2025-12-16 Raadsmemo Onderzoek Van der Torre team OOV

De onderzoekers van Decisio29 leggen uit dat het woonadres van een arbeidsmigrant lang niet altijd bekend is via de (geraadpleegde) CBS Microdata. Bijvoorbeeld doordat een arbeidsmigrant, bij seizoensgebonden arbeid, minder dan vier maanden in Nederland verblijft en zich niet bij de gemeente inschrijft (dat is ook geen wettelijke plicht). Of deze plicht wordt geschonden; dus langer dan vier maanden in Nederland verblijven en niet inschrijven. Decisio schrijft: “Uit eerder onderzoek is de inschatting dat gemiddeld 45 tot 55% van de arbeidsmigranten zich inschrijft”. Als we uitgaan van vijftig procent, dan zou de bovenstaande inventarisatie - na correctie - dus neerkomen op 6.240 arbeidsmigranten die in Vlaardingen wonen. Begin 2025 staan overigens in totaal 4.092 personen uit zogenoemde MOE- en GIPS-landen bij de gemeente Vlaardingen in de BRP ingeschreven. d. De toestroom van arbeidsmigranten resulteert in de opdracht om arbeidsmigranten te huisvesten. Dit is noodzakelijk voor de lokale economie, al leidt het - zo blijkt uit landelijk onderzoek30- tot een risico op overtredingen en strafbare feiten bij werk en/of bij huisvesting van arbeidsmigranten. Koppeling tussen werk en huisvesting zet arbeidsmigranten (aldus deze landelijke onderzoeken) onder druk. Als ze de gang van zaken op één domein niet accepteren, verliezen ze werk én woning.

Het is lastig om uit te zoeken of er daadwerkelijk 27

Bron: Abu.nl, Wethouders Den Haag en Westland over de uitdagingen van arbeidsmigratie: “Om de problemen op te lossen is samenwerking nodig”, 25 februari 2025. 28 Vos 2024. 29 Vos 2024, p. 24. 30 LIEC 2019; Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten 2020.

38

sprake is van arbeidsuitbuiting in strafrechtelijke zin, onder meer omdat arbeidsmigranten weinig informatie verstrekken.31 e. Over-bewoning valt eenvoudig te constateren en komt frequent voor; het versterkt de (kans op) woonoverlast en op overlast op straat vanwege een extra prikkel om naar de straat te trekken. Over-bewoning staat vaak niet op zich, zo constateren respondenten, in die zin dat het samengaat met andere overtredingen of onregelmatigheden; personen die niet staan ingeschreven in het BRP-systeem terwijl dat wettelijk wel zou moeten; het ontbreken van een huurcontract; intimidatie van huurders (bijvoorbeeld instructies om controles en sancties te omzeilen); een te hoge huursom of huurders die geen idee hebben van de huur die ze betalen; of een onhygiënische of gevaarlijke woonsituatie of het verhuur van een bed. f.

Achter meldingen van woonoverlast kan veel schuilgaan; sociale problematiek (zorg nodig), sociaal-criminele problematiek (helpen en corrigeren is geboden), verslaving en huurders die onder slechte omstandigheden wonen. Als arbeidsmigranten bij ontslag of bij het einde van het tijdelijke werk op straat belanden, resulteert dit in dakloosheid. Dergelijke omstandigheden resulteren in meldingen van overlast en vragen om actie door de gemeentelijke (veiligheids-)organisatie, hetgeen al snel neerkomt op een combinatie van helpen en grenzen stellen.

g. Er is geïnventariseerd hoeveel dak- en/of thuislozen Vlaardingen telt. Het gaat naar schatting om 266 personen: 219 volwassenen en 47 kinderen. Dat is duidelijk meer dan in Schiedam (183 personen) of Maassluis (96 personen) (Kuijpers e.a., 2025). De samenstelling is divers, getuige o.a. uiteenlopende nationaliteiten. De grootste categorie verblijft bij familie, vrienden of derden; ook wordt verbleven in een instelling of in een niet-conventionele woonruimte. Bijvoorbeeld een bedrijfspand. Tabel 4.: Politieregistraties over overlast in de gemeente Vlaardingen in drie kalenderjaren, in totaal en in vier categorieën

Totaal registraties overlast Overlast door verward persoon Melding overlast jeugd Overlast i.v.m. alcohol/ drugs Geluidshinder overig Bron: Data.politie.nl

2015 1.414 305 342 122 579

2020 2.388 448 608 277 876

2024 2.045 493 342 368 554

Ad 5.) Omgaan met burger-meldingen en incident- en overlastgevoeligheid a. De bovenstaande kenmerken van de onveiligheid in Vlaardingen leiden ertoe dat er veel werk afkomt op de Vlaardingse veiligheidsorganisatie: door burgermeldingen, door incidenten en vanwege allerhande overlast. Het gaat onder meer om drugsmisdaad, verslaving, verwarde (onbegrepen) personen, risicojeugd, gedateerde woningen, huisvesting van veel arbeidsmigranten, overtredingen bij woningverhuur en online-conflicten en -spanningen tussen jongeren die uitmonden in dreigingen, geweld en onveiligheidsgevoelens in het ‘echte’ leven.

31

Boerman e.a. 2017.

39

b. Er worden in Vlaardingen ook om positieve redenen veel burgermeldingen van overlast of overtredingen geplaatst bij de gemeente: 1.) de burgerzin onder mensen (die vaak al lang in de stad of wijk wonen); 2.) de gemeente verspreidt actief informatie over mogelijkheden om zaken te melden; en 3.) er zijn korte lijnen tussen bewoners en ambtenaren (bijvoorbeeld boa’s of toezichthouders). Via apps (de Meld een Vermoede-app en de Buiten beter-app) worden de drempels om te melden verlaagd. De unit T&H van de gemeente Vlaardingen kreeg in 2024 in totaal ongeveer 10.100 meldingen te verwerken. c. De door de politie geregistreerde overlast stijgt in Vlaardingen, van 2015 tot en met 2024, van 1.414 naar precies 2.045. Dat is een toename van 45 procent. De geregistreerde misdaad daalt weliswaar (zie paragraaf 2.2), maar dat is in de kern een kwestie voor justitie en politie, terwijl bij overlast primair wordt gevraagd om inzet door de gemeente, met hulp van onder meer politie en woningcorporaties. De stijging van de geregistreerde overlast komt met name door de trend wat betreft ‘overlast i.v.m. alcohol/ drug’; met 122 registraties in 2015 en 368 registraties in 2024. Dat is een toename van 201 (!) procent. De geregistreerde ‘overlast door verward persoon’ neemt tussen 2015 en 2025 met 62 procent toe; van 305 naar 493.

De door de politie geregistreerde jeugdoverlast blijft stabiel en dat geldt ook voor ‘geluidshinder overig’; dit piekte beide in het coronajaar 2020. Zie tabel 2.4. d. Vlaardingen is een incident-gevoelige stad, getuige onder meer escalaties van woonoverlast; overlast-pieken vanwege alcohol- en/of drugsgebruik; een schiet- of steekpartij (soms ook overdag en goed zichtbaar); overlast-locaties in de publieke ruimte die aandacht vragen; en een reeks aanslagen met explosieven. Er is continu een grote werkvoorraad met casuïstiek die past bij het (groot)stedelijke karakter van Vlaardingen. Het legt een groot beslag op de gemeentelijke veiligheidsorganisatie, want het vergt om doortastend optreden. Zie de onderstaande tabel voor een kleine selectie van Vlaardingse veiligheids-incidenten in de afgelopen jaren. Tabel 5.: Mediaberichten over veiligheidsincidenten in Vlaardingen sinds 2022 Casus 1. Jongen (18) overleden na steekincident Vlaardingen In juni 2022 heeft een 19-jarige jongen in Vlaardingen een 18-jarige jongen neergestoken tijdens een uit de hand gelopen ruzie. De 18-jarige overlijdt aan zijn verwondingen.32 Casus 2. Jongen die vrouw neerstak op fiets veroordeeld tot jaar jeugddetentie In april 2022 heeft een 16-jarige jongen een 21-jarige vrouw die voor hem fietste in haar rug gestoken, zonder aanleiding.

Als straf krijgt hij één jaar jeugddetentie opgelegd, waarvan zes maanden voorwaardelijk.33 Casus 3. Acht jaar cel voor door hoofd schieten man in Vlaardingen Een 21-jarige man is in juli 2024 veroordeeld tot acht jaar cel voor betrokkenheid bij een schietincident op 7 januari 2024, waarbij het slachtoffer door het hoofd werd beschoten. Het slachtoffer werd neergeschoten in het bijzijn van zijn broer. De ex-partner en zijn 1,5-jarige zoon lagen in de woning te slapen. Het slachtoffer overleefde de aanval en heeft meerdere operaties gehad en zes weken op de IC gelegen. Hij heeft ernstig letsel opgelopen en zal voor de rest van zijn leven intensieve zorg nodig hebben. 34 Casus 4. Vlaardinger veroordeeld voor dodelijke schietpartij in straat waar kinderen speelde 32

Bron: Politie.nl, Jongen (18) overleden na steekincident Vlaardingen, 25 juni 2022. Bron: Rtl.nl, Jongen die vrouw neerstak op fiets veroordeeld tot jaar jeugddetentie, 24 november 2022. 34 Bron: Rijnmond.nl, Acht jaar cel voor door hoofd schieten man in Vlaardingen, 26 juli 2024. 33

40

Een Vlaardingse man wordt in 9 oktober 2024 veroordeeld tot 11 jaar gevangenisstraf voor het doodschieten van een 30-jarige Vlaardinger. De dader schoot 7 kogels in de borst en rug vaan de man. Het schietincident vond op 3 juli 2023 plaats na een langdurige ruzie over de verdeling van klanten in het Vlaardingse drugscircuit. Het schietincident vond plaats op klaarlichte dag in een straat waar kinderen aan het spelen waren. De dader bleef schieten terwijl het slachtoffer op de grond lag. 35 Casus 5. Tientallen explosies gericht op loodgieter in Vlaardingen Tientallen keren waren panden van een loodgieter het doelwit van aanslagen met explosieven. Omwonenden leefden in angst en voelen zich onveilig. De aanslagen hadden plaats in de nacht en soms in de ochtend, met mensen op straat.36 Casus 6. Twee woningen in Westwijk en Holy gesloten vanwege onvergunde prostitutie Op last van de gemeente zijn twee woningen in de Holy en Westwijk gesloten. Tijdens een controle van het Regionale Controle Team zijn sekswerkers aangetroffen in de panden. Deze seksinrichtingen waren onvergund, en één van de sekswerkers verblijft illegaal in Nederland.37 Casus 7. Acht jaar cel wegens mishandelen en opsluiten pleegmeisje Vlaardingen. De pleegouders van een meisje dat werd mishandeld en opgesloten krijgen in november 2025 acht jaar gevangenisstraf opgelegd.

Het meisje belandde in een coma in het ziekenhuis. Ze had botbreuken en hersenletsel. Ook het halfzusje van het meisje is mishandeld en vernederd.38 Casus 8. Vlaardinger heeft 50 kilo xtc in huis liggen, maar ‘wist het niet’. De politie trof in juli 2025 meer dan 100.000 xtc-pillen aan in het “drugshol” van een Vlaardingse man van 30 jaar. De man geeft aan dat hij tijdens het uitgaan werd benaderd voor het ‘stashen’ van deze drugs. Uit angst voor een wraakactie durft de man niet te zeggen wie hem heeft benaderd en van wie de drugs zijn. Hij zegt niet te weten hoe en door wie de drugs in zijn huis zijn beland. In 2022 trof de politie al een hennepkwekerij aan in zijn woning.39

2.

Over objectieve en subjectieve (on)veiligheid

In het commissiedebat over het Rekenkamer-rapport over Toezicht & Handhaving d.d.16 oktober 2025 stelden raadsleden vragen over de relatie tussen objectieve (on)veiligheid en de onveiligheidsgevoelens in de stad. Het ging over een ogenschijnlijk tegenstrijdige trend in Vlaardingen, namelijk de stijging van de gerapporteerde onveiligheidsgevoelens en de (forse) afname van de geregistreerde misdaad. Het was de vraag hoe dit toch kon. We formuleren het antwoord in vijf stappen, om het vervolgens op onderdelen - met behulp van cijfers en academische literatuur nader toe te lichten: 1. Onveiligheidsgevoelens hangen sterk samen met de perceptie van mensen die in het persoonlijk leven worden geconfronteerd met misdaad of overlast. Daarbij bestaan overigens (grote) verschillen naar onder andere geslacht, leeftijd en persoonlijkheid.40

35

Bron: Ditistwee.nl, Vlaardinger veroordeeld voor dodelijke schietpartij in straat waar kinderen speelde, 23 oktober 2024. 36 Bron: Eenvandaag.avrotros.nl, 'Ik had totaal geen veilig gevoel': buurvrouw over impact van explosies bij loodgieter Vlaardingen, 23 december 2024. 37 Bron: Ditistwee.nl, Twee woningen in Westwijk en Holy gesloten vanwege illegale prostitutie, 7 februari 2025. 38 Bron: Nrc.nl, Acht jaar cel wegens mishandelen en opsluiten pleegmeisje Vlaardingen, 25 november 2025. 39 Bron: Ditistwee.nl, Vlaardinger heeft 50 kilo xtc in huis liggen, maar ‘wist het niet’, 17 juli 2025. 40 Boers e.a. 2008.

41

2. De (door de politie) geregistreerde misdaad is weliswaar fors afgenomen in Vlaardingen, maar er blijft ook veel lokale misdaad buiten het bereik van die registraties; het zogenoemde dark number. Het is daarmee nog maar de vraag in hoeverre de misdaad in Vlaardingen werkelijk is gedaald, want: a. Van afgeschermde delicten wordt bijna nooit aangifte gedaan en veel van die delicten vallen moeilijk te bewijzen. Bijvoorbeeld arbeidsuitbuiting, seksuele uitbuiting, witwassen en drugscriminaliteit. b. Allerhande strafbare feiten die online plaatshebben (bijvoorbeeld belediging, naaktfoto’s delen, bedreiging, illegale goederen of diensten aanbieden) leiden tot onveiligheid (angst, geweld, dreiging, intimidatie en overlast), met name in het leven van jongeren en daarmee in het onderwijs. Dit blijft al snel op afstand van het strafrechtelijk systeem, ook omdat jongeren het niet in die context plaatsen en dus lang niet altijd beleven of melden als misdaad.41 c.

Onder criminele tieners en twintigers is een trend zichtbaar, namelijk de verschuiving van vermogensdelicten (bijvoorbeeld woninginbraak) naar doorgaans aangifte-loze drugsdelicten (zie bijvoorbeeld Beke e.a., 2023; Noordanus e.a., 2021).42 Criminelen in deze leeftijd plegen ook in toenemende mate digitale criminaliteit (mensen oplichten en banktegoeden stelen, bijvoorbeeld door te doen alsof een bankmedewerker belt); daarvan wordt wel aangifte gedaan. d. Het niveau van het aantal inwoners ‘dat denkt dat er veel criminaliteit [is] in de buurt’ ligt in Vlaardingen (met een score van 23,1% in 202343) veel hoger dan gemiddeld in Nederland (8,9%). De ingeschatte misdaad ligt dus op een hoog niveau. 3. De geregistreerde overlast is fors toegenomen, namelijk met 45 procent tussen 2015 en 2024 (zie tabel 2.4). Dat draagt bij aan de onveiligheidsgevoelens. Ook omdat die overlast-toename voor een deel volgens respondenten samenhangt met niet bewezen of geregistreerde strafbare feiten (bijvoorbeeld drugshandel op straat of uitbuiting). 4. Er treedt in kwetsbare delen van de stad vervreemding op; afbrokkelende sociale cohesie en het gevoel onder inwoners dat ze geen grip of controle hebben op wat verkeerd gaat. Bewoners voelen zich minder thuis in hun directe leefomgeving door (woon)overlast, verhuisbewegingen, onbekenden en lastposten.

Ook botsen de levensstijlen: personen die naar de straat trekken, ook in de late uren en doordeweeks versus mensen met een werkritme die daar last van hebben en die dit afkeuren en het zien als een teken van sociale verloedering. a. In de Veiligheidsmonitor 2023 komt de schaalscore (0-10) voor ‘sociale cohesie’ in Vlaardingen duidelijk uit onder het landelijk gemiddelde: 5,7 versus 6,4. In 2021 scoorde Vlaardingen een 5,9.44 5. Er lijkt - al valt daar lastig een vinger op te leggen - enkele jaren terug een drempel te zijn bereikt in Vlaardingen: de overlast nam gestaag toe of ligt inmiddels langere tijd op een hoog niveau, en ging daarmee over een grens heen; te veel overlast, een gestage sociale en fysieke achteruitgang en nare gebeurtenissen (incidenten) of nare micro-ervaringen (persoonlijke ervaringen met bijvoorbeeld woonoverlast). Zie punt 2d hierboven en de cijfers hieronder 41

Van der Torre 2025. Beke e.a. 2023; Noordanus e.a. 2021. 43 In 2021 scoorde Vlaardingen wat dit betreft nog 19,3%. 44 De gegevens uit deze monitor zijn te raadplegen via: Cbs.nl. 42

42

(punt 1 tot en met 3) over deze neergang en/of voortdurende veiligheidsproblematiek (overlast en criminaliteit) in Vlaardingen. In cijfers Uit cijfers blijkt dat de geregistreerde misdaad in Vlaardingen daalt, terwijl de geregistreerde overlast en onveiligheidsgevoelens toenemen: 1. Zoals (hierboven) vermeld, stijgt de door de politie geregistreerde overlast (tussen 2015 en 2024) met 45 procent: van 1.414 naar 2.045. Hierbij moet worden bedacht dat inwoners steeds vaker bij overlast een melding doen bij de gemeente en niet meer bij de politie. Bij vuurwerkoverlast krijgen mensen die de politie bellen via 0900-8844 zelfs wekenlang - via een bandje - te horen dat ze met de gemeente dienen te bellen. De Veiligheidsmonitor 2023 over overlast en leefbaarheid: a. De gerapporteerde ‘sociale overlast’ ligt in Vlaardingen in 2023 (Veiligheidsmonitor) op een veel hoger niveau dan in Nederland: 21,6% tegenover 12,9%. b. Vier gepeilde vormen van sociale overlast liggen in Vlaardingen in 2023 beduidend hoger dan in 2021: ‘dronken mensen op straat’ (van 4,8% naar 6,5%); ‘verwarde personen’ (van 3,7% naar 6,2%); ‘drugsgebruik’ (van 5,9% naar 7,9%); en ‘mensen worden op straat lastiggevallen’ (van 2,4% naar 4,0%). c. De Veiligheidsmonitor vermeldt de gerapporteerde overlast vanwege vormen van ‘fysieke verloedering’ (zoals rommel op straat of vernieling straatmeubilair).

In 2023 ligt dit in Vlaardingen op 34,0%: dat is veel hoger dan in heel Nederland (21,0%) en iets hoger dan in 2021 (33,3%). d. In 2023 rapporteert 32,5% van de Vlaardingers dat de leefbaarheid van de woonbuurt achteruit is gegaan; dat is veel meer dan het landelijk gemiddelde van 16,5% en iets meer dan in 2021 (31,2%). 2. Het totaal aantal politieregistraties van misdrijven in Vlaardingen daalt juist: van 4.617 in 2015 tot 3.591 in 2024. Het overgrote deel betreft vermogensdelicten: 3.467 in 2015 en 1.859 in 2024. De Veiligheidsmonitor 2023 over ‘traditionele misdaad’: a. De Veiligheidsmonitor stelt dat in 2023 precies 24,7% van de Vlaardingers meldt slachtoffer te zijn geworden van dit soort ‘traditionele misdaad’; dat is duidelijk meer dan het gemiddelde in Nederland (19,9%) en meer dan in 2021 in Vlaardingen (22,6%). In 2023 maakte 37,8% van de slachtoffers hiervan melding bij de politie; 33,8% deed aangifte. 3. De Veiligheidsmonitor 2023 vermeldt de gemeten subjectieve onveiligheid in Vlaardingen. Daaruit blijkt dat in 2023 precies 42,2% van de Vlaardingers zich ‘wel eens onveilig voelt’; (ook) dit is weer duidelijk meer dan het gemiddelde in Nederland (34,9%) en iets meer dan in 2021 (41,1%). In Vlaardingen wordt echter een forse recente toename gepeild van het percentage inwoners dat zich ‘vaak onveilig’ voelt: getuige een stijging van 2,9% in 2021 naar 6,2% in 2023.

Met een blik op de literatuur De veiligheidsbeleving van mensen wordt zowel in verband gebracht met positieve als negatieve factoren. Dergelijke factoren dienen derhalve te worden gecombineerd om de veiligheidsbeleving

43

(bijvoorbeeld in een stad) te begrijpen en te verklaren.45 Negatieve factoren zijn onder andere criminaliteit, overlast en slachtofferervaring. Als positieve (veiligheidsbevorderende) factor wordt vooral gewezen op de mate van sociale cohesie of het vertrouwen dat mensen stellen in hun buurt. Het verschil tussen ‘positief’ en ‘negatief’ is gradueel; de sociale cohesie kan nu eenmaal worden gewaardeerd of juist afbrokkelen door de ogen van mensen. Belangrijk is dat sociale contacten en het wonen in een vertrouwde omgeving, met bijvoorbeeld winkels of andere voorzieningen, kan compenseren voor overlast of criminaliteit. Deze formulering wijst op een belangrijke intermediaire variabele, namelijk de risicoperceptie van mensen. Het gaat met andere woorden niet om feitelijke slachtofferervaringen of sociale cohesie, maar om de geschatte kans op slachtofferschap en de perceptie van de sociale samenhang in een wijk. In Vlaardingen denkt ruim 23 procent van de inwoners (in 2023) dat er veel criminaliteit is in de buurt. Dit werkt door in de manier waarop ze de stad beleven. Het is geen loze perceptie, losgezongen van de realiteit in de wijk en stad. Het houdt verband met de feitelijke en geobserveerde sociaal-fysieke problemen en mogelijke of vermoedelijke misdaad of overtredingen (bijvoorbeeld woonfraude of uitbuiting) in kwetsbare wijken (zie paragraaf 2.1).

Boers, Van Steden en Boutellier (2008) toetsten een conceptueel model. Dat laat zien dat de factor vertrouwen in de buurt invloedrijk is: hoe meer iemand zich thuisvoelt in een buurt, hoe veiliger hij of zij zich voelt. Dit is nauw verbonden aan de mate van sociale cohesie. Deze ‘positieve’ factor werkt ongunstig (of niet gunstig) door in Vlaardingen vanwege gevoelens van vervreemding door onder andere verhuisbewegingen en (roulerende) onbekenden in de buurt. Als negatieve factoren zijn overlast en criminaliteit van belang, al is dan belangrijk in hoeverre mensen inschatten dat het hun leven raakt. Wat in Vlaardingen opvalt, is dat er vormen van overlast of criminaliteit zijn die voor veel mensen dichtbij komen: woonoverlast, overlast op straat (van hanggroepen tot fatbikes), woonfraude, aanwijzingen voor drugshandel en zo nu en dan een schokkende gebeurtenis in de stad of wijk. Dit zijn negatieve factoren die een rol spelen, terwijl de gunstige of dempende effecten van de positieve krachten (‘vertrouwen in de buurt’) zijn afgenomen of al enige tijd niet krachtig zijn. Al zijn ze niet verdwenen, want de winkelcentra in Holy en in de Westwijk zijn bijvoorbeeld gewaardeerde voorzieningen. Het gemiddelde rapportcijfer (schaal 1 -10) in Vlaardingen voor de ‘leefbaarheid van de woonbuurt’ ligt in Vlaardingen op 7,0 (aldus de Veiligheidsmonitor 2023). Schram e.a.

(2021) geven een specifieke invulling aan de factoren ‘criminaliteit en overlast’. Ze spreken van de ‘criminele omgeving’. Daarmee verwijzen ze naar overlast of criminaliteit en tekenen die daarop kunnen wijzen, zoals de aanwezigheid van mensen of symbolen die met criminaliteit of asociaal gedrag geassocieerd worden. Wat volgens hen “vooral doorwerkt in de veiligheidsbeleving zijn specifieke delicten of vormen van overlast die mensen de indruk geven dat de sociale, morele of fysieke orde in hun omgeving in gevaar is”: zogenoemde signal crimes. Plaatsen waar mensen vaak met zulke signalen worden geconfronteerd noemen ze signal places. In hun analyse van de veiligheidsbeleving in Schiedam wijzen ze op talrijke van dergelijke locaties. De signal places zijn er ook in Vlaardingen, zoals een grote flat en heel wat laagbouwflats die in slechte staat verkeren en waar veel arbeidsmigranten wonen. Of locaties waar tot in de late nacht mensen rondhangen of plekken waar daklozen bivakkeren. Soms pal onder de slaapkamers van bewoners. Ook wordt gewezen op looproutes van en naar OV-stations die in de late uren onveilig aanvoelen doordat dat er dan weinig sociale controle is. ‘Signaal-daden’ zijn grove verkeersovertredingen door personen die uitstralen lak te hebben aan (de veiligheid van) andere weggebruikers.

Een bron van ergernis zijn vervallen wooncomplexen en huurders die rouleren, die niet aanhaken bij het sociale leven en die problemen ondervinden en veroorzaken. 45

Boers e.a. 2008.

44

Tot slot wordt de veiligheidsbeleving gevoed door berichten uit de media. Wat dit betreft valt op dat zich in Vlaardingen de nodige heftige incidenten hebben voorgedaan die de regionale media halen, bijvoorbeeld een schiet- of steekpartij (zie tabel 2.8 voor enkele voorbeelden). Ook was Vlaardingen een tijd lang ‘landelijk nieuws’ vanwege een reeks aanslagen met explosieven op vastgoed van één gezin.

45

Literatuur Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (2020). Geen tweederangsburgers. Aanbevelingen om misstanden bij arbeidsmigranten in Nederland tegen te gaan. Beke, B., Ferwerda, H., Torre, E. van der, & Bervoets, E. (2013). Jeugdgroepen en Geweld: van signalering naar aanpak. Den Haag: Boom Lemma uitgevers. Boerman, F., Grapendaal, M., Nieuwenhuis, F. & Stoffers, E. (2017). Nationaal Dreigingsbeeld 2017. Georganiseerde criminaliteit. Driebergen: Dienst Landelijke Informatieorganisatie. Boers, J., van Steden, R., & Boutellier, J. C. J. (2008). Het effect van positieve en negatieve factoren op veiligheidsbeleving: Een kwantitatieve studie onder inwoners van Amsterdam. Tijdschrift voor veiligheid en veiligheidszorg, 7 (3), 34-52. LIEC (2019). Landelijk beeld van ondermijnende criminaliteit. Den Haag. Kuijpers, M. e.a. (2025). Ethos-telling van dak- en thuisloosheid. Regio Maasluis, Vlaardingen en Schiedam. Utrecht: Hogeschool Utrecht. Noordanus, P., E.J. van der Torre & P.W. Tops (2021). Preventie met gezag, een strategie voor weerbare wijken. Den Haag. RIEC Den Haag (2018). Ondermijningsbeeld gemeente Den Haag (samenvatting). Rekenkamer Vlaardingen (2025). Rekenkameronderzoek Toezicht en Handhaving. Schram, K., Eysink Smeets, M. & Hendrikse, T. (2021). Veiligheidsbeleving in Schiedam. Een studie in vijf buurten. Rotterdam: Hogeschool InHolland. Staring, R.H.J.M, L.C.J.

Bisschop, R.A. Roks, E.G. Brein & H.G. van de Bunt (2019). Drugscriminaliteit in de Rotterdamse haven: aard en aanpak van het fenomeen. Rotterdam: Erasmus Universiteit Rotterdam. Tops, P., M. van Duin, P. van Os & S. Zouridis (2010), Sleuren of sturen, gemeenten en de sturing van veiligheid en politie, Apeldoorn/Den Haag: Politieacademie/VNG. Tops, P., Os, P. van & Torre, EJ. van der (2017). Sleuren en sturen in 2017. De ontwikkeling van de relatie tussen de politie en het lokaal bestuur. Apeldoorn/Den Haag: Politieacademie/VNG. Torre, E.J. van der & Valkenhoef, J.M. van (2017). De lokale betekenis van basisteams. Over het werk van geüniformeerde agenten en het gebrek aan rechercheurs. Apeldoorn: Politieacademie. Torre, E.J. van der (2021). Gemeente Hoorn. Veiligheidsscan 2021. Rotterdam: LokaleZaken. Torre, E.J. van der (2022). Over (de gemeentelijke aanpak van) ondermijning in Vlaardingen. Rotterdam: LokaleZaken. Torre, E.J. van der & Tops, P. (2022). Groningse praktijken. Een analyse van (de gemeentelijke aanpak van) ondermijning in de gemeente Groningen. Rotterdam: LokaleZaken.

46

Torre, E.J. van der, Tops, P., Duin, M. van & Jongepier, T. (2023). Ondermijning in het Ommeland. Een analyse van (de gemeentelijke aanpak van) ondermijning in negen Groningse gemeenten. Rotterdam: LokaleZaken. Torre, E.J. van der, Tops, P. & Jongepier, T. (2023). Leeuwarder Ondermijning. Een bestuurskundigcriminologische analyse. Rotterdam: LokaleZaken. Torre, E.J. van der, Landsman, J. Tops, P., Duin, & Jongepier, T. (2024). Ondermijning in Fryslân. Een analyse van (de gemeentelijke aanpak van) ondermijning in zeventien Friese gemeenten. Rotterdam: LokaleZaken. Torre, E.J. van der & Jongepier, T. (2025). Ondermijning in de Achterhoek. Een analyse in acht gemeenten. Rotterdam: LokaleZaken. Torre, E.J. van der (2025, te verschijnen). Over jongerenoverlast en -criminaliteit in Gouda. Rotterdam: LokaleZaken. VNG (2025). Handhavingsbeleid & uitvoeringsplan. Den Haag: VNG. Vos, S. (2024). Monitor Internationals 2010-2022. Regiorapportage Rotterdam. Decisio.

47

Colofon Dit LokaleZaken-onderzoek is uitgevoerd door dr. Edward van der Torre en dr. Menno van Duin. m.m.v. Noortje Spit LBB. Voor contact met de onderzoekers: info@lokalezaken.com

48