerkers op basis van het wettelijk minimumloon. In de herijking van de begroting 2026 zijn de personeelskosten geactualiseerd op de nieuw overeengekomen Cao SGO voor ambtelijk personeel.
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
14
2. Programmaplan 2.1 Programma Inkomen Stroomopwaarts biedt een inkomensvangnet vanuit de Participatiewet. Als inwoners (tijdelijk) niet zelfstandig in hun levensonderhoud kunnen voorzien, dan kunnen zij financiële ondersteuning aanvragen bij Stroomopwaarts. Het streven is om deze aanvragen snel en goed af te handelen voor de inwoner. We streven naar financiële zelfredzaamheid van inwoners en het voorkomen van (problematische) schulden. Daartoe blijven wij continu innoveren. Het Programma Inkomen van Stroomopwaarts is in 2027 nadrukkelijk verbonden met de lokale beleidsprogramma’s van de gemeenten Maassluis, Vlaardingen en Schiedam. In Maassluis sluit het programma aan bij Samen zijn wij Maassluis, waarbij inkomensondersteuning, armoedebestrijding en participatie worden ingezet als randvoorwaarden voor meedoen in de wijk en het versterken van de sociale basis. In Vlaardingen draagt het Programma Inkomen bij aan de doelen van het programma Transformatie Sociaal Domein – Samen veranderen, met een focus op bestaanszekerheid, preventie en het eerder en integraler ondersteunen van inwoners. In Schiedam is het Programma Inkomen verbonden aan de Kadernota Sociaal Domein, waarin werk en inkomen expliciet onderdeel zijn van het versterken van veerkracht, financiële zelfredzaamheid en inclusie.
Deze lokale beleidsprogramma’s vormen gezamenlijk de basis voor de Regionale Nota Armoede en Schulden 2025–2028, die op haar beurt de kaders biedt voor het Activiteitenplan Armoede en Schulden 2025 – 2028 van Stroomopwaarts. Door deze samenhang wordt inkomensdienstverlening niet als een op zichzelf staande voorziening uitgevoerd, maar als een integraal onderdeel van de bredere sociaalmaatschappelijke opgaven binnen de drie gemeenten.
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
Baten
€
9.836
Lasten -€ 148.672
Saldo -€ 138.836
15
Ambities 2027
In 2027 werkt Stroomopwaarts verder aan de koers die is vastgelegd in de Strategische Nota Werk & Inkomen 2026. De doelgroep van Stroomopwaarts is de afgelopen jaren diverser en complexer geworden, en dit vraagt om een aanpak die betrouwbaar, realistisch, uitvoerbaar en integraal is. Aan de hand van twee centrale hoofdambities, die de basis vormen voor het uitvoeringsprogramma’s Inkomen kunnen de activiteiten uit de uitvoeringsagenda op de volgende manier worden verdeeld:
Voor 2027 gaan wij uit van een gemiddeld aantal uitkeringen MVS-breed van 5.410. De instroom in uitkeringen is hoger dan realisatie 2025 door inflatie, krapte op de arbeidsmarkt voor bepaalde doelgroepen en het wegvallen van tijdelijke rijksregelingen, maar lager dan begroot in BGW-1 2026, omdat we uitgaan van een stabielere uitstroom, mede als gevolg van de ingezette reintegratie programma’s en regionale samenwerking met werkgevers. Hierdoor verwachten we dat de stijging van het aantal uitkeringen zich wel voordoet, maar minder sterk dan eerder in de begroting geraamd.
1. Weg naar werk door-ontwikkelen met als doel de uitstroom uit de uitkering naar werk te verhogen.
Gemiddeld aantal bijstandsuitkeringen
2025
2026
2027
Verschil
Verschil
(incl. IOAW, IOAZ, BBZ)
Realisatie
BGW 1
Begroting
2026-2025
2027-2026
• Extra inzet op de doelgroep Participatie: met een lagere caseload kunnen Werkconsulenten meer mensen activeren die vervolgens doorstromen naar een werkontwikkeltraject. • Inrichting van een jongerenteam met specifieke aandacht voor de begeleiding van jongeren van School naar Duurzaam Werk • Directe bemiddeling vóór instroom in de uitkering intensiveren.
2. Bijdrage aan bestaanszekerheid om mensen financieel gezond te houden.
• Implementatie Participatiewet in Balans met nieuwe regelgeving en cultuuromslag op basis van vertrouwen en maatwerk. • Intensivering vroegsignalering om schulden te voorkomen. • Begeleiden van inwoners op basis van focusgroepen die in de Regeling betalingsachterstand zorgpremie bij het CAK zijn aangemeld. Het doel is om inwoners in de reguliere zorgverzekering te krijgen en voor alle aanwezige schulden een oplossing te zoeken. • Individuele Verstrekkingen als compensatie voor Alleenverdienersproblematiek fase 2.
Uitstroom uit de uitkering verhogen
In de begroting wordt de prognose van de BUIG aantallen gehanteerd. Indicator
Relisatie 2025
2026 BW1
Begroting 2027
Participatiewet Bijstandsuitkeringen Eindstand aantal uitkeringen Participatiewet
5.315
5.356
5.383
Instroom
1.062
1.141
1.127
Uitstroom
1.100
1.100
1.100
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
Maassluis
797
813
817
16
4
Vlaardingen
2.347
2.379
2.391
32
12
Schiedam
2.198
2.192
2.203
-6
11
Totaal
5.343
5.383
5.410
41
27
Uitvoeringsagenda 1. Extra inzet doelgroep participatie
Over de periode juni 2024 – juni 2025 heeft in Vlaardingen (in het kader van de motie Vertrouwensexperimenten) een pilot gedraaid, waarbij intensieve begeleiding is toegepast op de doelgroep participatie (doelgroep met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt). De uitkomsten van de pilot zijn positief: de resultaten tonen aan dat deze aanpak leidt tot een hogere betrokkenheid van de inwoners en een hogere mate van participatie (en hiermee kansen op werk). Als we nu kijken naar het team en de werkwijze, dan zien we: • De inwoners zijn als het ware verdeeld over een actief (60%) en een niet actief bestand (40%). • De caseload per medewerker (en per fase) kan niet evenredig worden verdeeld. Intentie is om de cijfers voor 2025 in eerste instantie weer richting het niveau 2024 op te trekken. Dus dat de instroom bij Participatie richting 400 personen gaat en de doorstroom naar Ontwikkeling richting 300 mensen. Daarvoor is het van belang dat de formatie wordt opgeschroefd; er zullen minimaal 5 FTE werkconsulenten bij moeten komen.
16
Wat gaan we doen? De doelgroep participatie omvat op dit moment ca. 4.000 inwoners. Uit de pilot is gebleken dat een effectieve caseload maximaal 60 inwoners per consulent bedraagt. Toegepast op de totale doelgroep betekent dit een benodigde formatie van ongeveer 67 consulenten, terwijl Stroomopwaarts nu 23 consulenten inzet. Een opschaling naar het benodigde aantal (inzet van 44 extra consulenten) is financieel niet haalbaar. Daarom wordt voor een gerichte, haalbare aanpak, voorgesteld: het vormen van focusgroepen binnen de participatie-doelgroep, bijvoorbeeld op basis van leeftijd of uitkeringsduur. Hierdoor kan intensievere begeleiding worden gericht op subgroepen waar de meeste ontwikkel- en uitstroomkansen liggen. Voor deze gerichte aanpak wordt voorgesteld om 5 fte extra consulenten in te zetten binnen Participatie. Hiermee kunnen 300 extra inwoners intensief worden begeleid. Wat willen we bereiken? Met deze gerichte extra inzet op de doelgroep participatie wil Stroomopwaarts: • De effectiviteit en kwaliteit van begeleiding verhogen, door de caseload binnen focusgroepen terug te brengen. • De uitstroomkansen van inwoners vergroten, door meer tijd voor maatwerk, ontwikkeltrajecten en samenwerking met partners.
• Deze aanpak biedt gemeenten de mogelijkheid om, op basis van MKBAuitkomsten, gericht te investeren in maatregelen die aantoonbaar bijdragen aan maatschappelijke waarde.
2. Inrichting Jongerenteam
Volgens de Wet Van school naar duurzaam werk moeten gemeenten beoordelen of jongeren voltijdsonderwijs volgen of moeten gaan werken. Stroomopwaarts voert deze taak uit en richt zich hierbij op jongeren tot 27 jaar, om hen preventief te begeleiden naar duurzame deelname aan de arbeidsmarkt. De nadruk ligt op het bieden van gestructureerde begeleiding en het intensiveren van samenwerking met onderwijsinstellingen en regionale partners. Hoewel landelijk steeds meer jongeren een beroep doen op een bijstandsuitkering en daar langer blijven, is deze trend bij Stroomopwaarts minder sterk zichtbaar. Sinds 2023 loopt het project Jeugdwerkgelegenheid, dat onder andere successen heeft geboekt met Doorstroomtafels en leefgebiedencoaches.
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
Wat gaan we doen? Stroomopwaarts richt een kernteam Jongeren in voor de uitvoering van de Wet Van school naar duurzaam werk. Dit kernteam zorgt voor een integrale, gespecialiseerde aanpak voor jongeren tot 27 jaar met een uitkering. Het kernteam Jongeren wordt uitgebreid met 1 FTE jongeren consulent. De kosten hiervoor kunnen worden gedekt vanuit de decentralisatie uitkering. Het resterende budget kan worden ingezet voor actieve communicatie benaderingen die aansluiten bij de doelgroep (o.a. via social media). Aanvullend is het wenselijk om het kernteam verder te versterken. De succesvolle ondersteuning van het project Jeugdwerkgelegenheid rust voor een groot gedeelte op het inzetten van de leefgebiedencoach. Om het succes van de aanpak te continueren wordt geadviseerd een leefgebiedencoach toe te voegen aan het kernteam Jongeren. Daarnaast is de huidige caseload vrij hoog. Ook met de voorgenoemde uitbreiding van een jongeren consulent komt de caseload op ca. 75 jongeren per FTE. Om de intensieve begeleiding te kunnen bieden die nodig is, er wordt 1 FTE jongeren consulent aan het kernteam Jongeren toegevoegd. Wat willen we bereiken? Met het kernteam Jongeren wil Stroomopwaarts een solide, toekomstbestendige basis neerzetten voor de begeleiding van jongeren richting duurzame participatie en werk.
De belangrijkste resultaten die we nastreven zijn: • Continuïteit van de succesvolle leefgebiedencoach-aanpak, gericht op stabiliteit, voorkomen van schulden, gezondheid, huisvesting en motivatie. Kortom: alle randvoorwaarden voor duurzame uitstroom. • Een lagere, realistische caseload waardoor consulenten meer tijd hebben voor intensieve begeleiding, ontwikkeltrajecten en interventies die jongeren verder helpen.
17
Indicator
Relisatie 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
1.634
1.700
1.700
Percentage toegekende aanvragen
55%
55%
55%
Doorlooptijd aanvraag uitkering binnen 4 weken, excl. hersteltermijn
78%
80%
80%
100%
100%
Aantal aangevraagde bijstandsuitkeringen
Aantal aanvragen bijstandsuitkering binnen acht weken afgerond (toekenning danwel afwijzing) Aantal afgeronde bemiddelingstrajecten voor instroom bijstand (RWO)
286
330
360
Percentage plaatsing na afronding bemiddelingstraject
51%
49%
48%
Bestandsanalyse bijstandsuitkeringen
Aantal mensen met bijstandsuitkering
Relisatie 2025 5.315
2026 BW1 5.356
Begroting 2027 5.383
Indeling naar tijd in de uitkering Aantal cliënten < 1 jaar in uitkering (zonder onderbreking
992
Aantal cliënten > 2 jaar in uitkering (zonder onderbreking
3.827
Indeling naar type begeleiding
Wat gaan we doen? Per 1 januari 2026 zijn 11 wijzigingen ingevoerd; de resterende 12 volgen op 1 januari 2027. Deze wijzigingen vragen om beleidskeuzes en afstemming met uitvoering, kwaliteit en financiën. Veel van de aanpassingen vragen om wijzigingen in processen, ICT-systemen en werkinstructies, evenals ondersteuning van medewerkers via training en communicatie. De PwiB vraagt daarnaast om een organisatie brede cultuuromslag, waarbij professionals meer ruimte krijgen voor vakmanschap en oordeelsvorming. Dit vraagt om scholing, intervisie en duidelijke communicatie naar inwoners. De voorbereiding van de implementatie van de wet, inclusief de bijbehorende cultuurverandering, is gestart in april 2025 en loopt door tot eind 2027.
4. Intensivering vroegsignalering
Aantal cliënten activering (participatie)
Het kabinet voert een pakket aan maatregelen in om problematische schulden aan te pakken. Dit pakket is gebaseerd op het basispakket uit het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Problematische schulden.
Waarvan aantal cliënten vrijwilligerswerk Aantal cliënten Werk (ontwikkeling & bemiddeling) Aantal cliënten Zorg (kort & langdurend)
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
Met ingang van 1 januari 2026 is de Participatiewet in Balans (PwiB) van kracht. De wet wijzigt de Participatiewet op 23 punten. Een deel hiervan betreft kan-bepalingen, zoals het vereenvoudigen van de aanvraagprocedure, het vervallen van de zoektermijn voor jongeren en het kunnen toekennen van bijstand met terugwerkende kracht.
Wat willen we bereiken? De invoering van de PwiB vereist zowel aanpassingen in de benadering van de wet als in de uitvoering richting inwoners. Deze wetswijziging legt de nadruk op vertrouwen en maatwerk boven controle, waardoor professionals meer mogelijkheden krijgen om rekening te houden met de persoonlijke situatie van de inwoners.
Aantal cliënten > 5 jaar in uitkering (zonder onderbreking
Klanttevredenheidsonderzoek (KTO) onder cliënten van de Participatiewet (jaarlijkse landelijke meting)
Bestaanszekerheid om mensen financieel gezond te houden 3. Implementatie Participatiewet in Balans
volgt
volgt
Wat gaan we doen? De MVS-gemeenten staan voor de opgave om het bereik en de effectiviteit van vroegsignalering te verbeteren. Uit de regionale analyses blijkt dat het aandeel huishoudens met problematische schulden in alle drie de gemeenten boven het landelijk gemiddelde ligt, terwijl de huidige formatie vroegsignalering achterblijft bij gemeenten van vergelijkbare omvang: MVS beschikt over 2 fte, waar 5,7 fte passend is bij het inwonertal.
18
De hulpacceptatie blijft met gemiddeld ca. 14% bovendien achter bij het landelijk gemiddelde van 35%. Met de tijdelijke IBO-middelen willen we structurele verbeteringen realiseren in de uitvoering van vroegsignalering. We zetten in op.
Wat willen we bereiken? Met deze inzet werken we doelgericht toe naar de KPI’s uit het Regionaal Activiteitenplan Armoede en Schulden MVS 2025–2028: • Bereik ≥ landelijk niveau (≥20%) • Hulpacceptatie ≥ 25% per jaar (landelijk niveau 35%) Daarnaast draagt de uitbreiding bij aan: • Sneller en persoonlijker contact met inwoners met achterstanden. • Het voorkomen van escalatie van schulden (kleine schulden klein houden); • Betere benutting van aanvullende signalen (CAV, CAK); • Een duurzame en toekomstbestendige uitvoering, in lijn met het aanstaande landelijke verbeterplan vroegsignalering en de landelijke ambitie uit het Nationaal Programma Armoede en Schulden (NPAS).
5. CAK Project vervolg 2026-2027
Stroomopwaarts is gestart met het CAK-project, een gerichte aanpak binnen de vroegsignalering voor inwoners die minimaal zes maanden geen zorgpremie hebben betaald en daardoor een bestuursrechtelijke premie (boete) moeten voldoen. Een CAK-schuld kan een indicatie zijn dat er meerdere schulden binnen het huishouden zijn. Medio 2025 stonden 3.931 inwoners uit de MVS-gemeenten op deze CAK-lijst. In de eerste fase van het project richten we ons op de groep inwoners die zowel op de CAK-lijst staan als een uitkering ontvangen. Als fase 1 van het project definitief een succes blijkt, wordt onderzocht of deze werkwijze kan worden opgeschaald naar alle inwoners op de CAK-lijst (fase 2). Een opschaling van het project vraagt om aanvullende inzet en capaciteit binnen de schuldhulpverlening. De aanpak via de CAK-lijst past binnen de kaders van de Regionale Nota Armoede en Schulden MVS 2025-2028. Het is geen expliciet onderdeel van het huidige Regionale Activiteitenplan Armoede en Schulden MVS 2025 – 2028.
Wat gaan we doen? Fase 1 – Uitkeringsgerechtigden In deze fase richten we ons op de 382 inwoners uit de drie MVS-gemeenten
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
met een Participatiewet uitkering die op de CAK-lijst staan. Deze groep is bij ons bekend, waardoor we meer mogelijkheden hebben om snel maatwerk te leveren. Fase 2 – Niet-uitkeringsgerechtigden Na het afronden van fase 1 starten we fase 2, gericht op inwoners op de CAKlijst die geen Pw-uitkering hebben. We onderzoeken hoe we fase 2 kunnen koppelen aan vroegsignalering en doelgroepen. Vanwege de omvang van de lijst, wordt een selectie opgevraagd op basis van criteria, bijvoorbeeld leeftijd, postcodegebied, hoogte openstaand bedrag bij het CAK, duur van de aanmelding bij het CAK. Voor de bepaling van de selectie, is het beschikbare budget leidend.
Wat willen we bereiken? De pilot is succesvol wanneer het percentage van het bereik, dat leidt tot hulpaanvaarding groter of gelijk is aan 25% per jaar. Hiermee sluiten we aan bij de KPI-norm voor vroegsignalering zoals is afgesproken in het Regionale Activiteitenplan Armoede en Schulden MVS 2025-2028. Indicator
Relisatie 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Vroegsignalering schulden: vervolgtraject na eerste contact
24%
6%
20%
Schuldhulpverlening geslaagd = schone lei en/of uitbetaalde saneringskredieten (150 langlopend, 150 kortlopend)
269
300
300
Indicator = % succesvolle / volledig afgeronde regelingen
60%
60%
60%
Aantal intakegesprekken schuldhulpverlening
747
500
500
Aantal gestarte trajecten schuldhulpverlening
387
350
350
Inclusief Wsnp (wet schuldhulpsanering natuurlijke personen), wanneer minnelijk schuldregeling niet mogelijk is
461
85
85
Overig: adviesgesprek budgetcoaching, cursus omgaan met geld (OMG
255
120
120
Toelichting: Onder schuldregelingen wordt verstaan: het totaal van het aantal minnelijke regelingen en saneringskredieten (o.a. vanwege collectief schuldregelen). Onder overige wordt verstaan het totaal aantal van de schuldhulpverleningsinstrumenten: adviesgesprek, coaching en de budgetcursus. Aangezien er meerdere instrumenten kunnen worden ingezet kan het aantal intakegesprekken lager zijn dan het aantal gestarte trajecten.
19
6. Alleenverdienersproblematiek fase 2
De alleenverdienersproblematiek heeft betrekking op huishoudens met één kostwinner die door belasting- en toeslagenregels minder te besteden hebben dan gezinnen met een uitkering, waardoor ze zelfs onder het bestaansminimum kunnen uitkomen. In fase 1 is een groot deel van het beschikbare budget niet gebruikt. De belangrijkste redenen hiervoor was dat de inwoners uiteindelijk zelf een aanvraag Bijzondere Bijstand moesten indienen.
Wat gaan we doen? In de tweede fase van de alleenverdienersproblematiek geeft Stroomopwaarts in de MVS-regio in 2025, 2026 en 2027 automatisch een vast bedrag per jaar aan huishoudens. Het gaat om gezinnen waarvan de Belastingdienst vermoedt dat ze door overlappende regelgeving te weinig toeslagen hebben gekregen. In de tabel hieronder staan de bedragen per jaar, wanneer deze worden uitbetaald, en wanneer het budget voor de regeling aan het gemeentefonds wordt toegevoegd. Wat willen we bereiken? Met de uitvoering van de Alleenverdienersproblematiek fase 2 willen we het volgende bereiken: • Het compenseren van huishoudens die door stelselmatige fouten in het toeslagen- en belastingstelsel structureel tekortkomen. • Een uitvoerbare, eenvoudige regeling die gemeenten en inwoners niet overbelast.
Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030
Bereik regionale en lokale armoedevoorzieningen in 2027
Maassluis Vlaardingen
Schiedam
Bereik per armoederegeling (aantal verstrekkingen t.o.v. de totale doelgroep)
Presentatie indicatoren Aantallen verstrekkingen per hoofdregeling en per gemeente Percentage van huishoudens met laag inkomen langer dan 4 jaar dat individuele inkomenstoeslag ontvang is >=50%
50%
45%
43%
Percentage van meldingen vroegsignalering dat leidt tot succesvol contact
26%
17%
15%
Bereik kindpakket schoolactiviteiten Stichting Leergeld 95% jaar
122%
98%
102%
Bereik kindpakket buitenschoolse activiteiten Jeugdfonds Sport en Cultuur >=52%
56%
41%
59%
Percentage hiervan dat leidt tot hulpacceptatie >=25% Aantal geslaagde SHV-trajecten ("Schone lei")
Aantal intakegesprekken SHV >=500 jaar Aantal partners aangeslagen bij Convenant samenwerking beschermingsbewind >=65% in 2028
20
Wat gaat het programma Inkomen kosten? Programma Inkomen (in € x 1.000)
Aanvraag
Realisatie 2025 Baten Lasten
Saldo
1e begrotingswijziging 2026 Baten Lasten Saldo
Begroting 2027 Baten Lasten
Saldo
Verschil 2027 & 2026 Baten Lasten Saldo
0
-4.423
-4.423
671
-5.396
-4.725
41
-4.932
-4.891
-631
464
-167
708 0 620 89
-3.280 -369 -2.823 -89
-2.572 -369 -2.203 0
397 246 81 70
-3.969 -2.244 -1.605 -121
-3.572 -1.998 -1.524 -51
411 254 84 72
-4.370 -2.583 -1.662 -125
-3.960 -2.329 -1.578 -53
14 8 3 2
-401 -339 -57 -4
-387 -331 -54 -2
Armoedevoorziening verstrekkingen Maatschappelijke participatie kinderen
7.856 733 0
-16.912 -4.372 -2.026
-9.057 -3.639 -2.026
6.463 800 0
-15.589 -4.779 -1.893
-9.126 -3.979 -1.893
6.289 827 0
-15.887 -4.942 -1.957
-9.598 -4.115 -1.957
-175 27 0
-297 -163 -65
-472 -136 -65
Bewindvoering Armoedevoorziening uitvoeringskosten Meldpunt Toeslagen Alleenverdieners toeslag
0 111 6.959 53
-2.340 -1.163 -6.959 -53
-2.340 -1.052 0 0
0 51 4.823 790
-2.479 -826 -4.823 -790
-2.479 -775 0 0
0 53 4.987 422
-2.564 -1.013 -4.989 -422
-2.564 -961 -2 0
0 2 164 -368
-85 -187 -166 368
-85 -186 -2 0
Inkomensvoorziening
3.238 2.671
-106.446 -103.801
-103.208 -101.130
2.858 2.508
-111.347 -109.083
-108.488 -106.575
2.976 2.614
-115.483 -113.059
-112.507 -110.445
118 106
-4.137 -3.976
-4.019 -3.870
89 0 0 18 459
-2.061 0 -106 -343 -135
-1.972 0 -106 -325 325
60 0 0 10 280
-1.853 0 -120 -250 -40
-1.793 0 -120 -240 240
62 0 0 10 290
-2.000 0 -124 -259 -41
-1.938 0 -124 -248 248
2 0 0 0 10
-147 0 -4 -9 -1
-145 0 -4 -8 8
0
-1.075
-1.075
0
-1.115
-1.115
0