2025-03-11 Bijlage toezegging 432 Regionaal Activiteitenplan Armoede en Schulden MVS

26

Activerend armoede- en schuldenbeleid, met extra aandacht voor kinderen en jongeren Onderwerp Omschrijving

Activiteiten

Voorlichting van jongeren, onder andere met behulp van peer educators Voorlichting moet nauw aansluiten op de leefwereld van jongeren en moet precies getimed zijn. Financiële educatie is belangrijk. Het doel van de voorlichting is het doorbreken van taboes, jongeren te leren bewust met geld om te gaan en vaardigheden aan te leren waardoor financiële problemen in de toekomst voorkomen kunnen worden. De hoofddoelgroep waar we ons op richten zijn de jongeren van 16 tot en met 27 jaar. Belangrijk is dat er bij de jongeren een bewustwordingsproces in gang wordt gezet. Hierdoor zal de jongere tot nadenken worden aangezet voordat een uitgave wordt gedaan. Het maken van schulden en op termijn problematische schulden zal daardoor in veel gevallen voorkomen kunnen worden. Ter preventie is het belangrijk om met jongeren aan de volgende zaken te werken: • Financiële vaardigheden bijbrengen; • Jongeren bewust maken van hun financiële houding en, indien nodig, hier aan werken. Gedragsverandering is niet van de één op de andere dag gerealiseerd, maar onbewuste processen zijn wel zeer bepalend voor ons handelen; • De invloed van status, reclame en verleidingen bespreekbaar maken; • Jongeren voorlichting of begeleiding bieden bij levensgebeurtenissen zoals de zorgverzekeringspremie betalen, studiefinanciering afsluiten, op zichzelf gaan wonen.

Op die manier kunnen zij zo snel mogelijk grip krijgen op de nieuwe situatie. Als er al schulden zijn ontstaan, is adequate budgetbegeleiding/budgetcoaching noodzakelijk om de problemen op te lossen en vaardigheden aan te leren. Aansluiting jongerenprojecten: de preventiemedewerkers SOW sluiten aan bij verschillende projecten; Aansluiting zoeken bij voortgezet onderwijs, VMBO en MBO scholen binnen MVS zodat zij signalen van betalingsachterstanden leren herkennen en hulp kunnen bieden of gericht kunnen doorverwijzen om schooluitval zoveel mogelijk te voorkomen, bijvoorbeeld spreekuren/contact op scholen door de schuldhulpverlener in de wijkteams; Geldlessen door peer educators op het voortgezet onderwijs (VMBO en MBO in de regio). De gastlessen hebben als doel jongeren inzicht bieden in hun financiële gedrag en de consequenties ervan. Het vergroten van financiële kennis, bewustzijn en vaardigheden en taboes doorbreken en jongeren stimuleren indien nodig hulp te zoeken en te bieden. In lijn met de doelen, wordt in de lessen ingegaan op thema’s als geld verdienen en uitgeven, budgetteren, studiefinanciering en verzekeringen. Omdat de omgeving van jongeren druk creëert op geld uitgeven, gaan ze bovenal het gesprek aan over de sociaal-emotionele kanten van geld, bijvoorbeeld het opgroeien in armoede en omgaan met groepsdruk en (online) verleidingen.

Voor maximale impact worden jonge rolmodellen getraind om de lessen te geven: peer educators. Uit onderzoek en de praktijk blijkt het werken met peer educators succes vol. Hun afstand tot de leeftijd en belevingswereld van jongeren is klein. Ook stellen zij zich kwetsbaar op. Peer educators vertellen in de les over hun eigen, soms heftige, ervaringen met geld. Jongeren durven daardoor ook open te spreken en sneller hulp te zoeken. De lessen door peer educators zijn over de periode van 2019 tot en met 2024 gegeven door MoneyWays. In 2025 zullen de lessen na vaststelling van het activiteitenplan worden aanbesteed.

Periode

Voor de lessen door peer educators is er een samenwerking met het Fonds SV e.o. Het Fonds verdubbelt onze inzet. Inzet Stroomopwaarts is maximaal 25 klassen of € 36.828 per jaar. Deze prijs voor de lessen bevat onder meer: • doorontwikkeling van het programma; • werving, selectie en intake van de klas en werving, selectie en training van de peer educators; • coördinatie van planning en roosters; • aansluiting bij de lokale zorgstructuur en evaluatie met alle projectpartners; • trouble shooting/begeleiding en kosten voor materialen/salaris van de peer educators. Doorlopend

27

Onderwerp Omschrijving

Maatwerkaanpak schulden voor jongeren Jonge mensen moeten gestimuleerd worden in hun ontwikkeling. We gaan meer inzetten op schuldhulp aan jongeren. Hierbij is sprake van maatwerk. Jongeren kunnen rekenen op verschillende typen ondersteuning passend bij hun vaardigheden en schuldensituatie. Soms is alleen coaching of budgetbegeleiding nodig om erger te voorkomen. Soms biedt een schuldregeling of schuldsanering een uitweg.

Activiteiten

Jongeren met problematische schulden komen via een aparte route via de preventiemedewerker bij SOW terecht. De aanpak is maatwerk. Hierbij wordt samengewerkt met partners zoals bijvoorbeeld Randstad. Per jongere en per situatie wordt beoordeeld wat de mogelijkheden zijn. Doorlopend

Periode Onderwerp Omschrijving

Activiteiten

Periode Onderwerp Omschrijving

Activiteiten

Budgetbeheer light/doorbetaling vaste lasten Doel van de inzet van budgetbeheer light is het financieel redzaam maken van een cliënt. De meeste cliënten staan pas open voor arbeidsinschakeling als hun financiën op orde zijn. Het budgetbeheer is daarmee onderdeel van een traject naar werk. Deze kan worden aangevuld met budgetcoaching of de training omgaan met geld. De afstemming tussen de consulenten werk, inkomen en schuldhulpverlening moet ervoor zorgen dat de cliënt uiteindelijk uitstroomt naar werk en op dat moment ook zelfstandig in staat is tot het beheren van zijn financiën. Per jaar kunnen 120 trajecten worden opgestart. Van belang is dat de cliënt ‘leerbaar’ is en dat het budgetbeheer onderdeel is van het re-integratietraject. Bij geschiktheid zal er gestart worden met het beheer van deze trajecten, waarna een budgetbeheer traject voor de duur van maximaal drie jaar ingezet kan worden. De in te zetten maatregelen kunnen een adequate voorliggende voorziening zijn voor een duurdere vorm van budgetbeheer of voor beschermingsbewind. De inzet van budgetbeheer light moet zich terugverdienen door te voorkomen dat bijzondere bijstand voor deze instrumenten nodig is. Om te beoordelen op welke manier de klant het best geholpen wordt, wordt ook de leerbaarheid getest.

Bekeken wordt of NOA hiervoor als systeem aansluit bij onze doelstellingen en de werkzaamheden van de consulenten voor budgetbeheer light en de preventiemedewerker inkomen. Doorlopend Sociale incasso Bij de incasso van een vordering of andere verplichting houden we er rekening mee dat inwoners met een laag inkomen of schulden zich vaak in een moeilijke situatie bevinden. In onze dienstverlening houden we daar rekening mee. We gaan uit van een positieve klantbenadering en luisteren naar de inwoner zonder oordeel. We gaan uit van vertrouwen en houden rekening met wat mensen zelf wel of niet kunnen doen. Daarbij hebben we ook oog voor andere leefgebieden. Stroomopwaarts inventariseert doorlopend waar knelpunten zitten. Het kwijtscheldingsbeleid voor de vorderingen op basis van de Participatiewet is in de beleidsregels Participatiewet versoepeld. Sociale incasso wordt meegenomen in de actualisatie van beleidsregels, beleidsplannen en uitvoeringsplannen. We sluiten aan op het Convenant Lokale Overheid. Als een inwoner zich meldt voor schuldhulpverlening worden de incassoactiviteiten opgeschort en gaan we in principe bij voorbaat akkoord met het voorstel van schuldhulpverlening.

Periode

In het geval van gemeentelijke incasso is de gemeente verantwoordelijk. Doorlopend

28

Onderwerp Omschrijving

Activiteiten Periode Onderwerp Omschrijving

Sociale kredieten Inwoners van MVS kunnen tegen een laag rentepercentage van 3% gebruik maken van een lening voor duurzame gebruiksgoederen bij de Kredietbank Rotterdam (KBR). Een dergelijke lening geldt als voorliggende voorziening voor de leenbijstand voor noodzakelijke duurzame gebruiksgoederen. Voordat leenbijstand voor duurzame gebruiksgoederen kan worden verstrekt, moet vaststaan dat de inwoner de geldlening niet kan krijgen via de normale kredietverlenende instanties. Omdat de rente via de reguliere banken heel hoog is, bieden de MVS gemeenten hun inwoners de mogelijkheid een lening af te sluiten tegen een lager tarief, een sociaal krediet. De aanvraag voor het sociale krediet kan worden ingediend via de Formulierenbrigade (FB), waar een korte check wordt gedaan of de inwoner in aanmerking komt voor het krediet. De KBR beoordeelt de kredietwaardigheid en brengt ons per dossier behandelingskosten in rekening. Bij een toegekend krediet staat SOW borg. In 0 tot 2% van de gevallen wordt de borgstelling geeffectueerd. Sociale kredieten blijven aanbieden en regelmatig afstemmen met de FB en de KBR. Doorlopend Maatwerk Vlaardingen: Pilot Jongeren Perspectief Fonds (JPF) Jongeren met schulden worden ernstig belemmerd in hun ontwikkeling.

Deze schulden kunnen leiden tot persoonlijke problemen zoals voortijdig schoolverlaten, dakloosheid, afsluiting gas/water/licht en tot maatschappelijke kosten. Jongeren kunnen niet altijd terecht in de reguliere schuldhulpverlening of de maatwerkaanpak jongeren. Bijvoorbeeld omdat ze geen inkomen kunnen genereren om af te lossen of omdat er intensieve begeleiding op meerdere leefgebieden nodig is. Daarnaast mogen jongeren met een startkwalificatie in de reguliere schuldhulpverlening hun opleiding niet afmaken, omdat ze dan onvoldoende inkomen hebben om af te lossen. Het JPF is een structurele aanpak voor jongeren tussen de 18 en 27 jaar met problematische schulden, zonder afloscapaciteit en die problemen ervaren op meerdere leefgebieden. Het JPF richt zich op een schuldenzorgvrij leven en toekomstperspectief. Een traject duurt in principe 2 jaar, exclusief nazorg. Er wordt rekening gehouden met aansluitend nog 1 jaar nazorg. Deze kan geboden worden door de trajectbegeleider, schuldhulpverlener of een combinatie van beide.

Activiteiten

In de aanpak gelden de volgende uitgangspunten: het perspectief van de jongere staat voorop, we werken met een saneringskrediet en er is sprake van een intensieve integrale begeleiding waardoor meerdere leefgebieden worden aangepakt. De jongere lost vervolgens naar vermogen af gedurende 18 maanden. Dit kan bijvoorbeeld zijn met een kleine afloscapaciteit, scholing, een maatschappelijke tegenprestatie of een combinatie hiervan. De maatschappelijke tegenprestatie wordt ingevuld passend bij de jongere en is gericht op leren/ontwikkelen. Gedurende het traject staan we borg voor de schuld van de jongeren. Het is belangrijk dat de jongeren hun opleiding mogen afmaken gedurende het schuldhulpverleningstraject. Uitrol vanuit het SchuldenlabMVS van een pilot van het Jongeren Perspectief Fonds van 2 jaar voor 20 jongeren met aansluitend 1 jaar nazorg. Trajectbegeleiding en trajectleiding/coördinatie zijn ondergebracht bij SOW. Schuldhulpverlening wordt gegeven via de bestaande formatie van SOW. Borg staan voor de aflossing van de saneringskredieten. Trainingen voor de jongeren.

Periode

Lidmaatschap JPF afsluiten voor materiaal, kennis en ondersteuning bij de implementatie en uitvoering van JPF. Q1 2024 tot en met Q4 2026

29

Laagdrempelige en vindbare voorzieningen en dienstverlening Onderwerp Omschrijving

Activiteiten

Periode Onderwerp Omschrijving

Activiteiten

Periode

Voorlichting van werkgevers en ondernemers Werkgevers kunnen te maken hebben met werknemers met financiële problemen. Financiële problemen leiden mogelijk tot minder productiviteit of uitval. Werkgevers vinden op de website van Stroomopwaarts informatie over wat Stroomopwaarts kan betekenen voor hun werknemers. In 2022 heeft Stroomopwaarts Geldfit Zakelijk van de Nederlandse Schuldhulp Route ingericht. Ondernemers weten met Geldfit Zakelijk waar zij terecht kunnen voor hulp in onze regio. Deze doelgroep is door de coronapandemie steeds belangrijker en zichtbaarder geworden. De informatie voor ondernemers op onze website uitbreiden en beter vindbaar maken Het contract met Regionaal Bureau Zelfstandigen voor de schuldhulpverlening voor ondernemers actualiseren en de samenwerking optimaliseren. Doorlopend Schuldhulpverlening in de wijkteams Wijkteams zijn voor inwoners vaak het eerste aanspreekpunt bij problematiek. Wijkteams zijn zichtbaar en laagdrempelig. Hierdoor hebben zij ook een grote rol in het signaleren van financiële problemen. Door schuldhulpverleners in de Wijkteams te plaatsen, lukt het sneller om inwoners te bereiken voordat schulden problematisch worden. Schuldhulpverleners in de Wijkteams brengen alle leefgebieden in kaart en lossen het probleem zoveel mogelijk integraal op.

Zij bieden o.a.: • vroegsignalering; • financiële spreekuren; • adviesgesprekken; • coaching gesprekken; • doorgeleiding naar flankerende hulp zoals verslavingszorg en jeugdzorg. Het is van belang dat er in ieder Wijkteam dezelfde dienstverlening is. Dit betekent minimaal: • dat er een financieel spreekuur is; • dat er ruimte is voor het oplossen van enkelvoudige financiële problemen, individuele preventie en vroegsignalering; en • dat er contacten worden onderhouden met scholen en instanties in de wijken. De consulent in het wijkteam heeft een halve caseload ten opzichte van de consulent op kantoor. Naast die caseload doet de consulent wat in de wijk nodig is in de ondersteuning van bewoners op het gebied van schuldpreventie en vroegsignalering. Hierbij kan gedacht worden aan allerlei activiteiten in de nulde en eerste lijn. Voorbeelden hiervan zijn het organiseren van bijeenkomsten en trainingen gericht op bewust en zorgvuldig omgaan met geld en overzicht krijgen in de financiële huishouding. Om de ontwikkeling van problematische schulden zo veel mogelijk te voorkomen zet SOW met de schuldhulpverlener als onderdeel van ieder Wijkteam in op: • versteviging van de integrale aanpak; • het delen van kennis; en • het snel en vroegtijdig inzetten de juiste instrumenten.

Meer inzet op preventie en vroegsignalering aan de voorkant zal op termijn leiden tot: • een afname van complexe schulden; • een lagere schuldenlast; • een lagere gemiddelde schuld; • een toename van het aantal schuldregelingen; en • een toename van het aantal geslaagde schuldregelingen. Schuldhulpverlening in het Wijkteam kan door meer doorverwijzing leiden tot een stijging van het aantal cliënten met budgetcoaching, budgetadvies of een schuldregeling. Doorlopend

30

Onderwerp Omschrijving

Activiteiten Periode Onderwerp Omschrijving

Activiteiten

Nederlandse Schuldhulp Route (NSR) De NSR is het landelijke portaal voor informatie over omgaan met geld en de toeleiding naar hulp zoals schuldhulpverlening. Veel gemeenten, banken en schuldeisers zijn hierop aangesloten. De NSR biedt met Geldfit een centraal en herkenbaar platform met een zo efficiënt mogelijke gebruikersreis voor alle mensen met geldstress. Vanuit de NSR is er 2 keer per jaar een grote landelijke campagne waarop we kunnen aansluiten, hetgeen bijdraagt aan het bereik. Geldfit is voor zowel jongeren, starters, ondernemers en mensen met een laag inkomen. Deze bredere doelgroep kan via Geldfit informatie vinden over welke hulp bij schulden er mogelijk is binnen MVS. Het platform is ingericht met zowel de informatie van de vrijwilligersorganisaties als van de professionele schuldhulpverlening door SOW. Er wordt verbinding gelegd tussen de virtuele wereld van Geldfit en de hulp binnen MVS door vrijwilligers en jongerenmaatjes van SchuldhulpMaatje en Humanitas, het Regionaal Bureau Zelfstandigen en Ondernemersklankborden en/of door de preventiemedewerkers en consulenten schuldhulpverlening van SOW. Informatie actueel houden, aanhaken op de landelijke campagnes.

Doorlopend Convenant met beschermingsbewindvoerders in het kader van het Adviesrecht bij schuldenbewind Het adviesrecht bij schuldenbewind nog niet uitvoeren, maar de landelijke evaluatie in 2025 en de ontwikkelingen volgen. Volgens onderzoek van de VNG in 2024 voert slechts 1 op de 5 gemeenten het adviesrecht uit en zijn er gemeenten die alweer zijn gestopt met de uitvoering. Een van de redenen hiervoor is dat het adviesrecht laat in het proces wordt toegepast. De meeste gemeenten hebben ervoor gekozen om met de bewindvoerders afspraken te maken in een convenant. Op deze manier zit de gemeente veel vroeger in het proces. Ook Stroomopwaarts heeft in 2019 een convenant met de bewindvoerders waar we het meest mee werken afgesloten. In dit convenant zijn afspraken opgenomen met betrekking tot de samenwerking en de dienstverlening. Om inzicht te krijgen in welke dienstverlening het best aansluit bij de behoefte van de inwoner kan een leerbaarheidstoets of een (intake) instrument ondersteuning bieden. Hierdoor kan sneller de juiste hulp geboden worden. Een dergelijk instrument kan op verschillende momenten worden ingezet.

Bijvoorbeeld: • inzet aan de voorkant in het Wijkteam om vroegtijdig inzicht te krijgen in de mogelijkheden van de inwoner; • inzet bij SOW bij een systematische intake en triage bij (problematische) schulden om inzicht te geven in de huidige situatie van de inwoner rond financiële vaardigheden, competenties, basisvaardigheden en leefgebieden op basis waarvan ondersteuning en financiële begeleiding op maat geboden kan worden; • inzet bij SOW ter versterking van de eigen dienstverlening; • inzet bij SOW ter ondersteuning van de afspraken in het samenwerkingsconvenant met bewindvoerders. Onderzoeken welk bewezen instrument het beste aansluit bij de eisen vanuit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, de basisdienstverlening schuldhulpverlening, het convenant met de bewindvoerders en onze behoefte. Het Convenant Samen Verder 2019/2020 met bewindvoerders schuldenbewind actualiseren en updaten. Nieuwe afspraken maken over bijvoorbeeld de instroom, doorstroom en nazorg. De bestaande afspraken over bijvoorbeeld de uitstroom (voortgangsgesprekken met de bewindvoerders en screening van de klant met Mesis in het 3e jaar van schuldenbewind) updaten.

Periode

De verwachting is dat, zeker als gevolg van de verkorting van de aflostermijn in de wettelijke en minnelijke schuldregeling, nazorg belangijker zal worden om een terugval te voorkomen. Daarom willen we meer gaan inzetten op coaching en training om financiële vaardigheden te vergroten en een terugval te voorkomen. Doorlopend

31

Bijlage 4: Uitwerking kosten De onderstaande tabel beschrijft de uitwerking van de kosten van de activiteiten in het kader van het thema Armoede. Deze kosten zijn berekend voor het jaar 2025 en vallen binnen de begroting. Met uitzondering van de alleenverdienersproblematiek 1ste fase, de vrijwilligerspremie en het vrij reizen in de gemeente Schiedam worden deze bedragen jaarlijks geïndexeerd. Maassluis Vlaardingen Schiedam Basis Bijzondere Bijstand 369.655 714.746 690.466 Terugvordering36 -167.819 -355.213 -360.468 Subtotaal 201.836 359.533 329.998 Verstevigen preventie, vroegsignalering en nazorg Individuele inkomenstoeslag37 126.063 307.015 379.648 Studietoeslag 21.775 56.459 41.084 Alleenverdienersproblematiek 1ste fase38 79.780 120.280 156.280 Subtotaal 227.618 483.754 577.012 Activerend armoede- en schuldenbeleid, met extra aandacht voor kinderen en jongeren Kindpakket: Schoolactiviteiten 180.163 439.892 334.98739 Kindpakket: Buitenschoolse activiteiten 114.247 274.778 309.50740 Collectieve Aanvullende Verzekering 364.589 860.112 741.986 Peuteropvang 15.000 10.000 Vrijwilligerspremie 13.000 Vrij Reizen 62.81341 10.000 Subtotaal 658.999 1.652.595 1.419.480 Laagdrempelige en vindbare voorzieningen en dienstverlening De VoorzieningenWijzer 9.000 14.300 14.300 Subtotaal 9.000 14.300 14.300 Totaal 1.097.453 2.510.182 2.340.790

36 Inkomsten uit terugvordering 37 Kindtoeslag is inbegrepen bij deze kosten voor Schiedam 38 Alleen in 2025 39 NB: Per 1 maart 2025 wordt in Schiedam de Rotterdampas als versimpelde inkomenstoets voor deze activiteit ingezet. Als blijkt dat een

versimpelde aanvraag ook leidt tot lagere uitvoeringskosten, kunnen de uitvoeringskosten en het budget hierop in afstemming met de gemeente, Stroomopwaarts en Stichting Leergeld worden aangepast. 40 NB: Per 1 maart 2025 wordt in Schiedam de Rotterdampas als versimpelde inkomenstoets voor deze activiteit ingezet. Als blijkt dat een versimpelde aanvraag ook leidt tot lagere uitvoeringskosten, kunnen de uitvoeringskosten en het budget hierop in afstemming met de gemeente, Stroomopwaarts en het Jeugdfonds Sport & Cultuur worden aangepast. 41 Betreft alleen 2025 op basis van 850 aanvragen en de ontwikkeling van een aanvraagformulier á 2.500 euro, voor 2026 en verder worden 170 aanvragen per jaar verwacht. De kosten voor 2026 en verder zijn daarom zonder indexering ongeveer 1/5 deel.

32

De onderstaande tabel beschrijft de uitwerking van de kosten van de activiteiten in het kader van het thema Schulden. Deze kosten zijn berekend voor het jaar 2025 en vallen binnen de begroting. Stroomopwaarts indexeert jaarlijks deze bedragen voor de begroting. Niet alle activiteiten in het kader van het thema Schulden zijn opgenomen in deze uitwerking. Een groot deel van de activiteiten voert Stroomopwaarts namelijk uit binnen de bestaande formatie. Maassluis Vlaardingen Schiedam Basis Budgetbeheer en bewindvoering42 251.788 1.035.567 987.002 Subtotaal 251.788 1.035.567 987.002 Verstevigen preventie, vroegsignalering en nazorg Startpunt Geldzaken 819 2.052 2.221 Vroegsignalering uitbreiding 14.812 37.123 40.181 Subtotaal 15.631 39.175 42.402 Activerend armoede- en schuldenbeleid, met extra aandacht voor kinderen en jongeren Voorlichting jongeren peer educators 5.914 14.285 16.629 Sociale kredieten 4.729 15.213 19.981 Jongeren Perspectief Fonds 183.31943 Subtotaal 10.643 212.817 36.610 Laagdrempelige en vindbare voorzieningen en dienstverlening Nederlandse Schuldhulp Route (NSR) 5.610 13.552 15.774 Inzet instrument leerbaarheidstoets44 2.687 6.491 7.555 Subtotaal 8.297 20.043 23.329 Totaal 286.359 1.307.602 1.089.343

42

Bijzondere Bijstand Budgetbeheer en bewindvoering

43 Inclusief doorgeschoven budget van 2024 á 48.229 euro 44 Onderdeel van Convenant met beschermingsbewindvoerders in het kader van het Adviesrecht bij schuldenbewind

33

Bijlage 5: Ontwikkelingen Gedurende de looptijd van dit plan kunnen onverwachte ontwikkelingen een rol spelen. Dit vraagt om flexibiliteit. Er kan als gevolg van ontwikkelingen sprake zijn van een aanpassing in de invulling van de verschillende activiteiten. Op dit moment spelen een aantal ontwikkelingen die mogelijk of met enige zekerheid invloed hebben op de activiteiten in 2025 en de daarop volgende jaren. Deze ontwikkelingen worden, op alfabetische volgorde, hieronder beschreven.

Alleenverdienersproblematiek Tweede Fase Over de periode 2022 tot en met 2024 verstrekken de MVS-gemeenten Individuele Bijzondere Bijstand aan gezinnen die huur- en zorgtoeslag missen door een samenloop van fiscaliteit, sociale zekerheid en toeslagen. Dit noemen wij de eerste fase van de alleenverdienersproblematiek. De compensatie van de alleenverdienersproblematiek is echter door het Rijk tot 2028 bij de gemeenten belegd. Voor de periode van 2025 tot 2028 is er per 1 januari 2025 een wijziging van de Participatiewet van kracht45. De zogenoemde tweede fase. In deze fase maakt het Rijk het mogelijk om middels een ambtshalve verstrekking een forfaitair bedrag van 1000 euro per getroffen huishouden te verstrekken. De beschikbare budgetten voor de tweede fase zijn nog niet bekend gemaakt. Het is wel bekend dat deze worden toegevoegd aan het gemeentefonds via de meicirculaire 2025. Er worden middels het Inlichtingenbureau nieuwe lijsten van de Belastingdienst gedeeld. De Vereniging Nederlands Gemeenten (VNG) stelt nog een handreiking en modelbeleidsregels op.

Basisdienstverlening schuldhulpverlening Het doel van de bestuurlijke afspraken basisdienstverlening schuldhulpverlening van maart 2024 46 is dat alle schuldhulpverleningsorganisaties en gemeenten een toegankelijker hulpaanbod hebben. Dat hulpaanbod moet uit minimaal dezelfde elementen bestaan. Enkele elementen zijn al standaardpraktijk, sommige elementen moeten nog ontwikkeld worden en andere moeten nog onderzocht worden op effectiviteit of er is een wetswijziging voor nodig. De invoering van de elementen is landelijk verdeeld in 3 fasen. De eerste fase bevat elementen die direct inzetbaar zijn voor gemeenten of die al zijn ingezet. De tweede fase omvat elementen die binnen een jaar beschikbaar komen. Bijvoorbeeld Data Delen Armoede en Schulden (DDAS) of een intake instrument schuldhulpverlening. En de laatste fase voor de lange termijn omvat elementen waar nog niet mee aan de slag kan worden gegaan, omdat de NVVK, VNG en gemeenten hierover nog met elkaar in gesprek zijn. Bijvoorbeeld een landelijk aanmeldpunt schuldhulpverlening. Voor de basisdienstverlening zijn geen aparte middelen beschikbaar gesteld. Het valt onder de noemer verbeteren dienstverlening, waarvoor vanuit de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden vanaf 2023 e.v. structureel 40 miljoen euro extra beschikbaar is gesteld.

Deze middelen zijn in 2022 reeds ingezet voor structurele inzet vroegsignalering, SchuldenlabMVS en een extra fte schuldhulpverlening. Het is nog niet duidelijk of er financiële middelen nodig zijn voor de basisdienstverlening voor de middellange en lange termijn.

IBO problematische schulden - Naar een beter werkende schuldenketen Drie ministeries hebben in 2024 interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO) naar de schuldenketen gedaan. Onderzocht is hoe wij het hardnekkige maatschappelijke vraagstuk van (problematische) schulden beter kunnen aanpakken. Het IBO-advies is belangrijk voor de uitgangspunten van het Rijksbeleid en de financiering van de schuldhulpverlening. Het heeft invloed op landelijk en lokaal beleid. Het rapport maakt een brede analyse en gaat in op het ontstaan van schulden, de manier van invordering en de aanpak om schulden op te lossen. Het Kabinet is 11 oktober 2024 met een reactie gekomen op het IBO 47. Het basispakket in maatregelen dat wordt voorgesteld in het IBO is het uitgangspunt. De eerste bijlage bij de kamerbrief geeft een overzicht van het IBO-basispakket en welke middelen (aanvullend) beschikbaar worden gesteld. Deze maatregelen worden de komende tijd verder uitgewerkt en getoetst op doelmatigheid, uitvoerbaarheid en juridische haalbaarheid. De kosten van individuele maatregelen kunnen hoger of lager uitvallen. Het is nog onduidelijk welke gevolgen dit voor gemeenten gaat hebben. Dit kan leiden tot extra inzet schuldhulpverlening. Een van de 45

Wetsvoorstel regeling alleenverdienersproblematiek naar Tweede Kamer | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl

46

bestuurlijke-afspraken-basisdienstverlening-voor-schuldhulpverlening.pdf

47

Preventie en bestrijding van stille armoede en sociale uitsluiting | Tweede Kamer der Staten-Generaal

34

punten is betere vroegsignalering met structurele financiering. Er komt een verbeterplan vroegsignalering. Het kabinet stelt aan de hand van dit verbeterplan m.i.v. 2025 structureel 20 miljoen extra per jaar beschikbaar voor het verbeteren van vroegsignalering. In het verbeterplan wordt ook de wetsevaluatie vroegsignalering meegenomen. Deze evaluatie wordt begin 2025 verwacht.

Nieuwe methode om armoede te berekenen en werkende armen Op 17 oktober 2024 presenteerden het Sociaal Cultureel Planbureau, het Centraal Bureau voor de Statistiek en het Nibud een nieuwe methode48 om armoede te berekenen. In de nieuwe methode spelen naast het inkomen ook de daadwerkelijke uitgaven en het vermogen een rol. Hiermee komen de armoedecijfers lager uit dan in het meest recente onderzoek van het Kenniscentrum MS. De armoedecijfers in de MVS-gemeenten blijven wel hoger dan het landelijk gemiddelde. De doelgroep bestaat door de nieuwe methode niet meer uit voornamelijk inwoners op bijstandsniveau. Het is juist de groep werkenden die door de nieuwe methode vaker als arm wordt aangemerkt. Het is voor de MVS-gemeenten nog te vroeg om te zeggen welke invloed de nieuwe methode heeft op het gemeentelijk beleid, budgetten en monitoring. De VNG heeft hier ook nog geen reactie op gegeven. Zo is bijvoorbeeld onduidelijk of gemeenten nog bijstandsnormen als inkomensgrenzen kunnen blijven gebruiken. De nieuwe methode met controle op inkomen, uitgaven en vermogen lijkt zeer bewerkelijk. Bij de behandeling van de nota merkt Stroomopwaarts wel op dat er vanuit de diverse raden veel aandacht is voor werkende armen.

Proactieve dienstverlening Het Rijk, UWV, de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en gemeenten vinden dat regelingen om armoede of schulden te voorkomen, verzachten en bestrijden nog onvoldoende door iedereen gevonden worden. Daarom heeft het Rijk het wetsvoorstel Proactieve Dienstverlening SZW 49 ontworpen en in 2024 ter consultatie aangeboden. Bij de inwerkingtreding van dit voorstel kunnen UWV, de SVB en gemeenten door data-deling onderzoeken wie een onbenut recht op een uitkering of voorziening zou kunnen hebben. Vervolgens kunnen deze instanties deze mensen hierover persoonlijk informeren. Om de uitkering of voorziening te krijgen, moeten inwoners nog wel zelf een aanvraag bij UWV, de SVB of de gemeente doen. De hoop van het Rijk is dat proactieve dienstverlening leidt tot een stijging van het gebruik van uitkeringen en voorzieningen door inwoners die hier recht op hebben. Ook is de verwachting dat inwoners hierdoor meer persoonlijke overheidsdienstverlening ervaren. Bij inzet van proactieve dienstverlening kan het voorkomen dat inwoners worden benaderd die hier geen prijs op stellen, bijvoorbeeld omdat zij bewust geen gebruik van een voorziening maken. Zij kunnen aangeven dat zij niet benaderd willen worden. Het voorstel bevat daartoe een opt-out mogelijkheid. De wet moet in 2026 in werking treden.

Zwembadregeling Jeugdfonds Sport en Cultuur (JFS&C) Binnen de MVS-gemeenten kennen wij de zwembadregeling met diploma A-garantie. Deze is ondergebracht bij het JFS&C. Het gaat hier om 25% tot 30% van de sportaanvragen. Er is in deze regeling sprake van een gelijkwaardige cofinanciering met het Fonds SV e.o. Voor de regeling zijn er financiële afspraken met de diverse zwemscholen in de regio. De regeling houdt in dat een kind waarvan de ouders een laag inkomen of aantoonbare schulden hebben het diploma A kan behalen zonder tijdslimiet of aanvullende kosten. De huidige regeling is tijdens het huidige activiteitenplan één keer aangevuld met de vergoeding van de administratie- en diplomakosten. En bij het explosief stijgen van de gasprijzen is de bijdrage éénmalig geïndexeerd. Vanuit meerdere zwemscholen heeft het JFS&C al het signaal gekregen dat de huidige prijsafspraken niet houdbaar zijn. De verstrekking ligt namelijk nu op 570 euro, maar de gemiddelde diplomakosten op 750 euro. De verstrekking is in afstemming met het JFS&C en het Fonds SV e.o in de overeenkomst per 1 januari 2025 niet verhoogd. Maar in 2025 zullen er wel gesprekken plaatsvinden om een meer toekomstbestendige regeling te organiseren.

48

De nieuwe methode om armoede in Nederland te meten | Publicatie | Sociaal en Cultureel Planbureau

49

Overheid.nl | Consultatie Wet proactieve dienstverlening SZW

35