Document · PDF

Rekenkamerrapport Veilig op weg naar school in Vijfheerenlanden

Raadsvergadering Vijfheerenlanden 16 december 2025, gemeente VijfheerenlandenBij agendapunt: Rekenkamerrapport Veilig op weg naar school in Vijfheerenlanden15.590 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Maar hoewel er regelmatig aandacht is voor het probleem van onveiligheid in het verkeer zien we dat er (1) geen duidelijk schoolbeleid is op het vlak van verkeer; (2) ad-hoc maatregelen worden genomen. Er is weinig samenhang te herkennen in hetgeen scholen ondernemen. Bijna alle scholen vragen via de eigen communicatiekanalen aan ouders (nieuwsbrieven) voortdurend om de auto op specifieke plekken wel of juist niet te parkeren; en er wordt aangedrongen op het niet gebruiken van de auto om te brengen en halen. Sommige scholen nemen dit elke maand op in de nieuwsbrief. De effectiviteit van deze manier van communiceren van de boodschap wordt erg beperkt genoemd in veel gesprekken. Het aanspreken van ouders die toch de auto op verkeerde plekken parkeren vinden veel scholen lastig, aanspreken leidt vaak tot vervelende of zelfs agressieve reacties. Het is in sommige gevallen duidelijk dat de afspraken over plekken om te parkeren niet kunnen leunen op een duidelijke regel die door voldoende ouders gedeeld wordt. Parkeren op andere plekken wordt hierdoor veelal stilzwijgend redelijk normaal gevonden, zo wordt aangegeven in de gesprekken. Het leidt ertoe dat aanspreken van ouders gepaard kan gaan met een toename van sociale onveiligheid. Niet zelden leidt dit tot vervelende discussies met ouders of tussen ouders onderling vertellen de personeels- en MR-leden ons in de interviews.

Op de voortgezet onderwijs scholen is veilig verkeersgedrag geen vast onderdeel van het curriculum. Er wordt overigens wel aandacht aan besteed. Zo werd in het afgelopen schooljaar op de school voor voortgezet onderwijs Het Heerenlanden een simulatie gedaan met VR-brillen waarin scooterrijden werd gesimuleerd. Op het Lekpoort College werd er ook een gastles verzorgd door externen gericht op het aanleren van de juiste traffic skills.29 Dit soort lessen wordt ofwel ad-hoc aangeboden of betreft een terugkerende gastles voor een specifiek leerjaar. Dus in hun middelbare schoolcarrière krijgen leerlingen er dan mogelijk slechts eenmaal mee te maken. School: oproep om steun en ondersteuning! We sluiten af met de constatering dat scholen nadrukkelijk aangeven de steun nodig te hebben van pro-actieve gemeentelijke ondersteuning. Dat gaat dan onder andere over het nemen van initiatief en de leiding bij broodnodige afstemming over gebruik en inrichting van de openbare ruimte (overleg met bouwers, buurtbewoners, eigenaren van gebouwen in de directe omgeving; maar ook met ouders); toezicht en handhaving. En

29 De wijze waarop er aandacht is voor verkeersgedrag op de derde VO-school (De Joost Leerdam)

is niet uitgevraagd.

ook het betrekken van politie waar het gaat om het nemen van de effectieve verkeersbesluiten; en snelheidscontroles in relatie tot fietsroutes. Bij medewerkers van scholen wordt een duidelijk gevoel van handelingsverlegenheid waargenomen bij dit onderwerp; men ervaart vaak weinig vertrouwen in het eigen vermogen om het probleem van de hoge parkeerdruk door het autogebruik van ouders effectief aan te pakken. Vanuit een zekere gelatenheid of gebrek aan vertrouwen wordt dan regelmatig verzocht om extra parkeervoorzieningen direct bij de school. Hoewel deze aanvullende parkeerplaatsen mogelijk noodzakelijk zijn, is men zich ervan bewust dat zij het onderliggende probleem niet oplossen zolang het gedrag van betreffende ouders onveranderd blijft. In gesprekken met scholen valt op dat de omvang van het autoverkeer en het feit dat veel ouders hun kinderen met de auto brengen, vaak als onvermijdelijk wordt beschouwd. Er lijkt sprake te zijn van berusting vanwege het uitblijven van effect na herhaaldelijke communicatie richting ouders. 4.1.1.

Kleine successen in de schoolaanpak

Soms melden onze gesprekspartners kleine successen in de aanpak van verkeersveiligheid. Bij het Kompas in Lexmond is het door aanhoudend met ouders te blijven communiceren (niet alleen de nieuwsbrief maar ook telkens opnieuw ter plekke voor de school) gelukt dat ouders niet langer parkeren op de stoep. En daarbij is ‘als vanzelf’ ook een situatie ontstaan waarin de Gregoriuslaan als een soort eenrichtingsweg wordt gebruikt tijdens de spits. Simpelweg omdat tegenliggend verkeer op die momenten nagenoeg onmogelijk is in deze straat. Hier houdt men zich aan en het zorgt dat de situatie veel overzichtelijker en daarmee veiliger is geworden tijdens het in- en uitgaan van de school. Dit voorbeeld laat zien dat het loont als er door de school aanhoudend en intensief aandacht wordt geschonken aan verkeersveiligheid. Op deze school in bredeschoolverband, en onder begeleiding van de gemeente, tijdens de safetoschool week ook een prijsvraag uitgeschreven waarin de leerlingen een verkeersbord zelf konden ontwerpen. Ook De Kandelaar is een voorbeeld van een school waar aanhoudend inzetten op verkeersveiligheid (ten minste enig) effect heeft gehad. Er zijn hier zeker nog diverse maatregelen nodig, maar de situatie is met de wegafsluiting in de spits verbeterd.

Foto’s situatie De Kandelaar

 We zien dat bij De Kandelaar de wegafsluiting met duidelijke borden is aangegeven (vanuit meerdere richtingen overigens). Ook zijn er gekleurde paaltjes in de bocht geplaatst om aan te geven dat je hier niet mag parkeren. En is er een grote duidelijke zebra als oversteekplaats. Ook tijdens de wegafsluiting rijden bezorgbusjes van de supermarkt overigens tóch gewoon de straat in (foto uiterst rechts).

4.2.

Wat doet de gemeente aan verkeersveiligheid rondom de scholen

4.2.1.

Beleidsvorming van de gemeente

Vooropgesteld: er is nog weinig beleid in de gemeente Vijfheerenlanden op het vlak van verkeersveiligheid, laat staan gericht op verkeersveiligheid van de schoolgaande jeugd. In de tweede helft van 2025 verschijnt het Fietsbeleid waaraan op dit moment druk wordt geschreven. Verder zijn er wel enkele beleidsstukken verschenen de afgelopen vijf jaar die gericht zijn op verkeersveiligheid. En er is bij de Afdeling Mobiliteit ook bewustzijn van de doelen waar men in de praktijk aan werkt als het gaat om verkeersveiligheid in relatie tot scholen. We geven een schets van de beleidsvorming de afgelopen jaren. De basis voor het verkeersbeleid is gelegd in 2020 toen het Mobiliteitsplan Vijfheerenlanden is opgesteld dat de richtlijn moet vormen voor het beleid in de periode

2020 – 203030. Bij de zes knelpunten die destijds het basisuitgangspunt vormden is het ontbreken van een goede fietsverbinding tussen Leerdam en Vianen en tussen Vianen en Utrecht opgenomen. Het openbaar vervoer zou verbeterd moeten worden; natuurlijk zijn voetgangersverbindingen genoemd waar er knelpunten zijn met gemotoriseerd verkeer (oversteekplaatsen dus). Het optimaliseren van autoparkeren is ook genoemd als een knelpunt. Verkeersveiligheid voor fietsers en voetgangers wordt in dit plan expliciet genoemd. De inrichting van schoolzones, verkeerseducatie en bewegwijzering is genoemd als ‘flankerend beleid’31. Vervolgens is enkele jaren later (in 2023) het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (kortweg SPV) opgesteld. Hierin schrijft de gemeente dat er in Vijfheerenlanden relatief veel kwetsbare verkeersdeelnemers zijn. De percentages kinderen en 70-plussers zijn namelijk hoger dan gemiddeld in de provincie. Het plan richt zich op een ambitie van nul verkeersslachtoffers in 2030; bevat een risicoanalyse; en deelt het beleid op in een negental thema’s. Twee van deze thema’s hebben direct betrekking op de schoolgaande jeugd, de ‘onervaren verkeersdeelnemers’ en de ‘kwetsbare verkeersdeelnemers’. In het stuk wordt gesteld ‘Er is oog voor de samenhangende aanpak die nodig is voor de maatregelen op het gebied van infrastructuur, educatie en handhaving’.

Er is destijds een risico-analyse uitgevoerd door gespecialiseerd bureau Anteagroup door middel van het analyseren van verschillende databronnen en meetgegevens. Om te kunnen komen tot een ‘wensbeeld’ ten aanzien van het fietsnetwerk is gekeken naar intensiteitsgegevens (op basis van tellingen) van fietsroutes en specifiek van schoolfietsroutes. Er is gekeken waar sprake is van risicolocaties vanwege de aanwezigheid van schoolfietsroutes. Op grond van het toekennen van scores32 zijn enkele lijstjes opgesteld met de wegen waar maatregelen nodig zijn vanwege de slechte scores. Hoewel we in het onderzoek niet hebben uitgezocht wat er precies is gedaan met deze hierna volgende lijstjes van slecht scorende wegen, is dit wel globaal nagegaan. En drie jaar later heeft van deze 17 slecht scorende wegen alleen Panoven (Vianen) (vetgedrukt in tabel) een noemenswaardige verbetering doorgemaakt: deze weg ging van 50 km/h naar 30 km/h.

Voortkomende vanuit de Mobiliteitsvisie met als doelstelling t.a.v. verkeer: ‘De gemeente Vijfheerenlanden zet in op een veilige verkeersstructuur conform de eisen van Duurzaam Veilig Verkeer (DVV) en een veilige omgeving voor voetgangers en fietsers’. 31 Maatregelen 6.2, 6.3 en 6.6 van het plan zijn specifiek of mede gericht op scholen. 32 Zogenaamde ‘vormtoetsscores’ op grond van weginrichting en -voorzieningen. Er is gekeken naar allerlei aspecten van veilige weginrichting; en daarin is ook meegenomen of een bepaalde route/plek aan onveiligheid van scholieren kan bijdragen. 30

Peiljaar 2022:

De slechtst scorende

De slechtst scorende 50 km/h

De slechtst scorende wegen qua

30 km/h wegen waren

wegen waren destijds:

fietsinfrastructuur waren

destijds:

Lekdijk, Ameide

Bazeldijk, Meerkerk

Ringdijk, Vianen

Prinsengracht, Ameide

Panoven, Vianen

Broekseweg, Ameide

Mijlweg, Vianen

Dorpsstraat, Lexmond

Oranje Nassaulaan, Leerdam

Lijnbaan, Vianen

Tolstraat, Meerkerk

(Korte) Kerkstraat, Vianen Lekdijk Lexmond Dorpsstraat, Schoonrewoerd Lingedijk, Leerdam

Bron: Strategisch Plan Verkeersveiligheid Het is de vraag wat de relevantie van deze lijst uit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid vanuit het perspectief van de scholen is. Die relevantie is mogelijk vrij beperkt, omdat we nauwelijks enige overlap zien met de lijsten met knelpunten van de Fietsersbond33 (zie ook paragraaf 3.5). De lijsten van de Fietsersbond werden opgesteld niet op modelgegevens maar op grond van ervaringen van fietsers zélf over risicovolle en onveilige plekken. We leiden hieruit af dat het hanteren van verschillende perspectieven naast elkaar (modelmatig en ervaringen verkeersgebruikers34) nuttig is om een gebalanceerd beeld te krijgen van de situatie.

33 Zie bron: Resultaten Enquête Fietsveiligheid Vijfheerenlanden, 14 april 2025, p. 24.

34 De analyse door Antea Group kan zeker gedegen genoemd worden; is gebaseerd op maar liefst 8

verschillende bronnen die overigens wel alle datagebaseerd zijn (zie p. 6 van de beleidsnota). Het bevragen van verkeersgebruikers is geen onderdeel van deze analyse geweest.

Keuzes voor maatregelen vanuit het beleid In een van de gesprekken is aangegeven dat het werken met zelfsturende teams binnen de gemeentelijke organisatie niet bijdraagt aan de effectiviteit van het werken aan verkeersveiligheid voor schoolgaande jeugd.35 Er was geen duidelijke verbinding tussen de uitvoering en beleidsdoelen vastgelegd in een beleidsnota. Dit betekent dat elke (projectmatige) inzet op verkeersveiligheid afhankelijk is van het lopende uitvoeringsprogramma ten aanzien van infrastructurele maatregelen. Er wordt in de huidige manier van werken geen geld gekoppeld aan bepaald vastgesteld beleid op het vlak van verkeersveiligheid gerelateerd aan scholen. In de interviews is naar voren gebracht dat nu pas middelen gevraagd kunnen worden op het moment dat er een specifiek risico is vastgesteld. Daar is dan ook de gemeenteraad in beeld, niet op beleidsniveau maar op projectniveau, waardoor de raad niet kan sturen op bredere doelen en resultaten. Doordat veel geld geoormerkt is heeft de afdeling Mobiliteit zelf al een probleem als ze ergens langs een weg een spiegel wil ophangen van 1600 euro. Het is lastig om dingen gedaan te krijgen en regelmatig blijven maatregelen achterwege omdat er geen ruimte36 voor is. Bepalen van risico’s en gebruik van informatiebronnen De gemeente gebruikt onder meer de ongevallendata van VIASTAT37 als basis voor haar activiteiten.

Ook wordt aangegeven dat men dankbaar gebruik maakt of gaat maken van de input van de Fietsersbond, zowel met het rapport als met het aanbod om mee te willen denken. De afspraak is gemaakt dat zodra een infrastructurele maatregel raakt aan fietsveiligheid, dat dan de Fietsersbond wordt ingelicht. Er is dan de optie/het aanbod van de Fietsersbond dat ze willen meedenken over oplossingsrichtingen. Bij gebrek aan gedegen beleid (en hieraan gekoppeld financiële middelen), is de belangrijkste methode om te komen tot maatregelen op dit moment echter het zogenoemde ‘piep-systeem’. Zodra er ergens een onveilige situatie blijkt te zijn, dan wordt hierop zo nodig en zo mogelijk ingezet. Het momenteel ontwikkelde fietsbeleid beoogt hierin tenminste voor een deel verandering brengen vanaf de tweede helft van 2025.

35 Het Kennisnetwerk Strategisch Plan Verkeersveiligheid heeft met onderbouwing van een lijst met

allerlei soorten maatregelen de effectiviteit in kaart gebracht. 36 Dit kan gaan om budget, middelen of tijd/prioriteit. 37 Het verkeerskundig ICT-bureau VIA houdt middels de tool VIASTAT gegevens bij over verkeersveiligheid en ontvallen.

4.2.2.

Inzet op verkeersveiligheid scholen

Er is bij de Afdeling Mobiliteit nagevraagd waar de inzet op verkeersveiligheid in relatie tot scholen zich in de praktijk richt? Wat wordt er beoogd te bereiken? Op grond van de input van de gemeente geven we in deze paragraaf een overzicht hiervan. Nadrukkelijk zeggen we erbij: dit zijn geen doelen vastgelegd in beleidsstukken. De gemeente streeft primair naar een veilige en toegankelijke schoolomgeving. In de praktijk zijn naar eigen zeggen de volgende doelstellingen richtinggevend aan de activiteiten van de gemeente: 1. Veilige infrastructuur: Aanpassing van oversteekplaatsen, invoering van 30 km/uzones rondom scholen, en veilige parkeervoorzieningen; 2. Schoolstraten: Tijdelijke afsluiting van straten tijdens breng- en haaltijden om verkeersdrukte en onveilige situaties te beperken38; 3. Verkeerseducatie: Samenwerking met de provincie en inzet van verkeersouders om kinderen bewust te maken van verkeersregels en -gedrag; 4. Handhaving: Gerichte inzet van handhaving op risicovolle locaties, zoals bij drukke oversteekplaatsen of onoverzichtelijke kruispunten. Als we deze opgegeven doelstellingen afzetten tegen de praktijk zoals deze uit observaties en gesprekken naar voren komt, dan is duidelijk dat met de daadwerkelijke uitvoering van hetgeen er wordt beoogd (zie de punten 1 tot en met 4) grotendeels nog gestart moet worden.

Het is nog niet bekend in hoeverre de doelen, zoals hier geformuleerd, ook in overeenstemming zijn met het Fietsbeleid dat de gemeente na de zomer wil gaan vaststellen. 4.2.3.

Maatregelen en resultaten

38 Het willen afsluiten van schoolstraten is in overeenstemming met de wens van veel scholen. Dat

is op dit moment de praktijk bij 1 van de 35 scholen.

Op grond van gesprekken en input via email schetsen we in deze paragraaf wat er zoal is gedaan aan verkeersveiligheid in relatie tot scholen en benoemen we enkele resultaten. In de periode 2018 – 2023 was er 100.000 euro budget voor het thema ‘verkeersveiligheid scholen’ per jaar. In 2025 bedraagt het budget slechts 15.000 euro voor gedragsbeïnvloeding39, hetgeen mede verklaart waarom er relatief veel van het geformuleerde beleid op dit moment (nog) niet wordt uitgevoerd. Dit wordt besteed bijvoorbeeld aan campagnes gericht op het voeren van fietsverlichting. In het verleden gingen de medewerkers van de gemeenten en ook ingehuurde krachten naar de scholen om les te geven over veilig verkeersgedrag, maar dat gebeurt nu minder dan voorheen. Personeelswisselingen zorgden ervoor dat er enige tijd wat minder naar de scholen toe is gegaan om samen te werken aan verkeersveiligheid. De redelijk ambitieuze doelstelling in de periode dat er een ton per jaar beschikbaar was, was om op circa vijf scholen per jaar maatregelen te starten ter verbetering van de verkeersveiligheid. Uiteindelijk zijn in de periode 2021 – 2023 op in totaal 16 scholen maatregelen gerealiseerd gericht op een veilige schoolomgeving. Inmiddels zijn er 14 scholen40 met een zogenoemde schoolzone.

Dit is een zone direct rondom de school waarbinnen bepaalde maatregelen genomen zijn ter verbetering van de verkeersveiligheid. De maatregelen betreffen doorgaans: •

Markering ‘schoolzone’ op wegdek;

•

Bebording ‘overstekende kinderen’ met onderbord ‘schoolzone’;

•

Aanwezigheid snelheidsremmende maatregelen.

In een deel van de gevallen zijn er in de schoolzone ook oversteekvoorzieningen en zogenaamd attentieverhogende straatmeubilair, zoals borden met een maximumsnelheid 15 km/h. Verder nam de gemeente de volgende maatregelen in de afgelopen jaren: Maatregelen gemeente:

•

Realisatie van een schoolstraat in Ameide en autoluw fietsstraat op de Emmalaan.

39 En dit betreft dan niet enkel scholen. 40 5 van de 14 scholen liggen binnen een gezamenlijke schoolzone; ze delen de zone met 1 of 2

naburige basisscholen.

•

Herinrichting van kruispunten (VOP41) en aanleg van veilige fietsoversteken. Deze herinrichting heeft ook ten doel om te zorgen voor eenduidige herkenbaarheid van de schoolzones.

•

Verkeerseducatiecampagnes in samenwerking met scholen en provincie.

•

Plaatsing van smiley-borden en snelheidsdisplays.

•

Voeden van navigatiesystemen waar schoolzones zijn en hier actief melden in de auto.

1. Toegenomen bewustzijn bij ouders en kinderen over verkeersveiligheid.

2. Bewustwording van snelheidsovertredingen bij scholen waar smileyborden zijn geplaatst.

3. Positieve feedback van scholen over de rust en veiligheid tijdens breng- en haalmomenten.

4. In sommige gevallen is er een merkbare daling van bijna-incidenten op aangepaste locaties, al blijft structurele monitoring nodig.

Er wordt ook nagedacht over de problematiek ten aanzien van de grote hoeveelheid auto’s rondom de scholen bij het halen en brengen. In de interviews wordt benadrukt dat dit lastig aan te pakken is. In een van de gesprekken wordt gesteld ‘soms moet je het onmogelijk maken om bij een school te kunnen komen met de auto, anders lukt het niet. Scholen mogen daar met ons samen méér in doen’, aldus een van de geïnterviewden van de gemeente.

4.2.4.

Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen

We leiden uit de gesprekken af dat er niet altijd een duidelijke gemeentelijke probleemeigenaar is bij bouw- en verbouwprojecten voor wat betreft de verkeersveiligheid ten aanzien van vracht- en bouwverkeer voor de bestaande school of scholen. Scholen geven aan dat het zoeken is bij wie ze terecht kunnen met vragen en zorgen. In de praktijk komen ze terecht bij verschillende gemeentelijke functionarissen; soms neemt de wethouder het zelf voor zijn rekening. In de communicatielijnen speelt toeval of het bestaande sociaal netwerk (‘wie ken ik bij de gemeente?’) een belangrijke

41 VOP = voetgangersoversteekplaatsen.

rol. Het is vaak niet zo dat een school wordt geleid naar een vast aanspreekpunt die vervolgens de regie kan nemen op de vervolgcommunicatie. Bestaande contactpersonen wisselen daarnaast volgens enkele scholen regelmatig, waardoor zij het gevoel hebben telkens opnieuw te moeten beginnen. We schrijven hier nadrukkelijk ‘kan nemen’ gezien het feit dat vanuit de afdeling Mobiliteit nadrukkelijk wordt gewezen op de afhankelijkheid die men heeft van andere afdelingen, denk aan ‘Beheer en Onderhoud’ maar ook andere die betrokken zijn bij infrastructurele ingrepen of grote projecten. Uit de gesprekken komt naar voren dat men vanwege die afhankelijkheden waar Mobiliteit mee te maken heeft domweg niet kan aangeven wat planningen zijn, of bepaalde (ook kleine) ingrepen wel of niet mogelijk zijn of gaan plaatsvinden. Het laat de scholen regelmatig in het ongewisse over wat de gemeente wel of niet zal gaan doen.

Meteen na de start van het schooljaar was de verkeerssituatie bij CBS De Klimop en basisschool de Wilgenhoek ‘een chaos’, aldus een van de personeelsleden van een van de scholen. Er bleek geen plan te zijn gemaakt voor de verkeerscirculatie waarin de aanwezigheid van de school werd meegenomen. De scholen moesten zelf contacten leggen met bouwers om zaken af te stemmen hieromtrent. Dat lukte soms wel en soms niet. De gemeente zorgde dat er een zebrapad werd gerealiseerd. Maar de gewenste ‘schoolzone’ zou er niet komen. Dat kon niet, ‘….omdat het een tijdelijke situatie was’. Door veelvuldig aan de bel te trekken bij de wethouder kregen de scholen zaken voor elkaar. Maar op ambtelijk niveau bleef het regelmatig stil en wist de school eigenlijk niet goed waar ze aan toe waren. Op dit moment vragen de scholen zich af of er wordt nagedacht over de situatie straks als de bouwwerkzaamheden achter de rug zijn. Hier ‘zou overleg met de gemeente over moeten komen’.

 Overzichtsfoto situatie voorzijde van Wilgenhoek en Klimop aan de Keramieklaan in Leerdam.

 Scan de QR-code voor een kort filmpje over de situatie bij De Wilgenhoek en de Klimop 4.2.5.

Toezichthouden en handhaven door gemeente en politie

Enkele scholen geven aan dat ze, ondanks dat er wel om gevraagd wordt, zelden toezichthouders of agenten bij de school zien. In gesprek met een medewerker van Toezicht en Handhaving wordt duidelijk wat hiervan de achtergrond is. Allereerst is de capaciteit bij Toezicht en Handhaving relatief beperkt. Het team bestaat uit acht personen. Er zijn tenminste vier personen nodig om bij een school een adequate handhavingsactie te kunnen doen. Als handhavers met een casus bezig zijn van iemand die aangesproken moet worden op zijn gedrag, dan moet het niet zo zijn dat andere ouders met hetzelfde gedrag wel ermee wegkomen. De drukte is in de spits vanzelfsprekend vrij groot, met name bij de grotere scholen, hetgeen dus vraagt om meerdere handhavers bij zo’n toezichtsactie. En daadwerkelijk ‘handhaven’ (dus maatregelen nemen zoals beboeten) is vervolgens ook nog relatief lastig, als het gaat om toezien op correct parkeren bijvoorbeeld. Omdat er in de gemeente veelal gekozen is om

geen parkeerverboden af te kondigen in de straten waar scholen aan liggen mogen auto’s in principe overal langs de straat parkeren, dus ook buiten de parkeervakken42. Hierop kan dus niet worden gehandhaafd. Een bijkomende complicatie is dat er alleen kan worden gehandhaafd op zaken waarvoor de gemeente dit specifiek heeft aangevraagd. Pas als dat is gedaan valt het binnen het zogenoemde ‘domeinbesluit’. Een en ander betekent bijvoorbeeld dat het pas vanaf de zomer mogelijk is om te handhaven op het negeren van rood licht, telefoongebruik in het verkeer en op het voeren van verlichting. Dit stond tot voor kort namelijk nog niet op de ‘domeinlijst’. Verder speelt ook nog dat soms een Kiss en Ride formeel niet geldig is als er nog geen verkeersbesluit over is vastgesteld. Natuurlijk is het los van deze kanttekeningen voor de toezichthouders wel mogelijk om invloed te hebben op het gedrag door zichtbaar te zijn en waarschuwingen uit te delen. Bij politie heeft ‘verkeersveiligheid’ geen hoge prioriteit. Dit jaar is het thema niet opgenomen in het Teamplan Lekpoort, vertelt ons de verkeersspecialist van politie. Er bestaat bij de verkeersspecialisten van politie geen overzicht over hoe de wijkteams omgaan met het thema.

4.3.

Hoe verloopt de samenwerking tussen scholen en gemeente?

4.3.1.

Samenwerking van scholen met gemeente

In sommige gevallen wordt er goed samengewerkt tussen school en gemeente. Vanuit de gemeente wordt aangegeven dat de samenwerking met scholen en meer specifiek met de verkeersouders constructief verloopt. Er is bij sommige scholen die zelf sterk inzetten op verkeersveiligheid duidelijk ook waardering voor de inzet van de gemeente. We zien dat waar er issues rondom verkeersveiligheid spelen, de gemeente soms expliciet aangeeft geen coördinerende rol te willen spelen in het overleg/de afstemming met bouwbedrijven over zaken die de school direct raken. Verder geven scholen aan dat de communicatie er soms wel is, maar dat het na het nemen van enkele maatregelen vervolgens ook weer wegvalt (‘…blijft het stil’). We zien dat het structureel onderhouden

42 Het is dan overigens voor toezichthouders wel mogelijk om ‘gevaar/hinder’ als kapstokartikel te

gebruiken om autorijders te kunnen beboeten.

van contacten met alle scholen over het thema ‘verkeersveiligheid’ nog de nodige aandacht behoeft. 4.3.2.

Samenwerking binnen de gemeente

De afstemming tussen gemeentelijke afdelingen is soms niet gemakkelijk, wordt in gesprekken benoemt. Dit verloopt dan ook nog niet altijd optimaal, vindt men. Het is nu voor de afdeling Mobiliteit moeilijk om de maatregelen die ze voor ogen hebben ten aanzien van verkeersveiligheid ook uitgevoerd te krijgen ofwel binnen redelijke termijn uitgevoerd te krijgen. Dat er geen vastgestelde richtinggevende beleidsdoelen zijn hindert hierbij. Mobiliteit heeft dan te maken met soms conflicterende belangen op andere beleidsterreinen. Voor een duidelijke positionering van het beleidsterrein ‘verkeersveiligheid’ in relatie tot allerlei andere beleidsterreinen zijn er nog stappen te zetten.

Bijlage 1

Onderzoeksvragen en aanpak

Hoofdvraag en deelvragen In het onderzoek is de volgende hoofdvraag gehanteerd:

Hoofdvraag Wat is de stand van zaken in de gemeente Vijfheerenlanden voor wat betreft de verkeersveiligheid voor schoolgaande jeugd; wat wordt eraan gedaan en op welke plaatsen is er ruimte voor verbetering? De centrale onderzoeksvraag is uitgewerkt in de volgende deelvragen. 1

In hoeverre heeft de gemeente Vijfheerenlanden beleid dat is gericht op bevorderen van de verkeersveiligheid specifiek met betrekking tot scholen en hun omgeving? Zo ja: in hoeverre is dit beleid effectief te noemen?

Waar staat de gemeente (bij voorkeur ook in vergelijking met andere gemeenten) als het gaat om de mate van verkeersveiligheid in de praktijk?

Waar in de gemeente is sprake van hotspots (gevaarlijke plekken en/of grote verkeersstromen) t.a.v. verkeersveiligheid voor schoolgaande jeugd en jongeren? Hoe staat het met de verkeersveiligheid op deze plekken?

Welke infrastructurele en andere maatregelen trof de gemeente ten aanzien van veiligheid rondom scholen en hoe worden deze maatregelen ervaren door jeugd/jongeren, ouders en scholen?

Welke investeringen doet de gemeente op het vlak van verkeersveiligheid?

Ingezette methoden We hebben tijdens dit onderzoek de volgende methoden toegepast: 1. Observaties bij alle 36 scholen in de gemeente (33 basisscholen en 3 scholen voor voortgezet onderwijs) op 16 december 2024, 19 maart 2025, 21 maart 2025 en 13 mei 2025; 2. Korte straatinterviews met circa 30 tot 40 personen bij circa 16 scholen 3. Verdiepende interviews met 12 scholen; 4. Interview met kinderraad; en een gesprek over verkeersveiligheid met twee middelbareschool klassen; 5. Interviews met deskundigen en (beleids)medewerkers van gemeente: •

Beleidsadviseur Ruimtelijke Ordening – Afdeling Verkeer / Mobiliteit

•

Senior Beleidsadviseur Mobiliteit (n=2)

•

Senior Adviseur Onderwijshuisvesting

•

Senior medewerker Toezicht en Handhaving

6. Interview met beleidsadviseur van de provincie; 7. Interview met operationeel specialist van politie; 8. Interview met beleidsadviseur wegen Team Operationele Uitvoering (T-OPU) Waterschap Rivierenland; 9. Bestuderen van documentatie, publicaties, literatuur; 10. Analyse (fiets)routes en locaties met de webviewer-applicaties van provincie en Fietsersbond.

Bijlage 2

Enkele geraadpleegde bronnen

Factsheet Veilig Verkeer Nederland over ‘Veilige schoolomgeving’: https://vvn.nl/files/media/files/Factsheet%20Veilig%20Verkeer%20Nederland%20%20Veilige%20schoolomgeving.pdf?_gl=1*acrdv*_up*MQ..*_ga*ODkxNTQzNDU1LjE3N TI5OTg2Nzk.*_ga_WBTV9Q982E*czE3NTI5OTg2NzkkbzEkZzAkdDE3NTI5OTg3MTMkajI2J GwwJGgw Gemeente Vijfheerenlanden (8 oktober 2020). Mobiliteitsplan, Gemeente Vijfheerenlanden. Fietsersbond (2025). Resultaten Enquête Fietsveiligheid Vijfheerenlanden. Fietsersbond. Vijfheerenlanden. Kennisnetwerk Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV). Effectiviteitswijzer. SPV. SWECO (2025). Onderzoek veilige fietsroutes middelbare scholieren Utrecht, SWECO/Provincie Utrecht, Utrecht. Veilig Verkeer Nederland (2022). Ouderenquête 2022 - Veilige Schoolomgeving, Amersfoort. https://www.sweco.nl/actueel/nieuws/met-de-auto-naar-de-basisschool-of-toch-maarniet/ https://ruimtevoorlopen.nl/magazine/editie-2/

Bijlage 3

Overzicht risicoroutes/-locaties versus scholen (bron: onderzoek Fietsersbond)

In de tabellen in deze bijlage zijn de risicoroutes en -locaties opgenomen uit het onderzoek van de Fietsersbond. In de kolom ernaast zijn de scholen vermeld die geraakt worden door deze routes en locaties.

Top-10 Leerdam

Scholen

Tiendweg

El Boukhari Het Mozaik De Joost (VO)

Parallelweg/ Schaikseweg

Het Heerenlanden (VO) De Joost (VO)

Emmalaan

Julianaschool De Hobbitstee

Zuid-Hollandweg

Calvijnschool De Joost

Koenderseweg

El Boukhari Het Mozaik De Joost (VO) Het Heerenlanden (VO) Wilgenhoek Klimop

Horndijk

Hobbitstee

Recht vt Leede43

Calvijnschool De Joost (VO)

Meent

Parallelweg buiten44

Wilgenhoek Klimop Calvijnschool

Ooievaarlaan/ Recht vt Leede

Calvijnschool

43 Gaat om de oostelijke versteek. 44 Betreft buiten de bebuwde kom.

NB: De Sterrenkijker, Floris Radewynsz en Koningin Wilhelmina zijn niet opgenomen in de tabel. Deze scholen hebben te maken met een onveilige situatie op de Drossaardslaan. Deze weg komt in het onderzoek van de Fietsersbond niet voor in de top-10, maar elders in dit rapport benoemen we de onveiligheid die we op grond van observaties en interviews in deze straat vaststellen.

Top-10 Vianen

Scholen

Hagenweg

Tijl Uilenspiegel ? NB: de weg ligt in de buurt van de school, maar wel langs de rand van de wijk, mogelijk komen (de meeste) leerlingen niet langs de Hagenweg

Voorstraat

Egbertusschool

Stuartweg

Hagesteinsestraat

Het Avontuur

Bentz-Berg

Lekpoort College (VO) Kindcentrum Werelds

Helsdingse Achterweg

Kindcentrum Werelds De Voorhof De Wegwijzer Lekpoort College (VO)

Kruispunt Aime Bonnastraat/ Korte Kerkstraat

De Rank Egbertusschool

Hoevesteinse lint

Het Avontuur

Monnikkendreef/ Groenekade45

Kindcentrum Werelds De Voorhof De Wegwijzer Lekpoort College (VO)

Julianabrug

De Rank Egbertusschool Tijl Uilenspiegel

45 Kruispunt.

NB: het is niet duidelijk in hoeverre leerlingstromen naar De Ark, die iets verder noordelijk gesitueerd is ten opzichte van veel van de knelpunten, geraakt worden door genoemde risicoroutes.

Top-10 Overig VHL

Scholen

Achthoven/Lekdijk, Ameide/Lexmond

De Vlindertuin

Diefdijk, Leerdam/Schoonrewoerd

Noachschool

Burggraaf, Meerkerk

De Rank De Springplank

Prinses Marijkeweg, Ameide

De Vlindertuin

Tiendweg/Hogewaard, Ameide

De Vlindertuin

Tienhovenseweg, Everdingen

De Regenboog Het Avontuur

Overboeicop

De Ontdekking Noachschool

Lakerveld

Springplank De Rank

Lekdijk, Hagestein

De Regenboog Het Avontuur

Kortenhovendijk

Lekpoort College (VO) Het Kompas

Prinses Wilhelminaschool Lexmond

Bijlage 4

Groslijst knelpunten verkeer scholen

Waar?

Wat?

Scholen?

Verbetering?

Bron?

Patrimoniumlaan-

Deze route naar

Wilgenhoek

Spreiding nodig in

Interviews

Keramieklaan

Wilgenhoek/Klim

aanvoerroute naar

scholen

. 19

op is (ook) nodig 8

CBS De Klimop

de scholen

Dorpsstraat-

Oversteek

Het Kompas

Situatie wordt

Interviews

Kortenhoefseweg

onvoldoende

Lexmond

bekeken

scholen

Rijrichting auto’s

Het Kompas

Gewenst: borden

Observaties

tijdens de spits

Lexmond

die

veilig 8

Voor de school Kompas

eenrichtingsverkee r aanduiden in spits 3

Drossaardlaan

Oversteek

Floris Radewijsz

Veilige

onvoldoende

oversteekplaats

veilig

nodig wellicht;

Observaties

zebrapad 10

Voor De Rank Meerkerk

Geen

De Rank

Veilige

zebrapaden voor

Meerkerk

oversteekplaats

de school enkel

nodig wellicht;

bij het kruispunt

zebrapad

Observaties

enkele tientallen meters verderop 13

Voor de Ontdekking Hei-

Geen

Ontdekking Hei-

Veilige

en Boeicop

zebrapaden voor

en Boeicop

oversteekplaats

de school enkel

nodig wellicht;

bij het kruispunt

zebrapad

enkele tientallen meters verderop

Observaties

Bij De Rank

Heg belemmert

De Rank

Tijdig snoeien

Observaties

De Springplank

Tijdig snoeien

Observaties

Tijdig snoeien

Observaties

Hobbitstee

Tijdig snoeien

Observaties

Eben Haezer

Tijdig snoeien

Observaties

Heg belemmert

Lekpoort

Tijdig snoeien

Observaties

zicht

College

Drempel

De Joost

Drempel

Observaties

Drempel

Kindcentrum

Drempel, borden

Observaties

ontbreekt,

Werelds

en markeringen

Wegmarkering(e

Kindcentrum

Nieuwe

n) versleten

Werelds

wegmarkering

zicht 20

Bij De Springplank

Heg belemmert zicht

Bij Prinses

Heg belemmert

Prinses

Wilhelminaschool

zicht

Wilhelminascho ol

Bij de Hobbitstee

Heg belemmert zicht

Bij Eben Haezer

Beplanting belemmert zicht

Bij Lekpoort College

Rogier Jooszstraat

ontbreekt 26

Bij Kindcentrum Werelds

evenals bebording en markeringen 26

Bij Kindcentrum Werelds

Observaties

aanbrengen 1

Bij El Boukari

Onoverzichtelijk

El Boukari

bij de ingang

Zicht/situatie

Observaties

verbeteren

Bij Wilgenhoek

Zebra nodig

Wilgenhoek

Zebra

Observaties

Bij Meester Vosschool

Er is een

Meester

Situatie duidelijker

Observaties

‘fietsstrook’

Vosschool

maken

gemaakt voor de fietsers naar de school, maar

deze is aangegeven met alleen een witte lijn. Het is niet duidelijk dat dit een fietsstrook is en auto staan er ook op geparkeerd 2

Bij de Hobbitstee

De auto’s die

Hobbitstee

Kiss and Ride;

langs de weg

autoverkeer

parkeren zorgen

verminderen

Straatinterview

voor frustratie bij de bewoners van de wijk; ontbreken oversteekplaatse n; geen kiss and ride 2

Bij de Hobbitstee

Heg belemmert

Hobbitstee

Tijdig snoeien

Straatinterview

Het Mozaiek

Straatinterview

Straat afsluiten

Straatinterview

zicht 25

Bij Het Mozaiek

Auto’s rijden te hard

Rotonde

Fietsers op

VO Het

Schaikseweg/Molenlaan

rotonde hebben

Heerenlanden

geen voorrang: gevaarlijk 9

Bij het Heredium

Auto’s rijden te

Heredium

Zijderveld

hard

Zijderveld

Doelakkerweg

Gevaarlijk voor

Avontuur

leerlingen 34

Schaikseweg

(tijdens spits)

Langs de route is

er geen voetpad.

Heerenlanden

voetgangers, fietsers & brommers

Observaties

bevinden zich op 1 weg; ook kunnen hier auto’s komen die willen parkeren voor de huizen 34

Schaikseweg

Vijverlust

Geen veilige

Veilige

Observaties

oversteekplaats

Heerenlanden

oversteekplaats

Lastig over te

Lekpoort

Observaties

steken voor

College

fietsers als er file is 33

Voor de school

Voetpad houdt

Lekpoort

Trek het voetpad

Observatie/

ineens op;

College

enkele meters

straatinterview

door

Observaties

iedereen loopt (mede hierdoor) op straat richting de ingang 33

Naast de school

Kiss and ride is

Lekpoort

Kiss and Ride

veel te smal;

College

wijzigen

Straat is te smal;

Meester

Observaties

fietsers en auto’s

Vosschool

Observaties

verkeer komt helemaal vast te staan als er een bus aankomt 28

Veldoven

samen is ‘eigenlijk niet te doen’ 26

Kindcentrum Werelds

Vanaf zijde

Kindcentrum

Situatie

Bentz-Berg het

Werelds

verbeteren

Slyk op: geen bebording/marke ring ‘schoolzone’ o.i.d. Vanaf andere zijde is

markering versleten 12

De Kandelaar

Auto’s rijden toch

De Kandelaar

door de straat

Situatie

Observaties

aanpakken

tijdens afsluiting 11

Bij Noachschool

Auto’s rijden te

Noachschool

hard 9

Bij Heredium

Auto’s parkeren

Snelheidshandhavi

Observaties

ng Heredium

op de stoep

Situatie

Observaties

aanpakken

langs de weg -

Route Schaikseweg

Geen

oversteekplaats fietsers

wegmarkeringen

Situatie

Observaties

aanpakken

die oversteekplaats aangeven Route Schaikseweg

Geen

oversteekplaats

wegmarkeringen

voetgangers

die

Situatie

Observaties

aanpakken

oversteekplaats aangeven -

Route naar VO

Diverse rotondes

Heerenlanden (oa

fietsers geen

wederom

voorrang

Observaties

Schaiksewegw/Molenlaa n 32

Bij Egbertusschool

Smalle

Egbertusschool

Observaties

Auto’s stoppen

De Rank

Probleem

Observaties

niet voor

Meerkerk

aanpakken

straat/straten 10

Bij De Rank Meerkerk

zebrapad bij de school

Bijlage 5

Moodboard De Kandelaar

Bijlage 6

Overzicht

van

enkele

Ligt de school in een woonwijk?

Komen er in een random kwartier observatieperiode meerdere (bestel)busjes door de straat/straten?

resultaten

school

Is er een KISS&RIDE aanwezig?

Naam school

Ligt de school aan een drukke straat?

Aan drukke Kiss&Ride? straat?

Ligt de school aan een druk kruispunt?

Komen er in een random kwartier observatieperiode kleine of grotere vrachtauto's door de straat/straten?

Aan druk In kruispunt? woonwijk? Bestelbusjes?

Vrachtauto's?

El Boukari

Nee

Calvijnschool

Nee

Floris Radewijnsz Koningin Wilhelminaschool

Nee

CBS De Klimop Het Fundament Nieuwland

Nee

Het Kompas Lexmond Cbs Herédium Zijderveld

Nee

Cbs De Rank Meerkerk Noach school Schoonrewoerd

Nee

De Kandelaar Ameide De Ontdekking Hei- en Boeicoop

Nee

Ark Vianen

Nee

De Rank Voorhof / De Parkschool

Nee

Het Avontuur

Nee

De Vlindertuin Wilgenhoek Leerdam

De Springplank De Sterrenkijker OBS De Sterrenkijker

per

Prinses Wilhelmina

Nee

De Hobbitstee

Nee

Mozaïek

Nee

Kindcentrum werelds

Nee

Tijl Uilenspiegel

Nee

Meester Vosschool

Nee

Even Haëzer

Nee

De Wegwijzer

Nee

De Regenboog

Nee

Julianaschool Leerdam Nee Spec basisonderwijs De Brug Nee

Nee

Lekpoort college

Nee

VO Heerenlanden

Nee

De Joost Leerdam

Nee

Is er steeds zicht vanuit aanliggende straten (of zijn er obstakels zoals heggen e.d.)?

Egbertusschool Vianen

Hoeveel borden zijn er waar specifiek gewaarschuw d wordt voor schoolgaand verkeer?

Wordt er vanuit alle relevante richtingen gewaarschu wd voor schoolgaand verkeer?

Zijn er verkeersrem mende maatregelen aangebracht in de straat (en omgeving) waaraan de school ligt?

Naam school

Waarschuwingsborden?

Uit alle richtingen?

Verkeersremmers?

El Boukari

Meerdere

Nee

Calvijnschool

Meerdere

Floris Radewijnsz Koningin Wilhelminaschool

Meerdere

CBS De Klimop Het Fundament Nieuwland Het Kompas Lexmond Cbs Herédium Zijderveld

Is er speciaal verkeersmeubilai r als verkeersremmen de maatregel aanwezig?

Is er opvallende wegmarkering( en) als verkeersremm ende maatregel aanwezig?

Is er een gekleurd plateau als verkeersrem mende maatregel aanwezig?

Is er een veilige oversteekplaats naar de school toe?

Zicht?

Speciaal meubilair?

Wegmarkeringen?

Gekleurd plateau?

Veilige oversteek?

Nee

Meerdere

Nee

Meerdere

Nee

Geen

Nee

Meerdere

Nee

Geen

Nee

Cbs De Rank Meerkerk Noach school Schoonrewoerd De Kandelaar Ameide De Ontdekking Hei- en Boeicoop

Meerdere

Nee

Meerdere

Nee

Geen

Nee

Geen

Nee

Ark Vianen

Meerdere

Nee

De Rank Voorhof / De Parkschool

Geen

Nee

Geen

Nee

Het Avontuur

Geen

Nee

De Vlindertuin Wilgenhoek Leerdam

Meerdere

Nee

Geen

Nee

De Springplank

Geen

Nee

De Sterrenkijker OBS De Sterrenkijker Prinses Wilhelmina

1 bord

Nee

1 bord

Nee

Meerdere

Nee

De Hobbitstee

Meerdere

Nee

Mozaïek Kindcentrum werelds

Meerdere

Nee

1 bord

Nee

Tijl Uilenspiegel Meester Vosschool

Geen

Nee

1 bord

Nee

Even Haëzer

1 bord

Nee

De Wegwijzer

Geen

Nee

De Regenboog Egbertusschool Vianen Julianaschool Leerdam Spec basisonderwijs De Brug

Geen

Nee

1 bord

Nee

1 bord

Nee

1 bord

Nee

Lekpoort college

1 bord

Nee

VO Heerenlanden Geen

Nee

De Joost Leerdam Geen

Nee

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Vijfheerenlanden&id=e838d3a2-5cad-4491-a2e5-f577f071c80b